شپش سر (Head Lice) چیست؟ علائم، رشک و راه درمان

بچه‌تان مدام پشت گوش و گردنش را می‌خاراند و توی موهایش نقطه‌های ریزی می‌بینید؟ شاید شپش باشد، شاید هم فقط شوره؛ قبل از اینکه سراغ هر محلول یا توصیه‌ی خانگی بروید، بهتر است این دو را از هم جدا کنید. اگر آخرش هم مطمئن نشدید، می‌توانید از طبیب‌یاب برای معاینه‌ی پوست سر، وقت متخصص پوست بگیرید.

پاسخ کوتاه: lice در انگلیسی یعنی شپش و head lice یعنی شپش سر؛ حشره‌های ریز و بی‌بالی که روی پوست سر زندگی می‌کنند و از خون تغذیه می‌کنند [7][13]. تخم آن‌ها nit یا رشک نام دارد و به مو می‌چسبد [1]. شپش بیشتر با تماس سر با سر منتقل می‌شود و نشانه‌ی کثیفی نیست [1][2]. تشخیص قطعی با پیدا کردن شپش زنده است [1]. بیشتر افراد می‌توانند در خانه درمان کنند [10]، اما نفت و بنزین خطرناک‌اند و نباید به کار بروند [8].

lice یعنی چه؟ معنی lice، louse و nit

این چند واژه در جست‌وجوها زیاد با هم اشتباه می‌شوند:

• lice: جمع louse و به معنی «شپش‌ها».
• louse: یک شپش [13].
• head lice: شپش سر، با نام علمی Pediculus humanus capitis [10].
• nit: رشک یا تخم شپش [1]. برخی منابع پزشکی این واژه را بیشتر برای پوسته‌ی خالی تخم پس از بیرون آمدن نوزاد به کار می‌برند [16].
• pediculosis capitis: نام پزشکی آلودگی به شپش سر [16].

شپش انسان سه نوع دارد و شپش سر یکی از آن‌هاست [6]. شپش سر بیماری منتقل نمی‌کند [13] و از میان این سه نوع، فقط شپش بدن می‌تواند ناقل بیماری باشد [6]. شپش ناحیه‌ی تناسلی (pubic lice) موی سر را درگیر نمی‌کند [20]. اگر خارش شما بیشتر در بدن است، شاید موضوعتان چیز دیگری باشد؛ گال (Scabies) بیماری جداگانه‌ای است.

شپش سر چه شکلی است و کجا پیدا می‌شود؟

• شپش بالغ: طول حدود ۲ تا ۳ میلی‌متر، تقریبا اندازه‌ی دانه‌ی کنجد [2]. رنگ آن خاکستری یا خرمایی است [15] و پس از خون خوردن می‌تواند مایل به قرمز دیده شود [16]. بال ندارد [7].
• نوزاد شپش (nymph): اندازه‌ی سر سوزن [2].
• رشک: لکه‌ی ریز زرد، قهوه‌ای یا خرمایی که انگار به مو چسب خورده است؛ پوسته‌ی خالی‌اش شفاف یا سفید است [11].

شپش‌ها بیشتر روی پوست سر و مو هستند، گاهی هم روی ابرو و مژه [2]. رشک بیشتر پشت گوش‌ها و نزدیک پشت گردن دیده می‌شود [2].

پیدا کردن شپش زنده سخت است. تعدادشان معمولا فقط ۱۰ تا ۲۰ شپش بالغ است [16]، از نور دور می‌شوند و سریع حرکت می‌کنند [7]. برای همین خیلی وقت‌ها رشک زودتر از خود شپش به چشم می‌آید [15].

طول عمر شپش سر و چرخه‌ی زندگی آن

درباره‌ی ماندگاری تخم بیرون از سر، منابع یکسان نمی‌گویند. CDC می‌گوید رشکی که در دمای پوست سر نباشد معمولا ظرف یک هفته از بین می‌رود [2]، کلیولند کلینیک حدود ۱۰ روز می‌گوید [15] و دایرةالمعارف مدلاین‌پلاس از ماندگاری بیش از دو هفته‌ی تخم‌ها می‌گوید [14]. اگر درمان نشود، چرخه می‌تواند تکرار شود [7].

شپش چطور منتقل می‌شود؟ باورهای درست و نادرست

راه اصلی انتقال، تماس مستقیم سر با سر یا موی با موی فرد آلوده است [2]. گاهی هم انتقال از راه کلاه، روسری، شانه، برس، حوله یا خوابیدن روی بستری که فرد آلوده تازه از آن استفاده کرده رخ می‌دهد، اما کمتر [2] و خطر استفاده‌ی مشترک از وسایل بسیار کم است [7]. کودکان ۳ تا ۱۱ سال و خانواده‌هایشان بیش از بقیه درگیر می‌شوند [13]، ولی هر کسی می‌تواند مبتلا شود [7].

علائم شپش سر

• خارش پوست سر، که شایع‌ترین علامت است [11] و بیشتر پشت گوش‌ها یا پشت گردن حس می‌شود [7]
• احساس حرکت یا قلقلک در مو [11][13]
• برجستگی‌های ریز قرمز روی پوست سر، گردن و شانه‌ها که ممکن است دلمه ببندد یا ترشح کند [14]
• زخم ناشی از خاراندن، که می‌تواند عفونت کند [13]
• کم‌خوابی، چون شپش‌ها در تاریکی فعال‌ترند [13]
• تورم غدد لنفاوی گردن [11]

خارش علت‌های دیگری هم دارد و به‌تنهایی نشانه‌ی شپش نیست [11]. برعکس، ممکن است شپش باشد و خارش نباشد [11]. خارش حاصل حساس شدن بدن است: در آلودگی بار اول معمولا ۴ تا ۶ هفته طول می‌کشد و برخی افراد هرگز خارش نمی‌گیرند [17]. برای همین ممکن است کسی چند هفته بی‌خبر باشد و ارتباط خارش با تماس قبلی به‌سختی پیدا شود [16].

چطور در خانه شپش را پیدا کنیم؟ (بررسی با شانه‌ی خیس)

تنها راه مطمئن، پیدا کردن شپش زنده است [1]. شانه کشیدن موی خیس در یک مطالعه روی دانش‌آموزان، ۹۰٫۵ درصد موارد آلودگی فعال را پیدا کرد، در حالی که نگاه کردن ساده به مو فقط ۲۸٫۶ درصد را یافت؛ اما برای پیدا کردن نشانه‌های آلودگی قبلی مثل رشک‌های باقی‌مانده، نگاه کردن بهتر بود [18].

1. در نور زیاد بنشینید [7] و یک شانه‌ی مخصوص ریزدندانه تهیه کنید؛ این شانه در داروخانه پیدا می‌شود [1].
2. مو را با شامپوی معمولی بشویید و نرم‌کننده‌ی زیادی بزنید [1].
3. مو را قسمت‌قسمت از ریشه تا نوک شانه کنید [1] و بعد از هر بار شانه را روی دستمال کاغذی خیس پاک کنید [7].
4. به پشت گوش‌ها و پشت گردن بیشتر توجه کنید [2].
5. دنبال حشره‌ی در حال حرکت بگردید. چیزی را که با شانه راحت جدا می‌شود رشک ندانید [12].

اگر شپش زنده پیدا کردید، بقیه‌ی اعضای خانه و افراد نزدیک را هم بررسی کنید و هرکس آلوده است در همان روز درمان شود [1].

رشک به‌تنهایی معنی‌اش آلودگی فعال نیست [17]. رشکی که از پوست سر دور شده، معمولا قبلا باز شده یا مرده است [2]. منابع در این نقطه کمی فرق دارند: CDC درمان فرد دارای رشک در فاصله‌ی حدود ۶ میلی‌متری پوست سر را هم مطرح می‌کند [5]، ولی NHS و آکادمی طب اطفال آمریکا بر تایید شپش زنده تکیه دارند [1][7]. اگر فقط رشک دیدید، بهتر است پزشک یا داروساز تصمیم بگیرد.

فرق شپش و رشک با شوره و مشکلات دیگر پوست سر

پوسته‌ی سفیدی که دور تار مو در سطح پوست سر حلقه زده باشد، از شپش نیست [16]. این مهم است، چون تشخیص اشتباه یکی از علت‌های شناخته‌شده‌ی شکست درمان است [4][16]. اگر شپشی پیدا نکردید و خارش ادامه دارد، علت‌های خارش پوست سر بدون شوره را هم ببینید.

درمان شپش سر: کدام داروها هستند؟

درمان دارویی فقط برای کسی است که واقعا شپش فعال دارد [4]. شیوه‌ی مصرف هر فراورده با دیگری فرق دارد، پس طبق برگه‌ی راهنما و نظر پزشک یا داروساز عمل کنید [4]. مقدار و دفعات مصرف را خودسرانه تغییر ندهید. در این راهنما عمدا مقدار یا برنامه‌ی دارو نیامده است. موجود بودن هر دارو را هم از داروساز بپرسید.

درباره‌ی پرمترین باید صریح بود: آکادمی طب اطفال آمریکا پیرتروئیدها را معمولا خط اول می‌داند [9]، ولی NHS فراورده‌های پرمترین را کم‌اثر می‌داند [1] و درمت‌نت می‌گوید با افزایش مقاومت، این گروه در بریتانیا دیگر توصیه نمی‌شود [16]. پس پزشک شما ممکن است بسته به شرایط، گزینه‌ی دیگری را انتخاب کند؛ وضع مقاومت به محل زندگی هم بستگی دارد [8].

شانه‌ی خیس به‌تنهایی کافی است؟

NHS شانه‌ی خیس را روش اول می‌داند و داروی موضعی را برای وقتی می‌گذارد که این روش جواب نداده یا مناسب نیست. برنامه‌ی آن شانه کشیدن در روزهای ۱، ۵، ۹ و ۱۳ و بررسی دوباره در روز ۱۷ است [1]. موی کوتاه حدود ۱۰ دقیقه و موی بلند یا فر ۲۰ تا ۳۰ دقیقه وقت می‌برد [1]. در مقابل، آکادمی طب اطفال آمریکا می‌گوید این روش به‌تنهایی معمولا شپش را از بین نمی‌برد [7] و انجمن کودکان کانادا هم شواهد آن را به‌عنوان درمان اصلی کم می‌داند [17]. پس این روش ماده‌ی شیمیایی ندارد [19]، ولی فقط با انجام منظم و حوصله معنا پیدا می‌کند و تضمین نیست.

نکته‌های ایمنی هنگام مصرف دارو

• هم‌زمان از چند فراورده استفاده نکنید و بیش از مقدار برچسب مصرف نکنید [3][12].
• درمان را بزرگ‌تر انجام دهد، نه خود کودک [7].
• هرگز کیسه‌ی پلاستیکی یا کلاه حمام روی سر کودک نگذارید؛ خطر خفگی دارد [8].
• کودک را با داروی روی سر تنها نگذارید [7][8].
• به‌جای حمام یا دوش، بالای سینک و با آب ولرم آبکشی کنید [3].
• دارو نباید وارد چشم شود؛ اگر شد، فوری شست‌وشو دهید [3].
• قبل از داروی ضدشپش از نرم‌کننده یا شامپوی دوکاره استفاده نکنید [4]. این نکته با استفاده از نرم‌کننده در شانه‌ی خیس بی‌دارو فرق دارد [1].
• با مالاتیون روی مو، از شعله، سیگار، سشوار و وسایل گرمازا دور بمانید [3][12].
• برای پیشگیری از دارو استفاده نکنید، چون پوست سر را تحریک می‌کند [1].

اگر درمان جواب نداد چه کنیم؟

قبل از اینکه فکر کنید شپش‌ها مقاوم شده‌اند، این علت‌ها را در نظر بگیرید [3][4][17]:

• تشخیص از اول اشتباه بوده است
• استفاده‌ی اخیر از نرم‌کننده یا شامپوی دوکاره
• رعایت نکردن دستور مصرف
• تکرار نکردن درمان در جایی که دارو تخم را نمی‌کشد
• آلودگی دوباره از فردی دیگر
• مقاومت شپش به دارو

مقاومت واقعی است، ولی CDC می‌گوید شیوع مقاومت به پیرترین و پرمترین مشخص نیست [3]. اگر بعد از درمان چند شپش کند و کم‌تحرک دیدید، دارو را دوباره نزنید و آن‌ها را با شانه جدا کنید [4]. اگر شپش‌ها مثل قبل فعال بودند، شاید دارو اثر نکرده است. دوباره مصرف نکنید و با پزشک صحبت کنید تا در صورت نیاز داروی دیگری بدهد [4][12].

دو چیز به‌تنهایی نشانه‌ی شکست درمان نیست. خارش می‌تواند تا چند هفته پس از رفتن شپش‌ها ادامه داشته باشد [7][17]، و رشک هم حتی بعد از درمان موفق ممکن است روی مو بماند [5].

درمان فوری شپش در یک شب ممکن است؟

جواب صادقانه این است که نمی‌شود با اطمینان قول داد. NHS می‌گوید با داروی موضعی مناسب، شپش‌ها باید طی یک روز بمیرند [1]، ولی بیشتر فراورده‌های بدون نسخه شپش بالغ را بهتر از تخم می‌کشند [12] و تخم باقی‌مانده بعدا باز می‌شود؛ برای همین برخی داروها نیاز به تکرار دارند [1][4]. طبق CDC برخی داروها مثل اسپینوزاد تخم را هم می‌کشند [3]، ولی آکادمی پوست آمریکا می‌گوید هیچ فراورده‌ی تاییدشده‌ای همه‌ی تخم‌ها را یک‌باره از بین نمی‌برد و بررسی بعدی را لازم می‌داند [12]. خارش هم ممکن است هفته‌ها بماند [7].

پس هدف واقع‌بینانه برای امشب این است: شپش زنده را تایید کنید، با پزشک یا داروساز فراورده‌ی مناسب را انتخاب کنید و افراد خانه را بررسی کنید. نسخه‌های «یک‌شبه» با مایونز، روغن یا پیچیدن سر در پلاستیک نه اثرشان ثابت شده [4][8] و نه بی‌خطرند [8]. تراشیدن سر راه دیگری است [12]، ولی به‌ندرت لازم است [16].

درمان خانگی شپش و «شپش از چی بدش میاد»

منبع معتبری که نشان دهد بوی خاصی شپش را دور می‌کند پیدا نشد. NHS فراورده‌های «دورکننده‌ی شپش» را کم‌اثر می‌داند [1].

«طبیعی» بودن به معنی بی‌خطر بودن نیست؛ منبع کانادایی می‌گوید برای بسیاری از این مواد کارآزمایی منتشرشده‌ی ایمنی و اثربخشی وجود ندارد [17].

خانه را چطور تمیز کنیم؟

خانه‌تکانی گسترده و سم‌پاشی لازم نیست، چون شپش بیرون از سر زیاد دوام نمی‌آورد [2][4]. CDC این کارها را پیشنهاد می‌کند [2][4]:

• لباس، حوله و ملحفه‌ای که فرد مبتلا در ۲ روز قبل از درمان استفاده کرده را در آب داغ (حدود ۵۴ درجه‌ی سانتی‌گراد) بشویید و با حرارت بالا خشک کنید.
• چیزی را که شستنی نیست، دو هفته در کیسه‌ی پلاستیکی دربسته بگذارید.
• شانه و برس را ۵ تا ۱۰ دقیقه در آب دست‌کم حدود ۵۴ درجه خیس کنید.
• کف اتاق و مبلی را که فرد روی آن نشسته یا خوابیده جاروبرقی بکشید؛ خطر شپش افتاده بسیار کم است.

NHS در این زمینه سخت‌گیر نیست و می‌گوید شستن با آب داغ لازم نیست [1]. لازم هم نیست وسایل را دور بریزید [7] و حیوان خانگی نیازی به درمان ندارد، چون شپش سر نمی‌گیرد [2].

بارداری، شیردهی و کودکان کم‌سن

بارداری. مرکز اطلاعات داروهای بارداری بریتانیا (UKTIS) شانه‌ی خیس را گزینه‌ی اول می‌داند. اگر این روش جواب ندهد، دایمتیکون به مقدار نگران‌کننده وارد خون نمی‌شود و مالاتیون، به احتیاط، بعد از شکست روش‌های دیگر مطرح می‌شود [19]. آکادمی پوست آمریکا هم می‌گوید لوسیون بنزیل الکل در بارداری و شیردهی قابل استفاده است [12]. لیندان در بارداری و شیردهی [3] و ایورمکتین خوراکی در بارداری نباید استفاده شوند [3]. قبل از هر درمانی با پزشک یا داروساز مشورت کنید [13]. اصول کلی را در راهنمای مصرف دارو در بارداری بخوانید.

شیردهی. پیش از استفاده از هر فراورده با پزشک یا داروساز صحبت کنید [13].

کودکان کم‌سن. برخی داروها برای سن‌های پایین مناسب نیستند؛ با پزشک یا داروساز مشورت کنید [3][4]. روش شانه‌ی خیس بدون دارو انجام می‌شود [19]، و فرد بزرگ‌سال باید درمان را انجام دهد [7].

مدرسه: کودک مبتلا کی می‌تواند برگردد؟

طبق CDC لازم نیست دانش‌آموز مبتلا زودتر از پایان روز از مدرسه به خانه برود؛ می‌تواند پایان روز برود، درمان را شروع کند و پس از شروع درمان مناسب برگردد [5]. NHS هم می‌گوید کودک لازم نیست در خانه بماند [1] و نویسنده‌ی اصلی گزارش آکادمی طب اطفال آمریکا تاکید می‌کند شپش دلیلی برای غیبت نیست [9].

آکادمی طب اطفال و انجمن ملی پرستاران مدارس آمریکا خواهان کنار گذاشتن قانون «بدون رشک» (no-nit) هستند [5]، قانونی که بازگشت را به پاک شدن کامل مو از رشک گره می‌زند. دلایلی که CDC می‌آورد [5]:

• بسیاری از رشک‌ها بیش از یک‌چهارم اینچ (حدود ۶ میلی‌متر) از پوست سر فاصله دارند و بعید است باز شوند.
• رشک به تار مو می‌چسبد و انتقالش به دیگران بسیار بعید است.
• تشخیص اشتباه رشک در بررسی افراد غیرپزشک بسیار شایع است.
• غیبت بی‌مورد بیش از خود شپش به کودک و خانواده آسیب می‌زند.

غربالگری مدرسه‌ای هم اثر چشمگیری در کاهش شپش نشان نداده است و می‌تواند باعث انگ زدن به کودک شود [9]. با این حال، مقررات مدرسه‌ها یکسان نیست و بعضی پیش از بازگشت، درمان را می‌خواهند [14]؛ پس بهتر است از مدرسه‌ی کودک بپرسید. اطلاع دادن به مدرسه به مهار انتشار کمک می‌کند [5][15].

پیشگیری از شپش سر

NHS می‌گوید راهی برای پیشگیری کامل وجود ندارد، ولی شانه‌ی خیس منظم، با پیدا کردن زودهنگام شپش به مهار انتشار کمک می‌کند [1]. پرهیز از تماس سر با سر [15][17] و مشترک نکردن شانه، برس، کلاه و حوله با فرد مبتلا هم مفید است [14].

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

• درمان خانگی جواب نداده یا پس از چند هفته هنوز شپش هست [12]
• تب، زخم چرکی یا زخمی که خوب نمی‌شود [15]
• پوست سر قرمز، متورم، دردناک یا حساس شده است [14][15]
• خارش شدید است [15]
• پیش از درمان کودک کم‌سن [4]، یا پیش از درمان در بارداری و شیردهی [13]
• شپش یا رشک روی مژه یا ابرو است؛ خودتان آنجا دارو نزنید، چون دارو نباید وارد چشم شود [3]
• مطمئن نیستید شپش است یا مشکل دیگری، چون خارش علت‌های دیگری هم دارد [11]

پرسش‌های متداول

lice یعنی چه؟

lice در انگلیسی جمع louse است و یعنی شپش. head lice یعنی شپش سر، حشره‌های ریزی که روی پوست سر و مو زندگی می‌کنند و از خون تغذیه می‌کنند [13].

رشک چیست؟

رشک یا nit تخم شپش است که به مو می‌چسبد [1]. به رنگ زرد، قهوه‌ای یا خرمایی دیده می‌شود و پوسته‌ی خالی آن شفاف یا سفید است [11].

شپش سر با چشم دیده می‌شود؟

بله، اندازه‌ی آن حدود دانه‌ی کنجد است [2]، اما پیدا کردنش سخت است چون سریع حرکت می‌کند و از نور فرار می‌کند [7]. شانه‌ی خیس آلودگی فعال را بسیار بهتر از نگاه کردن ساده پیدا می‌کند [18].

طول عمر شپش سر چقدر است؟

شپش بالغ روی سر حدود ۳۰ روز زندگی می‌کند و اگر بیفتد و نتواند تغذیه کند، ظرف حدود ۲ روز می‌میرد [2].

شپش از چی بدش می‌آید؟

منبع معتبری برای بو یا ماده‌ای که شپش را دور کند پیدا نشد. NHS دورکننده‌ها و روغن‌های گیاهی را کم‌اثر می‌داند [1].

علائم شپش سر در زنان فرق دارد؟

در منابع بررسی‌شده فهرست جداگانه‌ای برای علائم زنان نیامده است. درمت‌نت زن بودن را یکی از عوامل خطر ذکر می‌کند [16]. خارش و احساس حرکت در مو علائم اصلی شناخته می‌شوند [11].

شپش باعث ریزش مو می‌شود؟

درمت‌نت می‌گوید آلودگی شدید می‌تواند با کشیده شدن مو، ریزش در لکه‌های کوچک ایجاد کند [16]. اگر ریزش موی شما گسترده است، علت‌های ریزش مو را هم ببینید و با پزشک صحبت کنید.

آیا باید همه‌ی خانواده را درمان کرد؟

نه. همه را بررسی کنید و فقط افرادی را که شپش دارند هم‌زمان درمان کنید [1][12]. کسانی که با فرد مبتلا هم‌بستر هستند هم باید بررسی شوند [4].

سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جای معاینه و نظر پزشک یا داروساز را نمی‌گیرد. برای انتخاب و مصرف هر دارو، به‌ویژه در بارداری، شیردهی و کودکان کم‌سن، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

منابع

1. Head lice and nits. NHS. https://www.nhs.uk/conditions/head-lice-and-nits/
2. About Head Lice. CDC. https://www.cdc.gov/lice/about/head-lice.html
3. Clinical Care of Head Lice. CDC. https://www.cdc.gov/lice/hcp/clinical-care/index.html
4. Treatment of Head Lice. CDC. https://www.cdc.gov/lice/treatment/index.html
5. Providing Care for Individuals with Head Lice. CDC. https://www.cdc.gov/lice/caring-head/index.html
6. About Lice. CDC. https://www.cdc.gov/lice/about/index.html
7. Signs of Lice. American Academy of Pediatrics, HealthyChildren.org. https://www.healthychildren.org/English/health-issues/conditions/from-insects-animals/Pages/Signs-of-Lice.aspx
8. Head Lice Treatment: Myths & Realities. American Academy of Pediatrics, HealthyChildren.org. https://www.healthychildren.org/English/health-issues/conditions/from-insects-animals/Pages/Head-Lice-Treatment-Myths-Realities.aspx
9. Controlling Head Lice and Reducing Stigma. American Academy of Pediatrics, HealthyChildren.org. https://www.healthychildren.org/English/news/Pages/controlling-head-lice-and-reducing-stigma.aspx
10. Head lice: Overview. American Academy of Dermatology. https://www.aad.org/public/diseases/a-z/head-lice-overview
11. Head lice: Signs and symptoms. American Academy of Dermatology. https://www.aad.org/public/diseases/a-z/head-lice-symptoms
12. Head lice: Diagnosis and treatment. American Academy of Dermatology. https://www.aad.org/public/diseases/a-z/head-lice-treatment
13. Head Lice. MedlinePlus, US National Library of Medicine. https://medlineplus.gov/headlice.html
14. Head lice. MedlinePlus Medical Encyclopedia. https://medlineplus.gov/ency/article/000840.htm
15. Head Lice. Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/10824-head-lice
16. Head lice. DermNet. https://dermnetnz.org/topics/head-lice
17. Head lice infestations: A clinical update. Canadian Paediatric Society. https://cps.ca/en/documents/position/head-lice
18. Jahnke C, et al. Accuracy of diagnosis of pediculosis capitis: visual inspection vs wet combing. Arch Dermatol. 2009. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19289764/
19. Treatment of head lice during pregnancy. UK Teratology Information Service. https://medicinesinpregnancy.org/leaflets-a-z/head-lice
20. Pubic lice. NHS. https://www.nhs.uk/conditions/pubic-lice/