ام آر آی ریه و قفسه سینه (MRI ریه) چیست؟ کاربرد، آمادگی و فرق با سی‌تی اسکن

پزشک برایتان ام آر آی ریه یا قفسه سینه نوشته و حالا چند سؤال در ذهنتان است: چرا سی‌تی‌اسکن نه؟ اشعه دارد یا نه؟ و داخل دستگاه چه اتفاقی می‌افتد؟ در طبیب‌یاب جواب این سؤال‌ها را از منابع معتبر رادیولوژی کنار هم گذاشته‌ایم تا با آمادگی بیشتری به مرکز تصویربرداری بروید.

پاسخ کوتاه

• ام آر آی ریه (MRI ریه) با میدان مغناطیسی قوی و امواج رادیویی از قفسه سینه تصویر می‌گیرد و اشعه‌ی ایکس ندارد [1].
• برای خود بافت ریه (ندول‌های کوچک، تغییرات ظریف بافت ریه) معمولاً سی‌تی اسکن بهتر است، چون ریه بیشتر هواست و MRI از آن سیگنال کمی می‌گیرد [2][5].
• MRI در موارد مشخصی کاربرد دارد: توده‌های مدیاستن، دیواره‌ی قفسه سینه و پرده‌ی جنب، تومورهای رأس ریه، قلب و رگ‌های بزرگ، و وقتی باید از اشعه دوری کرد، مثل بارداری، کودکان و پیگیری‌های مکرر [1][4][5].
• غربالگری سرطان ریه با سی‌تی کم‌دوز انجام می‌شود، نه MRI [14].
• مهم‌ترین نکته‌ی ایمنی این است که هر ضربان‌ساز، ایمپلنت یا تکه‌ی فلزی در بدن، و بارداری یا شیردهی را پیش از آزمایش اطلاع دهید [3].

ام آر آی ریه (MRI ریه) چیست و چطور کار می‌کند؟

ام آر آی ریه یا ام‌آر‌آی قفسه سینه، تصویربرداری از قفسه‌ی سینه با میدان مغناطیسی قوی، امواج رادیویی و رایانه است و از اشعه‌ی ایکس استفاده نمی‌کند [1]. با آن می‌شود مدیاستن (فضای وسط دو ریه)، دیواره‌ی قفسه سینه، پرده‌ی جنب، قلب و رگ‌های بزرگ را دید و حتی از قلب و رگ‌ها تصویر متحرک گرفت [1].

سازوکار آن ساده است: بدن پر از اتم هیدروژن است، به‌خصوص در آب، چربی و عضله. میدان مغناطیسی پروتون‌های این اتم‌ها را هم‌جهت می‌کند، امواج رادیویی آن‌ها را تحریک می‌کند و سیگنالی که برمی‌گردد با آنتن‌هایی به نام «کویل» گرفته و با رایانه به تصویر تبدیل می‌شود [3][5]. این میدان‌ها وقتی درست به کار بروند آسیب شناخته‌شده‌ای به بافت نمی‌زنند [3].

چرا ریه برای MRI سخت است؟

• هوای زیاد و هیدروژن کم: ریه بیشتر هواست و نسبت به بافت‌های دیگر قفسه سینه هیدروژن کمی دارد. برای همین سیگنال کمی می‌دهد و در بیشتر تصاویر MRI تیره یا تقریباً سیاه دیده می‌شود [6][7].
• مرز هوا و بافت: هوای داخل کیسه‌های هوایی در مرز با بافت و مایع، میدان مغناطیسی را ناهمگن می‌کند و سیگنال را باز هم کمتر می‌کند [6][7]. دیواره‌ی کیسه‌های هوایی هم آن‌قدر نازک است که MRI نمی‌تواند آن را جدا نشان دهد [5].
• حرکت: تنفس و ضربان قلب و رگ‌ها تصویر را تار می‌کنند. برای همین از بیمار می‌خواهند نفسش را نگه دارد یا تصویربرداری با تنفس و ضربان قلب هماهنگ می‌شود؛ این کار زمان آزمایش را طولانی‌تر می‌کند [5][7].

روش‌های جدیدتر، مثل تکنیک‌های با زمان اکوی خیلی کوتاه یا صفر، بخشی از این مشکل را کم کرده‌اند و کاربرد MRI ریه در حال گسترش است [4][6].

ام آر آی قفسه سینه با ام آر آی سینه (پستان) یکی نیست

ام آر آی قفسه سینه ریه، مدیاستن، دیواره‌ی قفسه سینه و قلب را بررسی می‌کند. ام آر آی سینه یا پستان آزمایش دیگری است که بیشتر کنار ماموگرافی و سونوگرافی برای بیماری‌های پستان، مثل غربالگری زنان پرخطر یا تعیین وسعت سرطان پستان، به کار می‌رود [19]. اگر در برگه‌ی درخواست مطمئن نیستید کدام نوشته شده، از پزشک یا مرکز تصویربرداری بپرسید.

ام آر آی ریه و قفسه سینه برای چه مواردی تجویز می‌شود؟

ام آر آی قفسه سینه معمولاً «آزمایش حل‌مسئله» است؛ یعنی وقتی عکس ساده یا سی‌تی سؤالی را بی‌جواب گذاشته، یا وقتی باید از اشعه دوری کرد [2][7].

توده‌های مدیاستن

MRI برای بررسی بیشتر توده‌های شایع مدیاستن ابزار مفیدی است [5]. می‌تواند ماهیت توده‌هایی را که سی‌تی خوب مشخص نکرده بهتر توصیف کند [1]، به تصمیم‌گیری درباره‌ی بزرگی یا تومور تیموس کمک کند و در گواتری که تا داخل قفسه سینه پایین آمده، برنامه‌ی جراحی را دقیق‌تر کند [5]. در توده‌های عصبی پشت مدیاستن هم نشان می‌دهد آیا توده به داخل کانال نخاع راه پیدا کرده است یا نه [5]. MedlinePlus و RadiologyInfo هم بررسی توده‌های مدیاستن و ضایعاتی را که در عکس یا سی‌تی دیده شده‌اند از کاربردهای اصلی آن می‌دانند [1][2].

دیواره‌ی قفسه سینه و پرده‌ی جنب (پلور)

MRI بافت نرم و استخوان‌های دیواره‌ی قفسه سینه (دنده‌ها، جناغ و مهره‌ها) را خوب نشان می‌دهد و ضایعات پرده‌ی جنب را که در عکس یا سی‌تی دیده شده‌اند توصیف می‌کند [1][5]. در جست‌وجوی گسترش تومور به استخوان و مغز استخوان هم روش قوی‌ای است [5].

تومورهای رأس ریه (سولکوس فوقانی) و شبکه‌ی عصبی بازویی

تومورهای بالای ریه (تومور پانکوست) ممکن است به شبکه‌ی عصبی بازویی، مهره‌ها و رگ‌های زیر ترقوه برسند. MRI به دلیل تمایز بهتر بافت نرم، رابطه‌ی تومور با این ساختارها را بهتر نشان می‌دهد و در برنامه‌ریزی جراحی کمک می‌کند [5][6][10]. در یک مطالعه‌ی قدیمی و کوچک هم MRI در ارزیابی گسترش این تومورها دقیق‌تر از سی‌تی بود [11].

کمک به مرحله‌بندی سرطان ریه

MRI می‌تواند نشان دهد تومور تا چه حد به مدیاستن، پرده‌ی جنب یا دیواره‌ی قفسه سینه رسیده است [1][7]. اما MRI در قفسه سینه بیشتر روشی تکمیلی برای حل مسئله است [5][7]؛ مثلاً PET/CT در پیدا کردن ندول‌های ریه از PET/MRI بهتر است، چون ندول‌ها ممکن است در MRI به دلیل حرکت دیده نشوند [5]. اگر درباره‌ی تشخیص یا درمان سرطان ریه سؤال دارید، فهرست خدمات سرطان ریه در طبیب‌یاب را ببینید.

پیگیری فیبروز کیستیک در کودکان

نبودن اشعه، MRI ریه را برای کودکان، زنان باردار و بیمارانی که باید بارها تصویربرداری شوند گزینه‌ی مناسبی کرده است [4]. در فیبروز کیستیک (CF) اکنون اجماع هست که MRI ریه را می‌شود در بالین و بدون اشعه برای بررسی بیماری و شدت آن به کار برد [8]. این بیماران معمولاً جوان‌اند و در طول زندگی تصویربرداری‌های زیادی لازم دارند [7].

آمبولی ریه در موارد انتخاب‌شده

برای شک به آمبولی ریه، آنژیوگرافی ریه با سی‌تی روش انتخابی است [5]. آنژیوگرافی ریه با MRI فقط در مراکزی که آن را به‌طور روتین و خوب انجام می‌دهند، و فقط برای بیمارانی که تست‌های استاندارد برایشان منع دارد، توصیه شده است. در مطالعه‌ی بزرگ PIOPED III، در بخش قابل‌توجهی از بیماران تصویر از نظر فنی کافی نبود [9]. درباره‌ی لخته‌ی وریدهای عمقی در مطلب ترومبوز ورید عمقی بیشتر بخوانید.

قلب، پریکارد و رگ‌های بزرگ قفسه سینه

ام آر آی قفسه سینه ساختار و عملکرد قلب و دریچه‌ها، خون‌رسانی عضله‌ی قلب، جای سکته‌ی قبلی، بیماری پرده‌ی دور قلب (پریکارد) و جریان خون رگ‌ها را نشان می‌دهد [1]. با آنژیوگرافی MRI می‌شود گشادی (آنوریسم)، لخته یا پارگی رگ‌های بزرگ قفسه سینه را هم بررسی کرد [1]. MRI در بررسی فشار خون ریوی و عملکرد قلب این بیماران هم به کار می‌رود [7]. اگر درباره‌ی دریچه‌های قلب سؤال دارید، مطلب بیماری دریچه‌ای قلب را ببینید.

وقتی باید از اشعه دوری کرد: بارداری و کودکان

MRI و سونوگرافی با خطر شناخته‌شده‌ای برای جنین همراه نیستند و روش‌های انتخابی تصویربرداری در بارداری‌اند؛ البته فقط وقتی که به یک سؤال مهم بالینی جواب بدهند [15]. MRI معمولاً برای جنین از عکس رادیولوژی یا سی‌تی بی‌خطرتر است [3]. در کودکانی که بیماری مزمن ریه دارند و تصویربرداری مکرر لازم است هم MRI جایگزین بدون اشعه است [4][7].

حساسیت به ماده حاجب یددار

ماده حاجب MRI (گادولینیوم) ید ندارد و کمتر از ماده حاجب یددار سی‌تی باعث واکنش حساسیتی می‌شود [1][3]. برای همین در برخی بیماران با سابقه‌ی واکنش به ماده حاجب یددار، MRI می‌تواند جایگزین شود. اگر به خود گادولینیوم هم سابقه‌ی واکنش دارید، حتماً بگویید [3].

فرق MRI ریه با سی‌تی اسکن و عکس ساده‌ی قفسه سینه

چرا سی‌تی هنوز روش اصلی برای ندول ریه و غربالگری است؟

سی‌تی وضوح فضایی بالایی دارد، سریع است و در همه‌جا در دسترس است [5]. MRI برای دیدن یا پیگیری تغییرات جزئی بافت ریه ارزش زیادی ندارد [2]. در یک متاآنالیز، MRI ندول‌های ۴ میلی‌متر و بزرگ‌تر را خوب پیدا کرد و در ندول‌های حدود ۸ تا ۱۰ میلی‌متر و بزرگ‌تر تقریباً هم‌پای سی‌تی بود، اما در ندول‌های کوچک‌تر حساسیتش کمتر بود [12]. در مطالعه‌ی دیگری هم MRI به دلیل مثبت‌های کاذب هنوز آماده‌ی جایگزینی سی‌تی برای پیدا کردن ندول نبود [13].

کارگروه خدمات پیشگیری آمریکا (USPSTF) غربالگری سالانه با سی‌تی کم‌دوز را برای بزرگسالان ۵۰ تا ۸۰ ساله با سابقه‌ی دست‌کم ۲۰ پاکت‌سال سیگار توصیه می‌کند که هنوز سیگار می‌کشند یا در ۱۵ سال گذشته ترک کرده‌اند [14]. MRI در این توصیه نیست.

چه زمانی MRI ریه انتخاب درستی نیست؟

• اولین قدم برای علائم ریه و راه‌های هوایی، مثل سرفه یا تنگی نفس: معمولاً عکس ساده‌ی قفسه سینه اولین تصویربرداری است [5].
• جست‌وجوی ندول‌های کوچک، بیماری بافت بینابینی ریه یا تغییرات ظریف ریه: سی‌تی بهتر است [2][5].
• غربالگری سرطان ریه: سی‌تی کم‌دوز [14].
• شک به آمبولی ریه در بیشتر بیماران: آنژیوگرافی سی‌تی [5][9].
• بیمار بدحال یا آسیب‌دیده‌ی جدی: تجهیزات حمایت حیاتی می‌تواند تصویر را مختل کند و MRI معمولاً توصیه نمی‌شود؛ تصمیم با پزشک است [1].
• ناتوانی در بی‌حرکت ماندن یا نگه داشتن نفس، یا ضربان خیلی نامنظم قلب که کیفیت تصویر را پایین می‌آورد [1].
• ایمپلنت یا وسیله‌ای که با MRI ناسازگار است، مثل برخی گیره‌های فرومغناطیسی آنوریسم مغز [3].

ایمنی ام آر آی ریه؛ چه کسانی نباید MRI بدهند؟

اگر نکات ایمنی رعایت شود، MRI برای بیشتر افراد تقریباً بی‌خطر است [1]. خطر اصلی از میدان مغناطیسی قوی است که اجسام فلزی فرومغناطیسی را با شدت جذب می‌کند، و از گرم شدن برخی ایمپلنت‌ها [3]. برای همین پیش از ورود به اتاق، فرم غربالگری ایمنی را پر می‌کنید [3].

ضربان‌ساز، دفیبریلاتور و ایمپلنت‌ها

ضربان‌ساز قلب در گذشته منع MRI محسوب می‌شد. امروز ضربان‌سازهای «سازگار با MRI با شرایط مشخص» (MR-conditional) هست که در بیماران انتخاب‌شده و با پروتکل خاص قابل اسکن هستند؛ دستگاه قبل و بعد از اسکن بررسی و بیمار در طول آزمایش پایش می‌شود و تیم رادیولوژی و قلب با هم هماهنگ می‌کنند [17]. برای این کار باید نوع دقیق دستگاه معلوم باشد؛ کارت یا مشخصات دستگاه را همراه ببرید [3][1].

این موارد را حتماً اطلاع دهید [3][2]:

• ضربان‌ساز یا دفیبریلاتور کاشتنی (ICD)
• گیره‌ی رگ‌ها (مثل گیره‌ی آنوریسم مغز)
• پمپ دارویی کاشتنی یا بیرونی
• کاشت حلزون گوش و محرک‌های عصبی
• دریچه‌ی مصنوعی قلب، استنت رگ و مفصل مصنوعی که تازه گذاشته شده است
• کاتترهایی که قطعه‌ی فلزی دارند

بیشتر ایمپلنت‌های ارتوپدی خطری ندارند، اما ممکن است تصویر را مختل کنند [1][3].

ترکش، تکه‌ی فلزی و فلز داخل چشم

گلوله، ترکش یا تکه‌ی فلزی در بدن ممکن است در میدان مغناطیسی جابه‌جا شود و آسیب بزند [3]. کسانی که با فلز کار کرده‌اند ممکن است ذره‌ی فلزی در چشم داشته باشند؛ این را بگویید، چون معمولاً با یک عکس ساده می‌شود آن را دید [3]. لباس‌هایی که نخ یا الیاف فلزی دارند ممکن است گرم شوند و پوست را بسوزانند، و برخی خالکوبی‌ها هم ممکن است باعث سوزش یا سوختگی پوست شوند [3].

ترس از فضای بسته (کلاستروفوبیا)

برخی افراد داخل دستگاه احساس تنگی یا ترس می‌کنند. طبق RadiologyInfo از هر بیست نفر حدود یک نفر به آرام‌بخش خفیف نیاز پیدا می‌کند [3]. اگر از فضای بسته می‌ترسید، از قبل با پزشک یا مرکز صحبت کنید؛ ممکن است آرام‌بخش، دستگاه بازتر یا همراه داشتن یک نفر در اتاق ممکن باشد [3][18]. اگر آرام‌بخش گرفتید، کسی باید شما را به خانه برساند [18]. اگر اضطراب در زندگی روزمره‌تان هم مشکل‌ساز است، مطلب اختلالات اضطرابی را ببینید.

ماده حاجب گادولینیوم و کلیه

• حساسیت: واکنش حساسیتی به گادولینیوم خیلی کم پیش می‌آید و معمولاً خفیف است [1].
• فیبروز سیستمیک نفروژنیک (NSF): عارضه‌ای شناخته‌شده اما بسیار نادر است که بیشتر در بیماری شدید کلیه یا دیالیز دیده شده و با مواد حاجب جدیدتر خیلی کم شده است [1][16]. برای همین پیش از تزریق، وضعیت کلیه بررسی می‌شود [1][2]. اگر بیماری کلیه دارید، مطلب بیماری مزمن کلیه هم به کارتان می‌آید.
• باقی ماندن در بدن: مقدار خیلی کمی گادولینیوم ممکن است بعد از چند MRI در بدن، از جمله مغز، باقی بماند؛ اثر شناخته‌شده‌ای بر سلامت برای آن گزارش نشده است [1].

بارداری و شیردهی

• بارداری: حتی اگر فقط احتمال بارداری می‌دهید، بگویید. MRI بدون تزریق خطر شناخته‌شده‌ای ندارد، اما اگر فوری نباشد ممکن است به بعد از زایمان موکول شود [3]. گادولینیوم در بارداری به‌طور روتین داده نمی‌شود و فقط وقتی به کار می‌رود که فایده‌ی مهم بالینی آن از خطر ناشناخته برای جنین بیشتر باشد [16][1].
• شیردهی: ACOG و ACR می‌گویند لازم نیست بعد از تزریق گادولینیوم شیردهی را قطع کنید [15][16]. اگر باز هم نگرانید، می‌توانید پیش از آزمایش شیر بدوشید و نگه دارید؛ این تصمیم با خود شماست [3][16].

آمادگی قبل از ام آر آی قفسه سینه

• سابقه را کامل بگویید: بیماری‌ها، جراحی‌های اخیر، هر وسیله یا فلز در بدن، حساسیت‌ها، بیماری کلیه، بارداری یا شیردهی [1][18].
• خوردن و آشامیدن: دستور ناشتایی در مراکز مختلف فرق دارد [1]. برخی مراکز ممکن است بخواهند ۴ تا ۶ ساعت قبل چیزی نخورید و ننوشید [2]؛ دستور همان مرکز را رعایت کنید.
• داروها: داروهای همیشگی را طبق معمول مصرف کنید، مگر این‌که به شما گفته باشند نه [1].
• لباس و وسایل: معمولاً لباس مخصوص می‌پوشید. جواهرات، ساعت، عینک، سنجاق سر، کلید، سکه، کارت بانکی، سمعک، دندان مصنوعی متحرک و لباس زیپ‌دار یا فلزی را بیرون از اتاق بگذارید [2][3][18]. آرایش و لاک ناخن نداشته باشید [3].
• مدارک ایمپلنت: کارت یا مشخصات سازنده‌ی هر ایمپلنت یا دستگاه کاشتنی را همراه ببرید [1][3].

برای پیدا کردن مرکز تصویربرداری، فهرست خدمات رادیولوژی، سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن و ام آر آی در طبیب‌یاب را ببینید.

ام آر آی ریه چطور انجام می‌شود و چقدر طول می‌کشد؟

1. روی تخت باریکی دراز می‌کشید که به داخل دستگاه تونلی‌شکل می‌رود [2].
2. اگر تزریق لازم باشد، ماده حاجب معمولاً از رگ دست یا ساعد داده می‌شود [2][3].
3. دستگاه صدای بلند ضربه و وزوز دارد. گوش‌گیر یا هدفون به شما می‌دهند [2][18].
4. تکنسین از اتاق کناری شما را می‌بیند و از طریق بلندگو با هم حرف می‌زنید [2][3].
5. باید بی‌حرکت بمانید و چند بار، با دستور تکنسین، کوتاه نفستان را نگه دارید [1][2]. نفس‌گیری‌ها کوتاه طراحی می‌شوند، چون بیشتر افراد فقط حدود ۲۰ ثانیه می‌توانند نفس خود را نگه دارند [6]. در برخی مراحل، تصویربرداری با ضربان قلب هماهنگ می‌شود [1][5].

مدت زمان: ام آر آی قفسه سینه معمولاً ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد و گاهی بیشتر [2]. تکنسین معمولاً مدت تقریبی را از قبل می‌گوید [3].

حس و بعد از آزمایش: خود اسکن دردی ندارد [2]. اگر تزریق داشته‌اید، ممکن است کبودی کوچکی در محل سوزن بماند یا عارضه‌ی خفیف و گذرا مثل تهوع، سردرد، طعم فلزی در دهان یا سرگیجه حس کنید. ممکن است بخواهند حدود ۳۰ دقیقه بمانید تا واکنشی پیش نیاید [18]. اگر آرام‌بخش نگرفته باشید، بعد از آزمایش به غذا و کارهای عادی برمی‌گردید [2].

جواب ام آر آی ریه؛ گزارش «سالم» یعنی چه؟

تصاویر را رادیولوژیست بررسی می‌کند و گزارش امضاشده را برای پزشک درخواست‌کننده می‌فرستد. پزشک نتیجه را با شما در میان می‌گذارد [1]. گاهی برای روشن شدن یک یافته، دیدن تغییر در طول زمان یا بررسی اثر درمان، تصویربرداری دوباره لازم می‌شود [1].

گزارش طبیعی یا «ام آر آی ریه سالم» یعنی ناحیه‌ی قفسه سینه در این تصاویر طبیعی دیده شده است [2]. اما این گزارش را کنار علائم و آزمایش‌های دیگرتان و با پزشک تفسیر کنید، چون MRI در دیدن تغییرات خیلی ظریف بافت ریه و ندول‌های خیلی کوچک محدودیت دارد [2][12]. اگر جمله‌ای از گزارش را نفهمیدید، از پزشکتان بپرسید [18].

یافته‌های غیرطبیعی طبق MedlinePlus «ممکن است» به این موارد اشاره کنند [2]:

• مشکل آئورت، مثل پارگی، گشادی یا تنگی
• مایع یا خون دور قلب یا ریه
• توده یا تومور در ریه، قلب یا قفسه سینه، از جمله تیموس
• بزرگی غدد لنفاوی، ندول یا کیست
• بیماری عضله‌ی قلب، اتساع برونش‌ها (برونشکتازی) یا ناهنجاری مادرزادی قلب

تفسیر نهایی و تصمیم درمانی با پزشک معالج است [1].

بعد از MRI؛ چه زمانی با پزشک صحبت کنیم؟

• پیش از آزمایش: اگر نگران MRI هستید، از پزشک بپرسید روش دیگری مثل سی‌تی یا سونوگرافی هم جواب می‌دهد یا نه، و MRI چطور به درمانتان کمک می‌کند. انجام ندادن آزمایش لازم هم خطر دارد، مثل دیر رسیدن به تشخیص [3].
• بعد از تزریق: اگر در مرکز یا بعد از آن احساس ناخوشی کردید، مثلاً سختی تنفس یا بلع، خس‌خس، کهیر یا غش، فوراً به کادر درمان بگویید [18].
• برای جواب: اگر بعد از چند هفته خبری از جواب نشد، با پزشک درخواست‌کننده تماس بگیرید و هر جای گزارش را که نفهمیدید بپرسید [18].

پرسش‌های متداول

ام آر آی ریه چیست؟

ام آر آی ریه یا MRI ریه تصویربرداری از قفسه‌ی سینه با میدان مغناطیسی قوی و امواج رادیویی است و اشعه‌ی ایکس ندارد [1]. بیشتر برای مدیاستن، دیواره‌ی قفسه سینه، پرده‌ی جنب، قلب و رگ‌ها به کار می‌رود. برای خود بافت ریه معمولاً سی‌تی بهتر است [2][5].

MRI ریه بهتر است یا سی‌تی اسکن ریه؟

به سؤال پزشک بستگی دارد. برای بافت ریه، ندول‌های کوچک و بیشتر بیماری‌های ریه، سی‌تی بهتر است [2][5]. برای بافت نرم، مدیاستن، دیواره‌ی قفسه سینه، شبکه‌ی بازویی، قلب، و وقتی باید از اشعه دوری کرد، MRI مزیت دارد [1][4][5].

آیا ام آر آی ریه اشعه دارد؟

نه. MRI از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی استفاده می‌کند و اشعه‌ی یونیزان ندارد [1]. برای میدان‌های مغناطیسی و امواج رادیویی آن، وقتی درست به کار بروند، آسیب شناخته‌شده‌ای به بافت گزارش نشده است [2][3].

ام آر آی ریه با تزریق یعنی چه و همیشه لازم است؟

یعنی در طول آزمایش ماده حاجب گادولینیوم از رگ دست تزریق می‌شود تا رگ‌ها و ضایعات بهتر دیده شوند [2][3]. همیشه لازم نیست و به نوع بررسی بستگی دارد [1]. پیش از تزریق، وضعیت کلیه بررسی می‌شود. واکنش حساسیتی به آن نادر و معمولاً خفیف است [1].

آیا ام آر آی ریه در بارداری بی‌خطر است؟

MRI بدون تزریق با خطر شناخته‌شده‌ای برای جنین همراه نیست و از روش‌های انتخابی تصویربرداری در بارداری است، اما فقط وقتی که واقعاً لازم باشد [15]. اگر فوری نباشد ممکن است به بعد از زایمان موکول شود [3]. گادولینیوم به‌طور روتین در بارداری داده نمی‌شود [16].

ام آر آی ریه چقدر طول می‌کشد؟

ام آر آی قفسه سینه معمولاً ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد و گاهی بیشتر [2]. ناحیه‌ی بررسی، تعداد تصاویر و هماهنگ کردن تصویربرداری با تنفس و ضربان قلب زمان را تغییر می‌دهد [3][5].

جواب ام آر آی ریه سالم یعنی چه؟

یعنی رادیولوژیست در تصاویر قفسه سینه یافته‌ی غیرطبیعی ندیده است [2]. این گزارش را باید با پزشک و کنار علائم و تصویربرداری‌های دیگر خواند، چون MRI در دیدن تغییرات خیلی ظریف بافت ریه و ندول‌های خیلی کوچک محدودیت دارد [2][12].

آیا ام آر آی ریه سرطان ریه را نشان می‌دهد؟

MRI می‌تواند تومورهای قفسه سینه را نشان دهد و در تعیین گسترش آن‌ها به مدیاستن، دیواره‌ی قفسه سینه یا شبکه‌ی بازویی کمک کند [1][2][10]. اما برای پیدا کردن ندول‌های کوچک، سی‌تی دقیق‌تر است و MRI در قفسه سینه بیشتر روشی تکمیلی است [5][7][12].

آیا MRI برای غربالگری سرطان ریه استفاده می‌شود؟

نه. روش توصیه‌شده برای غربالگری سرطان ریه، سی‌تی کم‌دوز سالانه در گروه‌های پرخطر است؛ یعنی بزرگسالان ۵۰ تا ۸۰ ساله با سابقه‌ی دست‌کم ۲۰ پاکت‌سال سیگار که هنوز سیگار می‌کشند یا در ۱۵ سال گذشته ترک کرده‌اند [14].

ام آر آی قفسه سینه با ام آر آی سینه چه فرقی دارد؟

ام آر آی قفسه سینه ریه، مدیاستن، دیواره‌ی قفسه سینه و قلب را بررسی می‌کند. ام آر آی سینه (پستان) برای بیماری‌های پستان است، مثل غربالگری زنان پرخطر، تعیین وسعت سرطان پستان یا بررسی پروتز سینه [19].

با ضربان‌ساز قلب می‌شود ام آر آی ریه داد؟

بستگی به نوع دستگاه دارد. ضربان‌سازهای سازگار با MRI با شرایط مشخص (MR-conditional) در بیماران انتخاب‌شده و با پروتکل خاص، بررسی دستگاه و پایش قابل اسکن هستند [17]. نام و مشخصات دقیق دستگاه را پیش از آزمایش به مرکز بدهید [3].

قبل از ام آر آی ریه باید ناشتا بود؟

دستور ناشتایی در مراکز مختلف فرق دارد [1]. برخی مراکز ممکن است ۴ تا ۶ ساعت ناشتایی بخواهند [2]. داروهای همیشگی را معمولاً طبق معمول بخورید، مگر این‌که خلافش را گفته باشند [1].

اگر از فضای بسته بترسم، چه کنم؟

پیش از آزمایش به پزشک یا مرکز بگویید. ممکن است آرام‌بخش خفیف بدهند، دستگاه بازتری پیشنهاد کنند یا اجازه دهند یک نفر همراهتان باشد [3][18]. با آمادگی و دانستن مراحل، تقریباً همیشه می‌شود آزمایش را کامل کرد [3].

ام آر آی ریه برای کودکان مناسب است؟

بله، در موارد مناسب. نبودن اشعه MRI ریه را برای کودکان و پیگیری‌های مکرر، مثلاً در فیبروز کیستیک، گزینه‌ی مناسبی کرده است [4][8]. بسیاری از کودکان خردسال و نوزادان برای بی‌حرکت ماندن به آرام‌بخش نیاز دارند [1].

سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جای معاینه و مشاوره با پزشک یا رادیولوژیست را نمی‌گیرد. انتخاب بین MRI، سی‌تی یا روش دیگر، و تفسیر جواب، کار پزشک معالج است. اگر درد ناگهانی قفسه‌ی سینه یا تنگی نفس شدید دارید، منتظر تصویربرداری نمانید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

منابع

1. RadiologyInfo.org (RSNA/ACR). Chest MRI (last reviewed June 15, 2026). https://www.radiologyinfo.org/en/info/chestmr
2. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Chest MRI (review date 8/19/2024). https://medlineplus.gov/ency/article/003794.htm
3. RadiologyInfo.org (RSNA/ACR). MRI Safety (last reviewed December 22, 2025). https://www.radiologyinfo.org/en/info/safety-mr
4. Hatabu H, Ohno Y, Gefter WB, et al. Expanding Applications of Pulmonary MRI in the Clinical Evaluation of Lung Disorders: Fleischner Society Position Paper. Radiology. 2020;297(2):286–301. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32870136/
5. Tárnoki DL, Karlinger K, Ridge CA, et al. Lung imaging methods: indications, strengths and limitations. Breathe (Sheff). 2024;20(3):230127 (European Respiratory Society). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11444493/
6. Kim K, Kim KI, Lee JW, Jeong YJ. Unlocking the Potential of Chest MRI: Strategies for Establishing a Successful Practice. J Korean Soc Radiol. 2025;86(1):83–104. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11822286/
7. Souza CA. MRI of the chest: review of imaging strategies. Radiol Bras. 2015;48(6):V–VI. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4725392/
8. Dournes G, Walkup LL, Benlala I, et al. The Clinical Use of Lung MRI in Cystic Fibrosis: What, Now, How? Chest. 2021;159(6):2205–2217. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33345950/
9. Stein PD, Chenevert TL, Fowler SE, et al. Gadolinium-enhanced magnetic resonance angiography for pulmonary embolism: a multicenter prospective study (PIOPED III). Ann Intern Med. 2010;152(7):434–443. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20368649/
10. Rankin SC. Advances in radiological staging of non-small cell lung cancer (NSCLC). Cancer Imaging. 2004;4 Spec No A:S22–S24. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1435343/
11. Heelan RT, Demas BE, Caravelli JF, et al. Superior sulcus tumors: CT and MR imaging. Radiology. 1989;170(3 Pt 1):637–641. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2916014/
12. Cavion CC, Altmayer S, Forte GC, et al. Diagnostic Performance of MRI for the Detection of Pulmonary Nodules: A Systematic Review and Meta-Analysis. Radiol Cardiothorac Imaging. 2024;6(2):e230241. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38634743/
13. Cieszanowski A, Lisowska A, Dabrowska M, et al. MR Imaging of Pulmonary Nodules: Detection Rate and Accuracy of Size Estimation in Comparison to Computed Tomography. PLoS One. 2016;11(6):e0156272. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4892605/
14. US Preventive Services Task Force. Lung Cancer: Screening — Final Recommendation Statement (March 9, 2021). https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/recommendation/lung-cancer-screening
15. American College of Obstetricians and Gynecologists. Committee Opinion No. 723: Guidelines for Diagnostic Imaging During Pregnancy and Lactation (October 2017, reaffirmed 2026, with interim update). https://www.acog.org/clinical/guidance/committee-opinion/2017/10/guidelines-for-diagnostic-imaging-during-pregnancy-and-lactation
16. American College of Radiology. ACR Manual on Contrast Media (2026): chapters on nephrogenic systemic fibrosis, gadolinium pregnancy screening statement, pregnant patients, and breast-feeding. https://www.acr.org/Clinical-Resources/Clinical-Tools-and-Reference/Contrast-Manual
17. Al-Naser YA, Tafti D. Magnetic Resonance Imaging (MRI) Safety and Biological Effects. StatPearls (last update June 19, 2026). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK604477/
18. NHS. MRI scan (page last reviewed 11 September 2025). https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/mri-scan/
19. RadiologyInfo.org (RSNA/ACR). Breast MRI (last reviewed June 15, 2026). https://www.radiologyinfo.org/en/info/breastmr