نورالژی تریژمینال (Trigeminal Neuralgia) یک بیماری دردناک مزمن است که عصب سهقلو یا تریژمینال (Trigeminal nerve)، یعنی پنجمین عصب جمجمهای و یکی از پرگستردهترین اعصاب سر، را درگیر میکند. این وضعیت نوعی درد نوروپاتیک (Neuropathic pain) محسوب میشود؛ یعنی دردی که در نتیجهٔ آسیب یا اختلال عملکرد خود عصب ایجاد میشود، نه آسیب بافتی مستقیم. […]
گره تیروئید به تودهٔ جامد یا پر از مایع (کیستیک) گفته میشود که در داخل بافت غدهٔ تیروئید تشکیل میشود. تیروئید غدهای پروانهایشکل در جلوی گردن است که هورمونهای تنظیمکنندهٔ متابولیسم بدن را میسازد. بر اساس تعریف کلینیک کلیولند (Cleveland Clinic)، گره تیروئید میتواند بهصورت یک تودهٔ منفرد یا چند توده در کنار هم ظاهر […]
بیاختیاری ادرار به معنای خروج غیرارادی و ناخواسته ادرار است. طبق تعریف مؤسسهٔ ملی دیابت و بیماریهای گوارشی و کلیوی آمریکا (NIDDK)، بیاختیاری ادرار یکی از شایعترین اختلالات کنترل مثانه است و خودِ یک نشانه محسوب میشود، نه یک بیماری مستقل؛ یعنی معمولاً نشانگر یک مشکل زمینهای در مثانه، عضلات کف لگن، سیستم عصبی یا […]
بارداری خارج از رحم زمانی اتفاق میافتد که تخم بارورشده بهجای لانهگزینی در حفرهٔ داخلی رحم، در جای دیگری از دستگاه تناسلی جای میگیرد؛ در بیشتر موارد در لولهٔ فالوپ (Fallopian tube)، و به همین دلیل به آن «بارداری لولهای» (Tubal Pregnancy) نیز گفته میشود. جنین در خارج از حفرهٔ رحم امکان رشد طبیعی و […]
اختلال دوقطبی یک بیماری روانپزشکی مزمن است که با نوسانهای شدید و غیرمعمول در خلق، انرژی، سطح فعالیت و تمرکز فرد مشخص میشود. افراد مبتلا میان دورههای خلق بالا (مانیا یا هیپومانیا) و دورههای افسردگی جابهجا میشوند و ممکن است در فاصلهٔ میان این دورهها خلقی نسبتاً پایدار داشته باشند. بر اساس برآورد سازمان جهانی […]
حملهٔ پانیک یک موج ناگهانی از ترس یا ناراحتی شدید است که با علائم جسمی چشمگیر همراه میشود، حتی زمانی که خطر واقعی وجود ندارد. بر اساس تعریف مؤسسهٔ ملی سلامت روان آمریکا (NIMH)، افراد مبتلا به اختلال پانیک دچار حملات پانیک مکرر و غیرمنتظرهای میشوند که با احساس ترس ناگهانی یا ازدستدادن کنترل همراه […]
نگرانی داشتن دربارهٔ مسائل روزمره، مثل یک امتحان مهم یا یک تصمیم مالی، بخشی طبیعی از زندگی هر انسانی است. اما وقتی نگرانی بهطور مداوم، بیشازحد و کنترلناپذیر میشود و توانایی فرد را برای انجام کارهای روزمره مختل میکند، ممکن است نشانهٔ یک اختلال روانی به نام اختلال اضطراب فراگیر (Generalized Anxiety Disorder یا GAD) […]
پارانویا (Paranoia) به معنای بیاعتمادی و سوءظن شدید نسبت به دیگران است، بهگونهای که این سوءظن با شواهد و واقعیت موجود تناسبی ندارد. بر اساس تعریف مرکز درمانی کلیولند، فرد دچار پارانویا معمولاً بهشکل افراطی مشکوک است و گمان میکند دیگران قصد آسیبرساندن به او را دارند (Cleveland Clinic). نکتهٔ مهم این است که پارانویا […]
تاثیرات طلاق بر کودکان یکی از چالشبرانگیزترین تجربههایی است که یک کودک میتواند با آن مواجه شود. این رویداد نهتنها ساختار خانواده را تغییر میدهد، بلکه میتواند پیامدهای عمیق روانی، عاطفی و رفتاری بر کودکان در سنین مختلف داشته باشد. شناخت تاثیرات طلاق بر کودکان و آگاهی از راهکارهای کاهش آسیب، نقش مهمی در سلامت […]
روانپریشی پس از زایمان (Postpartum Psychosis) یکی از جدیترین اختلالات روانپزشکی در دوران پس از تولد نوزاد است. برخلاف غم و اندوه خفیف پس از زایمان که «بِیبی بلوز» (Baby Blues) نام دارد، این وضعیت یک فوریت روانپزشکی (Psychiatric Emergency) محسوب میشود و نیاز به مداخلهٔ پزشکی فوری دارد. آگاهی از نشانههای هشداردهنده، تمایز آن […]
خواب یکی از ارکان اصلی سلامت جسمی و روانی است. اختلالات خواب (Sleep Disorders) طیف گستردهای از مشکلات را در بر میگیرند که از دشواری به خواب رفتن تا وقفههای تنفسی در طول شب را شامل میشوند. در سالهای اخیر، پژوهشهای علمی نشان دادهاند که این اختلالات نهتنها با سلامت روان (بهویژه افسردگی و اضطراب) […]
اختلال طیف اوتیسم (Autism Spectrum Disorder – ASD) یک تفاوت رشدی-عصبی (Neurodevelopmental Disorder) است که معمولاً از سالهای نخست کودکی قابل مشاهده است و نحوهٔ ارتباطگیری، تعامل اجتماعی، یادگیری و رفتار فرد را تحت تأثیر قرار میدهد. سازمان جهانی بهداشت (WHO) اوتیسم را «گروهی متنوع از وضعیتهای مرتبط با رشد مغز» توصیف میکند که با […]
اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD — Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder) یکی از شایعترین اختلالات عصبیتکاملی (Neurodevelopmental Disorder) دوران کودکی است. بر اساس دادههای مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC)، در سال ۲۰۲۲ حدود ۷ میلیون کودک آمریکایی در بازه سنی ۳ تا ۱۷ سال (معادل ۱۱.۴ درصد) تشخیص ADHD دریافت کرده بودند. این اختلال […]
سندرم خستگی مزمن (Chronic Fatigue Syndrome — CFS) که با نام علمیتر انسفالومیلیت میالژیک (Myalgic Encephalomyelitis — ME) نیز شناخته میشود، یک بیماری جدی، پیچیده و ناتوانکننده است که سیستمهای متعددی از بدن را درگیر میکند. این بیماری بهعنوان یک اختلال زیستپزشکی واقعی شناخته میشود، نه یک اختلال روانشناختی. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای […]
استرس یک واکنش طبیعی و گاه مفید بدن به موقعیتهای چالشبرانگیز است و معمولاً با از بین رفتن عامل استرسزا کاهش مییابد. اما وقتی نگرانی و ترس بیش از حد، مداوم و بیتناسب با موقعیت واقعی باشد و عملکرد روزمرهٔ فرد را مختل کند، ممکن است با یک اختلال اضطرابی (Anxiety Disorder) روبهرو باشیم. طبق […]
لکنت زبان یا لکنت گفتار (Stuttering / Stammering) یک اختلال در روانی گفتار (Speech Fluency Disorder) است که با تکرار صداها یا هجاها، کشیدهشدن صداها، یا گیر کردن و مسدود شدن جریان گفتار مشخص میشود. فرد دچار لکنت دقیقاً میداند چه میخواهد بگوید، اما در روان بیان کلمات با دشواری روبهرو میشود. لکنت یک نقص […]
سلامت روان و اختلالات روانپزشکی مانند ADHD و روانپریشی پس از زایمان.