مراقبتهای دوران بارداری یا مراقبتهای پرهناتال (Prenatal Care) به مجموعهای از ویزیتهای پزشکی، معاینات، آزمایشها و مشاورههای سلامتی گفته میشود که از پیش از بارداری یا از همان هفتههای ابتدایی آغاز شده و تا زمان زایمان ادامه مییابد. هدف اصلی این مراقبتها، پایش سلامت مادر و جنین و شناسایی زودهنگام مشکلاتی است که در صورت عدم تشخیص میتوانند به عوارض جدی منجر شوند.
اهمیت مراقبتهای دوران بارداری
بر اساس مؤسسهٔ ملی سلامت کودک و رشد انسانی آمریکا (NICHD)، دریافت زودهنگام و منظم مراقبتهای بارداری، شانس داشتن یک بارداری سالم را افزایش میدهد. این مراقبتها به چند طریق به کاهش عوارض بارداری کمک میکنند:
- ارزیابی و کنترل عواملی مانند تغذیه، فعالیت بدنی و اجتناب از مواد مضر که میتوانند بر رشد جنین اثر بگذارند.
- بررسی ایمنی داروهای مصرفی مادر برای جنین در حال رشد.
- پیشگیری از برخی نقایص مادرزادی، از جمله نقص لولهٔ عصبی، از طریق مصرف اسید فولیک.
- شناسایی زودهنگام مشکلاتی مانند فشار خون بالای بارداری یا دیابت بارداری که در صورت کنترل بهموقع، خطرات کمتری برای مادر و نوزاد خواهند داشت.
بر اساس اعلام مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC)، در صورت تأخیر یا عدم دریافت مراقبتهای بارداری، مشکلات پزشکی ممکن است تشخیص داده نشده یا درمان نشده باقی بمانند و در طول زایمان، لیبر یا دورهٔ پس از زایمان به شرایط اورژانسی تبدیل شوند.
چه زمانی باید مراقبتهای بارداری را شروع کرد؟
مطابق راهنمای NICHD، بهتر است مراقبتهای بارداری پیش از لقاح (Preconception Care) آغاز شود؛ یعنی زنانی که قصد باردار شدن دارند، پیش از بارداری به پزشک مراجعه کرده و مواردی مانند شروع مصرف اسید فولیک، کنترل بیماریهای زمینهای و بهروز بودن واکسیناسیون را بررسی کنند. برای کسانی که بارداری برنامهریزینشده دارند نیز، به محض اطلاع از بارداری باید سریعاً برای اولین ویزیت اقدام شود، زیرا بسیاری از فرآیندهای مهم رشد جنین در همان هفتههای نخست رخ میدهند.
برنامهٔ زمانبندی ویزیتهای بارداری
در بارداریهای کمخطر و بدون عارضه، کالج آمریکایی متخصصان زنان و زایمان (ACOG) بهطور سنتی برنامهٔ زیر را برای فاصلهٔ ویزیتها توصیه کرده است. لازم به ذکر است که ACOG در سالهای اخیر رویکرد «مراقبت متناسبسازیشده» (Tailored Prenatal Care) را نیز مطرح کرده که در آن برخی ویزیتهای کمخطر میتوانند بهصورت ترکیبی از حضوری و غیرحضوری (تلهمدیسین) انجام شوند؛ تصمیم نهایی دربارهٔ تعداد و شکل ویزیتها بر عهدهٔ پزشک معالج است.
| سهماهه بارداری | بازهٔ هفتگی | فاصلهٔ معمول ویزیتها |
|---|---|---|
| سهماههٔ اول | هفتهٔ ۱ تا ۱۳ | ویزیت اول در اسرع وقت پس از اطلاع از بارداری، سپس هر ۴ هفته |
| سهماههٔ دوم | هفتهٔ ۱۴ تا ۲۷ | هر ۴ هفته تا پایان هفتهٔ ۲۸ |
| سهماههٔ سوم (ابتدایی) | هفتهٔ ۲۸ تا ۳۶ | هر ۲ هفته |
| سهماههٔ سوم (پایانی) | هفتهٔ ۳۶ تا زایمان |
 پزشکان با این تخصص |
