با سلامت دهان و دندان سلامت قلب و مغزتان را حفظ کنید

در سال‌های اخیر، ارتباط میان سلامت دهان و دندان با سلامت عمومی بدن، به‌ویژه سلامت قلب و عروق، توجه بسیاری از پژوهشگران علوم پزشکی را به خود جلب کرده است. شواهد علمی نشان می‌دهد که بیماری‌های دهان و لثه تنها محدود به حفره دهانی نیستند و می‌توانند از طریق ایجاد التهاب مزمن، بر بروز بیماری‌های سیستمیک تأثیر بگذارند.
در این میان، استفاده منظم از نخ دندان به‌عنوان یکی از ساده‌ترین روش‌های رعایت بهداشت دهان، به‌طور فزاینده‌ای به‌عنوان عاملی مؤثر در کاهش خطر سکته مغزی و بی‌نظمی ضربان قلب مطرح شده است.

با سلامت دهان و دندان؛ نقطه آغاز التهاب سیستمیک

دهان یکی از مهم‌ترین ورودی‌های بدن و مخزن طبیعی انواع میکروارگانیسم‌هاست. تجمع پلاک‌های میکروبی در اطراف دندان‌ها و زیر خط لثه، در صورت عدم رعایت بهداشت مناسب، می‌تواند منجر به التهاب لثه و بیماری‌های پریودنتال شود.

نقش التهاب مزمن در بیماری‌های قلبی

التهاب مزمن ناشی از بیماری‌های لثه می‌تواند با ورود باکتری‌ها و محصولات التهابی به جریان خون، باعث افزایش سطح مارکرهای التهابی در بدن شود. این وضعیت در آسیب به دیواره عروق، تشدید تصلب شرایین و افزایش خطر بیماری‌های قلبی–عروقی نقش دارد.

نخ دندان چیست و چرا اهمیت دارد؟

نخ دندان ابزاری مکمل مسواک است که برای پاکسازی فواصل بین دندانی استفاده می‌شود؛ نواحی‌ای که مسواک به‌تنهایی قادر به تمیز کردن کامل آن‌ها نیست.

چرا مسواک به‌تنهایی کافی نیست؟

فواصل بین دندانی محل تجمع اصلی پلاک میکروبی و باقی‌مانده مواد غذایی هستند. باقی ماندن این عوامل، خطر التهاب لثه و عفونت‌های دهانی را افزایش می‌دهد.

فواید استفاده منظم از نخ دندان

استفاده صحیح و منظم از نخ دندان موجب:

کاهش پلاک میکروبی که نقش مهمی در جلوگیری از تجمع باکتری‌ها در فواصل بین دندانی دارد.

پیشگیری از التهاب و خونریزی لثه و کاهش احتمال بروز بیماری‌های پریودنتال.

کاهش بار باکتریایی دهان که می‌تواند از ورود عوامل عفونی به جریان خون جلوگیری کند.

بهبود سلامت کلی دهان و دندان و کمک به حفظ تعادل میکروبی محیط دهان.

می‌شود. مجموعه این عوامل می‌توانند به‌طور غیرمستقیم بر سلامت قلب نیز تأثیرگذار باشند؛ زیرا کاهش عفونت‌ها و التهاب‌های دهانی، احتمال ورود باکتری‌ها به جریان خون را کاهش می‌دهد.

ارتباط بهداشت دهان با خطر سکته مغزی

سکته مغزی یکی از مهم‌ترین علل مرگ‌ومیر و ناتوانی در سراسر جهان به شمار می‌رود و بار قابل‌توجهی بر نظام‌های سلامت تحمیل می‌کند. شواهد علمی نشان می‌دهد که التهاب مزمن نقش کلیدی در پاتوژنز سکته‌های ایسکمیک ایفا می‌کند؛ به‌گونه‌ای که افزایش عوامل التهابی می‌تواند به آسیب دیواره عروق، تسریع تصلب شرایین و افزایش احتمال تشکیل لخته‌های خونی منجر شود.

نقش بیماری‌های لثه در افزایش ریسک سکته

تأثیر غیرمستقیم نخ دندان بر کاهش خطر سکته

استفاده منظم از نخ دندان با کاهش التهاب لثه و کنترل عفونت‌های دهانی، سطح التهاب سیستمیک بدن را کاهش می‌دهد. این فرآیند می‌تواند به بهبود عملکرد عروق و کاهش احتمال تشکیل لخته‌های خونی کمک کند و در نتیجه، ریسک سکته مغزی را به‌صورت غیرمستقیم کاهش دهد.

سکته قلبی

نخ دندان و بی‌نظمی ضربان قلب

بی‌نظمی ضربان قلب یا آریتمی، به‌ویژه فیبریلاسیون دهلیزی (AFib)، یکی از شایع‌ترین اختلالات ریتم قلب است که با افزایش خطر سکته مغزی و نارسایی قلبی همراه است.

ارتباط التهاب با آریتمی‌های قلبی

مطالعات نشان داده‌اند که التهاب و عفونت‌های مزمن از عوامل مهم در ایجاد یا تشدید بی‌نظمی ضربان قلب هستند.

نقش کنترل بیماری‌های لثه

از آنجا که بیماری‌های لثه می‌توانند به‌عنوان منبعی از التهاب پایدار در بدن عمل کنند، کنترل و پیشگیری از آن‌ها اهمیت ویژه‌ای در سلامت عمومی دارد. رعایت بهداشت دهان و دندان، به‌ویژه استفاده منظم از نخ دندان، با کاهش التهاب و بار میکروبی دهان می‌تواند به کاهش عوامل التهابی سیستمیک کمک کند. این روند ممکن است به‌طور غیرمستقیم در کاهش احتمال بروز یا شدت آریتمی‌های قلبی، به‌ویژه در افراد مستعد، نقش حمایتی داشته باشد.

شواهد علمی و مطالعات انجام‌شده

مطالعات اپیدمیولوژیک نشان داده‌اند افرادی که بهداشت دهان مناسبی دارند و به‌طور منظم از نخ دندان استفاده می‌کنند، در مقایسه با افرادی با بهداشت دهان ضعیف، کمتر در معرض بیماری‌های قلبی–عروقی قرار دارند.
با این حال، متخصصان تأکید می‌کنند که این ارتباط لزوماً به معنای رابطه علت و معلولی قطعی نیست و نخ دندان باید به‌عنوان بخشی از یک سبک زندگی سالم در نظر گرفته شود.

روش صحیح استفاده از نخ دندان

برای بهره‌مندی از مزایای نخ دندان:

• حداقل روزی یک‌بار، ترجیحاً پیش از خواب، از نخ دندان استفاده شود.
• نخ به‌آرامی بین دندان‌ها حرکت داده شود تا به لثه آسیب نرسد.
• برای هر فاصله بین دندانی از بخش تمیز نخ استفاده شود.
• در صورت تداوم خونریزی  لثه، مراجعه به دندان‌پزشک ضروری است.

نقش نخ دندان در پیشگیری جامع بیماری‌های قلبی

پیشگیری از بیماری‌های قلبی عروقی نیازمند رویکردی چندجانبه شامل تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم، ترک سیگار، کنترل استرس و مدیریت بیماری‌های زمینه‌ای است.
در این چارچوب، رعایت بهداشت دهان و استفاده منظم از نخ دندان می‌تواند به‌عنوان یک عامل مکمل اما مؤثر در حفظ سلامت قلب مطرح شود.

جمع‌بندی

شواهد علمی موجود نشان می‌دهد سلامت دهان و دندان ارتباط نزدیکی با سلامت قلب و عروق دارد. استفاده منظم از نخ دندان اگرچه جایگزین درمان‌های پزشکی نیست، اما می‌تواند با کاهش التهاب و عفونت‌های دهانی، به‌طور غیرمستقیم در کاهش خطر سکته مغزی و بی‌نظمی ضربان قلب نقش داشته باشد.
این عادت ساده، کم‌هزینه و در دسترس، گامی کوچک اما ارزشمند در مسیر ارتقای سلامت عمومی و بهبود کیفیت زندگی محسوب می‌شود.