انواع قرص فشار خون؛ لیست داروها، تفاوت گروه‌ها و عوارض

قرص فشار خون‌تان را عوض کرده‌اند یا اسم داروهایتان را نمی‌شناسید؟ داروهای فشار خون در چند گروه اصلی قرار می‌گیرند و هر گروه از راه متفاوتی فشار را پایین می‌آورد [2]. برای همه یک «بهترین قرص» وجود ندارد؛ پزشک دارو را بر اساس عدد فشار، سن، بیماری‌های همراه و داروهای دیگر شما انتخاب می‌کند و بسیاری از بیماران به بیش از یک دارو نیاز دارند [4][5]. در ادامه اسم داروهای هر گروه، تفاوت آن‌ها، عوارض مهم و دلیل اینکه نباید قرص را از روی عکس شناخت را توضیح داده‌ایم.

خلاصه در یک نگاه

• قرص‌های فشار خون در چند گروه اصلی قرار می‌گیرند: مهارکننده‌های ACE (مثل لیزینوپریل، انالاپریل، کاپتوپریل)، ARBها (مثل لوزارتان، والسارتان، تلمیسارتان)، مسدودکننده‌های کانال کلسیم (مثل آملودیپین، دیلتیازم، وراپامیل)، دیورتیک‌ها یا «قرص‌های ادرارآور» (مثل هیدروکلروتیازید، فوروزماید، اسپیرونولاکتون) و بتابلاکرها (مثل آتنولول، متوپرولول، بیزوپرولول)؛ چند گروه کم‌کاربردتر و قرص‌های ترکیبی هم وجود دارند [1][3].
• «بهترین قرص فشار خون» برای همه وجود ندارد؛ پزشک بر اساس عدد فشار، سن، بیماری‌های همراه و داروهای دیگر شما انتخاب می‌کند و بسیاری از بیماران به بیش از یک دارو نیاز دارند [4][5].
• قرص را از روی عکس شناسایی نکنید. یک دارو ممکن است توسط کارخانه‌های مختلف با رنگ و شکل متفاوت ساخته شود؛ نام دارو را فقط از روی جعبه/برچسب یا با پرسیدن از داروساز مطمئن شوید [16][18].
• هیچ قرص فشار خونی را بدون نظر پزشک شروع، قطع یا جابه‌جا نکنید [1][6].

این مقاله یک راهنمای اطلاع‌رسانی درباره‌ی گروه‌های داروهای فشار خون است، نه دستور مصرف. فشار خون بالا معمولاً هیچ علامتی ایجاد نمی‌کند و تنها راه فهمیدن آن اندازه‌گیری است [23][24]؛ به همین دلیل بسیاری از افراد بدون اینکه احساس بیماری کنند قرص فشار مصرف می‌کنند و طبیعی است بخواهند بدانند اسم و کار قرصشان چیست.

فهرست سریع: اسم قرص‌های فشار خون بر اساس گروه

نام‌های زیر نام ژنریک (نام ماده‌ی مؤثر) هستند؛ نام تجاری یک دارو در ایران و کشورهای دیگر ممکن است متفاوت باشد. نام ژنریک روی جعبه و بروشور دارو درج می‌شود.

در دسترس بودن هر دارو و نام تجاری آن در بازار ایران را از داروساز یا منابع رسمی سازمان غذا و دارو بپرسید.

چرا گروه‌های مختلفی برای فشار خون وجود دارد؟

داروهای فشار خون از راه‌های متفاوتی کار می‌کنند: برخی رگ‌ها را از تنگ شدن بازمی‌دارند، برخی ضربان و نیروی قلب را کم می‌کنند، برخی مانع ورود کلسیم به سلول‌های عضلانی قلب و رگ‌ها می‌شوند و برخی آب و نمک اضافی را از بدن دفع می‌کنند [2]. به همین دلیل پزشک می‌تواند بسته به شرایط هر فرد گروه مناسب را انتخاب کند یا دو گروه را با هم ترکیب کند.

طبق NHS، اینکه کدام دارو برای شما توصیه شود به عواملی مثل میزان بالا بودن فشار، سن و قومیت بستگی دارد، بیشتر این داروها روزی یک بار به‌صورت قرص مصرف می‌شوند و ممکن است برای کنترل فشار به بیش از یک دارو نیاز داشته باشید [4]. MedlinePlus هم توضیح می‌دهد که اگر یک دارو کافی نباشد، دو دارو یا بیشتر معمولاً بهتر از یک دارو عمل می‌کنند [2][5].

Cleveland Clinic دیورتیک‌های تیازیدی و مسدودکننده‌های کانال کلسیم را از گزینه‌های «خط اول» ذکر می‌کند و ACE/ARB را به‌ویژه برای افراد مبتلا به بیماری کلیوی یا نارسایی قلبی مناسب می‌داند؛ بتابلاکرها بیشتر برای کسانی به کار می‌روند که سابقه‌ی بیماری قلبی دارند [3]. این‌ها اصول کلی است و انتخاب نهایی فقط با پزشک است.

جدول مقایسه‌ای گروه‌های اصلی داروهای فشار خون

این جدول برای آشنایی است و جای بروشور داروی شما یا نظر پزشک را نمی‌گیرد.

بررسی هر گروه دارویی

۱. مهارکننده‌های ACE (مثل لیزینوپریل، انالاپریل، کاپتوپریل)

این داروها جلوی تبدیل آنژیوتانسین به شکلی را می‌گیرند که فشار خون را بالا می‌برد؛ هم‌زمان ماده‌ی دیگری به نام برادی‌کینین بیشتر در بدن می‌ماند و هر دو اثر به پایین آمدن فشار کمک می‌کنند [6]. علاوه بر فشار خون، در نارسایی قلبی، دوران پس از سکته‌ی قلبی و کند کردن پیشرفت بیماری کلیوی در افراد دیابتی هم کاربرد دارند [6].

• عوارض شایع: سرفه‌ی خشک، سرگیجه، سردرد و خستگی؛ گاهی تغییر یا کاهش حس چشایی [6][7].
• عارضه‌ی جدی: تورم صورت، لب، زبان یا گلو (آنژیوادم) نیاز به کمک اورژانسی فوری دارد [7][25]. کسانی که سابقه‌ی آنژیوادم دارند نباید این داروها را مصرف کنند [6].
• بارداری: طبق MedlinePlus، لیزینوپریل در بارداری نباید مصرف شود، زیرا ممکن است به جنین آسیب بزند؛ اگر در دوران مصرف باردار شدید، فوراً با پزشک تماس بگیرید [25].
• تداخل‌ها: داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDها) ممکن است اثر دارو را کم کنند یا به کلیه آسیب بزنند؛ داروهایی که بر پتاسیم یا سدیم اثر دارند ممکن است عدم تعادل خطرناک ایجاد کنند؛ ترکیب ACE با ARB هم ممکن است عملکرد کلیه را مختل کند [6].
• قطع دارو: قطع ناگهانی می‌تواند خطر حمله‌ی قلبی، سکته یا بدتر شدن نارسایی قلبی را به همراه داشته باشد؛ هر تغییری را با پزشک هماهنگ کنید [6].

۲. مسدودکننده‌های گیرنده آنژیوتانسین II یا ARB (مثل لوزارتان، والسارتان، تلمیسارتان)

ARBها به‌جای کم کردن تولید آنژیوتانسین، گیرنده‌ی آن را مسدود می‌کنند تا این هورمون نتواند رگ‌ها را تنگ کند [8]. نام بیشتر آن‌ها به «-سارتان» ختم می‌شود و لوزارتان رایج‌ترین آن‌ها معرفی شده است [8]. چون سرفه‌ی خشک از عوارض شناخته‌شده‌ی ACEهاست، بیماران ممکن است با ARBها عوارض کمتری تجربه کنند [8]. لوزارتان علاوه بر فشار خون برای نارسایی قلبی و بیماری کلیوی ناشی از دیابت نوع ۲ هم تجویز می‌شود [9].

• عوارض شایع: سرگیجه، خستگی، سردرد؛ و در برخی داروها ناراحتی گوارشی یا تورم پا و مچ [8][9].
• بارداری: مصرف ARB در بارداری ممنوع است و ممکن است باعث نقص جنینی، افزایش پتاسیم، نارسایی کلیه، افت فشار و مرده‌زایی شود [8]. لوزارتان در شیردهی هم مناسب شمرده نشده است [9].
• پتاسیم: از مصرف هم‌زمان با مکمل پتاسیم، جایگزین‌های نمک (نمک‌های کم‌سدیم حاوی پتاسیم) و دیورتیک‌های نگه‌دارنده‌ی پتاسیم بدون نظر پزشک پرهیز کنید، چون پتاسیم بالا می‌تواند باعث بی‌نظمی ضربان قلب شود [8][9].
• کلیه: به‌ندرت روی عملکرد کلیه اثر می‌گذارند و ممکن است آزمایش خون دوره‌ای لازم باشد [8].

تفاوت ACE و ARB در یک جمله: ACE تولید آنژیوتانسین II را کم می‌کند، ARB گیرنده‌ی آن را مسدود می‌کند؛ هدف هر دو گشاد ماندن رگ‌هاست [8]. ترکیب این دو گروه با هم ممکن است به کلیه آسیب بزند [6].

۳. مسدودکننده‌های کانال کلسیم (مثل آملودیپین، دیلتیازم، وراپامیل)

این داروها از ورود کلسیم به سلول‌های عضلانی قلب و رگ‌ها جلوگیری می‌کنند تا رگ‌ها شل شوند [2]. آملودیپین برای فشار خون بالا و آنژین (درد قفسه سینه قلبی) تجویز می‌شود و با شل و گشاد کردن رگ‌ها عمل می‌کند [10].

• عوارض شایع آملودیپین: تورم مچ پا، پا یا ساق، سردرد، سرگیجه، گُرگرفتگی صورت، تپش قلب، تهوع و خستگی؛ بسیاری از این عوارض طی حدود یک هفته کم می‌شوند [10].
• گریپ‌فروت: NHS توصیه می‌کند در دوران مصرف آملودیپین گریپ‌فروت و آب آن مصرف نشود، چون خطر عوارض را بالا می‌برد [10].
• تداخل‌ها: با برخی داروها از جمله سیمواستاتین، بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها و ضدقارچ‌ها و گیاه علف چای (St John’s wort) تداخل دارد [10].
• بارداری و شیردهی: آملودیپین معمولاً در بارداری توصیه نمی‌شود مگر آنکه پزشک فایده را بیشتر از خطر بداند [10].

۴. دیورتیک‌ها یا قرص‌های ادرارآور (مثل هیدروکلروتیازید، فوروزماید، اسپیرونولاکتون)

دیورتیک‌ها با کمک به کلیه‌ها آب و نمک اضافی را از بدن دفع می‌کنند و حجم مایع خون را کم می‌کنند [2][12]. این گروه خودش چند زیرگروه دارد:

• تیازیدی (مثل هیدروکلروتیازید): برای فشار خون و تورم ناشی از بیماری قلب، کلیه یا کبد استفاده می‌شود [12]. اگر دیابت، آسم، نقرس یا لوپوس دارید یا به داروهای «سولفا» حساسیت دارید، پیش از مصرف به پزشک بگویید [12]. این دارو ممکن است پوست را به نور خورشید حساس کند [12]. عوارض شایع: تکرر ادرار، اسهال و سردرد [12].
• لوپ (مثل فوروزماید): برای تورم (ادم) ناشی از بیماری قلب، کلیه یا کبد و نیز فشار خون بالا به کار می‌رود [13]. عوارض شایع: ادرار زیاد، تشنگی و خشکی دهان، سرگیجه و سردرد؛ ادرار تیره یا قهوه‌ای می‌تواند نشانه‌ی کم‌آبی شدید باشد [13]. مصرف طولانی‌مدت به آزمایش خون منظم نیاز دارد [13].
• نگه‌دارنده‌ی پتاسیم / آنتاگونیست آلدوسترون (مثل اسپیرونولاکتون): در فشار خونی که با درمان‌های دیگر کنترل نشده، نارسایی قلبی و تورم به کار می‌رود [14]. می‌تواند پتاسیم خون را بالا ببرد (با علائمی مثل ضعف عضلانی، بی‌حسی و ضربان نامنظم) و ممکن است باعث درد یا بزرگی سینه حتی در مردان شود [14]. NHS توصیه می‌کند در دوران مصرف از جایگزین‌های نمک حاوی پتاسیم پرهیز شود [14].

عوارض کلی دیورتیک‌ها طبق FDA: سرگیجه، غش، تکرر ادرار، سردرد و ناراحتی معده [1].

۵. بتابلاکرها (مثل آتنولول، متوپرولول، بیزوپرولول، پروپرانولول)

بتابلاکرها عمدتاً ضربان قلب را کُند می‌کنند [11] و نیروی انقباض قلب را کاهش می‌دهند [2]. کاربردهای آن‌ها شامل آنژین، فشار خون بالا، فیبریلاسیون دهلیزی و برخی انواع نارسایی قلبی است و در میگرن، اضطراب و گلوکوم هم استفاده می‌شوند [11]. بتابلاکرها دو نوع انتخابی (بیشتر روی قلب) و غیرانتخابی دارند [11].

• عوارض شایع: سردی دست و پا، سرگیجه، خستگی، بی‌خوابی و اختلال عملکرد جنسی [11].
• چه کسانی: این داروها معمولاً برای افراد مبتلا به آسم یا COPD و برخی مشکلات قلبی مانند بلوک قلبی مناسب نیستند [11].
• قطع ناگهانی: FDA تأکید می‌کند بتابلاکر را بدون مشورت پزشک ناگهان قطع نکنید [1].

۶. گروه‌های کمتر رایج

• آلفابلاکرها (مثل دوکسازوسین): با گشاد کردن رگ‌ها فشار را کم می‌کنند و در بزرگی پروستات هم کاربرد دارند؛ سرگیجه و احساس چرخش از عوارض شایع است و در صورت سرگیجه نباید رانندگی کرد [15]. FDA توصیه می‌کند پیش از جراحی آب مروارید، چشم‌پزشک را از مصرف آن آگاه کنید [1].
• داروهای با اثر مرکزی (مثل کلونیدین): ممکن است خشکی دهان، خواب‌آلودگی و سرگیجه ایجاد کنند؛ الکل عوارض را بیشتر می‌کند و نباید ناگهان قطع شوند [1].
• گشادکننده‌های عروقی (هیدرالازین، ماینوکسیدیل): از عوارض آن‌ها ناراحتی معده، سرگیجه و افزایش موی بدن ذکر شده است [1].
• مهارکننده‌ی رنین (آلیسکیرن): عوارضی مثل سرفه، اسهال و بثورات پوستی گزارش شده است [1].

۷. قرص‌های ترکیبی

در قرص‌های ترکیبی دو دارو از دو گروه در یک قرص قرار می‌گیرند؛ FDA نمونه‌هایی مانند ترکیب آملودیپین با والسارتان و آملودیپین با بنازپریل را ذکر می‌کند [1]. از آنجا که بسیاری از بیماران به بیش از یک دارو نیاز دارند [2][4]، این قرص‌ها تعداد قرص‌های روزانه را کم می‌کنند؛ اما چون هر دو ماده مؤثر را دارند، باید عوارض و هشدارهای هر دو گروه را در نظر گرفت.

عکس قرص فشار خون: چرا نباید قرص را از روی عکس شناسایی کرد؟

بسیاری از افراد «عکس انواع قرص فشار خون» را جست‌وجو می‌کنند تا قرصی را که در خانه دارند شناسایی کنند یا مطمئن شوند داروی درست را می‌خورند. ما در این مقاله عمداً عکس قرص واقعی برای شناسایی قرار نداده‌ایم، به این دلایل:

1. یک دارو، ظاهرهای مختلف: یک ماده‌ی مؤثر (مثلاً لوزارتان یا آملودیپین) را کارخانه‌های مختلف می‌سازند. FDA توضیح می‌دهد که داروی ژنریک ممکن است تفاوت‌های جزئی ظاهری مثل رنگ با داروی برند داشته باشد و این تفاوت‌ها بر اثر دارو تأثیری ندارد [16]. پس رنگ و شکل قرص شما ممکن است با هر عکسی که در اینترنت می‌بینید فرق کند، در حالی که دارو همان است؛ و برعکس، دو قرص شبیه به هم ممکن است داروهای کاملاً متفاوتی باشند.
2. شناسایی قطعی به کد حک‌شده و مشخصات کامل نیاز دارد: حتی در مقررات آمریکا، قرص‌ها باید کدی حک‌شده داشته باشند که همراه با اندازه، شکل و رنگ امکان شناسایی دقیق دارو و سازنده را فراهم کند [17]. یک عکس اینترنتی معمولاً کد، قدرت (میلی‌گرم) و سازنده‌ی قرص شما را نشان نمی‌دهد.
3. خطای دارویی خطرناک است: اشتباه گرفتن قرص فشار با داروی دیگر یا مصرف دوز اشتباه می‌تواند باعث افت شدید فشار یا کنترل‌نشدن آن شود.

به‌جای عکس، این کارها را انجام دهید:

• نام دارو را هر بار از روی برچسب و جعبه بخوانید و به حافظه تکیه نکنید [18].
• هنگام گرفتن دارو، نام آن را چک کنید و مطمئن شوید داروخانه همان دارویی را داده که تجویز شده است [18].
• فهرستی از همه‌ی داروهایتان (نام، مقدار و زمان مصرف، به‌علاوه‌ی داروهای بدون نسخه، ویتامین‌ها و گیاهی‌ها) بنویسید و در هر ویزیت همراه داشته باشید [18].
• قرص را در بسته‌ی اصلی نگه دارید تا نام، قدرت و تاریخ آن همیشه مشخص باشد.
• اگر قرصی بدون جعبه پیدا کردید یا مطمئن نیستید چیست، آن را مصرف نکنید و برای شناسایی نزد داروساز ببرید.

عکس قرص فشار خون پایین؟ برای «فشار پایین» معمولاً قرص مشابهی وجود ندارد که بتوان از روی عکس انتخاب کرد؛ فشار پایین ممکن است ناشی از خود داروها، بارداری یا برخی بیماری‌ها باشد و درمان آن با پزشک است [20]. بخش «چه قرص‌هایی باعث افت فشار می‌شوند» را در ادامه ببینید.

نکات مهم هنگام مصرف قرص فشار خون

• حتی وقتی حالتان خوب است ادامه دهید: FDA توصیه می‌کند داروی فشار را حتی وقتی فشار پایین آمده و احساس بیماری ندارید مصرف کنید [1]. قرص فشار، فشار خون را کنترل می‌کند اما آن را درمان قطعی نمی‌کند [12].
• زمان ثابت: برای برخی داروها مانند لوزارتان، می‌توان آن را در هر ساعتی از روز خورد، اما بهتر است هر روز در یک زمان ثابت مصرف شود [9]. زمان دقیق مصرف داروی خودتان را از پزشک یا داروساز بپرسید [1].
• عوارض اولیه: عوارضی مثل سردرد و سرگیجه اغلب طی چند هفته‌ی اول کمتر می‌شوند؛ اگر ادامه داشتند، با پزشک صحبت کنید و خودتان دارو را قطع نکنید [1].
• دوز فراموش‌شده: برای جبران دوز فراموش‌شده، دوز دوبرابر مصرف نکنید و طبق بروشور دارو یا راهنمایی داروساز عمل کنید [10].
• داروها و مکمل‌های دیگر: پیش از مصرف هر داروی نسخه‌ای، بدون نسخه یا گیاهی از پزشک یا داروساز بپرسید؛ FDA به‌طور خاص پرسیدن درباره‌ی آب گریپ‌فروت و علف چای را توصیه می‌کند [1].
• سالمندان: یکی از عوارض داروهای فشار، افزایش خطر زمین خوردن است [21]؛ اگر هنگام بلند شدن سرگیجه دارید به پزشک بگویید.
• پایش فشار در خانه: اگر اندازه‌گیری خانگی نشان می‌دهد فشار شما هنوز بالاست، با پزشک تماس بگیرید [5].

برای آشنایی با تداخل‌های خطرناک، مقاله‌ی تداخلات دارویی خطرناک؛ کدام داروها را با هم مصرف نکنیم را بخوانید.

کدام قرص فشار خون برای چه کسی مناسب‌تر است؟ (فقط برای گفت‌وگو با پزشک)

انتخاب دارو کاملاً فردی است؛ این موارد فقط به شما کمک می‌کند سؤال‌های بهتری از پزشک بپرسید:

• بارداری یا برنامه‌ی بارداری: ARBها در بارداری ممنوع‌اند [8]، لیزینوپریل (از گروه ACE) نباید در بارداری مصرف شود [25] و اسپیرونولاکتون و آملودیپین هم معمولاً در بارداری توصیه نمی‌شوند [14][10]. اگر قصد بارداری دارید یا باردار شده‌اید، فوراً با پزشک صحبت کنید. مقاله‌ی مصرف دارو در بارداری؛ اصول ایمنی و نکات مهم را هم ببینید.
• بیماری کلیه یا نارسایی قلبی: Cleveland Clinic ACE و ARB را برای این بیماران مناسب‌تر ذکر می‌کند [3]؛ ACE در کند کردن پیشرفت بیماری کلیوی دیابتی هم کاربرد دارد [6]. درباره‌ی بیماری مزمن کلیه بیشتر بخوانید.
• آسم یا COPD: بتابلاکرها معمولاً برای این افراد مناسب نیستند [11].
• نقرس، دیابت یا حساسیت به داروهای سولفا: پیش از مصرف هیدروکلروتیازید به پزشک اطلاع دهید [12].
• بزرگی پروستات در مردان: دوکسازوسین (آلفابلاکر) هم برای فشار خون و هم برای علائم ادراری پروستات کاربرد دارد [15].

چه قرص‌هایی باعث افزایش فشار خون می‌شوند؟

طبق MedlinePlus، برخی داروها و مواد می‌توانند فشار خون را بالا ببرند [19]:

• داروهای سرماخوردگی و سرفه و ضداحتقان‌های بینی (بدون نسخه)
• مسکن‌های ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDها) — مطالعه‌ی بیشتر: داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID)
• قرص‌های ضدبارداری حاوی استروژن و کورتیکواستروئیدها
• برخی داروهای ضدافسردگی (مثل ونلافاکسین و بوپروپیون)، برخی داروهای میگرن و داروهای سرکوب‌کننده‌ی ایمنی مثل سیکلوسپورین
• محرک‌ها، کافئین، نیکوتین، الکل، شیرین‌بیان سیاه و برخی فرآورده‌های گیاهی

اگر یکی از این داروها را مصرف می‌کنید، آن را خودسرانه قطع نکنید؛ با پزشک صحبت کنید تا در صورت لزوم به‌تدریج و زیر نظر او تغییر داده شود [19].

چه قرص‌هایی باعث افت فشار خون می‌شوند؟

خود داروهای فشار خون شایع‌ترین دلیلی هستند که بیماران با آن مواجه می‌شوند: سرگیجه از عوارض رایج بسیاری از گروه‌هاست [1][11][15] و FDA برای دیورتیک‌ها حتی غش را هم ذکر کرده است [1]. NHS نیز «برخی داروها» را از علل فشار پایین می‌داند [20]. اگر مرتب دچار سرگیجه یا غش می‌شوید، به پزشک مراجعه کنید؛ ممکن است لازم باشد داروها بازبینی شوند [20]. درباره‌ی سرگیجه هنگام بلند شدن ناگهانی (افت فشار خون وضعیتی) بیشتر بخوانید.

اگر قرص فشار خون را نخورم یا قطع کنم چه می‌شود؟

قطع ناگهانی برخی داروهای فشار می‌تواند فشار را به‌شدت و به‌صورت «برگشتی» بالا ببرد [19]. Cleveland Clinic هشدار می‌دهد قطع ناگهانی مهارکننده‌های ACE ممکن است خطر حمله‌ی قلبی، سکته یا بدتر شدن نارسایی قلبی را به همراه داشته باشد [6] و FDA درباره‌ی بتابلاکرها و کلونیدین هم تأکید می‌کند بدون نظر پزشک ناگهان قطع نشوند [1]. فشار خون کنترل‌نشده هم در بلندمدت به مغز، قلب، کلیه‌ها و چشم آسیب می‌زند [22][23].

درمان دارویی یا تغییر سبک زندگی؟

هر دو. WHO کاهش مصرف نمک، فعالیت بدنی منظم و کاهش وزن را از پایه‌های کنترل فشار خون می‌داند [24] و MedlinePlus تأکید می‌کند که درمان دارویی باید همراه با تغییرات سالم در سبک زندگی باشد [2]. تصمیم اینکه آیا دارو لازم است، با پزشک است. برای آشنایی بیشتر با خود بیماری، مقاله‌ی فشار خون بالا؛ عوامل خطر، پایش و سبک زندگی را بخوانید.

چه زمانی باید فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کرد؟

با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید یا فوراً به بیمارستان بروید اگر:

• فشار خون بسیار بالاست و هم‌زمان سردرد شدید، درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه، تاری دید یا گیجی دارید. WHO می‌گوید در فشار ۱۸۰/۱۲۰ یا بالاتر چنین علائمی نیاز به رسیدگی فوری دارد [24]. فشار خون بسیار بالا و ناگهانی (فشار خون بدخیم) یک اورژانس پزشکی است و در بیمارستان با داروهای وریدی درمان می‌شود [22].
• درد یا فشار قفسه سینه که از بین نمی‌رود، به‌خصوص اگر به بازو، گردن، فک یا پشت کشیده شود یا با تعریق، تهوع و تنگی نفس همراه باشد [23]. (مطالعه: سکته قلبی؛ علائم هشدار و اقدام فوری)
• تورم صورت، لب، زبان یا گلو بعد از مصرف قرص فشار (به‌ویژه ACE) [7][25].

در اولین فرصت با پزشک خود تماس بگیرید اگر:

• فشار خون در اندازه‌گیری خانگی همچنان بالاست [5].
• مرتب دچار سرگیجه یا غش می‌شوید [20].
• باردار شده‌اید یا قصد بارداری دارید و قرص فشار مصرف می‌کنید [8][25].
• عارضه‌ای دارید که آزارتان می‌دهد؛ به‌جای قطع خودسرانه، درباره‌ی تغییر دارو با پزشک صحبت کنید [1].

نوبت متخصص قلب با طبیب‌یاب: برای تنظیم یا بازبینی داروهای فشار خون می‌توانید از فهرست متخصصان قلب و عروق در طبیب‌یاب نوبت بگیرید.

سؤالات متداول

اسم قرص‌های فشار خون چیست و چند نوع قرص فشار داریم؟

گروه‌های اصلی شامل مهارکننده‌های ACE (مثل لیزینوپریل، انالاپریل، کاپتوپریل)، ARBها (مثل لوزارتان، والسارتان)، مسدودکننده‌های کانال کلسیم (مثل آملودیپین)، دیورتیک‌ها (مثل هیدروکلروتیازید، فوروزماید، اسپیرونولاکتون) و بتابلاکرها (مثل آتنولول، متوپرولول) هستند؛ آلفابلاکرها، داروهای با اثر مرکزی، گشادکننده‌های عروقی، مهارکننده‌ی رنین و قرص‌های ترکیبی هم وجود دارند [1][3].

آیا می‌توانم قرص فشارم را از روی عکس شناسایی کنم؟

خیر. یک دارو ممکن است توسط سازندگان مختلف با رنگ و شکل متفاوت تولید شود و این تفاوت‌ها بر اثر دارو تأثیری ندارند [16]؛ شناسایی قطعی به کد حک‌شده، اندازه، شکل، رنگ و سازنده نیاز دارد [17]. نام دارو را از روی جعبه و برچسب بخوانید و در صورت تردید از داروساز بپرسید [18].

بهترین قرص برای فشار خون چیست؟ کدام کم‌عارضه‌تر است؟

یک «بهترین» یا «کم‌عارضه‌ترین» قرص برای همه وجود ندارد. انتخاب دارو به میزان فشار، سن، قومیت و بیماری‌های همراه بستگی دارد [4][3] و عوارض هر گروه متفاوت است [1]. کم‌عارضه‌ترین دارو برای شما همان است که پزشک با توجه به شرایطتان انتخاب کند و با پیگیری تنظیم شود.

بهترین قرص زیرزبانی برای فشار خون چیست؟

مصرف خودسرانه‌ی قرص (زیرزبانی یا خوراکی) برای پایین آوردن سریع فشار توصیه نمی‌شود. اگر فشار بسیار بالاست و علائمی مثل سردرد شدید، درد قفسه سینه، تنگی نفس، تاری دید یا گیجی دارید، این وضعیت اورژانسی است و باید فوراً با اورژانس تماس بگیرید [24][22]؛ فشار خون بدخیم در بیمارستان و با داروهای وریدی درمان می‌شود [22]. اگر پزشکتان برای موقعیت خاصی دستور مشخصی داده است، فقط طبق همان دستور عمل کنید.

چه قرص‌هایی باعث افزایش فشار خون می‌شوند؟

داروهای سرماخوردگی و ضداحتقان، NSAIDها، قرص‌های ضدبارداری حاوی استروژن، کورتیکواستروئیدها، برخی ضدافسردگی‌ها و داروهای میگرن، و موادی مثل کافئین، نیکوتین، الکل و شیرین‌بیان [19].

چه قرص‌هایی باعث افت فشار می‌شوند؟

خود داروهای فشار خون ممکن است باعث سرگیجه و افت فشار شوند [1][20]؛ NHS «برخی داروها» را از علل فشار پایین می‌داند [20]. اگر مکرر سرگیجه یا غش دارید، به پزشک مراجعه کنید.

قرص فشار خون عصبی چیست؟

در منابع پزشکی گروه دارویی جداگانه‌ای به نام «قرص فشار عصبی» تعریف نشده است. بتابلاکرها هم برای فشار خون و هم در اضطراب کاربرد دارند [11]، اما اینکه فشار بالای شما به استرس مربوط است یا نه و چه دارویی لازم است، باید پزشک ارزیابی کند.

تفاوت داروهای ACE و ARB چیست؟

ACE تولید آنژیوتانسین II را کم می‌کند و ARB گیرنده‌ی آن را مسدود می‌کند [8]. سرفه‌ی خشک از عوارض شایع ACE است و بیماران ممکن است با ARB عوارض کمتری داشته باشند [8]. هر دو در بارداری مناسب نیستند [8][25] و ترکیب آن‌ها با هم ممکن است به کلیه آسیب بزند [6].

قرص فشار خون را صبح بخورم یا شب؟

زمان مصرف را پزشک یا داروساز مشخص می‌کند [1]؛ مهم این است که دارو هر روز در ساعت ثابتی مصرف شود [9] و حتی وقتی فشار پایین آمده ادامه یابد [1].

آیا قرص فشار خون خارجی بهتر از ایرانی است؟

FDA توضیح می‌دهد که داروهای ژنریک تأییدشده ممکن است از نظر ظاهر (مثلاً رنگ) با داروی برند تفاوت جزئی داشته باشند و این تفاوت‌ها بر اثر دارو اثری ندارد [16]. برای داروهای بازار ایران، کیفیت و تأیید دارو را از داروساز و منابع رسمی سازمان غذا و دارو بپرسید و دارو را فقط از داروخانه‌ی مجاز تهیه کنید. تعویض برند یا نوع دارو را فقط با نظر پزشک یا داروساز انجام دهید.

سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا تجویز پزشک و مشاوره‌ی داروساز نیست. هیچ‌گاه داروی فشار خون را بدون نظر پزشک شروع، قطع یا تغییر ندهید و قیمت یا دوز دارو را از منابع غیررسمی ملاک قرار ندهید.

منابع

1. U.S. Food and Drug Administration (FDA). High Blood Pressure — medicines to help you. https://www.fda.gov/consumers/womens-health-topics/high-blood-pressure
2. MedlinePlus (NLM/NIH). Blood Pressure Medicines. https://medlineplus.gov/bloodpressuremedicines.html
3. Cleveland Clinic. Blood Pressure Medications (Antihypertensives). https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/21811-antihypertensives
4. NHS. High blood pressure — Treatment. https://www.nhs.uk/conditions/high-blood-pressure-hypertension/treatment/
5. MedlinePlus. High blood pressure in adults – hypertension. https://medlineplus.gov/ency/article/000468.htm
6. Cleveland Clinic. ACE Inhibitors. https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/21934-ace-inhibitors
7. NHS. Ramipril. https://www.nhs.uk/medicines/ramipril/
8. Cleveland Clinic. Angiotensin II Receptor Blockers (ARBs). https://my.clevelandclinic.org/health/drugs/23327-angiotensin-ii-receptor-blockers
9. NHS. Losartan. https://www.nhs.uk/medicines/losartan/
10. NHS. Amlodipine. https://www.nhs.uk/medicines/amlodipine/
11. NHS. Beta blockers. https://www.nhs.uk/conditions/beta-blockers/
12. MedlinePlus. Hydrochlorothiazide. https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a682571.html
13. NHS. Furosemide. https://www.nhs.uk/medicines/furosemide/
14. NHS. Spironolactone. https://www.nhs.uk/medicines/spironolactone/
15. NHS. Doxazosin. https://www.nhs.uk/medicines/doxazosin/
16. FDA. Generic Drugs: Questions & Answers. https://www.fda.gov/drugs/generic-drugs/generic-drugs-questions-answers
17. 21 CFR § 206.10 — Code imprint required (متن مقررات فدرال آمریکا، از طریق Cornell LII). https://www.law.cornell.edu/cfr/text/21/206.10
18. MedlinePlus. Medication Errors. https://medlineplus.gov/medicationerrors.html
19. MedlinePlus. High blood pressure – medicine-related. https://medlineplus.gov/ency/article/000155.htm
20. NHS. Low blood pressure (hypotension). https://www.nhs.uk/conditions/low-blood-pressure-hypotension/
21. MedlinePlus. Controlling your high blood pressure. https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000101.htm
22. MedlinePlus. Malignant hypertension. https://medlineplus.gov/ency/article/000491.htm
23. NHS. High blood pressure (hypertension). https://www.nhs.uk/conditions/high-blood-pressure-hypertension/
24. World Health Organization (WHO). Hypertension — Fact sheet. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension
25. MedlinePlus. Lisinopril. https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a692051.html