مرکز ملی ناشنوایی و سایر اختلالات ارتباطی آمریکا (NIDCD) توصیه می‌کند علائم کم‌شنوایی ناگهانی را اورژانس پزشکی بدانید و بلافاصله به پزشک مراجعه کنید. به گفتهٔ همین منبع، تأخیر در تشخیص و درمان می‌تواند اثربخشی درمان را کاهش دهد. سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS) نیز برای کم‌شنوایی ناگهانی در یک یا هر دو گوش، دریافت کمک فوری را توصیه می‌کند، چون ممکن است نیاز به درمان سریع داشته باشد.
- منتظر بهبود خودبه‌خود نمانید. NIDCD یادآوری می‌کند که برخی افراد کاهش شنوایی را به آلرژی، عفونت سینوس یا بسته‌شدن مجرای گوش با جرم گوش نسبت می‌دهند و مراجعه را به تعویق می‌اندازند.
- به پزشک یا مرکز درمانی بگویید که کاهش شنوایی «ناگهانی» بوده و چه زمانی متوجه آن شده‌اید.
- داروی خودسرانه مصرف نکنید؛ انتخاب درمان بر عهدهٔ پزشک است.
کم‌شنوایی ناگهانی چیست؟
کم‌شنوایی حسی‌عصبی ناگهانی (Sudden Sensorineural Hearing Loss، SSNHL) به کاهش سریع و بی‌دلیل ظاهر شنوایی گفته می‌شود که طبق NIDCD «یک‌باره یا طی چند روز» رخ می‌دهد و اغلب فقط یک گوش را درگیر می‌کند. به گفتهٔ این منبع، یکی از نشانه‌های آن می‌تواند افت دست‌کم ۳۰ دسی‌بل در سه فرکانس متوالی در عرض ۷۲ ساعت باشد.
راهنمای بالینی بنیاد آکادمی گوش، حلق، بینی و جراحی سر و گردن آمریکا (AAO-HNSF) برای بزرگسالان ۱۸ سال و بالاتر نوشته شده و بیشتر بر نوع «ایدیوپاتیک» یعنی بدون علت مشخص تمرکز دارد.
تفاوت با مقالهٔ کلی کم‌شنوایی
در این مقاله فقط افت ناگهانی و فوریت آن بررسی می‌شود. برای شناخت انواع و علل کلی کم‌شنوایی، مقالهٔ کم‌شنوایی (Hearing Loss) را ببینید.
«سکتهٔ گوش» یعنی چه؟
«سکتهٔ گوش» نام عامیانهٔ این وضعیت در فارسی است. منابع به‌کاررفته در این مقاله از این اصطلاح استفاده نکرده‌اند و عنوان علمی آن کم‌شنوایی حسی‌عصبی ناگهانی (SSNHL) یا ناشنوایی ناگهانی (Sudden Deafness) است. اطلاعات کافی دربارهٔ سازوکار عروقی پشت این نام‌گذاری در منابع مجاز مطالعه‌شده یافت نشد، پس دربارهٔ آن ادعایی نمی‌کنیم.
علائم و نشانه‌های هشدار
طبق NIDCD، برخی افراد کاهش شنوایی را هنگام بیدار شدن از خواب یا هنگام استفاده از تلفن با گوش مبتلا متوجه می‌شوند و برخی دیگر درست پیش از افت شنوایی، صدای بلند «پَک» می‌شنوند. ممکن است همراه با آن موارد زیر هم دیده شود:
- احساس پری گوش
- سرگیجه
- وزوز گوش (Tinnitus)؛ برای اطلاعات بیشتر وزوز گوش را بخوانید.
علل کم‌شنوایی ناگهانی
NIDCD می‌گوید تنها حدود ۱۰ درصد افرادی که کم‌شنوایی ناگهانی در آن‌ها تشخیص داده می‌شود علت قابل شناسایی دارند؛ یعنی در اغلب بیماران علت مشخص نمی‌شود. علل فهرست‌شده در این منبع:
|
گروه علت |
نمونه یا توضیح در منبع (NICHD) |
|---|---|
| عفونت‌ها | عفونت به‌عنوان یکی از علل شناسایی‌شده |
| ضربه به سر | آسیب ناشی از تروما به سر |
| بیماری‌های خودایمنی | بیماری‌های خودایمنی (Autoimmune diseases) |
| برخی داروها | مواجهه با برخی داروهای درمان سرطان یا عفونت‌های شدید |
| اختلال گردش خون | مشکلات گردش خون |
| اختلالات عصبی | مانند مولتیپل اسکلروزیس (MS) |
| اختلالات گوش داخلی | مانند بیماری منییر (Ménière’s disease) |
در صورت نیاز به مشاهده کامل، جدول را به طرفین بکشید.
نکتهٔ مهم: بیشتر موارد بدون علت مشخص‌اند. پس نبودِ علت واضح نباید مانع مراجعهٔ فوری شود.
چه کسانی بیشتر دچار می‌شوند؟
به گفتهٔ NIDCD، کارشناسان تخمین می‌زنند سالانه از هر ۵۰۰۰ نفر، ۱ تا ۶ نفر مبتلا شوند و عدد واقعی ممکن است بسیار بیشتر باشد، چون این وضعیت اغلب تشخیص داده نمی‌شود. کم‌شنوایی ناگهانی در هر سنی رخ می‌دهد، اما بیشتر بزرگسالان اواخر دههٔ ۴۰ و اوایل دههٔ ۵۰ زندگی را درگیر می‌کند.
تشخیص
طبق NIDCD، پزشک ابتدا باید کم‌شنوایی انتقالی را رد کند؛ یعنی کم‌شنوایی ناشی از انسداد در گوش، مانند مایع یا جرم گوش. راهنمای AAO-HNSF نیز به‌شدت توصیه می‌کند در مراجعهٔ اول، کم‌شنوایی حسی‌عصبی از کم‌شنوایی انتقالی تفکیک شود. برای آشنایی با مشکلات شایع گوش، مقاله‌های تجمع جرم گوش و عفونت گوش میانی را ببینید؛ اما تشخیص علت کاهش شنوایی فقط با معاینهٔ پزشک ممکن است.
|
اقدام |
هدف و نکته (بر پایهٔ منابع) |
|---|---|
| معاینهٔ گوش | جداکردن کم‌شنوایی انتقالی (انسداد، مانند مایع یا جرم گوش) از نوع حسی‌عصبی (NIDCD و AAO-HNSF) |
| شنوایی‌سنجی تن خالص (Pure Tone Audiometry) |
NIDCD: انجام آن را طی چند روز پس از شروع علائم توصیه می‌کند؛ AAO-HNSF: شنوایی‌سنجی را هرچه زودتر و در بازهٔ ۱۴ روز از شروع علائم توصیه می‌کند. |
| آزمایش خون، MRI، آزمون‌های تعادل | NIDCD: این‌ها را از آزمون‌های ممکن می‌داند؛ AAO-HNSF: انجام آزمایش‌های روتین را توصیه نمی‌کند و بررسی علل پشت حلزونی (Retrocochlear) را با MRI یا آزمون پاسخ شنوایی ساقهٔ مغز (ABR) توصیه می‌کند. |
| سی‌تی‌اسکن سر | AAO-HNSF: انجام روتین آن را در ارزیابی اولیه توصیه نمی‌کند. |
در صورت نیاز به مشاهده کامل، جدول را به طرفین بکشید
اینکه کدام آزمون برای هر فرد لازم است، تصمیم پزشک است.
درمان (اطلاعات عمومی، بدون دوز)
درمان را فقط پزشک انتخاب می‌کند. آنچه منابع می‌گویند:
کورتیکواستروئیدها
NIDCD می‌گوید کورتیکواستروئیدها رایج‌ترین درمان کم‌شنوایی ناگهانی‌اند، به‌ویژه وقتی علت ناشناخته است، و درمان باید هرچه زودتر شروع شود. به گفتهٔ همین منبع، درمانی که بیش از دو تا چهار هفته به تأخیر بیفتد، احتمال کمتری دارد که کم‌شنوایی دائمی را برگرداند یا کاهش دهد. بر پایهٔ یک کارآزمایی بالینی سال ۲۰۱۱ با حمایت NIDCD، تزریق استروئید از راه پردهٔ گوش (داخل‌صماخی، Intratympanic) به اندازهٔ استروئید خوراکی مؤثر بود. راهنمای AAO-HNSF کورتیکواستروئید را به‌عنوان درمان اولیه در بازهٔ ۲ هفته از شروع علائم، یک «گزینه» برای پزشک می‌داند.
سایر رویکردها
- درمان بسته به علت: آنتی‌بیوتیک اگر علت عفونت باشد، جایگزینی دارو اگر داروی مصرفی برای گوش سمی بوده، و داروهای سرکوب‌کنندهٔ ایمنی در علل خودایمنی (NIDCD).
- راهنمای AAO-HNSF توصیه می‌کند برای بیمارانی که بهبود ناکامل دارند، درمان استروئید داخل‌صماخی در بازهٔ ۲ تا ۶ هفته پس از شروع علائم ارائه یا ارجاع داده شود.
- همین راهنما اکسیژن‌درمانی پرفشار (Hyperbaric Oxygen) همراه با استروئید را به‌عنوان «گزینه» مطرح می‌کند: یا در بازهٔ ۲ هفته از شروع علائم، یا به‌عنوان درمان نجات‌بخش (Salvage) در بازهٔ یک ماه از شروع علائم.
- راهنمای AAO-HNSF به‌صراحت توصیه می‌کند داروهای ضدویروس، حل‌کنندهٔ لخته (Thrombolytics)، گشادکنندهٔ عروق (Vasodilators) یا مواد مؤثر بر عروق به‌صورت روتین تجویز نشوند.
- اگر کم‌شنوایی شدید باشد، به درمان پاسخ ندهد یا در هر دو گوش رخ دهد، NIDCD سمعک یا کاشت حلزون را مطرح می‌کند. راهنمای AAO-HNSF نیز توصیه می‌کند به بیمارانی که کم‌شنوایی باقی‌مانده یا وزوز دارند، دربارهٔ مزایای توان‌بخشی شنیداری (Audiologic Rehabilitation) مشاوره داده شود.
پیش‌آگهی
NIDCD گزارش می‌کند حدود نیمی از مبتلایان بخشی یا همهٔ شنوایی را خودبه‌خود بازمی‌یابند، معمولاً ظرف یک تا دو هفته از شروع. این آمار به معنای بی‌خطر بودن انتظار نیست؛ همان منبع تأکید می‌کند تأخیر در تشخیص و درمان می‌تواند اثربخشی درمان را کاهش دهد. راهنمای AAO-HNSF نیز توصیه می‌کند پزشک دربارهٔ سیر طبیعی بیماری، فواید و خطرات مداخلات درمانی و محدودیت شواهد موجود دربارهٔ اثربخشی آن‌ها با بیمار گفت‌وگو کند. آمار دقیق‌تر بهبود براساس شدت افت یا سن در منابع مطالعه‌شده یافت نشد.
چه زمانی اورژانس است؟
- کاهش شنوایی که یک‌باره یا طی چند روز رخ داده است، چه در یک گوش و چه در هر دو گوش (NIDCD، NHS).
- کاهش شنوایی همراه با علائم دیگر؛ NHS کم‌شنوایی همراه با علائمی مانند گوش‌درد یا ترشح از گوش را از موارد نیازمند کمک فوری می‌داند. NIDCD نیز احساس پری گوش، سرگیجه و وزوز را از علائمی می‌داند که ممکن است همراه کم‌شنوایی ناگهانی باشند.
- بهتر شدن نسبی علائم دلیلی برای به تعویق انداختن ارزیابی نیست؛ NIDCD با وجود بهبود خودبه‌خود در حدود نیمی از افراد، تأکید می‌کند تأخیر در تشخیص و درمان می‌تواند اثربخشی درمان را کاهش دهد.
اطلاعات کافی دربارهٔ تفکیک بالینی کم‌شنوایی ناگهانی از سکتهٔ مغزی در منابع مطالعه‌شده یافت نشد. برای شناخت علائم هشدار سکتهٔ مغزی، مقالهٔ سکتهٔ مغزی و برای تصمیم دربارهٔ مراجعه به اورژانس، مقالهٔ چه زمانی به اورژانس برویم را ببینید.
تأییدیه علمی مقاله
معصومه مهبودی
کارشناس شنوایی‌شناسی (ادیولوژی)
نوبت‌دهی آنلاین
این محتوا توسط معصومه مهبودی (کارشناس شنوایی‌شناسی) بازبینی و تأیید علمی شده است. جهت ارزیابی‌های شنوایی، مشاوره سمعک و دریافت خدمات تخصصی ادیولوژی، می‌توانید از طریق سامانه طبیب‌یاب نوبت خود را ثبت کنید.
سؤالات پرتکرار
سکته گوش با چه علائمی شروع می‌شود؟
طبق NIDCD، با کاهش ناگهانی شنوایی (اغلب در یک گوش)، گاه با صدای بلند «پَک»، و ممکن است با احساس پری گوش، سرگیجه یا وزوز همراه باشد.
آیا درمان دارد؟
بله؛ طبق NIDCD رایج‌ترین درمان کورتیکواستروئید است و بسته به علت، درمان‌های دیگر نیز به کار می‌رود. تصمیم با پزشک است.
چقدر فرصت برای درمان وجود دارد؟
NIDCD می‌گوید درمان باید هرچه زودتر شروع شود و درمانی که بیش از دو تا چهار هفته به تأخیر بیفتد، احتمال کمتری دارد که کم‌شنوایی دائمی را برگرداند یا کاهش دهد. این منبع توصیه می‌کند بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
علت آن چیست؟
تنها در حدود ۱۰ درصد موارد علت قابل شناسایی است (عفونت، ضربه به سر، بیماری خودایمنی، برخی داروها، مشکلات گردش خون، اختلالات عصبی و اختلالات گوش داخلی)؛ در بقیه علت ناشناخته می‌ماند (NIDCD).
آیا نشانهٔ بیماری دیگری مانند MS است؟
NIDCD اختلالات عصبی مانند مولتیپل اسکلروزیس را جزو علل شناسایی‌شده می‌آورد؛ اما بیشتر موارد علت مشخصی ندارند. بررسی علت با پزشک است.
تفاوت سکته گوش با سکتهٔ مغزی چیست؟
اطلاعات کافی دربارهٔ تفکیک این دو در منابع مطالعه‌شده یافت نشد. NIDCD کم‌شنوایی ناگهانی را اورژانس پزشکی می‌داند؛ برای علائم سکتهٔ مغزی، مقالهٔ سکتهٔ مغزی را ببینید.
آیا خودبه‌خود خوب می‌شود؟
حدود نیمی از افراد بخشی یا همهٔ شنوایی را معمولاً ظرف یک تا دو هفته بازمی‌یابند (NIDCD)، اما مراجعهٔ فوری لازم است، چون تأخیر در تشخیص و درمان می‌تواند اثر درمان را کم کند.
این مطلب صرفاً جنبهٔ اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاورهٔ پزشک نیست.
