آزمایش‌های آزمایشگاهی

ویتامین B12 (کوبالامین / Cobalamin) یک ویتامین محلول در آب است که برای ساخت گلبول‌های قرمز خون، سنتز DNA، و عملکرد سالم دستگاه عصبی ضروری است. کمبود این ویتامین می‌تواند طیف وسیعی از اختلالات خونی و عصبی ایجاد کند که در صورت تأخیر در تشخیص، بخشی از آن‌ها برگشت‌ناپذیر خواهند بود. این مقاله به بررسی […]

ویتامین D (Vitamin D) یک ویتامین محلول در چربی است که بدن در پاسخ به تابش نور خورشید آن را می‌سازد و از برخی مواد غذایی نیز دریافت می‌کند. برخلاف ویتامین‌های دیگر، این ترکیب در بدن مانند یک هورمون عمل می‌کند؛ پس از تبدیل در کبد به ۲۵-هیدروکسی‌ویتامین D (25-Hydroxyvitamin D یا 25OHD) و سپس […]

آزمایش PSA (Prostate-Specific Antigen — آنتی‌ژن اختصاصی پروستات) یکی از آزمایش‌های خونی است که برای غربالگری سرطان پروستات و پایش برخی بیماری‌های خوش‌خیم این غده کاربرد دارد. این آزمایش یک پروتئین ساخته‌شده توسط سلول‌های طبیعی و سرطانی پروستات را در خون اندازه می‌گیرد. مقدار PSA معمولاً به‌صورت نانوگرم در میلی‌لیتر (ng/mL) بیان می‌شود و افزایش […]

مایکوپلاسما (Mycoplasma) نام گروهی از باکتری‌های بسیار کوچک است که دیوارهٔ سلولی ندارند و به همین دلیل با بسیاری از آنتی‌بیوتیک‌های رایج مقاومت نشان می‌دهند. این ویژگی تشخیص آزمایشگاهی را ضروری می‌کند؛ زیرا با رنگ‌آمیزی گرم (Gram stain) قابل شناسایی نیستند. آزمایش مایکوپلاسما در دو حوزهٔ اصلی به کار می‌رود: عفونت‌های تنفسی (عمدتاً ناشی از […]

آندومتریوز (Endometriosis) یک بیماری مزمن است که در آن بافتی شبیه به پوشش داخلی رحم (آندومتر) در خارج از رحم رشد می‌کند. این بیماری را نباید با میوم رحمی (Uterine Fibroid / Leiomyoma) اشتباه گرفت؛ این دو، از نظر تعریف، محل، علائم و درمان، کاملاً متفاوت‌اند. در این مقاله هر دو بیماری به‌طور علمی و […]

آزمایش چربی خون — که در پزشکی با عنوان پروفایل لیپیدی (Lipid Panel) یا لیپیدوگرام (Lipidogram) شناخته می‌شود — یکی از پایه‌ای‌ترین آزمایش‌های ارزیابی سلامت قلب و عروق است. این آزمایش چهار شاخص اصلی را اندازه‌گیری می‌کند: کلسترول تام (Total Cholesterol)، لیپوپروتئین کم‌چگال (LDL-C)، لیپوپروتئین پرچگال (HDL-C) و تری‌گلیسیرید (Triglycerides). درک درست نتایج این آزمایش […]

غده تیروئید (Thyroid Gland) یکی از مهم‌ترین غدد درون‌ریز بدن است که هورمون‌های آن تقریباً تمام فرآیندهای متابولیک را تنظیم می‌کنند. آزمایش تیروئید مجموعه‌ای از آزمایش‌های خون است که برای ارزیابی عملکرد این غده تجویز می‌شود. درک درست نتایج این آزمایش‌ها نیازمند آشنایی با اصول فیزیولوژی تیروئید، محدوده‌های مرجع معتبر، و عوامل مؤثر بر تفسیر […]

کبد چرب یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن کبدی در سراسر جهان است. در سال ۲۰۲۳ جامعه پزشکی بین‌المللی نام رسمی این بیماری را از «بیماری کبد چرب غیرالکلی» (Nonalcoholic Fatty Liver Disease یا NAFLD) به بیماری کبدی استئاتوتیک مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک (Metabolic dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease یا MASLD) تغییر داد. این تغییر نام‌گذاری […]

تصویربرداری از ریه و قفسه سینه با روش‌های مختلفی انجام می‌شود: رادیوگرافی ساده (X-Ray)، سی‌تی‌اسکن (CT Scan)، و تصویربرداری با تشدید مغناطیسی (MRI). هریک از این روش‌ها جایگاه خاص خود را دارند. در این مقاله می‌خوانید که MRI قفسه سینه دقیقاً برای چه مواردی تجویز می‌شود، چه مزایایی دارد، و چه تفاوت‌هایی با CT اسکن […]

دریافت برگه‌ی آزمایش با عدد بالاتر از حد مرجع می‌تواند نگران‌کننده به نظر برسد، اما بالا بودن CA125 در اغلب موارد به سرطان مربوط نمی‌شود. مطالعات نشان می‌دهند که حدود ۸۰٪ از افرادی که سطح CA125 بالاتر از ۳۵ واحد بر میلی‌لیتر دارند، مبتلا به سرطان تخمدان نیستند. این مقاله به شما کمک می‌کند نتیجه‌ی […]

آزمایش CA125 یک آزمایش خون است که میزان پروتئینی به نام آنتی‌ژن سرطانی ۱۲۵ (Cancer Antigen 125) را در خون اندازه‌گیری می‌کند. این پروتئین بر روی سطح برخی سلول‌ها، از جمله سلول‌های پوشاننده تخمدان‌ها، لوله‌های رحمی، پریتوئن (پرده شکمی)، جنب (پلور) و پریکارد (پرده قلب) یافت می‌شود. CA125 در درجه اول به‌عنوان یک مارکر توموری […]

آزمایش تومور مارکر (Tumor Marker Test) یکی از ابزارهای آزمایشگاهی است که پزشکان برای پایش بیماران مبتلا به سرطان، ارزیابی پاسخ به درمان، و بررسی احتمال عود بیماری به کار می‌برند. با این حال، درک درست از آنچه این آزمایش می‌گوید — و به‌ویژه آنچه نمی‌گوید — برای بیماران و خانواده‌هایشان اهمیت حیاتی دارد. در […]