شاید هنگام حمام یک برآمدگی کوچک و صاف بالای بیضه یا پشت آن حس کرده‌اید، یا در جواب سونوگرافی عبارت «کیست اپیدیدیم» را دیده‌اید و نگران شده‌اید. کیست اپیدیدیم یک کیسه‌ی پر از مایع است که خوش‌خیم است، به سرطان تبدیل نمی‌شود و بیشتر وقت‌ها درمانی لازم ندارد [1][9]. با این حال هر توده‌ی تازه در کیسه‌ی بیضه را باید پزشک ببیند، چون فقط معاینه و در صورت نیاز سونوگرافی آن را از مشکلات جدی‌تر جدا می‌کند [3].
خلاصه در یک نگاه
- کیست اپیدیدیم (Epididymal Cyst) کیسه‌ای پر از مایع است که از اپیدیدیم، یعنی لوله‌ی پیچ‌خورده‌ی پشت بیضه، رشد می‌کند. اگر مایع آن اسپرم داشته باشد، به آن اسپرماتوسل (Spermatocele) هم می‌گویند [1][11].
- شایع است: تقریباً یک نفر از هر سه مرد بالغ آن را دارد و بیشتر در دهه‌ی ۴۰ و ۵۰ عمر دیده می‌شود [1].
- علائم: معمولاً بی‌درد است و جدا از بیضه، بالا یا پشت آن لمس می‌شود. کیست بزرگ ممکن است درد مبهم، تورم یا احساس سنگینی بدهد [1][11].
- تشخیص: معاینه و در صورت تردید سونوگرافی کیسه‌ی بیضه. در سونوگرافی به شکل یک حفره‌ی سیاه و گرد با مرز مشخص دیده می‌شود [3][12].
- درمان: کیست کوچک و بی‌علامت درمان نمی‌خواهد. کیست بزرگ یا دردناک با جراحی برداشته می‌شود. در منابع معتبر دارویی برای آب کردن کیست معرفی نشده است [1][9][10].
- باروری: خود کیست باروری را کم نمی‌کند، اما جراحی آن ممکن است بر باروری اثر بگذارد [1][9][13].
- فوری: درد ناگهانی و شدید بیضه ممکن است پیچ‌خوردگی بیضه باشد. همان لحظه به اورژانس بروید [3][5].
اپیدیدیم چیست؟
اپیدیدیم (Epididymis) لوله‌ای کوچک و پیچ‌خورده در پشت هر بیضه است که اسپرم را ذخیره و منتقل می‌کند [2][6]. وقتی بیضه‌ها را لمس می‌کنید، اپیدیدیم به شکل لوله‌های کوچک و نرمی پشت بیضه حس می‌شود و وجودش طبیعی است [4]. اپیدیدیم سه بخش دارد: سر، تنه و دم. سر آن بالای بیضه قرار دارد [12][15].
اندازه‌ی طبیعی اپیدیدیم
در یک مقاله‌ی مروری رادیولوژی، طول اپیدیدیم حدود ۶ تا ۷ سانتی‌متر و قطر سر آن، که بزرگ‌ترین بخش است، حدود ۱۰ تا ۱۲ میلی‌متر ذکر شده است [12]. این اعداد مرجع کلی‌اند. اندازه‌های گزارش سونوگرافی شما را رادیولوژیست و پزشک معالج در کنار معاینه تفسیر می‌کنند.
کیست اپیدیدیم چیست؟
کیست اپیدیدیم کیسه‌ای پر از مایع است که از اپیدیدیم رشد می‌کند. مایع آن معمولاً شفاف یا کدر است و ممکن است اسپرم داشته باشد [1]. این کیست بیرون از خود بیضه است و پزشک می‌تواند بیضه را جدا از آن لمس کند [11]. کیست اپیدیدیم خوش‌خیم است و به سرطان تبدیل نمی‌شود [1].
کیست سر اپیدیدیم چیست؟
کیست می‌تواند در هر بخش اپیدیدیم ایجاد شود، اما شایع‌ترین محل آن سر اپیدیدیم است، یعنی بخشی که درست بالای بیضه قرار دارد [12][15]. پس «کیست سر اپیدیدیم» در گزارش سونوگرافی فقط محل کیست را مشخص می‌کند و نوع دیگری از بیماری نیست [11][12].
تفاوت کیست اپیدیدیم با اسپرماتوسل
- اگر مایع کیست اسپرم داشته باشد، به آن اسپرماتوسل می‌گویند [11].
- این دو اصطلاح در منابع پزشکی اغلب به جای هم به کار می‌روند. کلیولند کلینیک هر دو را نام یک بیماری می‌داند [1][19].
- در سونوگرافی، کیست ساده معمولاً کاملاً سیاه است. اسپرماتوسل ممکن است ذرات ریز درونی داشته باشد که از اسپرم، پروتئین یا سلول‌ها است. اسپرماتوسل معمولاً بزرگ‌تر است و ممکن است بیضه را جابه‌جا کند [12].
- برخورد با هر دو یکی است: اگر علامتی ندارند، درمان لازم نیست [12].
چقدر شایع است؟
- طبق کلیولند کلینیک، تقریباً یک نفر از هر سه مرد بالغ این کیست را دارد. بیشتر در دهه‌ی ۴۰ و ۵۰ عمر دیده می‌شود، اما در هر سنی ممکن است ایجاد شود [1].
- در یک مقاله‌ی مروری، کیست اپیدیدیم تا ۴۰٪ افراد بی‌علامت به‌طور اتفاقی در سونوگرافی دیده شده است [12].
- بسیاری از مردان از وجود آن خبر ندارند. برای همین آمار دقیق آن معلوم نیست [10].
علت کیست اپیدیدیم چیست؟
- علت دقیق آن معلوم نیست. انسداد در مجرای اپیدیدیم یا التهاب از علت‌های احتمالی است [1].
- ممکن است عفونت یا التهاب احتمال ایجاد آن را بیشتر کند [10].
- بسیاری از این کیست‌ها بدون آسیب، عفونت یا علت مشخص دیگری ایجاد می‌شوند [1].
- کیست اپیدیدیم با چند بیماری ارثی مثل فیبروز کیستیک، بیماری کلیه‌ی پلی‌کیستیک و بیماری فون هیپل-لیندو ارتباط دارد [11].
- طبق کلیولند کلینیک، راهی برای پیشگیری از آن شناخته نشده است [1].
علائم کیست اپیدیدیم؛ چه حسی دارد و چه شکلی است؟
کیست‌های کوچک معمولاً هیچ علامتی ندارند و اغلب اتفاقی، هنگام خودآزمایی، معاینه یا سونوگرافی پیدا می‌شوند [1][13].
- محل: بالا یا پشت بیضه، در مسیر اپیدیدیم، و جدا از خود بیضه [1][11]. Patient.info محل آن را بالا یا پایین بیضه نوشته است [10].
- حس در لمس: توده‌ای صاف و گرد. Patient.info آن را نرم و کمی قابل فشردن توصیف می‌کند و کلیولند کلینیک صاف و سفت [1][10].
- تعداد: ممکن است چندتایی و در هر دو طرف باشد [11].
- اندازه: از کیستی که اصلاً حس نمی‌شود تا توده‌ای به اندازه‌ی یک نخود. کیست خیلی بزرگ ممکن است شبیه یک بیضه‌ی سوم به نظر برسد [1].
- درد: معمولاً دردناک نیست و بر ادرار کردن یا انزال اثری ندارد [10].
- کیست‌های بزرگ‌تر ممکن است درد مبهم یا آزاردهنده در بیضه، تورم کیسه‌ی بیضه یا احساس سنگینی ایجاد کنند [1].
بیشتر این کیست‌ها از بیرون دیده نمی‌شوند و فقط با لمس پیدا می‌شوند. کیست بزرگ ممکن است کیسه‌ی بیضه را برآمده کند [1]. حس و ظاهر توده‌های مختلف کیسه‌ی بیضه می‌تواند شبیه هم باشد. NHS توصیه می‌کند علت درد یا توده را خودتان تشخیص ندهید و پزشک را ببینید [3][5].
کیست اپیدیدیم در سونوگرافی چه شکلی است؟
اگر پزشک درباره‌ی نوع توده مطمئن نباشد، سونوگرافی کیسه‌ی بیضه به روشن شدن تشخیص کمک می‌کند [3][10][11]. یافته‌های معمول در گزارش‌ها این‌ها هستند:
- کیست اپیدیدیم: ناحیه‌ای سیاه (بدون پژواک یا «آنکوئیک»)، گرد و با مرز مشخص، بیشتر در سر اپیدیدیم. پشت آن روشن‌تر دیده می‌شود («تقویت صوتی خلفی») و در سونوگرافی داپلر جریان خون ندارد [12].
- اسپرماتوسل: شبیه کیست است، اما ممکن است ذرات ریز درونی (پژواک‌های ریز) داشته باشد. چون معمولاً بزرگ‌تر است، گاهی بیضه را به پایین یا جلو هل می‌دهد [12][19].
- فرق با هیدروسل در سونوگرافی: در هیدروسل مایع دور بیضه را می‌گیرد. اسپرماتوسل بالای بیضه قرار می‌گیرد و بیضه را کنار می‌زند، بدون این که دورش را بگیرد [19].
- فرق با تومور بیضه: سمینوما، شایع‌ترین تومور بیضه، معمولاً به شکل ناحیه‌ای تیره‌تر از بافت بیضه و داخل خود بیضه دیده می‌شود، نه به شکل کیسه‌ی مایع بیرون از بیضه. سونوگرافی به‌تنهایی نوع تومور را قطعی نمی‌کند [12].
داپلر در این بررسی نشان می‌دهد که حفره‌ی دیده‌شده رگ خونی نیست [12]. برای آشنایی با این روش، مطلب سونوگرافی داپلر چیست؟ را ببینید.
تشخیص کیست اپیدیدیم
- معاینه: پزشک بیضه‌ها و کیسه‌ی بیضه را نگاه و لمس می‌کند و محل توده را نسبت به بیضه مشخص می‌کند [3][11].
- تاباندن نور (ترانس‌ایلومیناسیون): پزشک ممکن است با تاباندن نور چراغ‌قوه به کیسه‌ی بیضه وجود مایع را بررسی کند [3]. کلیولند کیست را زیر نور «تا حدی شفاف» توصیف می‌کند [1]، اما Patient.info برای پزشکان نوشته است که کیست اپیدیدیم معمولاً نور را عبور نمی‌دهد [11]. پس این آزمون به‌تنهایی قطعی نیست.
- سونوگرافی کیسه‌ی بیضه: اگر پزشک درباره‌ی نوع توده مطمئن نباشد، سونوگرافی درخواست می‌کند [3][10].
- آزمایش ادرار یا خون: اگر پزشک به عفونت یا التهاب شک کند [2].
آیا کیست اپیدیدیم خطرناک است؟
در بیشتر موارد نه. کیست اپیدیدیم خوش‌خیم است، به سرطان تبدیل نمی‌شود و معمولاً مشکل سلامت دیگری ایجاد نمی‌کند [1]. پیچ‌خوردگی خود کیست بسیار نادر است [11]. در کودکان هم گزارش‌های نادری از دردی شبیه پیچ‌خوردگی بیضه به علت کیست وجود دارد [15].
خطر اصلی این است که یک توده‌ی دیگر با کیست اشتباه گرفته شود. بیشتر توده‌های بیضه سرطان نیستند، اما گاهی هستند و سرطان بیضه اگر زود پیدا شود راحت‌تر درمان می‌شود [3][7][8]. برای همین هر توده‌ی تازه را پزشک باید معاینه کند.
آیا کیست اپیدیدیم باعث ناباروری می‌شود؟
- خود کیست: طبق کلیولند کلینیک، اسپرماتوسل باعث ناباروری مردان نمی‌شود [1]. Patient.info هم می‌گوید مردانی که این کیست را دارند، اگر از جهات دیگر سالم باشند، در خطر بیشتر ناباروری نیستند [10].
- مطالعه‌ها: در یک مطالعه روی 861 مرد که برای بررسی ناباروری مراجعه کرده بودند، بیش از نیمی در سونوگرافی کیست اپیدیدیم یا اسپرماتوسل داشتند. این مردان از نظر حجم مایع منی، تعداد، حرکت و شکل اسپرم و هورمون‌ها با بقیه تفاوت معناداری نداشتند و اندازه یا طرف کیست هم با این شاخص‌ها ارتباطی نداشت [13]. در مطالعه‌ی کوچک‌تری روی 91 مرد هم کیست اپیدیدیم با ناباروری ارتباطی نداشت [14].
- جراحی: برداشتن کیست ممکن است مسیر عبور اسپرم از بیضه را قطع کند. این آسیب ممکن است دائمی باشد و بر باروری اثر بگذارد [1][9]. پس اگر برای بچه‌دار شدن برنامه دارید، قبل از تصمیم به جراحی حتماً با اورولوژیست درباره‌ی آن صحبت کنید.
برای بررسی کامل‌تر، مطلب ناباروری در زنان و مردان را ببینید.
درمان کیست اپیدیدیم
پیگیری بدون درمان
اگر کیست کوچک است و درد یا ناراحتی ندارد، درمان لازم نیست [1][9]. کافی است حواستان به آن باشد و اگر بزرگ‌تر شد، پزشک را ببینید [10]. در بزرگسالان، این کیست‌ها معمولاً بدون درمان از بین نمی‌روند [1].
در راهنماهای بیمار که بررسی کردیم (کلیولند، BAUS و Patient.info)، تصمیم به درمان بر اساس درد، ناراحتی و بزرگ شدن کیست است، نه یک عدد مشخص برای اندازه [1][9][10].
جراحی؛ برداشتن کیست (اسپرماتوسلکتومی)
اگر کیست بزرگ است، درد دارد یا آزارتان می‌دهد، اورولوژیست ممکن است برداشتن آن را پیشنهاد کند [1][12].
- معمولاً با بیهوشی عمومی یا بی‌حسی نخاعی انجام می‌شود. جراح برش کوچکی روی کیسه‌ی بیضه می‌دهد و کیست را از اپیدیدیم و بیضه جدا می‌کند [9].
- عمل سرپایی است و معمولاً همان روز به خانه برمی‌گردید [1].
- کلیولند توصیه می‌کند دست‌کم سه تا چهار روز از کار یا مدرسه مرخصی بگیرید و اگر کارتان سنگین است، بیشتر [1].
- طبق BAUS، تورم و کبودی کیسه‌ی بیضه ممکن است چند هفته بماند، ناراحتی معمولاً ۷ تا ۱۴ روز طول می‌کشد و تا دست‌کم چهار هفته باید از بلند کردن اجسام سنگین و ورزش سنگین پرهیز کرد [9].
- بعد از عمل ممکن است بیضه کمی «حجیم‌تر» از قبل حس شود [9].
- اگر تورم، کبودی یا درد روزبه‌روز بدتر شود، باید با تیم جراحی تماس بگیرید [9].
عوارض احتمالی جراحی طبق برگه‌ی اطلاعات بیمار انجمن جراحان اورولوژی بریتانیا (BAUS) [9]:
| عارضه | احتمال |
|---|---|
| تورم و کبودی کیسه‌ی بیضه برای چند روز | تقریباً همه‌ی بیماران |
| عود کیست | بین ۱ از ۱۰ تا ۱ از ۵۰ بیمار |
| جمع شدن خون (هماتوم) دور بیضه که آهسته خوب می‌شود یا ممکن است تخلیه‌ی جراحی لازم داشته باشد | بین ۱ از ۱۰ تا ۱ از ۵۰ بیمار |
| عفونت زخم یا بیضه که آنتی‌بیوتیک یا تخلیه‌ی جراحی لازم دارد | بین ۱ از ۱۰ تا ۱ از ۵۰ بیمار |
| درد مزمن بیضه یا کیسه‌ی بیضه | بین ۱ از ۵۰ تا ۱ از ۲۵۰ بیمار |
| ایجاد بافت جوشگاهی در اپیدیدیم و کاهش باروری | بین ۱ از ۵۰ تا ۱ از ۲۵۰ بیمار |
| آسیب ناخواسته به خون‌رسانی بیضه و کوچک شدن بیضه | بین ۱ از ۵۰ تا ۱ از ۲۵۰ بیمار |
| مشکلات بیهوشی یا قلبی‌عروقی | بین ۱ از ۵۰ تا ۱ از ۲۵۰ بیمار (متخصص بیهوشی خطر فردی را برآورد می‌کند) |
خطر هر عارضه برای هر نفر متفاوت است و باید آن را با جراح خودتان بررسی کنید [9].
تخلیه با سوزن و اسکلروتراپی
- تخلیه‌ی تنها (آسپیراسیون): طبق BAUS، مایع با سوزن خارج می‌شود اما خیلی زود دوباره جمع می‌شود. این روش درمان قطعی یا روش استاندارد نیست [9].
- تخلیه همراه با تزریق ماده‌ی چسباننده (اسکلروتراپی): Patient.info آن را گزینه‌ای برای کیست بزرگ یا دردناک می‌داند که هدفش کوچک و بسته کردن کیست است [10]. برخی پزشکان برای پیشگیری از عود از این روش استفاده می‌کنند [19].
- در کودکان: اثربخشی و ایمنی تخلیه و اسکلروتراپی هنوز به‌خوبی بررسی نشده است [15].
انتخاب بین جراحی، اسکلروتراپی و پیگیری تصمیمی است که باید با اورولوژیست و با توجه به سن، علائم و برنامه‌ی فرزندآوری گرفته شود.
داروی کیست اپیدیدیم و طب سنتی
در هیچ‌کدام از منابع معتبری که برای این مطلب بررسی کردیم، دارو، مکمل یا درمان گیاهی‌ای برای کوچک کردن یا آب کردن کیست اپیدیدیم معرفی نشده است. گزینه‌هایی که این منابع ذکر می‌کنند پیگیری، جراحی و در برخی موارد تخلیه همراه با اسکلروتراپی است [1][9][10]. اگر کیست درد دارد، خودتان دارو شروع نکنید و علت درد را با پزشک بررسی کنید، چون درد بیضه علت‌های دیگری هم دارد [5].
کیست اپیدیدیم در کودکان و نوجوانان
- کیست اپیدیدیم در کودکان کمتر از بزرگسالان دیده می‌شود [15]. در یک مطالعه روی سونوگرافی کیسه‌ی بیضه‌ی کودکان، 14.4٪ کیست داشتند و این رقم در پسران بالای ۱۵ سال به 35.3٪ می‌رسید [17]. در مطالعه‌ی دیگری این رقم 2.4٪ بود و حدود 70٪ کیست‌ها اتفاقی پیدا شده بودند [16].
- علت آن در کودکان هم مشخص نیست و عوامل خطر آن شناخته نشده‌اند [16].
- بیشتر کیست‌ها در کودکان درمان نمی‌خواهند و ممکن است خودبه‌خود از بین بروند، هرچند این کار ممکن است تا چهار سال طول بکشد [10]. در یک مطالعه روی 143 کودک، همه به‌جز یک نفر بدون جراحی پیگیری شدند و کیست در 12 نفر از بین رفت [15].
- جراحی برای کودکی در نظر گرفته می‌شود که درد مداوم دارد یا کیستش کوچک نمی‌شود [10][18].
- یک مطالعه نتیجه گرفت که پیگیری مکرر با سونوگرافی فقط به خاطر کیست اپیدیدیم در کودکان لازم نیست و می‌توان آن را در معاینه‌های معمول پیگیری کرد [16]. تصمیم درباره‌ی هر کودک با پزشک خودش است.
اگر پسر نوجوان شما درد ناگهانی و شدید بیضه دارد، منتظر نمانید و او را به اورژانس ببرید [3][5].
تفاوت کیست اپیدیدیم با توده‌ها و تورم‌های دیگر کیسه‌ی بیضه
| بیماری | چیست | نکته‌ی مهم |
|---|---|---|
| کیست اپیدیدیم / اسپرماتوسل | کیسه‌ی مایع در اپیدیدیم، بیرون از بیضه [1][11] | معمولاً بی‌درد و خوش‌خیم [1] |
| هیدروسل | جمع شدن مایع در کیسه‌ی بیضه و دور بیضه [2][12] | معمولاً تورم بی‌درد کیسه‌ی بیضه [12] |
| واریکوسل | گشاد شدن رگ‌های کیسه‌ی بیضه [2][12] | حدود ۱۵٪ مردان دارند [12]. مطلب واریکوسل را ببینید |
| اپیدیدیمیت | التهاب و تورم دردناک اپیدیدیم، معمولاً به علت عفونت [6] | درد ناگهانی یا تدریجی، گرمی و تورم. معمولاً با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود [6] |
| سرطان بیضه | رشد سلول‌های سرطانی در بافت خود بیضه [2] | شایع‌ترین علامت، توده یا تورم در بخشی از یک بیضه است. ممکن است به کوچکی یک نخود باشد و سفت حس شود [8] |
| پیچ‌خوردگی بیضه | پیچ خوردن بیضه [5] | اورژانس جراحی است. بدون درمان سریع ممکن است بیضه از دست برود [5][12] |
اپیدیدیمیت در مردان زیر ۳۵ سال معمولاً از عفونت‌های مقاربتی و در مردان بالای ۳۵ سال بیشتر از عفونت ادراری است [6]. مطلب عفونت ادراری در زنان و مردان را هم ببینید.
خودآزمایی بیضه؛ چطور توده را زود پیدا کنیم؟
NHS پیشنهاد می‌کند حدود ماهی یک‌بار بیضه‌هایتان را بررسی کنید، بهتر است حین یا درست بعد از دوش یا حمام گرم [4]:
- کیسه‌ی بیضه را در کف یک دست نگه دارید [4].
- با دست دیگر هر بار یک بیضه را به‌آرامی بین شست و انگشتان بچرخانید [4].
- پشت هر دو بیضه را لمس کنید. لوله‌های کوچک و نرم پشت بیضه (اپیدیدیم) طبیعی‌اند، اما گاهی سفت، متورم یا دردناک می‌شوند [4].
بیضه‌ی طبیعی صاف و سفت است، اما سخت نیست. طبیعی است که یک بیضه کمی بزرگ‌تر باشد یا پایین‌تر آویزان باشد [4]. اگر توده، تورم، سنگینی، درد یا هر تغییر تازه‌ای در بیضه‌ها یا لوله‌های پشت آن‌ها حس کردید، پزشک را ببینید [4].
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
فوری به اورژانس بروید اگر [3][5][1]:
- درد ناگهانی و شدید در یک بیضه دارید.
- درد بیضه با تهوع، استفراغ یا درد شکم همراه است.
- درد بیضه بیش از یک ساعت طول کشیده یا در حال استراحت هم ادامه دارد.
- درد و تورم بیضه ناگهانی و بدون علت مشخص شروع شده و بدتر می‌شود.
نوبت پزشک بگیرید اگر [3][4][10]:
- توده‌ای در بیضه یا کیسه‌ی بیضه حس می‌کنید، حتی اگر بی‌درد است.
- بیضه متورم شده، شکل یا حسش تغییر کرده، یا یک بیضه بزرگ‌تر از دیگری شده است.
- درد یا ناراحتی بیضه از بین نمی‌رود.
- کیست اپیدیدیم شناخته‌شده‌ای دارید که بزرگ‌تر یا دردناک شده است.
برای آشنایی با علت‌های دیگر درد، مطلب درد بیضه؛ علل شایع و زمان مراجعه‌ی اورژانسی را بخوانید.
مشاوره با طبیب‌یاب: اگر توده یا تورمی در کیسه‌ی بیضه حس می‌کنید، یا سونوگرافی کیست اپیدیدیم را نشان داده و کیست درد دارد یا بزرگ‌تر شده، به متخصص اورولوژی مراجعه کنید؛ درد ناگهانی و شدید بیضه نیاز به مراجعه‌ی فوری به اورژانس دارد. برای پیدا کردن متخصص و گرفتن نوبت، فهرست متخصصان اورولوژی در طبیب‌یاب را ببینید.
سؤالات متداول
کیست اپیدیدیم چیست؟
کیسه‌ای پر از مایع است که از اپیدیدیم، لوله‌ی پیچ‌خورده‌ی پشت بیضه، رشد می‌کند. خوش‌خیم است، بیرون از خود بیضه قرار دارد و معمولاً درد ندارد [1][11].
کیست اپیدیدیم خطرناک است؟
معمولاً نه. خوش‌خیم است، به سرطان تبدیل نمی‌شود و اغلب درمانی لازم ندارد [1]. پیچ‌خوردگی خود کیست بسیار نادر است [11]. اما هر توده‌ی تازه‌ی بیضه را پزشک باید ببیند تا با بیماری‌های جدی‌تر اشتباه نشود [3].
آیا کیست اپیدیدیم سرطان است یا سرطانی می‌شود؟
نه. کیست اپیدیدیم خوش‌خیم است و به سرطان تبدیل نمی‌شود [1]. سرطان بیضه معمولاً به شکل توده یا تورم در خود بیضه ظاهر می‌شود، نه در اپیدیدیم [8][11].
آیا کیست اپیدیدیم باعث ناباروری می‌شود؟
خود کیست معمولاً نه. منابع بالینی و مطالعه‌ها ارتباطی بین آن و ناباروری یا کیفیت اسپرم نشان نداده‌اند [1][13][14]. اما جراحی برداشتن کیست ممکن است مسیر اسپرم را مسدود کند و بر باروری اثر بگذارد [1][9].
داروی کیست اپیدیدیم چیست؟
در منابع معتبری که بررسی کردیم، دارویی برای کوچک یا آب کردن کیست اپیدیدیم معرفی نشده است. گزینه‌ها پیگیری، جراحی و در برخی موارد تخلیه همراه با اسکلروتراپی است [1][9][10]. برای درد، خودسرانه دارو مصرف نکنید و با پزشک مشورت کنید.
آیا درمان کیست اپیدیدیم در طب سنتی ممکن است؟
در منابع معتبری که بررسی کردیم، هیچ درمان گیاهی یا سنتی برای از بین بردن کیست اپیدیدیم معرفی نشده است. درمان‌های ذکرشده پیگیری، جراحی و تخلیه همراه با اسکلروتراپی است [1][9][10].
آیا کیست اپیدیدیم خودبه‌خود خوب می‌شود؟
در بزرگسالان معمولاً نه. طبق کلیولند کلینیک بعید است بدون درمان از بین برود، اما اگر مشکلی ایجاد نکند لازم هم نیست درمان شود [1]. در کودکان بسیاری از کیست‌ها خودبه‌خود از بین می‌روند، گاهی تا چهار سال بعد [10].
اندازه‌ی کیست اپیدیدیم چقدر مهم است؟
کیست ممکن است از چند میلی‌متر تا اندازه‌ای شبیه یک بیضه‌ی سوم باشد [1]. در مطالعه‌ای روی مردان، اندازه‌ی میانه‌ی کیست‌ها حدود ۴ میلی‌متر بود [13]. در راهنماهای بیماری که بررسی کردیم، تصمیم به درمان بر اساس درد، ناراحتی و بزرگ شدن کیست است، نه یک عدد مشخص [1][9][10].
اندازه‌ی طبیعی اپیدیدیم چقدر است؟
در یک مقاله‌ی مروری رادیولوژی، طول اپیدیدیم حدود ۶ تا ۷ سانتی‌متر و قطر سر آن حدود ۱۰ تا ۱۲ میلی‌متر ذکر شده است [12]. گزارش خودتان را با پزشک بررسی کنید.
کیست سر اپیدیدیم چیست؟
همان کیست اپیدیدیم است که در سر اپیدیدیم، یعنی بالای بیضه، قرار دارد. سر اپیدیدیم شایع‌ترین محل این کیست است [12].
کیست اپیدیدیم در سونوگرافی چه شکلی است؟
به شکل یک ناحیه‌ی سیاه، گرد و با مرز مشخص، بیشتر در سر اپیدیدیم، که پشتش روشن‌تر دیده می‌شود و در داپلر جریان خون ندارد. اسپرماتوسل ممکن است ذرات ریز درونی داشته باشد [12].
علت کیست بیضه در پسران و کودکان چیست و آیا درمان می‌خواهد؟
علت آن در کودکان مشخص نیست [16]. بیشتر کیست‌ها اتفاقی پیدا می‌شوند، درمان نمی‌خواهند و ممکن است خودبه‌خود کوچک شوند یا از بین بروند [10][15][16]. جراحی برای درد مداوم یا کیستی که کوچک نمی‌شود در نظر گرفته می‌شود [10][18].
عوارض کیست اپیدیدیم چیست؟
خود کیست معمولاً عارضه‌ای ندارد. کیست بزرگ ممکن است درد مبهم، تورم یا احساس سنگینی بدهد [1]. عوارض بیشتر مربوط به جراحی است، مثل تورم و کبودی، عود، هماتوم، عفونت، درد مزمن و اثر بر باروری [9].
تفاوت کیست اپیدیدیم با هیدروسل و واریکوسل چیست؟
کیست اپیدیدیم کیسه‌ی مایع در اپیدیدیم و بیرون از بیضه است [1][11]. در هیدروسل مایع در کیسه‌ی بیضه و دور خود بیضه جمع می‌شود [2][12]. واریکوسل گشاد شدن رگ‌های کیسه‌ی بیضه است [2][12].
سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص یا درمان پزشک را نمی‌گیرد. اگر درد ناگهانی و شدید بیضه دارید، فوراً به اورژانس بروید. درباره‌ی هر توده‌ی بیضه و هر تصمیم درمانی، به‌ویژه جراحی، با متخصص اورولوژی مشورت کنید و هیچ دارویی را خودسرانه شروع نکنید.
منابع
- Cleveland Clinic. Spermatocele: Causes, Symptoms, Diagnosis & Treatment. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17492-spermatocele
- Cleveland Clinic. Lump On Testicle (Scrotal Mass): Causes & Treatment. https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/21026-scrotal-masses
- NHS. Testicle lumps and swellings. https://www.nhs.uk/symptoms/testicle-lumps-and-swellings/
- NHS. How to check your testicles. https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/how-to-check-your-testicles/
- NHS. Testicle pain. https://www.nhs.uk/symptoms/testicle-pain/
- NHS. Epididymitis. https://www.nhs.uk/conditions/epididymitis/
- NHS. Testicular cancer: Symptoms. https://www.nhs.uk/conditions/testicular-cancer/symptoms/
- Cancer Research UK. Symptoms of testicular cancer. https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/testicular-cancer/symptoms
- British Association of Urological Surgeons (BAUS). Removal of a cyst from the epididymis (Leaflet No A24/124). Published September 2024. https://www.baus.org.uk/_userfiles/pages/files/Patients/Leaflets/Epididymal%20cyst.pdf
- Tidy C (reviewed by Hazell T). Epididymal Cyst (Spermatocele). Patient.info. Last updated 2 October 2024. https://patient.info/mens-health/scrotal-lumps-pain-and-swelling/epididymal-cyst
- Tidy C (reviewed by Willacy H). Epididymal Cysts (for health professionals). Patient.info. Last updated 9 January 2025. https://patient.info/doctor/general-surgery/epididymal-cysts
- Lam Shin Cheung J, et al. A sound approach to stay on the ball: a review of scrotal pathologies on ultrasound imaging. Br J Radiol. 2026;99(1181). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13134857/
- Greenberg DR, et al. Epididymal Cyst Lesions Are Not Associated With Impaired Semen Parameters Among Men Presenting for Fertility Evaluation. J Urol. 2024;212(6):891-898. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39186830/
- Weatherly D, et al. Epididymal Cysts: Are They Associated With Infertility? Am J Mens Health. 2018;12(3):612-616. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27118455/
- Cai W, et al. Epididymal cysts in children: frequency, clinical characteristics, and management strategies. Front Pediatr. 2024;12:1455866. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11300225/
- O’Kelly F, et al. The futility of continued surveillance of epididymal cysts: a study of the prevalence and clinico-demographics in pre- vs. post-pubertal boys. Can Urol Assoc J. 2019;13(12):E398-E403. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31039113/
- Posey ZQ, et al. Rate and associations of epididymal cysts on pediatric scrotal ultrasound. J Urol. 2010;184(4 Suppl):1739-1742. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20728143/
- Erikci V, et al. Management of epididymal cysts in childhood. J Pediatr Surg. 2013;48(10):2153-2156. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24094972/
- Salama N, et al. A Post-Aspiration Giant Spermatocele in a Young Man: A Case Report and Literature Review. Clin Med Insights Case Rep. 2022. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9112308/
