خوراکی‌های ضد لک صورت؛ چه بخوریم و چطور از لک پیشگیری کنیم؟

تابستان که تمام می‌شود، خیلی‌ها تازه لکه‌های قهوه‌ای روی گونه، پیشانی یا پشت لبشان را می‌بینند و اولین سؤالشان این است که آیا با تغییر غذا می‌شود جلوی این لک‌ها را گرفت. جواب کوتاه این است که غذا فقط کمک کوچکی می‌کند و نقش اصلی با محافظت از نور خورشید و درمان درست زیر نظر پزشک پوست است [1][3]. اگر لک‌ها با وجود این مراقبت‌ها بیشتر شدند، می‌توانید از طریق طبیب‌یاب نوبت متخصص پوست بگیرید؛ اما اول ببینیم کدام خوراکی‌ها واقعاً شاهد علمی دارند و کدام‌ها حتی ممکن است لک بیاورند.

پاسخ کوتاه

• هیچ خوراکی‌ای لک صورت را «پاک» نمی‌کند. مؤثرترین راه پیشگیری، ضد آفتاب طیف وسیع با SPF 30 یا بیشتر در همه‌ی روزها، سایه و کلاه لبه‌پهن است. برای ملاسما ضد آفتاب رنگی حاوی اکسید آهن توصیه می‌شود [1][3].
• رب گوجه‌فرنگی (لیکوپن)، سبزی‌ها و میوه‌های رنگی، چای سبز و کاکائوی پرفلاوانول در چند کارآزمایی کوچک، قرمزی پوست بعد از تابش UV را کمی کم کرده‌اند. ولی محافظتشان بسیار کمتر از ضد آفتاب است و در این مطالعات اثرشان روی خود لک سنجیده نشده است [19][20][21][22].
• ویتامین C خوراکی برای ساخت کلاژن و سلامت پوست لازم است، اما آنچه برای کم‌رنگ کردن لک به کار می‌رود، ویتامین C موضعی (روی پوست) است [4][18].
• «خوراکی لک‌آور» واقعی بیشتر یعنی ریختن آب لیموترش (لایم) یا شیره‌ی کرفس، جعفری و برگ انجیر روی پوست و بعد رفتن زیر آفتاب. این واکنش (فیتوفتودرماتیت) لکی می‌گذارد که ممکن است سال‌ها بماند [10].
• لکی که بزرگ می‌شود، رنگ یا شکلش تغییر می‌کند یا خونریزی دارد، باید حتماً معاینه شود [6][16].

لک صورت چیست و چه انواعی دارد؟

لک یا هایپرپیگمانتاسیون یعنی بخشی از پوست به‌خاطر ملانین (رنگدانه‌ی پوست) اضافه، تیره‌تر از اطرافش شده است. این لک‌ها ممکن است قهوه‌ای، سیاه، خاکستری، قرمز یا صورتی باشند و معمولاً درد یا خارش ندارند [17]. دانستن نوع لک مهم است، چون پیشگیری و درمان هر کدام کمی فرق می‌کند.

اگر لک‌های شما با توضیح ملاسما جور است، در مقاله‌ی ملاسما (لک صورت)؛ علل، تشخیص و اصول مدیریت جزئیات بیشتری درباره‌ی این نوع لک آمده است.

چرا لک صورت ایجاد می‌شود؟

• نور خورشید: اشعه‌ی UV ساخت ملانین را تند می‌کند و بعد از سال‌ها تابش، لک آفتابی ظاهر می‌شود [16]. نور مرئی خورشید هم می‌تواند تیرگی پوست و ملاسما را بدتر کند، به‌خصوص در پوست‌های تیره‌تر [1][3]. اشعه‌ی UVA از شیشه‌ی پنجره هم رد می‌شود [3].
• هورمون‌ها: بارداری و داروهای هورمونی مثل قرص ضدبارداری از عوامل شناخته‌شده‌ی ملاسما هستند [1][13]. اختلالات تیروئید هم با ملاسما ارتباط دارند [13].
• التهاب و آسیب پوست: جوش، اگزما، سوختگی، نیش حشره و محصولات آرایشی‌ای که پوست را تحریک می‌کنند، ممکن است بعد از بهبود لک بگذارند [4][12].
• داروها: بعضی داروها پوست را به نور حساس می‌کنند و واکنش پوستی بعد از آفتاب ممکن است با تیرگی پوست تمام شود. از جمله‌ی این داروها: برخی آنتی‌بیوتیک‌ها (مثل تتراسایکلین‌ها و فلوروکینولون‌ها)، برخی ادرارآورها، بعضی داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، رتینوئیدهای خوراکی و گیاه دارویی علف چای (St John’s wort) [15]. داروی تجویزشده را خودسرانه قطع نکنید و درباره‌ی این عارضه با پزشک معالج صحبت کنید [4].
• برخی بیماری‌ها و کمبودها: بیماری آدیسون و کمبود ویتامین B12 یا اسید فولیک هم از علت‌های تیرگی پوست هستند [17].
• دستگاه‌های برنزه‌کننده: لامپ و تخت برنزه هم لک آفتابی می‌آورند و ملاسما را بدتر می‌کنند [1][16].

مهم‌ترین راه پیشگیری از لک صورت: محافظت از آفتاب

متخصصان پوست محافظت از آفتاب را یکی از رایج‌ترین درمان‌های ملاسما می‌دانند. همین کار از برگشتن لک بعد از درمان هم جلوگیری می‌کند [1][2][11].

ضد آفتاب را درست انتخاب کنید و درست بزنید

• ضد آفتاب طیف وسیع (محافظ در برابر UVA و UVB)، مقاوم در برابر آب و با SPF 30 یا بیشتر انتخاب کنید [1][3]. در سامانه‌ی بریتانیایی، علاوه بر SPF 30، رتبه‌ی محافظت UVA دست‌کم ۴ ستاره توصیه می‌شود [8].
• حدود ۱۵ دقیقه قبل از بیرون رفتن، روی همه‌ی پوستی که لباس آن را نمی‌پوشاند بزنید و هر دو ساعت یک بار، و بعد از شنا یا عرق کردن، تمدید کنید [1][3].
• ضد آفتاب SPF 30 حدود ۹۷٪ اشعه‌ی UVB را مسدود می‌کند. SPF بالاتر فقط کمی بیشتر محافظت می‌کند و هیچ ضد آفتابی ۱۰۰٪ نیست [3][7]. SPF بالا زمان ماندن زیر آفتاب را بدون تمدید طولانی‌تر نمی‌کند [3][7].
• بیشتر مردم کمتر از مقدار لازم ضد آفتاب می‌زنند و SPF بالاتر تا حدی این کم‌گذاشتن را جبران می‌کند [3].
• روزهای ابری را جدی بگیرید: تا ۸۰٪ اشعه‌ی UV مضر از ابر عبور می‌کند [3].

ضد آفتاب رنگی برای ملاسما و پوست‌های تیره‌تر

ضد آفتاب معمولی در برابر نور مرئی محافظت کافی ندارد. آکادمی پوست آمریکا (AAD) برای ملاسما و لک در پوست‌های تیره‌تر، ضد آفتاب رنگی (tinted) حاوی اکسید آهن با SPF 30 یا بیشتر را توصیه می‌کند [1][3][4]. DermNet هم برای ملاسما محافظت مادام‌العمر با ضد آفتاب طیف وسیع حاوی اکسید آهن را پیشنهاد می‌کند [13].

سایه، کلاه و ساعت‌های اوج تابش

• بین ساعت ۱۰ صبح تا ۲ بعدازظهر که آفتاب از همه وقت شدیدتر است، تا جای ممکن در سایه بمانید [4][16].
• کلاه لبه‌پهن، عینک آفتابی با محافظ UV و لباس با بافت متراکم بپوشید. لباس‌هایی که برچسب UPF دارند محافظت بیشتری می‌دهند [1][16].
• فقط به ضد آفتاب تکیه نکنید. سایه و لباس مناسب کنار آن لازم‌اند [8].

جوش‌ها را دستکاری نکنید و آکنه را زود درمان کنید

هر آسیب به پوست، از جمله جوشی که فشار داده یا کنده شده، ممکن است بعد از بهبود لک تیره بگذارد. اگر پوست دوباره آسیب نبیند، این لک‌ها به‌مرور کم‌رنگ می‌شوند [4]. AAD توصیه می‌کند جوش‌ها را نترکانید و آکنه را زود درمان کنید تا از لک و جای جوش پیشگیری شود [5]. اگر جوش‌هایتان در بزرگسالی و دور فک و چانه است، مقاله‌ی آکنه هورمونی در بزرگسالان را هم ببینید.

محصولات ملایم و بی‌عطر

محصولی که هنگام زدن می‌سوزاند یا گزگز می‌کند، پوست را تحریک کرده و ممکن است لک را تیره‌تر کند [1][4]. صابون و لوازم آرایشی معطر هم ممکن است با واکنش به نور، ملاسما را تحریک کنند [13]. سراغ کرم‌های سفیدکننده‌ی نامعتبر نروید. در بعضی از این محصولات کورتون یا جیوه پیدا شده که روی برچسب نیامده بود، و هرگز سفیدکننده‌ی خانگی (وایتکس) روی پوست نزنید [4].

خوراکی‌های ضد لک صورت؛ کدام مواد غذایی واقعاً کمک می‌کنند؟

هیچ مطالعه‌ای نشان نداده که خوردن یک غذای خاص لک صورت را از بین ببرد. پژوهش‌های غذایی معمولاً سنجیده‌اند که پوست بعد از تابش کنترل‌شده‌ی UV چقدر قرمز می‌شود، نه اینکه لک کم‌رنگ می‌شود یا نه. محافظت غذایی چند هفته طول می‌کشد تا ظاهر شود و از نظر میزان، بسیار کمتر از ضد آفتاب است [22].

نتیجه‌ی عملی این است که به‌جای دنبال کردن یک «غذای معجزه‌گر»، برنامه‌ی غذایی متنوع با سبزی و میوه‌ی رنگی داشته باشید، مثلاً به سبک رژیم مدیترانه‌ای. تأمین کافی ریزمغذی‌های آنتی‌اکسیدان، دفاع پایه‌ی پوست در برابر UV را تقویت می‌کند، اما جای ضد آفتاب را نمی‌گیرد [22].

ویتامین C خوراکی یا موضعی؟ ویتامین C خوراکی در حد نیاز بدن برای پوست سالم لازم است [18]. اما برای کم‌رنگ کردن لک، AAD ویتامین C را در کنار موادی مثل آزلائیک اسید، کوجیک اسید، گلیکولیک اسید و رتینوئیدها جزو ترکیبات موضعی مؤثر نام می‌برد [4]. متخصص پوست هم ممکن است برای ملاسما ویتامین C موضعی تجویز کند [2]. این ترکیبات وقتی بهتر جواب می‌دهند که علت لک برطرف شده باشد و از پوست در برابر آفتاب محافظت کنید [4].

چه غذاهایی باعث لک صورت می‌شود؟ (فیتوفتودرماتیت و حساسیت به نور)

صادقانه‌ترین جواب این سؤال، خوردن غذا نیست، بلکه تماس پوست با شیره یا آب برخی گیاهان و بعد آفتاب است. برخی گیاهان ماده‌ای به نام فوروکومارین دارند. اگر شیره یا آب این گیاهان روی پوست بریزد و پوست بعد از آن در معرض آفتاب (UVA) قرار بگیرد، واکنشی به نام فیتوفتودرماتیت ایجاد می‌شود. این واکنش حساسیت نیست و برای هر کسی ممکن است پیش بیاید [10].

• چه چیزهایی؟ لیموترش (لایم)، برگاموت، کرفس، جعفری، هویج سفید (پارسنیپ) و شیره‌ی برگ و ساقه‌ی انجیر (نه خود میوه) از گیاهان شناخته‌شده هستند [10].
• چطور اتفاق می‌افتد؟ مثلاً موقع گرفتن آب لیموترش در فضای باز، چند قطره روی دست، ساعد یا صورت می‌چکد. ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد، همان قسمت قرمز می‌شود و ممکن است تاول بزند. لکه‌ها اغلب شکل قطره یا خط دارند [10].
• چرا لک می‌ماند؟ بعد از خوب شدن التهاب، لک تیره‌ی بعد از التهاب باقی می‌ماند که ممکن است سال‌ها طول بکشد. این لک در پوست‌های تیره‌تر شدیدتر است [10].
• چه کنیم؟ اگر متوجه تماس شدید، هرچه زودتر پوست را بپوشانید و ضد آفتاب با محافظت بالای UVA بزنید تا شدت واکنش کمتر شود. اگر گیاه مقصر را بشناسید و از تماس با آن دوری کنید، معمولاً تکرار نمی‌شود. کسانی که با این سبزی‌ها کار می‌کنند باید دستکش بپوشند [10].
• خوردن چطور؟ خوردن مقدار زیاد گیاهان پر از فوروکومارین ممکن است حساسیت به نور گسترده‌تری ایجاد کند. قرمزی پوست بعد از آفتاب به دنبال خوردن تخم کرفس هم گزارش شده است [10].

درباره‌ی شیرینی، لبنیات، غذاهای سرخ‌کرده و غذای تند: در منابع معتبری که بررسی کردیم، شاهدی پیدا نشد که این غذاها مستقیماً لک قهوه‌ای بیاورند. غذای تند، نوشیدنی داغ و الکل از محرک‌های شناخته‌شده‌ی روزاسه هستند، اما روزاسه قرمزی و برافروختگی ایجاد می‌کند، نه لک قهوه‌ای [9]. اگر جوش دارید، درمان به‌موقع آکنه برای پیشگیری از لک جای جوش مهم‌تر از حذف یک غذای خاص است [5].

الکل و لک صورت؛ چه ارتباطی دارند؟

در منابع معتبری که بررسی کردیم، شاهدی پیدا نشد که الکل مستقیماً باعث ملاسما یا لک قهوه‌ای شود. ارتباط الکل با پوست بیشتر از راه قرمزی و روزاسه است:

• سرویس سلامت بریتانیا (NHS) الکل را یکی از محرک‌های شایع روزاسه می‌داند و توصیه می‌کند افراد مبتلا آن را مصرف نکنند [9].
• در یک مطالعه‌ی بزرگ روی بیش از ۸۰ هزار زن آمریکایی، مصرف بیشتر الکل با خطر بالاتر روزاسه همراه بود [25].
• یک مرور نظام‌مند و متاآنالیز ارتباط کلی الکل با روزاسه را تأیید نکرد، اما الکل با نوعی از روزاسه که پوست بینی را ضخیم می‌کند (روزاسه‌ی فیماتوز) مرتبط بود [26].

پس اگر بعد از نوشیدن الکل صورتتان سرخ می‌شود، این قرمزی با لک قهوه‌ای فرق دارد و بهتر است متخصص پوست آن را ببیند.

مکمل‌ها و قرص‌های ضد لک؛ قبل از مصرف با پزشک صحبت کنید

• ترانگزامیک اسید خوراکی داروی نسخه‌ای است که متخصص پوست گاهی برای ملاسمای مقاوم به درمان‌های دیگر تجویز می‌کند. معمولاً همراه کرم موضعی و ضد آفتاب و فقط با نسخه و زیر نظر پزشک مصرف می‌شود [2][13].
• عصاره‌ی سرخس پلی‌پودیوم لوکوتوموس (Polypodium leucotomos) مکملی است که به‌عنوان درمان کمکی ملاسما بررسی شده است. در یک مطالعه‌ی کوچک ۱۲ هفته‌ای روی ۴۰ بیمار که کرم و ضد آفتاب هم می‌زدند، بهبود در گروه مکمل کمی زودتر دیده شد، اما در پایان مطالعه تفاوت دو گروه معنادار نبود. هزینه‌ی این مطالعه را سازنده‌ی مکمل داده بود [23]. یک مرور نظام‌مند در سال ۲۰۲۵ فقط دو مطالعه درباره‌ی ملاسما پیدا کرد [24]. پس شواهد هنوز محدود است.
• مکمل‌های آنتی‌اکسیدان: مکمل پلی‌فنول چای سبز در کارآزمایی دوساله تفاوتی با دارونما ایجاد نکرد [19] و مکمل ویتامین C خوراکی به‌تنهایی محافظت قابل‌اندازه‌گیری در برابر آفتاب‌سوختگی نداد [18].
• مراقب مکمل‌های گیاهی باشید: علف چای (St John’s wort) یکی از عوامل شناخته‌شده‌ی حساسیت به نور است [15].

قبل از مصرف هر قرص یا مکمل «ضد لک»، به‌خصوص در بارداری، شیردهی یا هنگام مصرف داروهای دیگر، با پزشک یا کارشناس تغذیه مشورت کنید.

چه زمانی به متخصص پوست مراجعه کنیم؟

لک آفتابی معمولاً بی‌خطر است، اما ممکن است با سرطان پوست اشتباه گرفته شود. داشتن لک‌های آفتابی هم خودش یک عامل خطر ملانوما است [11][16]. در این موارد نوبت متخصص پوست بگیرید:

• لک یا خالی که یکی از نشانه‌های ABCDE را دارد: دو نیمه‌اش شبیه هم نیست (A)، لبه‌اش نامنظم یا محو است (B)، چند رنگ دارد (C)، معمولاً بزرگ‌تر از ۶ میلی‌متر است (D) یا در حال تغییر اندازه، شکل یا رنگ است (E) [6].
• لک سیاه، رو به بزرگ شدن، با ترکیب رنگ غیرعادی یا خونریزی‌دهنده [16]، یا هر لک تازه‌ای که با بقیه فرق دارد، می‌خارد یا تغییر می‌کند [6].
• لک قرمز، گرم، دردناک، خارش‌دار یا ترشح‌دار، یا لکی که همراه علائم دیگری در بدن ظاهر شده است [17].
• لکی که با وجود محافظت منظم از آفتاب و چند ماه مراقبت در خانه کم‌رنگ نمی‌شود [1][4].
• قبل از استفاده از کرم‌های سفیدکننده یا درمان‌هایی مثل لیزر و لایه‌برداری، که اگر درست انجام نشوند ممکن است لک را بدتر کنند [13].

نوبت متخصص پوست و مشاوره‌ی تغذیه از طبیب‌یاب

اگر لک تازه یا در حال تغییری دارید یا لک‌ها با وجود ضد آفتاب کم‌رنگ نمی‌شوند، می‌توانید از طبیب‌یاب نوبت متخصص پوست (درماتولوژیست) بگیرید. برای تنظیم یک برنامه‌ی غذایی متنوع و متناسب با شرایط خودتان هم می‌توانید نوبت مشاوره با غلامرضا عباسی، کارشناس ارشد علوم تغذیه را رزرو کنید.

پرسش‌های متداول

خوراکی‌های ضد لک صورت کدام‌اند؟

خوراکی‌ای که لک را از بین ببرد وجود ندارد. شواهد موجود بیشتر درباره‌ی رب گوجه‌فرنگی همراه روغن زیتون، سبزی‌ها و میوه‌های رنگی غنی از کاروتنوئید، چای سبز و کاکائوی پرفلاوانول است. این خوراکی‌ها در کارآزمایی‌های کوچک، قرمزی پوست بعد از UV را کمی کم کرده‌اند [19][20][21][22]. این اثر بسیار کمتر از ضد آفتاب است [22]، پس آن‌ها را مکمل محافظت از آفتاب بدانید، نه جایگزین آن.

آیا مرکبات یا آبلیمو لک صورت را از بین می‌برد؟

خوردن مرکبات بخشی از ویتامین C لازم برای سلامت پوست را تأمین می‌کند [18]، اما شاهدی پیدا نشد که لک را پاک کند. زدن آب لیموترش (لایم) و برخی مرکبات روی پوست هم اگر بعد از آن زیر آفتاب بروید، ممکن است فیتوفتودرماتیت و لک ماندگار بیاورد [10]. محصولی که پوست را بسوزاند هم می‌تواند لک را تیره‌تر کند [1]. اگر ویتامین C موضعی می‌خواهید، محصولی را انتخاب کنید که متخصص پوست توصیه کرده است [4].

کمبود کدام ویتامین باعث لک صورت می‌شود؟

کمبود ویتامین B12 و اسید فولیک از علت‌های شناخته‌شده‌ی تیرگی پوست هستند [17]. در گزارش‌های موردی، تیرگی ناشی از کمبود B12 بیشتر روی پشت دست و بندهای انگشتان دیده شده و با درمان کمبود برطرف شده است [27]. اگر همراه لک علائم دیگری هم دارید، مقاله‌ی کمبود ویتامین B12 را ببینید. پزشک ممکن است برای بررسی علت لک، ویتامین‌ها، آهن، هورمون‌ها و تیروئید را آزمایش کند [17]. پس به‌جای مصرف خودسرانه‌ی مکمل، اول آزمایش بدهید.

آیا قهوه یا چای باعث لک صورت می‌شود؟

در منابع معتبری که بررسی کردیم، شاهدی پیدا نشد که نوشیدن قهوه یا چای لک قهوه‌ای بیاورد. در مورد چای سبز، یک کارآزمایی حتی کاهش قرمزی ناشی از UV را نشان داد [19]. نوشیدنی‌های داغ ممکن است در افراد مبتلا به روزاسه برافروختگی ایجاد کنند، که با لک فرق دارد [9].

آیا شکلات یا شیرینی لک صورت می‌آورد؟

شاهد معتبری پیدا نشد که شکلات یا شیرینی مستقیماً لک قهوه‌ای ایجاد کند. تنها شاهد مرتبط، کارآزمایی کوچکی است که در آن نوشیدنی کاکائوی پرفلاوانول قرمزی پوست بعد از UV را کم کرد [19]. ادعای «دو برابر شدن تحمل آفتاب با شکلات تلخ» در منابعی که بررسی کردیم تأیید نشد.

آیا غذای تند باعث لک صورت می‌شود؟

غذای تند از محرک‌های شایع روزاسه است و ممکن است قرمزی و برافروختگی صورت را بدتر کند [9]. اما شاهدی پیدا نشد که غذای تند لک قهوه‌ای یا ملاسما ایجاد کند.

آیا تخم‌مرغ یا لبنیات باعث لک صورت می‌شود؟

در منابع معتبری که بررسی کردیم، شاهدی پیدا نشد که تخم‌مرغ یا لبنیات لک صورت ایجاد کنند. علت‌های اثبات‌شده‌ی لک، آفتاب، هورمون‌ها، التهاب پوست، برخی داروها و برخی کمبودها هستند [1][13][15][17].

آیا در خانه هم باید ضد آفتاب زد؟

توصیه‌ی AAD زدن ضد آفتاب در روزهایی است که بیرون می‌روید. اما اشعه‌ی UVA از شیشه‌ی پنجره عبور می‌کند و همین اشعه در پیری پوست و لک آفتابی نقش دارد [3]. پس اگر زمان زیادی کنار پنجره یا در خودرو هستید یا ملاسما دارید، زدن ضد آفتاب در خانه هم منطقی است.

آیا ضد آفتاب باعث کمبود ویتامین D می‌شود؟

محافظت از آفتاب ممکن است ساخت ویتامین D در پوست را کم کند. AAD توصیه می‌کند ویتامین D از غذاهای سرشار از آن و غذاهای غنی‌شده تأمین شود و اگر نگران کمبود هستید، با پزشک مشورت کنید [3]. درباره‌ی علائم و آزمایش، مقاله‌ی کمبود ویتامین D را ببینید.

آیا الکل باعث لک صورت می‌شود؟

شاهدی پیدا نشد که الکل مستقیماً لک قهوه‌ای یا ملاسما ایجاد کند. اما الکل از محرک‌های شایع روزاسه است [9] و در یک مطالعه‌ی بزرگ، مصرف بیشتر آن با خطر بالاتر روزاسه در زنان همراه بود [25].

لک بارداری با تغذیه خوب می‌شود؟

ملاسمای بارداری ممکن است بعد از زایمان خودبه‌خود کم‌رنگ شود، اما در بعضی افراد سال‌ها می‌ماند [1][2]. غذای خاصی برای درمان آن ثابت نشده است. محافظت روزانه از آفتاب و ضد آفتاب رنگی مهم‌ترین کار است [1]. برای هر درمان در دوران بارداری و شیردهی با پزشک مشورت کنید.

آیا قرص ضد لک صورت وجود دارد؟

ترانگزامیک اسید خوراکی داروی نسخه‌ای است که متخصص پوست گاهی برای ملاسمای مقاوم تجویز می‌کند [2][13]. مکمل‌هایی مثل عصاره‌ی پلی‌پودیوم لوکوتوموس هم شواهد محدودی دارند [23][24]. هیچ‌کدام را بدون نظر پزشک مصرف نکنید.

لک صورت چقدر طول می‌کشد تا کم‌رنگ شود؟

طبق AAD، وقتی علت لک برطرف شود، لکی که چند درجه تیره‌تر از رنگ پوست است معمولاً در ۶ تا ۱۲ ماه کم‌رنگ می‌شود. لکی که در لایه‌های عمیق‌تر پوست است ممکن است سال‌ها طول بکشد [4]. درمان‌ها هم معمولاً چند ماه تا یک سال زمان می‌برند تا اثرشان دیده شود [17].

چطور از لک جای جوش پیشگیری کنیم؟

آکنه را زود درمان کنید و جوش‌ها را فشار ندهید یا نکنید [5]. روی لک‌ها هر روز ضد آفتاب بزنید، چون آفتاب این لک‌ها را تیره‌تر می‌کند [12]. اگر بعد از چند ماه بهتر نشد، متخصص پوست می‌تواند درمان مناسب را پیشنهاد کند [4].

سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص و درمان پزشک نیست. هر لک تازه یا در حال تغییر را به متخصص پوست نشان دهید و هیچ دارو، کرم ضد لک یا مکملی را بدون نظر پزشک شروع یا قطع نکنید.

منابع

1. American Academy of Dermatology (AAD). Melasma: Self-care. https://www.aad.org/public/diseases/a-z/melasma-self-care
2. American Academy of Dermatology (AAD). Melasma: Diagnosis and treatment. https://www.aad.org/public/diseases/a-z/melasma-treatment
3. American Academy of Dermatology (AAD). Sunscreen FAQs. https://www.aad.org/public/everyday-care/sun-protection/shade-clothing-sunscreen/sunscreen-faqs
4. American Academy of Dermatology (AAD). How to fade dark spots in darker skin tones. https://www.aad.org/public/everyday-care/skin-care-secrets/routine/fade-dark-spots
5. American Academy of Dermatology (AAD). 10 tips for clearing acne in darker skin tones. https://www.aad.org/public/diseases/acne/diy/skin-color
6. American Academy of Dermatology (AAD). What to look for: ABCDEs of melanoma. https://www.aad.org/public/diseases/skin-cancer/find/at-risk/abcdes
7. Skin Cancer Foundation. Ask the Expert: Does a High SPF Protect My Skin Better? https://www.skincancer.org/blog/ask-the-expert-does-a-high-spf-protect-my-skin-better/
8. NHS. Sunscreen and sun safety. https://www.nhs.uk/live-well/seasonal-health/sunscreen-and-sun-safety/
9. NHS. Rosacea. https://www.nhs.uk/conditions/rosacea/
10. DermNet. Phytophotodermatitis. https://dermnetnz.org/topics/phytophotodermatitis
11. DermNet. Solar lentigo. https://dermnetnz.org/topics/solar-lentigo
12. DermNet. Postinflammatory hyperpigmentation. https://dermnetnz.org/topics/postinflammatory-hyperpigmentation
13. DermNet. Melasma. https://dermnetnz.org/topics/melasma
14. DermNet. Ephelis (freckle). https://dermnetnz.org/topics/ephelis
15. DermNet. Drug-induced photosensitivity. https://dermnetnz.org/topics/drug-induced-photosensitivity
16. Mayo Clinic. Age spots (liver spots): Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/age-spots/symptoms-causes/syc-20355859
17. Cleveland Clinic. Hyperpigmentation: What it is, causes and treatment. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21885-hyperpigmentation
18. Linus Pauling Institute, Micronutrient Information Center. Vitamin C and Skin Health. https://lpi.oregonstate.edu/mic/health-disease/skin-health/vitamin-C
19. Linus Pauling Institute, Micronutrient Information Center. Flavonoids and Skin Health. https://lpi.oregonstate.edu/mic/health-disease/skin-health/flavonoids
20. Stahl W, et al. Dietary tomato paste protects against ultraviolet light-induced erythema in humans. J Nutr. 2001. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11340098/
21. Rizwan M, et al. Tomato paste rich in lycopene protects against cutaneous photodamage in humans in vivo: a randomized controlled trial. Br J Dermatol. 2011. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20854436/
22. Stahl W, Sies H. β-Carotene and other carotenoids in protection from sunlight. Am J Clin Nutr. 2012. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23053552/
23. Goh CL, et al. Double-blind, placebo-controlled trial to evaluate the effectiveness of Polypodium leucotomos extract in the treatment of melasma in Asian skin: a pilot study. J Clin Aesthet Dermatol. 2018. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5868779/
24. Zundell MP, et al. The utility of oral Polypodium leucotomos extract for dermatologic diseases: a systematic review. J Drugs Dermatol. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40196953/
25. Li S, et al. Alcohol intake and risk of rosacea in US women. J Am Acad Dermatol. 2017. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28434611/
26. Liu L, et al. Alcohol consumption and the risk of rosacea: a systematic review and meta-analysis. J Cosmet Dermatol. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34582097/
27. Mathur M, et al. Skin hyperpigmentation: an under-recognized dermatological clue to vitamin B12 deficiency. Clin Case Rep. 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13112176/