مغز، اعصاب و روان

سوزن‌سوزن شدن دست و پا که در اصطلاح پزشکی پارستزی (Paresthesia) نامیده می‌شود، به احساس غیرطبیعی سوزن‌سوزن شدن، مورمور شدن، بی‌حسی یا احساس «خواب‌رفتگی» در پوست گفته می‌شود که معمولاً بدون درد است. طبق تعریف مؤسسهٔ ملی اختلالات عصبی و سکته مغزی آمریکا (NINDS)، این احساس می‌تواند به‌صورت ناگهانی و بدون هشدار بروز کند و […]

تیک عصبی صورت (Facial Tic) یکی از حرکات غیرارادی شایع صورت است که گاهی از دوران کودکی باقی می‌ماند و تا بزرگسالی ادامه می‌یابد. بسیاری از افراد نگران‌اند که این حرکت نشانهٔ یک بیماری جدی عصبی باشد، در حالی که در بیشتر موارد تیک صرفاً یک اختلال حرکتی خوش‌خیم است. با این حال، برخی حرکات […]

گرفتگی شبانهٔ عضلات ساق پا (Nocturnal Leg Cramps) یکی از شکایات شایع در سنین بالاتر و دوران بارداری است. برخلاف باور رایج، اکثر افراد پیش از هر چیز به دنبال «کمبود کلسیم یا منیزیم» به‌عنوان علت می‌گردند، در حالی که شواهد علمی نشان می‌دهد در بخش بزرگی از موارد، علت مشخصی یافت نمی‌شود و این […]

سکسکه (Singultus) انقباض ناگهانی و غیرارادی دیافراگم و عضلات بین‌دنده‌ای است که بلافاصله با بسته‌شدن سریع تارهای صوتی و ایجاد صدای مشخص «هیک» همراه می‌شود. اغلب افراد سکسکهٔ کوتاه‌مدت را تجربه می‌کنند که در عرض چند دقیقه خودبه‌خود برطرف می‌شود، اما در برخی موارد سکسکه برای ساعت‌ها، روزها یا حتی ماه‌ها ادامه می‌یابد. در این […]

اختلال وسواس فکری-عملی (Obsessive-Compulsive Disorder — OCD) یک اختلال روانپزشکی جدی است که با افکار ناخواسته و مزاحم تکرارشونده (وسواس‌های فکری — Obsessions) و رفتارهای اجباری تکراری (اعمال اجباری — Compulsions) شناخته می‌شود. این اختلال فراتر از «دقیق بودن» یا «نظم‌دوستی» است و می‌تواند زندگی روزمره را به‌شدت مختل کند. درک درست OCD، اولین گام […]

افسردگی (Depression) یک اختلال خلقی جدی است که با احساس پایدار غم، پوچی یا از دست دادن علاقه به فعالیت‌های روزمره مشخص می‌شود. این بیماری فراتر از یک حالت گذرای ناخوشی است و می‌تواند بر تفکر، احساس، رفتار، خواب، اشتها و توانایی کارکرد روزانه تأثیر بگذارد. طبق برآورد سازمان جهانی بهداشت (WHO)، افسردگی حدود ۳۳۲ […]

سردرد (Headache) یکی از شایع‌ترین دلایل مراجعه به پزشک در سراسر جهان است. بر اساس تحلیل بار جهانی بیماری‌ها در سال ۲۰۲۳ (Global Burden of Disease 2023) که در نشریهٔ The Lancet Neurology منتشر شده، در سال ۲۰۲۳ نزدیک به ۲.۹ میلیارد نفر در جهان با انواع اختلالات سردرد دست‌وپنجه نرم می‌کردند و شیوع استانداردشدهٔ […]

میگرن (Migraine) یکی از شایع‌ترین و ناتوان‌کننده‌ترین اختلالات عصبی در جهان به شمار می‌رود. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، این بیماری در سال ۲۰۲۱ به‌عنوان سومین عامل بار بیماری‌های عصبی در جهان، بر اساس شاخص سال‌های زندگی همراه با ناتوانی (DALYs)، شناخته شد. همچنین نتایج یک مطالعه منتشرشده در پایگاه علمی PMC (وابسته […]

مولتیپل اسکلروز (Multiple Sclerosis — MS) یا به اختصار ام اس، یک بیماری مزمن خودایمن (Autoimmune) است که دستگاه عصبی مرکزی (Central Nervous System — CNS) شامل مغز، نخاع و عصب بینایی را درگیر می‌کند. در این بیماری، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به غلاف میلین (Myelin Sheath) — پوشش محافظ رشته‌های عصبی — حمله […]

تشنج (convulsions)یکی از اختلالات عصبی نسبتاً شایع است که به دلیل فعالیت غیرطبیعی و ناگهانی سلول‌های مغزی رخ می‌دهد. این وضعیت می‌تواند باعث تغییر در حرکات بدن، رفتار، سطح هوشیاری یا احساسات فرد شود. بسیاری از افراد تشنج را فقط با حرکات شدید و غیرقابل کنترل بدن می‌شناسند، اما در واقع تشنج انواع مختلفی دارد […]

پارانویا یکی از مفاهیم رایج در روانشناسی است که بسیاری از افراد آن را با «بدبینی شدید» می‌شناسند. در حالت پارانویا، فرد به شکل مداوم احساس می‌کند دیگران قصد آسیب رساندن، فریب دادن یا سوءاستفاده از او را دارند؛ حتی زمانی که هیچ شواهد واقعی برای این باورها وجود ندارد. این وضعیت می‌تواند بر روابط […]

تعارض شغلی بخشی اجتناب‌ناپذیر از هر محیط کاری است. تفاوت در دیدگاه‌ها، سبک‌های کاری، شخصیت‌ها و اهداف می‌تواند باعث بروز اختلاف شود. اما نکته مهم این است که حل تعارض شغلی با همکاران نه‌تنها از آسیب‌های سازمانی جلوگیری می‌کند، بلکه باعث افزایش بهره‌وری، بهبود روابط تیمی و رشد حرفه‌ای می‌شود. در این مقاله به صورت علمی […]