لینک صفحه جهت اشتراک گذاری کپی شد

زگیل صورت چیست؟ علت، انواع، خطرات و روش‌های درمان


زگیل صورت چیست؟ علت، انواع، خطرات و روش‌های درمان

یک برجستگی کوچک و زبر، یا چند دانه‌ی ریز و صاف روی پیشانی، کنار بینی یا نزدیک پلک پیدا کرده‌اید و نگرانید زگیل باشد؟ زگیل را ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد می‌کند و معمولاً خوش‌خیم است [9][12]، اما روی صورت نباید با چسب، محلول یا اسپری‌های زگیل‌بر داروخانه‌ای درمانش کرد [6][16][17]. پیش از هر کاری بهتر است بدانید کدام نشانه‌ها ارزش معاینه دارند و متخصص پوست چه روش‌هایی برای صورت دارد.

خلاصه در یک نگاه

  • زگیل صورت چیست؟ رشد خوش‌خیم پوستی که ویروس HPV ایجاد می‌کند [9]. روی صورت بیشتر دو نوع دیده می‌شود: زگیل تخت (ریز، صاف و اغلب چندتایی) و زگیل رشته‌ای یا فیلیفرم (زائده‌های نخ‌مانند اطراف دهان، بینی و چشم) [4][10].
  • علت: ورود HPV از خراش‌های ریز پوست؛ با تماس مستقیم، وسایل مشترک مثل حوله و تیغ، یا اصلاح صورت [3][12].
  • خطرناک است؟ زگیل معمولی پوست خوش‌خیم است و نوع HPV که می‌تواند به سرطان برسد زگیل پوستی ایجاد نمی‌کند [12]. ولی هر برجستگی صورت که بزرگ می‌شود، رنگ یا شکلش عوض می‌شود، خونریزی می‌کند یا بیش از ۴ هفته خوب نمی‌شود باید معاینه شود [1][7].
  • واگیر دارد؟ بله؛ هم به دیگران و هم به جاهای دیگر پوست خود فرد [3][9].
  • درمان: بسیاری از زگیل‌ها بدون درمان در چند ماه تا چند سال از بین می‌روند [1][6]. برای زگیل صورت، روش درمان را متخصص پوست انتخاب می‌کند [1][2][6].
  • کار ممنوع: زگیل‌برهای بدون نسخه روی صورت، پلک، لب یا بینی [6][16][17][18]؛ کندن، خاراندن و تیغ کشیدن روی زگیل [2][6].

زگیل صورت چیست؟

زگیل (در انگلیسی Wart و در اصطلاح پزشکی Verruca) رشد خوش‌خیم و بسیار شایع پوست است که بر اثر عفونت با ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد می‌شود [9]. بیش از ۱۵۰ نوع HPV شناخته شده است و فقط برخی از آن‌ها معمولاً پوست را درگیر می‌کنند [9]. پس از ورود ویروس به پوست، معمولاً چند ماه طول می‌کشد تا زگیل آن‌قدر بزرگ شود که دیده شود [3][6].

زگیل صورت بیماری جداگانه‌ای نیست؛ همان زگیل پوستی است که روی صورت ظاهر شده است. ولی چون پوست صورت در معرض دید است و درمان‌ها ممکن است جای زخم یا تغییر رنگ بگذارند، روش درمانش با زگیل دست و پا فرق دارد [9][13].

انواع زگیل صورت و ظاهر آن‌ها

زگیل‌هایی که روی صورت دیده می‌شوند معمولاً یکی از این سه نوع‌اند:

نوع ظاهر محل شایع روی صورت
زگیل تخت یا مسطح (Flat wart / Verruca plana) برجستگی‌های کوچک با سطح صاف و مسطح، اغلب دسته‌ای و چندتایی؛ هم‌رنگ پوست، صورتی، قهوه‌ای یا مایل به بنفش [4]. هر کدام حدود ۱ تا ۵ میلی‌متر است [13] و ممکن است ده‌ها عدد با هم ظاهر شوند [12]. در کودکان بیشتر روی گونه و پیشانی؛ در بزرگسالان بیشتر در نواحی اصلاح موی صورت، یعنی ناحیه‌ی ریش در مردان [4][13].
زگیل رشته‌ای یا فیلیفرم (Filiform wart) یک پایه‌ی باریک با رشته‌ها یا زائده‌های نخ‌مانندِ بیرون‌زده [4][10]. معمولاً تکی است و سریع رشد می‌کند [4]. اطراف دهان، بینی و چشم [4][12].
زگیل معمولی (Common wart / Verruca vulgaris) برجستگی گرد یا بیضی و زبر. گاهی نقطه‌های سیاه ریزی مثل دانه دارد که در واقع رگ‌های خونی کوچک‌اند [4]. می‌تواند هر جایی از بدن باشد، از جمله جاهایی که پوست آسیب دیده است [4][16].

AAD توصیه می‌کند اگر زگیلی درد، خارش یا سوزش دارد یا خونریزی می‌کند، متخصص پوست آن را ببیند [1].

«عکس زگیل صورت»: از روی عکس می‌شود تشخیص داد؟

عکس‌های اینترنتی برای آشنایی مفیدند، ولی نمی‌توانند جای معاینه را بگیرند. چند ضایعه‌ی دیگر صورت، مثل مولوسکوم، میلیا، زائده‌ی پوستی و حتی برخی سرطان‌های پوست، ممکن است شبیه زگیل به نظر برسند [8][9][11][14]. DermNet می‌گوید گاهی حتی پزشک هم برای کنار گذاشتن سرطان پوست به نمونه‌برداری (بیوپسی) نیاز دارد [9]. اگر برجستگی صورتتان با توضیحات جدول بالا جور درنمی‌آید یا شک دارید، آن را به متخصص پوست نشان دهید [1].

علت زگیل صورت چیست؟

نحوه ایجاد زگیل: ورود ویروس HPV از خراش ریز پوست، آلوده شدن سلول‌های لایه پایه اپیدرم و ضخیم شدن پوست به شکل زگیل خوش‌خیم

زگیل وقتی ایجاد می‌شود که یکی از انواع HPV از راه یک شکاف یا خراش در پوست وارد آن شود [3]. این راه‌ها در منابع معتبر ذکر شده‌اند:

  • تماس مستقیم: دست زدن به زگیل فرد دیگر یا تماس پوست با پوست [3][12].
  • وسایل مشترک: حوله، تیغ و وسایل شخصی دیگر [3][12].
  • اصلاح صورت: تیغ خراش‌های ریزی در پوست می‌سازد و HPV می‌تواند از همین خراش‌ها وارد شود [3]. زگیل تخت در ناحیه‌ی ریش اغلب با اصلاح پخش می‌شود [9][10][13].
  • انتقال از یک جای بدن به جای دیگر: با دست زدن به زگیل و بعد دست زدن به پوست آسیب‌دیده [3][9].
  • آسیب‌های کوچک پوست: ناخن جویدن، پوست خشک و ترک‌خورده و بریدگی‌ها راه ورود ویروس را باز می‌کنند [3][5].

به گفته‌ی AAD، این گروه‌ها بیشتر زگیل می‌گیرند: کودکان و نوجوانان، افراد با ضعف سیستم ایمنی، افراد مبتلا به درماتیت آتوپیک همراه با آسم یا تب یونجه، کسانی که ناخن می‌جوند، و زنان باردار [3]. Cleveland Clinic می‌گوید ۱۰ تا ۲۰ درصد کودکان سن مدرسه زگیل دارند [12].

زگیل‌های پوستی، از جمله زگیل صورت، با ویروس پاپیلوم انسانی (HPV) ایجاد می‌شوند، ولی انواع HPV که زگیل تناسلی می‌سازند با انواع زگیل پوستی فرق دارند [15].

علت زگیل روی پلک چشم چیست؟

زگیل پلک هم کار همان ویروس HPV است. زگیل رشته‌ای (فیلیفرم) به‌طور خاص تمایل دارد اطراف چشم، بینی و دهان رشد کند [4][12]. زگیل معمولی هم ممکن است روی لبه‌ی پلک ایجاد شود [24][25]. در گزارش‌های منتشرشده، زگیل‌های لبه‌ی پلک با جراحی چشم برداشته شده‌اند و حتی بعد از برداشتن هم احتمال برگشتشان بوده است [24].

همه‌ی برجستگی‌های پلک زگیل نیستند. میلیا (کیست‌های ریز و سفید مرواریدی زیر پوست) بیشتر روی پلک و گونه دیده می‌شوند [11]. زائده‌های پوستی (Skin tag) هم روی پلک شایع‌اند [14]. مولوسکوم در افراد با ضعف سیستم ایمنی ممکن است اطراف چشم ظاهر شود [8]. به همین دلیل برای هر برجستگی روی پلک، تشخیص باید با پزشک باشد.

زگیل روی بینی، پیشانی، ابرو و چانه

  • بینی و اطراف لب: بیشتر زگیل رشته‌ای [4][12]. داروهای زگیل‌بر بدون نسخه نباید روی مخاط بینی و لب استفاده شوند [18].
  • پیشانی و گونه: در کودکان بیشتر زگیل تخت [4].
  • ناحیه‌ی ریش و چانه در مردان: زگیل تخت که با تیغ اصلاح پخش می‌شود [10][13].

زگیل تناسلی روی صورت؟

زگیل تناسلی را انواع 6 و 11 از HPV ایجاد می‌کنند، که با انواع ایجادکننده‌ی زگیل‌های پوستی فرق دارند. طبق Cleveland Clinic، زگیل دست یا صورت با لمس به زگیل تناسلی تبدیل نمی‌شود [15]. ولی زگیل تناسلی ممکن است از راه تماس جنسی دهانی روی لب، دهان، زبان یا گلو ایجاد شود [15]. اگر چنین احتمالی هست، معاینه لازم است. درباره‌ی تفاوت زگیل تناسلی با جوش هم می‌توانید مطلب فرق آکنه و زگیل تناسلی را بخوانید.

آیا زگیل صورت خطرناک است؟

زگیل معمولی پوست خوش‌خیم (غیرسرطانی) است. Cleveland Clinic توضیح می‌دهد نوعی از HPV که می‌تواند به سرطان برسد، زگیل ایجاد نمی‌کند [12]. DermNet هم می‌گوید تبدیل زگیل پوستی به سرطان فقط در یک بیماری ژنتیکی نادر به نام اپیدرمودیسپلازی وروسیفرم دیده شده است [9].

اما «زگیل خطرناک نیست» یعنی زگیلِ تشخیص‌داده‌شده خطرناک نیست. برخی سرطان‌های پوست، به‌خصوص کارسینوم سلول سنگفرشی، در فهرست ضایعاتی هستند که ممکن است با زگیل اشتباه شوند [9]. سرطان‌های پوست غیرملانومی بیشتر روی پوستی که در معرض آفتاب است، از جمله صورت، ایجاد می‌شوند [7]. NHS ظاهر آن‌ها را این‌طور توصیف می‌کند: برجستگی صاف با لبه‌های مشخص، برجستگی ناهموار و زبر یا دلمه‌بسته، یا لکه‌ی مسطح تغییررنگ‌داده [7].

این نشانه‌ها یعنی برجستگی صورت باید معاینه شود:

  • بزرگ‌تر شده، یا رنگ یا بافتش عوض شده است [7].
  • بیش از ۴ هفته درد، خارش، خونریزی یا دلمه دارد [7].
  • زگیلی که شکلش تغییر می‌کند یا خونریزی دارد [1][6][16].
  • مطمئن نیستید زگیل است [1].

یک خطر دیگر هم هست که به خود زگیل مربوط نیست: درمان‌های نادرست. درمان زگیل ممکن است درد و جای زخم به جا بگذارد [13] و انجماد عمیق با نیتروژن مایع ممکن است یک لکه‌ی سفید دائمی بر جا بگذارد [9]. روی صورت این عوارض اهمیت بیشتری دارند.

آیا زگیل صورت واگیر دارد؟

بله. HPV از راه تماس مستقیم با زگیل یا پوست فرد مبتلا و از راه وسایل مشترک مثل حوله و تیغ منتقل می‌شود [3][12]. زگیل می‌تواند از یک جای بدن به جای دیگر هم پخش شود [9][16]. Cleveland Clinic درباره‌ی زگیل تخت می‌گوید ویروسش مسری است، ولی «خیلی مسری نیست» و از راه تماس پوست با پوست منتقل می‌شود [13].

برای اینکه زگیل صورت پخش نشود یا به دیگران نرسد:

  • به زگیل دست نزنید، آن را نکنید و نخارانید [2][6].
  • روی زگیل تیغ نکشید و موقع اصلاح مراقب باشید پوست نبرد [2][6].
  • حوله، دستمال صورت و تیغ هر نفر جدا باشد [5].
  • بعد از دست زدن به زگیل یا درمان آن، دست‌ها را بشویید [5].
  • ناخن نجوید و بریدگی‌ها و خراش‌ها را تمیز کنید و بپوشانید [5][6].
  • پوست را مرطوب نگه دارید تا خشک و ترک‌خورده نشود [5].

آیا زگیل صورت خودبه‌خود خوب می‌شود؟

بسیاری از زگیل‌ها بدون درمان از بین می‌روند، ولی ممکن است از چند ماه تا چند سال طول بکشد [1][6]. MedlinePlus می‌گوید بیشتر زگیل‌ها در عرض ۲ سال خودبه‌خود از بین می‌روند [16]. طبق DermNet، در کودکان حتی بدون درمان نیمی از زگیل‌ها در ۶ ماه و ۹۰ درصد در ۲ سال از بین می‌روند؛ در بزرگسالان این روند کندتر است [9]. Cleveland Clinic درباره‌ی زگیل تخت گزارش می‌کند که تا ۷۸ درصد آن‌ها در عرض دو سال از بین می‌روند [13].

پس «صبر کردن» برای زگیل کوچک و بی‌علامت یک گزینه‌ی واقعی است، ولی چون تشخیص قطعی و انتخاب بین صبر و درمان به معاینه بستگی دارد، این تصمیم را با پزشک بگیرید [1].

چرا داروهای زگیل‌بر بدون نسخه و کیت‌های فریز خانگی برای صورت نیستند؟

کارهای ممنوع در زگیل صورت: اصلاح روی زگیل، کندن و خاراندن و استفاده از اسید سالیسیلیک روی صورت؛ و مراجعه به متخصص پوست برای درمان

این مهم‌ترین نکته‌ی ایمنی این مقاله است:

  • برچسب رسمی FDA: طبق مونوگراف FDA برای داروهای زگیل‌بر بدون نسخه، روی بسته‌ی این محصولات باید نوشته شود که روی خال، ماه‌گرفتگی، زگیل مودار، زگیل تناسلی و زگیل صورت یا مخاط استفاده نشوند. کاربرد تأییدشده‌ی آن‌ها فقط زگیل معمولی و زگیل کف پا است [17].
  • نمونه‌ی برچسب دارو: برچسب یک ژل زگیل‌بر حاوی اسید سالیسیلیک در DailyMed می‌گوید روی مخاط‌هایی مثل بینی و لب استفاده نشود و اگر به چشم رسید، چشم باید ۱۵ دقیقه با آب شسته شود [18].
  • NHS: کرم‌ها، چسب‌ها و اسپری‌های داروخانه‌ای زگیل نباید روی صورت استفاده شوند [6].
  • MedlinePlus: داروهای زگیل بدون نسخه را روی صورت یا ناحیه‌ی تناسلی نزنید [16].
  • AAD: اگر زگیل روی صورت دارید، درمان خانگی نکنید و به متخصص پوست مراجعه کنید [2].
  • کیت‌های انجماد خانگی: مجوز FDA برای یک کیت انجماد بدون نسخه فقط برای زگیل معمولی و زگیل کف پا صادر شده است [19].

نزدیکی چشم، لب و مخاط بینی این هشدار را برای زگیل پلک و اطراف لب جدی‌تر می‌کند [17][18]. Cleveland Clinic هم می‌گوید اثربخشی زگیل‌برهای بدون نسخه برای زگیل تخت با شواهد علمی تأیید نشده است و می‌توانند پوست را تحریک کنند [13].

درمان زگیل صورت توسط متخصص پوست

متخصص پوست روش را بر اساس نوع زگیل، تعداد و محل آن انتخاب می‌کند. برای صورت ممکن است درمان ملایم‌تری پیشنهاد شود تا خطر جای زخم کم شود [13]. این روش‌ها در منابع معتبر برای زگیل ذکر شده‌اند. نام بردن از آن‌ها به معنی مناسب بودن همه‌شان برای صورت یا برای شما نیست:

روش چطور کار می‌کند نکته‌های مهم
کرایوتراپی (انجماد با نیتروژن مایع) پزشک زگیل را منجمد می‌کند [1]. معمولاً بیش از یک جلسه لازم است و جلسه‌ها هر ۲ تا ۴ هفته تکرار می‌شوند. محل درمان معمولاً ظرف ۴ تا ۷ روز خوب می‌شود [1]. چون دردناک است، بیشتر برای کودکان بزرگ‌تر و بزرگسالان به کار می‌رود [1]. ممکن است چند روز تا چند هفته تاول بزند و انجماد عمیق ممکن است لکه‌ی سفید دائمی بگذارد [9].
کانتاریدین پزشک دارو را روی زگیل می‌مالد تا زیر آن تاول ایجاد شود [1]. درد و تاول مورد انتظار است. AAD آن را برای زگیل معمولی و کف پا ذکر کرده [1] و Cleveland Clinic در فهرست درمان‌های زگیل تخت آورده است [13].
الکتروسرجری و کورتاژ (سوزاندن و تراشیدن) پزشک پس از بی‌حسی، زگیل را می‌سوزاند و می‌تراشد [1]. بیشتر بیماران به یک جلسه نیاز دارند [1]. DermNet احتمال عود را حدود ۲۰ درصد ذکر می‌کند [9]. Harvard Health می‌گوید این روش معمولاً جای زخم می‌گذارد [23].
برداشتن با جراحی (اکسیزیون) زگیل با جراحی برداشته می‌شود [1]. زگیل فوراً برداشته می‌شود، ولی ممکن است جای زخم بماند [1].
لیزر برای زگیل‌های مقاوم به کار می‌رود [1]. ممکن است سریع اثر کند، ولی برخی بیماران به بیش از یک جلسه نیاز دارند [1]. لیزر پالس‌دای (Pulsed dye laser) یکی از انواع ذکرشده است [9].
کرم‌ها و داروهای موضعی نسخه‌ای کرم‌های رتینوئیک اسید (ترتینوئین) [13]، ۵-فلوئورواوراسیل برای زگیل مقاوم [1]، و ایمی‌کیمود که سیستم ایمنی را علیه ویروس فعال می‌کند [1]. DermNet ایمی‌کیمود را برای زگیل پوستی مصرف «خارج از برچسب» (off-label) می‌داند [10]. انتخاب دارو، مقدار و مدت مصرف فقط با پزشک است.
ایمونوتراپی و درمان‌های دیگر ایمونوتراپی تماسی (مثل دی‌فن‌سیپرون)، تزریق بلئومایسین داخل زگیل، فتودینامیک‌تراپی و تری‌کلرواستیک اسید [1][9][10]. AAD تری‌کلرواستیک اسید را برای زگیل‌های مقاوم ذکر می‌کند [1]. انتخاب این روش‌ها کار متخصص است.

در مواردی که پزشک مطمئن نیست ضایعه زگیل است، مثلاً در بیماری که پیوند عضو شده، ممکن است نمونه‌برداری کند [9].

درمان صد در صد زگیل صورت وجود دارد؟

خیر؛ هیچ روشی تضمین صد در صد ندارد. DermNet می‌گوید هیچ درمانی برای همه‌ی زگیل‌ها مؤثر نیست. درمان‌ها ویروس را نمی‌کشند، بلکه پوستِ حاوی ویروس را برمی‌دارند [9]. به همین دلیل زگیل ممکن است بعد از درمان در همان جا یا جای دیگری از بدن برگردد [12]. زگیل تخت به‌خصوص بعد از درمان تمایل به برگشت دارد و برخی روش‌های برداشتن حتی ممکن است باعث پخش آن شوند [13].

این به معنی درمان‌ناپذیر بودن زگیل نیست. AAD زگیل را قابل درمان می‌داند و می‌گوید بسیاری از زگیل‌ها خودبه‌خود هم از بین می‌روند [1]. فقط باید به وعده‌های «یک جلسه‌ای» و «قطعی» شک کرد. مثلاً AAD درباره‌ی لیزر می‌گوید برخی بیماران به بیش از یک جلسه نیاز دارند [1]. یک مرور سیستماتیک کاکرین هم نشان داد اثر اسید سالیسیلیک در مقایسه با دارونما «متوسط» است و برتری کرایوتراپی بر دارونما در آن مطالعات قطعی نبود. این مرور درباره‌ی زگیل‌های غیرتناسلی به‌طور کلی بود، نه زگیل صورت [20].

درمان خانگی زگیل صورت: سیر، سرکه سیب، خمیردندان و چسب

جست‌وجوی «درمان خانگی زگیل صورت» و «درمان زگیل صورت در طب سنتی» رایج است. شواهد معتبر این را می‌گویند:

  • قاعده‌ی اصلی: AAD برای زگیل صورت درمان خانگی را توصیه نمی‌کند و مراجعه به متخصص پوست را پیشنهاد می‌دهد [2].
  • چسب داکت (Duct tape): AAD آن را برای زگیل‌های دیگر بدن با نتایج «متفاوت ولی گاهی مثبت» ذکر می‌کند [2]. در مرور کاکرین، چسب شفاف برتری بر دارونما نداشت [20]. برای صورت توصیه نشده است [2].
  • سرکه‌ی سیب: در یک گزارش پزشکی، نوجوانی که با دستورالعملی اینترنتی سرکه‌ی سیب را برای برداشتن خال روی پوستش گذاشته بود، دچار سوختگی شیمیایی شد [21].
  • سیر: در گزارش دیگری، گذاشتن سیر خام له‌شده روی مچ دست به مدت پنج ساعت (برای درد، نه زگیل) باعث سوختگی شیمیایی درجه‌ی دو و تاول شد [22]. پوست صورت هم می‌تواند به همین شکل آسیب ببیند.
  • خمیردندان و نسخه‌های مشابه: در منابع معتبری که بررسی شد (AAD، Cleveland Clinic و Harvard Health)، خمیردندان، سیر یا سرکه‌ی سیب به‌عنوان درمان زگیل ذکر نشده‌اند [2][12][23].

خلاصه اینکه نسخه‌های خانگی و سنتی برای زگیل صورت پشتوانه‌ی علمی ندارند و بعضی از آن‌ها پوست را می‌سوزانند. سوختگی و جای زخم روی صورت از خود زگیل ماندگارتر است.

زگیل صورت در کودکان

زگیل در کودکان و نوجوانان شایع است [3][12]. زگیل تخت را گاهی «زگیل نوجوانی» هم می‌نامند، چون در کودکان و نوجوانان بیشتر از بزرگسالان دیده می‌شود [13]. در کودکان بیشتر روی گونه و پیشانی ظاهر می‌شود [4].

خبر خوب این است که زگیل در کودکان سریع‌تر خودبه‌خود از بین می‌رود: نیمی در ۶ ماه و ۹۰ درصد در ۲ سال [9]. کرایوتراپی دردناک است و بیشتر برای کودکان بزرگ‌تر به کار می‌رود [1]. مولوسکوم، که برجستگی‌های گنبدی و براق با فرورفتگی سفید در وسط دارد، هم در کودکان شایع است و ممکن است با زگیل اشتباه شود [8]. داروهای زگیل‌بر را دور از دسترس کودکان نگه دارید [18]. نوجوانان را هم از امتحان نسخه‌های اینترنتی برحذر دارید [21].

زگیل صورت در افراد با ضعف سیستم ایمنی، دیابت یا بارداری

  • افراد با ضعف سیستم ایمنی (مثلاً سرطان، HIV یا پیوند عضو) بیشتر زگیل می‌گیرند [3] و زگیل‌هایشان ممکن است گسترده‌تر باشد [10]. AAD توصیه می‌کند این افراد و بیماران دیابتی زگیل را در خانه درمان نکنند و به متخصص پوست مراجعه کنند [1][2].
  • در گیرندگان پیوند عضو، پزشک گاهی برای کنار گذاشتن سرطان پوست نمونه‌برداری می‌کند [9].
  • مولوسکوم در افراد با ضعف ایمنی ممکن است روی صورت و اطراف چشم ظاهر شود [8].
  • AAD زنان باردار را هم در گروه‌هایی ذکر می‌کند که بیشتر زگیل می‌گیرند [3]. انتخاب هر درمانی در بارداری با پزشک است.

تفاوت زگیل صورت با ضایعات مشابه

ضایعه ظاهر نکته‌ی مهم
زگیل زبر یا صاف و مسطح، گاهی با رشته‌های نخ‌مانند [4] ویروسی و مسری [3]
مولوسکوم کونتاژیوزوم برجستگی‌های گنبدی ۲ تا ۵ میلی‌متری با یک فرورفتگی سفید و براق در وسط، اغلب دسته‌ای [8] ویروسی و مسری. معمولاً در ۱۸ ماه خودبه‌خود خوب می‌شود. در کودکان بیشتر روی بدن و چین‌های پوست است [8].
میلیا کیست‌های ریز سفید مرواریدی درست زیر سطح پوست [11] بیشتر روی پلک و گونه، در همه‌ی سنین [11]
زائده‌ی پوستی (Skin tag) زائده‌ی کوچک هم‌رنگ پوست که با یک پایه‌ی باریک آویزان است، معمولاً ۱ تا ۵ میلی‌متر [14] غیرسرطانی و شایع روی پلک و گردن. برداشتن خانگی توصیه نمی‌شود [14].
سرطان پوست غیرملانومی برجستگی صاف با لبه‌ی مشخص، برجستگی زبر و دلمه‌بسته، یا لکه‌ی مسطح تغییررنگ‌داده [7] بیشتر روی پوست آفتاب‌دیده مثل صورت. اگر بزرگ شود یا بیش از ۴ هفته خونریزی یا دلمه داشته باشد، باید معاینه شود [7].

زگیل‌های دست گاهی با پینه اشتباه گرفته می‌شوند [9]. اگر برجستگی سفتی روی دستتان دارید، مطلب پینه دست؛ علت و روش‌های مراقبت را ببینید. برای آشنایی با برجستگی‌ها و لکه‌های دیگر پوست هم مطالب کیست سباسه پوست و خال قرمز روی بدن در مجله سلامت طبیب‌یاب مفیدند.

چه زمانی به متخصص پوست مراجعه کنیم؟

طبق AAD، NHS و MedlinePlus، در این موارد به پزشک یا متخصص پوست مراجعه کنید:

  • هر زگیلی روی صورت، به‌خصوص روی پلک، لبه پلک، لب یا داخل بینی [1][2][6][17][18].
  • زگیلی که تغییر می‌کند، درد، خارش یا سوزش دارد یا خونریزی می‌کند [1][6][16].
  • برجستگی صورت که بزرگ شده، رنگ یا بافتش عوض شده، یا بیش از ۴ هفته خونریزی یا دلمه دارد [7].
  • مطمئن نیستید ضایعه زگیل است [1].
  • تعداد زگیل‌ها زیاد است یا در حال پخش شدن است [1][13].
  • زگیل مرتب برمی‌گردد یا خیلی بزرگ است [6].
  • ضعف سیستم ایمنی یا دیابت دارید [1][16].
  • نشانه‌های عفونت دیده می‌شود یا خونریزی زیاد است [16].

جمع‌بندی

زگیل صورت همان زگیل پوستی ناشی از HPV است که روی صورت ظاهر شده است. بیشتر به شکل زگیل تخت یا زگیل رشته‌ای است [4][10]، خوش‌خیم است [12] و بسیاری از موارد خودبه‌خود در ماه‌ها تا سال‌ها از بین می‌روند [1][6]. ولی مسری است [3]، با اصلاح پخش می‌شود [10] و ممکن است با ضایعات دیگر، از جمله سرطان پوست، اشتباه شود [9]. زگیل‌برهای بدون نسخه و کیت‌های فریز خانگی برای صورت ساخته نشده‌اند [6][17][19] و نسخه‌های خانگی مثل سیر و سرکه ممکن است پوست را بسوزانند [21][22]. هیچ درمانی تضمین صد در صد ندارد [9]، پس بهترین قدم معاینه و انتخاب روش با متخصص پوست است.

نوبت متخصص پوست با طبیب‌یاب: اگر زگیل یا هر برجستگی تازه‌ای روی صورت، پلک یا لب دارید، یا ضایعه‌ای تغییر می‌کند، خونریزی دارد یا چند هفته خوب نمی‌شود، بهتر است متخصص پوست آن را معاینه کند و روش مناسب را انتخاب کند. برای پیدا کردن متخصص پوست و گرفتن نوبت، فهرست متخصصان پوست در طبیب‌یاب را ببینید.

سؤالات متداول

چه چیزی باعث زگیل صورت می‌شود؟

ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) که از راه خراش‌های ریز پوست وارد می‌شود. تماس با زگیل دیگران، وسایل مشترک مثل حوله و تیغ، و اصلاح صورت از راه‌های انتقال آن‌اند [3][12]. کودکان و نوجوانان و افراد با ضعف ایمنی بیشتر زگیل می‌گیرند [3].

برای از بین بردن زگیل صورت چه کنیم؟

به آن دست نزنید، آن را نکنید و روی آن تیغ نکشید [2][6]. زگیل‌برهای بدون نسخه را روی صورت نزنید [6][17]. برای معاینه به متخصص پوست مراجعه کنید تا بین صبر کردن و روش‌هایی مثل کرایوتراپی، الکتروسرجری، لیزر یا کرم‌های نسخه‌ای انتخاب کند [1][13].

علت زگیل روی پلک چشم چیست؟

همان ویروس HPV. زگیل رشته‌ای به‌خصوص اطراف چشم، بینی و دهان رشد می‌کند [4][12]. برجستگی‌های دیگری مثل میلیا و زائده‌ی پوستی هم روی پلک شایع‌اند [11][14]، پس تشخیص و درمان زگیل پلک باید با پزشک باشد. هیچ داروی زگیل‌بری را نزدیک چشم نزنید [18].

آیا زگیل صورت خطرناک است؟

زگیل معمولی خوش‌خیم است و انواعی از HPV که به سرطان مربوط‌اند زگیل پوستی ایجاد نمی‌کنند [12]. اما اگر برجستگی صورت بزرگ می‌شود، تغییر می‌کند، خونریزی دارد یا بیش از ۴ هفته دلمه یا زخم دارد، باید برای کنار گذاشتن سرطان پوست معاینه شود [1][7][9].

آیا زگیل صورت واگیر دارد؟

بله. از راه تماس مستقیم و وسایل مشترک به دیگران منتقل می‌شود و ممکن است با دست زدن یا اصلاح به جاهای دیگر صورت و بدن خود فرد هم برسد [3][9][12].

درمان صد در صد زگیل صورت چیست؟

چنین درمانی وجود ندارد. هیچ روشی برای همه‌ی زگیل‌ها مؤثر نیست و زگیل ممکن است بعد از درمان برگردد [9][12]. متخصص پوست با توجه به نوع، تعداد و محل زگیل روشی را انتخاب می‌کند که کمترین خطر جای زخم را داشته باشد [13].

بهترین پماد برای زگیل صورت چیست؟

پماد یا محلول زگیل‌بر بدون نسخه برای صورت نیست [6][16][17]. کرم‌هایی مثل رتینوئیک اسید، ایمی‌کیمود یا ۵-فلوئورواوراسیل ممکن است برای برخی زگیل‌ها تجویز شوند، ولی فقط با نسخه و زیر نظر پزشک [1][10][13].

زگیل تخت صورت چیست؟

برجستگی‌های ریز، صاف و اغلب چندتایی به رنگ پوست، صورتی یا قهوه‌ای [4][13]. در کودکان بیشتر روی گونه و پیشانی و در مردان در ناحیه‌ی ریش دیده می‌شود و با اصلاح پخش می‌شود [4][10][13].

آیا زگیل صورت خودبه‌خود از بین می‌رود؟

بسیاری از زگیل‌ها در عرض چند ماه تا چند سال خودبه‌خود از بین می‌روند [1][6]. در کودکان این روند سریع‌تر است [9].

Wart یعنی چه؟

Wart در انگلیسی یعنی زگیل. در اصطلاح پزشکی به آن Verruca هم می‌گویند [9].


سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص و درمان پزشک نیست. پیش از استفاده از هر دارو یا محصول روی پوست صورت، به‌خصوص نزدیک چشم و لب، با پزشک مشورت کنید.

منابع

  1. American Academy of Dermatology (AAD) — Warts: Diagnosis and treatment — https://www.aad.org/public/diseases/a-z/warts-treatment
  2. American Academy of Dermatology (AAD) — Warts: Dermatologists’ tips for at-home treatment — https://www.aad.org/public/diseases/a-z/warts-self-care
  3. American Academy of Dermatology (AAD) — Warts: Who gets and causes — https://www.aad.org/public/diseases/a-z/warts-causes
  4. American Academy of Dermatology (AAD) — Warts: Signs and symptoms — https://www.aad.org/public/diseases/a-z/warts-symptoms
  5. American Academy of Dermatology (AAD) — 8 dermatologists’ tips for preventing warts — https://www.aad.org/public/diseases/a-z/warts-heal
  6. NHS — Warts and verrucas — https://www.nhs.uk/conditions/warts-and-verrucas/
  7. NHS — Non-melanoma skin cancer: Symptoms — https://www.nhs.uk/conditions/non-melanoma-skin-cancer/symptoms/
  8. NHS — Molluscum contagiosum — https://www.nhs.uk/conditions/molluscum-contagiosum/
  9. DermNet — Warts, verrucas, human papillomavirus infection — https://dermnetnz.org/topics/viral-wart
  10. DermNet — Non-sexually acquired human papillomavirus infection — https://dermnetnz.org/topics/non-sexually-acquired-human-papillomavirus-infection
  11. DermNet — Milium (milia) — https://dermnetnz.org/topics/milium
  12. Cleveland Clinic — Warts — https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15045-warts
  13. Cleveland Clinic — Flat Warts — https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/24337-flat-warts
  14. Cleveland Clinic — Skin Tags (Acrochordons) — https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21528-skin-tags-acrochordons
  15. Cleveland Clinic — Genital Warts — https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/4209-genital-warts
  16. MedlinePlus (NIH) — Warts — https://medlineplus.gov/ency/article/000885.htm
  17. U.S. FDA — OTC Monograph M028: Wart Remover Drug Products for Over-the-Counter Human Use — https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/omuf/monographs/OTCMonograph_M028-WartRemoverDrugProductsforOTCHumanUse10012021.pdf
  18. DailyMed (NLM) — Label: Salicylic acid wart remover gel — https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=9d73b428-b6a0-4b11-88b7-36c012d24e62
  19. U.S. FDA — 510(k) K172373, Indications for Use (OTC cryosurgical wart device) — https://www.accessdata.fda.gov/cdrh_docs/pdf17/K172373.pdf
  20. Kwok CS, Gibbs S, Bennett C, Holland R, Abbott R. Topical treatments for cutaneous warts. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2012. PMID 22972052 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22972052/
  21. Feldstein S, Afshar M, Krakowski AC. Chemical Burn from Vinegar Following an Internet-based Protocol for Self-removal of Nevi. J Clin Aesthet Dermatol, 2015. PMID 26155328 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26155328/
  22. Bunstine R, Lloyd CM. Blistering Bulbs: The Hidden Dangers of Garlic as a Home Remedy. Cureus, 2025. PMID 41625932 — https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC12854388/
  23. Harvard Health Publishing — How to get rid of warts — https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/how-to-get-rid-of-warts
  24. Ma’luf RN. Treatment of recurrent eyelid margin verruca vulgaris with mitomycin C. Ophthalmic Plastic and Reconstructive Surgery, 2010. PMID 20489552 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20489552/
  25. American Academy of Ophthalmology — Verruca vulgaris (image) — https://www.aao.org/education/image/verruca-vulgaris-4

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *