لینک صفحه جهت اشتراک گذاری کپی شد

کمردرد چیست؟ انواع، علت‌ها، علائم خطر و درمان در خانه


کمردرد چیست؟ انواع، علت‌ها، علائم خطر و درمان در خانه

صبح با کمری خشک و دردناک بیدار شده‌اید یا بعد از بلند کردن یک جعبه، درد پایین کمر نمی‌گذارد صاف بایستید؟ تنها نیستید: تقریباً هر بزرگسالی دست‌کم یک بار کمردرد را تجربه می‌کند و بیشتر این دردها ظرف چند هفته خودبه‌خود بهتر می‌شوند [7][3]. اگر درد بهتر نشد یا یکی از علائم هشدار پایین را داشتید، می‌توانید از طبیب‌یاب برای پزشک عمومی یا متخصص ارتوپدی نوبت بگیرید.

پاسخ کوتاه: کمردرد (Low Back Pain یا به اختصار LBP) دردی است که در ناحیه‌ی پایین پشت حس می‌شود و از شایع‌ترین دلایل مراجعه به پزشک و نخستین علت ناتوانی در جهان است [3][1]. در حدود ۹۰ درصد موارد علت مشخصی برایش پیدا نمی‌شود که به آن کمردرد غیراختصاصی می‌گویند [1]. بیشتر افراد ظرف ۴ تا ۶ هفته بهتر می‌شوند و فعال ماندن بهتر از استراحت در رختخواب است [3][5]. بی‌حسی اطراف تناسلی یا مقعد، اختلال در کنترل ادرار یا مدفوع، یا درد، ضعف و بی‌حسی در هر دو پا اورژانس است؛ فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید [5].

کمردرد یا LBP چیست و چقدر شایع است؟

کمردرد یعنی دردی که در قسمت پایین پشت حس می‌شود و اغلب با خشکی، محدود شدن حرکت و سختی در صاف ایستادن همراه است [3]. در متن‌های پزشکی انگلیسی به آن Low Back Pain می‌گویند و LBP مخفف همین عبارت است [1]. پس «بیماری LBP» نام یک بیماری خاص نیست، بلکه نام یک علامت است که علت‌های مختلفی دارد.

اگر این عبارت را برای پر کردن جدول یا پاسخ به این سؤال جست‌وجو کرده‌اید که «یکی از شایع‌ترین شکایت‌های بیماران» چیست، کمردرد واقعاً در این دسته است: در آمریکا کمردرد دومین دلیل مراجعه‌ی مردم به پزشک است [3]. سازمان جهانی بهداشت تخمین می‌زند در سال ۲۰۲۰ حدود ۶۱۹ میلیون نفر در جهان کمردرد داشته‌اند و این عدد تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۸۴۳ میلیون نفر برسد، بیشتر به دلیل رشد و سالمند شدن جمعیت [1][2]. کمردرد اکنون نخستین علت ناتوانی در جهان است [1].

بیشتر کسانی که دچار حمله‌ی تازه‌ی کمردرد می‌شوند زود بهتر می‌شوند، ولی برگشتن درد شایع است [8] و بسیاری از افراد ظرف یک سال دوباره دچار آن می‌شوند [6]. طبق یک منبع، تا ۲۳ درصد بزرگسالان جهان کمردرد مزمن دارند [6].

انواع کمردرد

پزشکان کمردرد را از دو جهت دسته‌بندی می‌کنند: علت درد و مدت آن.

انواع کمردرد بر اساس علت

  • کمردرد غیراختصاصی: شایع‌ترین نوع است و حدود ۹۰ درصد موارد را تشکیل می‌دهد [1]. یعنی پزشک بعد از شرح‌حال و معاینه نمی‌تواند یک علت قطعی، مثلاً یک بیماری یا آسیب مشخص، برای درد پیدا کند [8][9]. برای تقریباً همه‌ی افراد مبتلا، پیدا کردن منشأ دقیق درد ممکن نیست [8]. سیر این نوع کمردرد اغلب خوب است [9].
  • کمردرد عصبی (رادیکولار): وقتی یکی از ریشه‌های عصبی نخاع درگیر شود، درد ممکن است به باسن و پا تیر بکشد و با گزگز، سوزش یا ضعف پا همراه شود [1][3]. شناخته‌شده‌ترین نمونه‌اش سیاتیک است [5] که می‌تواند از فشار دیسک بیرون‌زده بر عصب ایجاد شود [7].
  • کمردرد اختصاصی: دردی که علتش یک بیماری زمینه‌ای (مثل سرطان)، آسیب بافتی (مثل شکستگی) یا دردی است که از اندام دیگری مثل کلیه یا آنوریسم آئورت به کمر می‌رسد [1]. این گروه سهم کوچکی از کمردردها دارند [8]، ولی انواع خطرناک کمردرد در همین دسته‌اند.

انواع کمردرد بر اساس مدت

نوع مدت درد [1]
حاد کمتر از ۶ هفته
تحت‌حاد ۶ تا ۱۲ هفته
مزمن بیشتر از ۱۲ هفته

بیشتر کمردردهای حاد در ۴ تا ۶ هفته و اغلب زودتر بهتر می‌شوند و بسیاری از افراد ظرف حدود یک هفته احساس بهتری دارند [3]. شدت زیاد درد در ابتدا، پریشانی روانی و درد هم‌زمان در چند جای بدن خطر مزمن و ناتوان‌کننده شدن کمردرد را بیشتر می‌کنند [8].

علت‌های شایع کمردرد

  • کشیدگی عضله و رگ‌به‌رگ شدن رباط: شایع‌ترین علت کمردرد است [6]. معمولاً بعد از بلند کردن جسم، یک حرکت ناگهانی یا نشستن طولانی در یک وضعیت شروع می‌شود [3].
  • مشکلات دیسک: دیسک‌های بین مهره‌ها با بالا رفتن سن ممکن است بیرون بزنند، پاره شوند یا فرسوده شوند [6][7]. دیسکی که بیرون زده می‌تواند به عصب فشار بیاورد؛ این حالت گاهی بعد از بلند کردن، کشیدن، خم شدن یا چرخاندن کمر پیش می‌آید [7]. علائم، تشخیص و درمان آن را در مقاله‌ی دیسک کمر جداگانه توضیح داده‌ایم.
  • آرتروز مفاصل پشت مهره‌ها (اسپوندیلوز): ساییدگی مفاصل کوچک پشت ستون فقرات است که می‌تواند به مشکلات دیگری مثل تنگی کانال نخاع هم برسد [7].
  • تنگی کانال نخاع: فضای اطراف نخاع و ریشه‌های عصبی تنگ می‌شود و بر آن‌ها فشار می‌آورد [7].
  • لغزش مهره (اسپوندیلولیستزیس): یک مهره روی مهره‌ی زیرین به جلو می‌لغزد [7].
  • شکستگی مهره: بر اثر ضربه، یا در پوکی استخوان حتی با فشار کم [6][26]. شکستگی‌های فشاری مهره از علت‌های شناخته‌شده‌ی کمردرد هستند [3].
  • بیماری‌های التهابی: مثل اسپوندیلیت آنکیلوزان که با درد، التهاب و خشکی ستون فقرات همراه است [6][27].
  • علت‌های کمتر شایع: عفونت ستون فقرات، تومورها و برخی سرطان‌ها، بیماری کلیه، بیماری کیسه‌ی صفرا یا لوزالمعده، بیماری‌های زنان، درد مفصل خاجی‌خاصره‌ای و نشت آنوریسم آئورت [3][6]. فیبرومیالژیا و انحنای غیرطبیعی ستون فقرات (اسکولیوز یا کیفوز) هم از علت‌های کمردرد مزمن هستند [4].

علت کمردرد و درد پایین کمر در زنان

بیشتر کمردردهای زنان هم همان علت‌های عضلانی و ستون فقرات را دارند. چند علت اختصاصی‌تر هم هست:

  • قاعدگی: درد قاعدگی معمولاً به شکل گرفتگی زیر شکم است که می‌تواند به کمر و ران‌ها برسد [22]. برخی افراد هم در دوران قاعدگی درد یا گرفتگی پایین کمر دارند [6].
  • بیماری‌هایی که درد قاعدگی را بیشتر می‌کنند: آندومتریوز با درد زیر شکم و کمر (ناحیه‌ی لگن) همراه است که ممکن است بیرون از دوران قاعدگی هم باشد [23]. آدنومیوز، فیبروم رحم و بیماری التهابی لگن (عفونت رحم، لوله‌ها و تخمدان‌ها) هم می‌توانند علت درد قاعدگی باشند [22]. اگر درد لگن یا قاعدگی شدیدتر از همیشه است و مسکن جواب نداده، باید زود به پزشک مراجعه کنید [22].
  • بارداری: رباط‌های بدن در بارداری نرم‌تر و کشیده‌تر می‌شوند و مفاصل کمر و لگن تحت فشار قرار می‌گیرند [24]. کمردرد به‌ویژه در سه‌ماهه‌ی دوم و سوم شایع است [6]. کمردرد در سه‌ماهه‌ی دوم یا سوم ممکن است نشانه‌ی زایمان زودرس باشد؛ همچنین اگر کمردرد با تب، خونریزی واژینال، سوزش ادرار یا درد زیر دنده‌ها همراه شد، فوراً با پزشک یا ماما تماس بگیرید [24]. در بارداری هیچ مسکنی را بدون نظر پزشک یا ماما مصرف نکنید [24].
  • پوکی استخوان بعد از یائسگی: پوکی استخوان در سالمندان و زنان پس از یائسگی شایع‌تر است. شکستگی‌های کوچک مهره‌ها ممکن است فقط با کمردرد، خمیدگی پشت یا کوتاه‌تر شدن قد خود را نشان دهند [26].
  • عفونت کلیه: در زنان شایع‌تر است و با درد پایین کمر یا پهلو، تب و سوزش ادرار همراه می‌شود [21].

علت کمردرد ناگهانی در مردان

در منابعی که بررسی کردیم، کمردرد مردان علت جداگانه‌ای ندارد و بیشتر علت‌ها میان زنان و مردان مشترک است. چند مورد مهم که در مردان باید به آن فکر کرد:

  • کشیدگی عضله در کار یا ورزش سنگین: کار یا ورزشی که بلند کردن بار یا خم شدن مکرر دارد، خطر آسیب کمر را بیشتر می‌کند [6].
  • سنگ کلیه: درد معمولاً از پهلو یا پایین کمر شروع می‌شود، ممکن است به کشاله‌ی ران و بیضه برسد و موجی باشد؛ گاهی با تهوع، تب یا ادرار کدر همراه است [20].
  • آنوریسم آئورت شکمی: خطرش در مردان ۶۵ سال و بالاتر و در افراد سیگاری بیشتر است. درد ناگهانی و شدید در شکم یا کمر در این افراد، به‌ویژه با رنگ‌پریدگی، تنگی نفس یا بیهوشی، می‌تواند نشانه‌ی پاره شدن آنوریسم و یک وضعیت تهدیدکننده‌ی حیات باشد؛ فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید [25].
  • اسپوندیلیت آنکیلوزان: معمولاً بین ۱۸ تا ۴۰ سالگی شروع می‌شود. درد کمر صبح‌ها و شب‌ها بدتر است، با ورزش بهتر می‌شود و با استراحت بهتر نمی‌شود [27].
  • تغییر در نعوظ یا احساس تناسلی همراه کمردرد: ناتوانی در نعوظ یا تغییر احساس آلت در رابطه، اگر همراه کمردرد تازه باشد، جزو علائم اورژانسی است [5].

علت کمردرد ناگهانی

بیشتر کمردردهای ناگهانی بعد از بلند کردن جسم، یک حرکت تند یا یک کشیدگی شروع می‌شوند و خوش‌خیم‌اند [3]. با این حال، چند علت جدی هم ممکن است ناگهانی شروع شوند:

  • درد شدید و ناگهانی، یا دردی که سریع بدتر می‌شود: نیاز به ارزیابی فوری پزشک دارد [5].
  • سنگ کلیه: درد پهلو و کمر که موج‌موج می‌آید [20].
  • شکستگی مهره در پوکی استخوان: گاهی اولین نشانه‌ی پوکی استخوان، شکستگی بعد از یک زمین‌خوردن یا ضربه‌ی خفیف است [26].
  • آنوریسم آئورت: درد ناگهانی و شدید شکم یا کمر [25].
  • بعد از تصادف یا ضربه‌ی شدید: کمردردی که بعد از یک حادثه‌ی جدی مثل تصادف شروع شده، اورژانس است [5].

انواع کمردرد خطرناک و علائم هشدار

کمردردی خطرناک است که از فشار شدید بر اعصاب انتهای نخاع (سندرم دم اسب)، شکستگی، عفونت، سرطان یا یک بیماری اندام‌های داخلی مثل آنوریسم آئورت ناشی شود [1][3][5]. این‌ها کم‌اند [9]، ولی دیر تشخیص دادنشان می‌تواند عوارض جدی بگذارد.

 علائم هشدار دهنده در کمردرد (Red Flags)
در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، بدون فوت وقت به اورژانس یا متخصص مراجعه کنید.

علامت هشدار اقدام لازم
اختلال در کنترل ادرار/مدفوع (احتباس یا بی‌اختیاری) اورژانس فوری؛ تماس با ۱۱۵
بی‌حسی ناحیه زین‌وار (اطراف تناسلی، مقعد و داخل ران‌ها) اورژانس فوری
ضعف پیشرونده در هر دو پا اورژانس فوری
تب بالا همراه با درد موضعی ستون فقرات مراجعه اورژانسی
کمردرد پس از تصادف یا ضربه (به‌ویژه در سالمندان) مراجعه‌ی فوری به پزشک یا اورژانس
سابقه سرطان یا کاهش وزن غیرعمدی ارزیابی پزشکی سریع

علاوه بر موارد بالا، این علائم هم دلیل مراجعه‌ی زودهنگام به پزشک هستند:

  • تب بی‌دلیل، یا احساس گرما، سرما، لرز و ناخوشی همراه کمردرد [5][3]
  • سوزش ادرار یا خون در ادرار [3]
  • دردی که شب از خواب بیدارتان می‌کند، در حالت درازکش بدتر است یا با استراحت بهتر نمی‌شود [3][5]
  • قرمزی یا تورم روی ستون فقرات، یا برآمدگی و تغییر شکل پشت [3][5]
  • سابقه‌ی مصرف داروهای کورتونی یا تزریق مواد، یا ضعف سیستم ایمنی [3][6]
  • کمردرد تازه در سن ۵۵ سال یا بالاتر بدون علت روشن [6]
  • دردی که از بالای پشت، بین دو کتف، می‌آید نه از پایین کمر [5]
  • درد قفسه‌ی سینه همراه با درد پشت: اورژانس است [5]

سندرم دم اسب: کمردردی که نباید منتظرش ماند

انتهای نخاع دسته‌ای از عصب‌ها به نام «دم اسب» دارد که کنترل مثانه، روده و حس اطراف تناسلی و مقعد را بر عهده دارند. فشرده شدن این عصب‌ها سندرم دم اسب نام دارد [19]. این سندرم نادر است و در حدود یک تا سه نفر از هر ۱۰۰ هزار نفر رخ می‌دهد [19]، ولی می‌تواند پیش از تشخیص آسیب عصبی جبران‌ناپذیر بگذارد [18]. وقتی پزشک به آن شک کند، معمولاً MRI و ارجاع فوری به جراح ستون فقرات لازم است و جراحی زودتر با احتمال بیشتر بهبود عصبی همراه است [18].

علائم مهم آن بی‌حسی یا گزگز بین ران‌ها، اطراف تناسلی یا مقعد، دشواری در ادرار کردن، بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع، و درد، ضعف یا بی‌حسی در هر دو پا هستند [5][19]. اگر هر کدام از این‌ها را دارید، با ۱۱۵ تماس بگیرید یا فوراً به اورژانس بروید. خودتان رانندگی نکنید و داروهایی را که مصرف می‌کنید همراه ببرید [5].

چه زمانی برای کمردرد به پزشک مراجعه کنیم و به کدام متخصص؟

اگر علائم هشدار ندارید، در این موارد به پزشک عمومی مراجعه کنید [5][3]:

  • درد بعد از چند هفته مراقبت در خانه بهتر نشده یا بیشتر از ۴ هفته طول کشیده است.
  • درد مانع کارهای روزانه‌تان شده یا نمی‌توانید با آن کنار بیایید.
  • بی‌دلیل وزن کم کرده‌اید.
  • درد با عطسه، سرفه یا اجابت مزاج بدتر می‌شود.
  • درد به زیر زانو تیر می‌کشد یا با ضعف و بی‌حسی پا یا باسن همراه است.
  • دردتان با کمردردهای قبلی فرق دارد یا شدیدتر است.

کدام متخصص؟ در بیشتر موارد پزشک عمومی نقطه‌ی شروع است. اگر درد بعد از چند هفته ادامه پیدا کند، ممکن است ورزش‌درمانی گروهی، فیزیوتراپی، درمان دستی (ماساژ و حرکت دادن مفاصل توسط درمانگر آموزش‌دیده) یا درمان شناختی‌رفتاری توصیه شود [5]. اگر پزشک به اسپوندیلیت آنکیلوزان شک کند، شما را به متخصص روماتولوژی ارجاع می‌دهد [28]. برای مشکلات ساختاری ستون فقرات که ممکن است جراحی لازم داشته باشند، مثل شکستگی یا فشار شدید بر عصب، متخصص ارتوپدی یا جراح مغز و اعصاب (ستون فقرات) شما را بررسی می‌کند [7].

رزرو نوبت متخصص ارتوپدی

اگر درد استخوان، مفصل یا آسیب حرکتی دارید، مراجعه به ارتوپد را به تعویق نیندازید.

تشخیص به‌موقع در شکستگی‌ها، آرتروز، آسیب‌های ورزشی و مشکلات ستون فقرات می‌تواند از عوارض جدی‌تر جلوگیری کند.

ثبت نوبت با پزشک ارتوپد

تشخیص کمردرد: آیا عکس یا MRI لازم است؟

پزشک درباره‌ی محل، شدت و الگوی درد می‌پرسد و شما را معاینه می‌کند [6][3]. در بیشتر کمردردهای تازه، همین برای تصمیم‌گیری کافی است:

  • معمولاً در ویزیت اول و در ۴ تا ۶ هفته‌ی اول آزمایش یا تصویربرداری از ستون فقرات درخواست نمی‌شود، مگر اینکه علائم خاصی وجود داشته باشد [3].
  • در یک مرور نظام‌مند، تصویربرداری فوری از کمر در کمردرد حاد یا تحت‌حاد بدون علائم بیماری جدی، درد و عملکرد بیماران را بهتر نکرد [12].
  • کالج پزشکان آمریکا (ACP) تصویربرداری را فقط وقتی لازم می‌داند که نقص عصبی شدید یا پیشرونده یا نشانه‌ی یک بیماری جدی وجود داشته باشد؛ در بقیه‌ی موارد، تصویربرداری معمول سود بالینی معنادار ندارد و ممکن است زیان داشته باشد [11].
  • استفاده‌ی بیش از حد از تصویربرداری، داروهای مخدر و جراحی در کمردرد یک مشکل گسترده است [9].

اگر تصویربرداری لازم باشد: عکس ساده (رادیوگرافی) شکستگی، تغییرات سنی و تغییر شکل ستون فقرات را نشان می‌دهد ولی دیسک، عضله و عصب را نشان نمی‌دهد؛ MRI بافت‌های نرم مثل عصب و دیسک را نشان می‌دهد [7]. گاهی CT، نوار عصب و عضله (EMG) یا آزمایش خون و ادرار هم لازم می‌شود [6][3].

درمان کمردرد شدید در خانه

برای کمردردی که علائم هشدار ندارد، این کارها کمک می‌کنند:

  • فعال بمانید: تا جایی که می‌توانید کارهای روزانه را ادامه دهید و مدت طولانی در رختخواب نمانید [5][3]. در یک مرور کاکرین، توصیه به فعال ماندن در کمردرد حاد کمی بیشتر از توصیه به استراحت در بستر به کاهش درد و بهبود عملکرد کمک کرد [13]. در روزهای اول می‌توانید فعالیت را کمی کم کنید و بعد از یکی دو روز کم‌کم به کارهای معمول و ورزش سبکی مثل پیاده‌روی، دوچرخه‌ی ثابت یا شنا برگردید [3].
  • کمپرس سرد و گرم: کیسه‌ی یخ پیچیده در حوله برای کم کردن درد و تورم، و کیسه‌ی آب گرم پیچیده در حوله برای خشکی مفاصل یا گرفتگی عضله [5]. یک روش پیشنهادی این است که در ۴۸ تا ۷۲ ساعت اول از یخ و بعد از گرما استفاده کنید [3]. شواهد برای گرما بیشتر از سرماست: گرمای موضعی کاهش کوچک و کوتاه‌مدتی در درد و ناتوانی ایجاد کرد، و شواهد درباره‌ی سرما کافی نیست [14].
  • حرکات کششی و ورزش ملایم: ورزش‌ها و کشش‌های مخصوص کمر کمک می‌کنند، ولی اگر درد بیشتر شد، ادامه ندهید و با پزشک مشورت کنید [5]. پیاده‌روی، شنا، یوگا و پیلاتس هم ممکن است کمردرد را کم کنند [5].
  • وضعیت خواب: به پهلو و کمی جمع‌شده با یک بالش بین زانوها بخوابید؛ اگر به پشت می‌خوابید، بالش یا حوله‌ی لوله‌شده زیر زانوها بگذارید [3].
  • مراقب حرکات سنگین باشید: در ۶ هفته‌ی اول از بلند کردن جسم سنگین و چرخاندن کمر پرهیز کنید [3].
  • مسکن فقط با مشورت: داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مثل ایبوپروفن ممکن است کمک کنند ولی برای همه مناسب نیستند. استامینوفن (پاراستامول) به‌تنهایی برای کمردرد توصیه نمی‌شود [5]؛ در یک مرور نظام‌مند، استامینوفن در کاهش کمردرد با دارونما فرقی نداشت [15]. درباره‌ی اینکه کدام مسکن برای شما مناسب است، از داروساز یا پزشک بپرسید [5]. درباره‌ی این داروها و عوارضشان در مقاله‌ی داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID) بیشتر بخوانید.

برای درمان کمردرد چه بخوریم؟

پاسخ صادقانه این است که هیچ‌کدام از منابع معتبری که بررسی کردیم، خوراکی یا رژیم خاصی را برای درمان کمردرد معرفی نمی‌کنند. ادعاهایی مثل «این سبزی یا آن مغز کمردرد را درمان می‌کند» پشتوانه‌ی علمی روشنی ندارند. آنچه منابع می‌گویند:

  • وزن مناسب: اضافه وزن فشار بیشتری بر پایین کمر می‌آورد [7] و شاخص توده‌ی بدنی بالا یکی از عوامل خطری است که در بار جهانی کمردرد سهم دارد [2]. رژیم غذایی سالم در کنار فعالیت بدنی و خواب خوب، جزو تغییرات سبک زندگی پیشنهادی سازمان جهانی بهداشت برای کمردرد است [1].
  • سلامت استخوان: برای پیشگیری از پوکی استخوان (که می‌تواند به شکستگی مهره و کمردرد برسد)، غذاهای سرشار از کلسیم، رژیم متعادل با میوه و سبزی، پروتئین کافی و نمک کمتر توصیه می‌شود. ویتامین D از نور خورشید و در صورت نیاز با مکمل تأمین می‌شود؛ مکمل‌ها را طبق توصیه‌ی پزشک مصرف کنید [26]. این توصیه‌ها برای سلامت استخوان است، نه درمان کمردرد موجود.

درمان‌های پزشکی کمردرد: چه چیزی کمک می‌کند و چه چیزی نه

سازمان جهانی بهداشت برای کمردرد غیراختصاصی فیزیوتراپی برای تقویت عضله و برگشت به فعالیت، حمایت روانی و اجتماعی و تغییر سبک زندگی را پیشنهاد می‌کند و می‌گوید مسکن نباید خط اول درمان باشد؛ دارو بهتر است همراه با درمان‌های دیگر به کار رود [1].

درمان آنچه شواهد می‌گویند
گرمای موضعی، ماساژ، طب سوزنی، دست‌کاری ستون فقرات (کمردرد حاد) ACP این‌ها را به‌عنوان گزینه‌ی اول غیردارویی در کمردرد حاد و تحت‌حاد پیشنهاد می‌کند؛ کیفیت شواهد برای گرما متوسط و برای بقیه پایین است [10].
ورزش‌درمانی (کمردرد مزمن) ورزش احتمالاً درد کمردرد مزمن را در مقایسه با درمان نکردن یا مراقبت معمول به اندازه‌ی بالینی مهمی کم می‌کند [16]؛ ACP آن را در کنار توان‌بخشی چندرشته‌ای، طب سوزنی، کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی، تای‌چی، یوگا و درمان شناختی‌رفتاری توصیه می‌کند [10].
ضدالتهاب‌های غیراستروئیدی یا شل‌کننده‌های عضلانی اگر دارو لازم باشد، ACP در کمردرد حاد یکی از این دو را پیشنهاد می‌کند [10]. شل‌کننده‌های عضلانی می‌توانند خواب‌آلودگی بیاورند [7].
ترامادول یا دولوکستین (کمردرد مزمن) ACP این‌ها را خط دوم می‌داند، وقتی ضدالتهاب‌ها و درمان‌های غیردارویی کافی نبوده‌اند [10]. فقط با تجویز پزشک.
داروهای مخدر (اپیوئیدها) فقط آخرین گزینه، بعد از شکست درمان‌های دیگر و با سنجیدن سود و زیان همراه پزشک [10]؛ استفاده‌ی بیش از حد از آن‌ها مشکل شناخته‌شده‌ای است [9].
استامینوفن (پاراستامول) به‌تنهایی در کمردرد با دارونما فرقی نداشت [15] و به‌تنهایی توصیه نمی‌شود [5].
استراحت در بستر توصیه نمی‌شود [3][5].
کمربند طبی (برای پیشگیری) در یک مرور نظام‌مند، کمربند کمر و کفی کفش خطر کمردرد را کم نکردند [17].
تزریق اپیدورال کورتون اگر درد مزمن با دارو و فیزیوتراپی بهتر نشود، ممکن است پیشنهاد شود [4][6].
از کار انداختن برخی عصب‌های کمر روشی که عصب‌های انتقال‌دهنده‌ی درد را از کار می‌اندازد؛ فقط برای کمردرد طولانی‌مدت [5].
جراحی فقط برای مشکلات مشخصی مثل آسیب عصب یا استخوان [4]، معمولاً بعد از ۶ ماه تا یک سال درمان غیرجراحی بی‌نتیجه [7]؛ مثلاً در دیسک کمر وقتی درمان‌های دیگر جواب نداده‌اند [5].

داروهای کمردرد را فقط با تجویز پزشک یا راهنمایی داروساز مصرف کنید و درمانی را که پزشک برایتان شروع کرده، خودسرانه قطع یا کم و زیاد نکنید.

عوامل خطر و پیشگیری از کمردرد

اینفوگرافیک راه‌های پیشگیری از کمردرد: نشستن درست پشت میز، بلند کردن بار با خم کردن زانوها، تقویت عضلات مرکزی بدن و حفظ وزن مناسب

چه کسانی بیشتر کمردرد می‌گیرند؟

  • کم‌تحرکی، سیگار کشیدن، چاقی و فشار فیزیکی زیاد در محل کار [1]. در برآورد بار جهانی بیماری، حدود ۳۹ درصد (۳۸٫۸ درصد) ناتوانی ناشی از کمردرد به عوامل شغلی، سیگار و شاخص توده‌ی بدنی بالا نسبت داده شد [2].
  • سن بالای ۳۰ سال، بارداری، استرس یا افسردگی، و شغل‌هایی با بلند کردن بار سنگین یا لرزش [4][6].
  • عضلات ضعیف شکم [6].

پیشگیری

  • ورزش منظم: در یک مرور نظام‌مند، ورزش همراه با آموزش خطر حمله‌ی کمردرد را کم کرد و ورزش به‌تنهایی هم احتمالاً مؤثر بود؛ ولی آموزش به‌تنهایی، کمربند کمر و کفی کفش اثری نداشتند [17]. ورزش هوازی را با ورزش‌های تقویتی و کششی کمر و شکم ترکیب کنید [7] و پیش از فعالیت بدن را گرم کنید [6].
  • بلند کردن درست: برای اجسام سنگین کمک بگیرید، پاها را باز بگذارید، زانوها را خم کنید، بار را به بدن نزدیک نگه دارید، با پاها بلند کنید نه با کمر، و هنگام بلند کردن کمر را نچرخانید [3][7].
  • نشستن و ایستادن: از ایستادن طولانی و کفش پاشنه‌بلند پرهیز کنید، صندلی با حمایت مناسب از گودی کمر انتخاب کنید و در نشستن یا رانندگی طولانی گاه‌به‌گاه بلند شوید و راه بروید [3].
  • وزن مناسب و تقویت عضلات مرکزی بدن [3][6].
  • ترک سیگار: دود و نیکوتین ستون فقرات را زودتر از حد معمول فرسوده می‌کنند [7].

آیا نیاز به مشورت با متخصص ارتوپدی دارید؟

اگر درگیر دردهای مزمن ستون فقرات یا مفاصل هستید، تشخیص به‌موقع توسط پزشک متخصص، کلید اصلی درمان و پیشگیری از آسیب‌های جدی‌تر است.

رزرو نوبت آنلاین متخصص ارتوپدی

 نوبت‌دهی سریع و بدون معطلی | انتخاب بهترین پزشکان

پرسش‌های متداول

LBP مخفف چیست و بیماری LBP یعنی چه؟

LBP مخفف Low Back Pain یعنی کمردرد یا درد پایین کمر است [1]. نام یک علامت است نه یک بیماری مشخص؛ در حدود ۹۰ درصد موارد علت خاصی برایش پیدا نمی‌شود [1]. علائم آن درد مبهم، تیز یا سوزشی در پایین کمر، خشکی و محدودیت حرکت، و گاهی تیر کشیدن درد به پا است [3].

کمردرد چقدر طول می‌کشد؟

بیشتر افراد ظرف ۴ تا ۶ هفته، و اغلب زودتر، بهتر می‌شوند [3]. دردی که بیش از ۱۲ هفته بماند کمردرد مزمن نام دارد [1]. اگر درد بیش از ۴ هفته طول کشید یا بعد از چند هفته مراقبت در خانه بهتر نشد، به پزشک مراجعه کنید [3][5].

کمردرد ناگهانی خطرناک است؟

بیشتر کمردردهای ناگهانی از کشیدگی عضله بعد از بلند کردن جسم یا حرکت تند است [3]. اما درد شدیدی که ناگهان شروع شود یا سریع بدتر شود نیاز به ارزیابی فوری دارد [5]. درد ناگهانی و شدید شکم یا کمر در فرد مسن و سیگاری، کمردرد بعد از تصادف، و هر کمردردی همراه با بی‌حسی اطراف تناسلی یا اختلال ادرار و مدفوع اورژانس است؛ با ۱۱۵ تماس بگیرید [5][25].

انواع کمردرد خطرناک کدام‌اند؟

کمردردی که از فشار بر عصب‌های انتهای نخاع (سندرم دم اسب)، شکستگی مهره، عفونت ستون فقرات، سرطان یا آنوریسم آئورت ناشی شود [1][3][18]. نشانه‌هایش در بخش «انواع کمردرد خطرناک و علائم هشدار» آمده است.

علت درد پایین کمر در زنان چیست؟

همان علت‌های عضلانی و ستون فقرات، به اضافه‌ی درد قاعدگی [22]، آندومتریوز [23]، بارداری [24]، شکستگی مهره در پوکی استخوان پس از یائسگی [26] و عفونت کلیه که در زنان شایع‌تر است [21]. کمردرد همراه با تب، سوزش ادرار یا خونریزی واژینال، به‌ویژه در بارداری، نیاز به مراجعه‌ی فوری دارد [24].

برای درمان کمردرد چه بخوریم؟

خوراکی یا رژیمی با اثر اثبات‌شده در درمان کمردرد در منابع معتبر پیدا نکردیم. رژیم سالم برای رسیدن به وزن مناسب [1][7] و کلسیم و ویتامین D کافی برای سلامت استخوان [26] مفیدند، ولی جای فعال ماندن، ورزش و درمان پزشکی را نمی‌گیرند.

در کمردرد شدید باید استراحت مطلق کرد؟

نه. ماندن طولانی در رختخواب توصیه نمی‌شود و بهتر است تا جایی که درد اجازه می‌دهد کارهای روزانه را ادامه دهید [5][3]. توصیه به فعال ماندن در کمردرد حاد کمی بهتر از استراحت در بستر بوده است [13].

آیا برای هر کمردردی MRI لازم است؟

نه. در ۴ تا ۶ هفته‌ی اول معمولاً تصویربرداری لازم نیست، مگر علائم خاصی وجود داشته باشد [3]. MRI یا عکس وقتی لازم است که نقص عصبی شدید یا پیشرونده یا نشانه‌ی یک بیماری جدی وجود داشته باشد [11].

آیا بستن کمربند طبی از کمردرد پیشگیری می‌کند؟

در یک مرور نظام‌مند، کمربند کمر خطر کمردرد را کم نکرد؛ ورزش، به‌تنهایی یا همراه با آموزش، مؤثرتر بود [17].

سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص و درمان توسط پزشک را نمی‌گیرد. اگر همراه کمردرد بی‌حسی اطراف تناسلی یا مقعد، اختلال در کنترل ادرار یا مدفوع، یا ضعف و بی‌حسی در هر دو پا دارید، منتظر نوبت نمانید و فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به اورژانس بروید. هیچ دارو، مسکن یا مکملی را خودسرانه شروع، قطع یا کم و زیاد نکنید.

منابع

  1. Low back pain — Fact sheet — World Health Organization — https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/low-back-pain
  2. GBD 2021 Low Back Pain Collaborators. Global, regional, and national burden of low back pain, 1990–2020, its attributable risk factors, and projections to 2050: a systematic analysis of the Global Burden of Disease Study 2021 — Lancet Rheumatology, 2023 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37273833/
  3. Acute low back pain — MedlinePlus Medical Encyclopedia (U.S. National Library of Medicine) — https://medlineplus.gov/ency/article/007425.htm
  4. Chronic low back pain — MedlinePlus Medical Encyclopedia (U.S. National Library of Medicine) — https://medlineplus.gov/ency/article/007422.htm
  5. Back pain — NHS — https://www.nhs.uk/conditions/back-pain/
  6. Lower Back Pain — Cleveland Clinic — https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/7936-lower-back-pain
  7. Low Back Pain — OrthoInfo, American Academy of Orthopaedic Surgeons — https://www.orthoinfo.org/en/diseases–conditions/low-back-pain/
  8. Hartvigsen J, et al. What low back pain is and why we need to pay attention — The Lancet, 2018 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29573870/
  9. Maher C, et al. Non-specific low back pain — The Lancet, 2017 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27745712/
  10. Qaseem A, et al. Noninvasive Treatments for Acute, Subacute, and Chronic Low Back Pain: A Clinical Practice Guideline From the American College of Physicians — Annals of Internal Medicine, 2017 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28192789/
  11. Chou R, et al. Diagnostic imaging for low back pain: advice for high-value health care from the American College of Physicians — Annals of Internal Medicine, 2011 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21282698/
  12. Chou R, et al. Imaging strategies for low-back pain: systematic review and meta-analysis — The Lancet, 2009 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19200918/
  13. Dahm KT, et al. Advice to rest in bed versus advice to stay active for acute low-back pain and sciatica — Cochrane Database of Systematic Reviews, 2010 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20556780/
  14. French SD, et al. Superficial heat or cold for low back pain — Cochrane Database of Systematic Reviews, 2006 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16437495/
  15. Machado GC, et al. Efficacy and safety of paracetamol for spinal pain and osteoarthritis: systematic review and meta-analysis of randomised placebo controlled trials — BMJ, 2015 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25828856/
  16. Hayden JA, et al. Exercise therapy for chronic low back pain — Cochrane Database of Systematic Reviews, 2021 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34580864/
  17. Steffens D, et al. Prevention of Low Back Pain: A Systematic Review and Meta-analysis — JAMA Internal Medicine, 2016 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26752509/
  18. Kuris EO, et al. Evaluation and Management of Cauda Equina Syndrome — The American Journal of Medicine, 2021 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34473966/
  19. Cauda Equina Syndrome (CES) — Torbay and South Devon NHS Foundation Trust — https://www.torbayandsouthdevon.nhs.uk/services/specialist-spinal-orthopaedic-physiotherapy-service/common-spinal-conditions/cauda-equina-syndrome/
  20. Kidney stones: Symptoms — NHS — https://www.nhs.uk/conditions/kidney-stones/symptoms/
  21. Kidney infection — NHS — https://www.nhs.uk/conditions/kidney-infection/
  22. Period pain — NHS — https://www.nhs.uk/conditions/period-pain/
  23. Endometriosis — NHS — https://www.nhs.uk/conditions/endometriosis/
  24. Back pain in pregnancy — NHS — https://www.nhs.uk/pregnancy/related-conditions/common-symptoms/back-pain/
  25. Abdominal aortic aneurysm — NHS — https://www.nhs.uk/conditions/abdominal-aortic-aneurysm/
  26. Osteoporosis — NHS — https://www.nhs.uk/conditions/osteoporosis/
  27. Ankylosing spondylitis: Symptoms — NHS — https://www.nhs.uk/conditions/ankylosing-spondylitis/symptoms/
  28. Ankylosing spondylitis — NHS — https://www.nhs.uk/conditions/ankylosing-spondylitis/
سرمه حقانی

سرمه حقانی

من سرمه حقانی، دارای مدرک کارشناسی ارشد پزشکی عمومی هستم و به‌صورت تخصصی در حوزه بیماری‌ها، پیشگیری، تشخیص و ارتقای سلامت فعالیت می‌کنم. با علاقه به آموزش و آگاهی‌بخشی پزشکی، در زمینه نگارش مطالب و مقالات مرتبط با بیماری‌ها و روش‌های مراقبت از سلامت فعالیت دارم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *