لینک صفحه جهت اشتراک گذاری کپی شد

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID): لیست داروها، تفاوت با استروئیدها و عوارض


داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID): لیست داروها، تفاوت با استروئیدها و عوارض

اگر برای سردرد، درد قاعدگی یا درد مفاصل قرصی مثل ایبوپروفن یا ناپروکسن خورده‌اید، از یک داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی یا NSAID استفاده کرده‌اید [1][3]. این داروها درد، تورم و تب را کم می‌کنند، اما می‌توانند برای معده، قلب و کلیه هم خطر داشته باشند [1][15]. پیش از مصرف بهتر است بدانید کدام داروها جزو این گروه هستند، با داروهای استروئیدی چه فرقی دارند و چه کسانی باید احتیاط کنند.

خلاصه در یک نگاه

  • NSAID گروهی از داروهاست که درد، تورم (التهاب) و تب را کاهش می‌دهد [1].
  • مهم‌ترین نمونه‌ها: ایبوپروفن، ناپروکسن، آسپرین، دیکلوفناک، مفنامیک اسید، ایندومتاسین، سلکوکسیب و اتوریکوکسیب [1]. ملوکسیکام، پیروکسیکام، کتوپروفن، کتورولاک و فنوپروفن هم NSAID هستند [6][11][12][13].
  • پاراستامول (استامینوفن) NSAID نیست و التهاب را کم نمی‌کند [6].
  • تفاوت با داروهای استروئیدی: کورتیکواستروئیدها نسخه‌ی ساخت بشر از هورمون‌های بدن هستند و علاوه بر کاهش التهاب، فعالیت سیستم ایمنی را هم کم می‌کنند [23][24]. NSAIDها با مهار آنزیم‌های COX، تولید موادی به نام پروستاگلاندین را کم می‌کنند [7][8].
  • داروی «بهترین» یا «بی‌عارضه» وجود ندارد. توصیه‌ی منابع رسمی این است که کمترین مقدار لازم برای کوتاه‌ترین زمان لازم مصرف شود [2][15].

لیست داروهای NSAID (با نام ژنریک)

جدول زیر فقط نام ژنریک (نام علمی) داروها را نشان می‌دهد. ستون «انگلستان» از صفحات NHS و ستون «آمریکا» از Cleveland Clinic و MedlinePlus آمده است. خانه‌ی «—» یعنی منبعی که باز کردیم در این باره چیزی نگفته است. وضعیت نسخه و نام‌های تجاری در ایران ممکن است فرق کند. برای اطلاع از آن از داروساز بپرسید.

نام ژنریک نام لاتین انگلستان (NHS) آمریکا نکته‌ی مهم
ایبوپروفن Ibuprofen بدون نسخه [1] هم بدون نسخه، هم نسخه‌ای [9] فرم ژل و اسپری موضعی هم دارد [2]
ناپروکسن Naproxen در فهرست NHS نسخه‌ای [1]؛ برخی انواع بدون نسخه از داروخانه [3] ناپروکسن سدیم بدون نسخه [6] در متاآنالیز CNT، دوز بالای آن خطر عروقی کمتری از بقیه داشت [18]
آسپرین Aspirin بدون نسخه [1][4] بدون نسخه [6] به کودکان ۱۵ سال و کمتر داده نشود [4]
دیکلوفناک Diclofenac ژل، چسب و پلاستر بدون نسخه؛ قرص، کپسول و شیاف نسخه‌ای [1][5] نسخه‌ای [6] فرم‌های سیستمیک (قرص، کپسول، شیاف، تزریق) در بیماری قلبی-عروقی ثابت‌شده منع مصرف دارند [17]
مفنامیک اسید Mefenamic acid نسخه‌ای [1] — —
ایندومتاسین Indometacin (Indomethacin) نسخه‌ای [1] نسخه‌ای [6] —
سلکوکسیب Celecoxib نسخه‌ای [1] نسخه‌ای [6][10] مهارکننده‌ی انتخابی COX-2 [10]
اتوریکوکسیب Etoricoxib نسخه‌ای [1] — در آمریکا سلکوکسیب تنها مهارکننده‌ی COX-2 موجود است [7]
ملوکسیکام Meloxicam — نسخه‌ای [11] —
پیروکسیکام Piroxicam — نسخه‌ای [12] —
کتوپروفن Ketoprofen — فرم نسخه‌ای و فرم بدون نسخه [13] فرم موضعی آن در آرتروز بررسی شده است [22]
کتورولاک Ketorolac — نسخه‌ای [6] —
فنوپروفن Fenoprofen — نسخه‌ای [6] —

پاراستامول (استامینوفن) در این فهرست نیست. این دارو درد و تب را کم می‌کند، ولی برخلاف NSAIDها التهاب را کاهش نمی‌دهد [6][14]. برای مقایسه‌ی دقیق این دو مسکن، مقاله‌ی تفاوت استامینوفن و ایبوپروفن را بخوانید.

NSAIDها به شکل قرص، ژل، اسپری، شربت، گرانول و شیاف وجود دارند [1].

NSAID یعنی چه و ضدالتهاب به چه معناست؟

ضدالتهاب یعنی چه؟

التهاب واکنش بدن به بیماری، آسیب یا چیزی است که نباید در بدن باشد. در اصل بخشی از روند ترمیم است [25]. التهاب حاد ناگهانی و کوتاه است و معمولاً با قرمزی یا تغییر رنگ پوست، درد، تورم، گرما و محدود شدن حرکت همراه است [25]. التهاب مزمن ماه‌ها یا سال‌ها طول می‌کشد و می‌تواند به بافت‌های سالم آسیب بزند [25]. «ضدالتهاب» به دارویی گفته می‌شود که این واکنش را کم می‌کند. NSAIDها و کورتیکواستروئیدها دو گروه اصلی داروهای ضدالتهاب هستند [25].

«غیراستروئیدی» یعنی چه؟

NSAID مخفف Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs است، یعنی «داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی». این نام آن‌ها را از داروهای ضدالتهاب استروئیدی (کورتیکواستروئیدها) جدا می‌کند. کورتیکواستروئیدها ساختار و سازوکار دیگری دارند [23][24]. در جست‌وجوها گاهی آن را به‌صورت آوایی «اِن‌سِد» یا «انسید» هم می‌نویسند.

NSAIDها چطور کار می‌کنند؟ (COX-1 و COX-2)

NSAIDها آنزیم‌هایی به نام سیکلواکسیژناز (COX) را مهار می‌کنند. این آنزیم‌ها اسید آراشیدونیک را به پروستاگلاندین‌ها، پروستاسیکلین و ترومبوکسان تبدیل می‌کنند [8]. پروستاگلاندین‌ها موادی شبه‌هورمونی هستند که التهاب، درد و تب ایجاد می‌کنند [7].

  • COX-1 به‌طور دائم در بدن فعال است. به حفاظت از پوشش معده، عملکرد پلاکت‌ها (لخته شدن خون) و کار کلیه کمک می‌کند [8].
  • COX-2 بیشتر هنگام التهاب فعال می‌شود و در درد، تب و پاسخ ایمنی نقش دارد [8].

مهار COX-2 اثر ضدالتهاب و ضددرد این داروها را توضیح می‌دهد. مهار COX-1 با عوارضی مثل آسیب به مخاط معده، افزایش خطر خونریزی و اختلال کار کلیه مرتبط است [8]. NSAIDهای رایج مثل ایبوپروفن و ناپروکسن معمولاً هر دو آنزیم را مهار می‌کنند [7].

مهارکننده‌های انتخابی COX-2 (کوکسیب‌ها)

این گروه از NSAIDها COX-1 را مهار نمی‌کنند. به همین دلیل مشکلات معده و روده (مثل زخم و خونریزی) با آن‌ها کمتر از NSAIDهای معمولی است [7]. سلکوکسیب نمونه‌ی اصلی این گروه است [10]. با این حال، خطر حمله‌ی قلبی و سکته با این داروها هم افزایش می‌یابد، به‌ویژه در کسانی که از قبل در معرض بیماری قلبی یا سکته هستند [7][10]. چند داروی دیگر این گروه (روفکوکسیب، والدکوکسیب و لومیراکوکسیب) به دلیل عوارض قلبی، پوستی یا کبدی از بازار آمریکا خارج شدند [7].

ویژگی NSAIDهای غیرانتخابی (مثل ایبوپروفن، ناپروکسن) مهارکننده‌ی انتخابی COX-2 (مثل سلکوکسیب)
مهار COX-1 بله [7] خیر [7]
مهار COX-2 بله [7] بله [7]
عوارض گوارشی بیشتر [7] کمتر، ولی صفر نیست [7][18]
خطر قلبی-عروقی وجود دارد [9][15] وجود دارد [7][10]

تفاوت داروهای ضدالتهاب استروئیدی و غیراستروئیدی

هر دو گروه التهاب را کم می‌کنند، اما از نظر سازوکار، کاربرد و عوارض با هم فرق دارند. جدول زیر این تفاوت‌ها را خلاصه می‌کند.

ویژگی داروهای استروئیدی (کورتیکواستروئیدها) داروهای غیراستروئیدی (NSAIDها)
ماهیت نسخه‌ی ساخت بشر از هورمون‌های بدن؛ شبیه کورتیزول [23][24] مهارکننده‌ی آنزیم‌های COX [7][8]
سازوکار کاهش التهاب و کاهش فعالیت سیستم ایمنی [23][24] کاهش تولید پروستاگلاندین‌ها [7]
نمونه‌ها پردنیزولون، هیدروکورتیزون، دگزامتازون، بتامتازون، بودزوناید [23]؛ پردنیزون و متیل‌پردنیزولون [24] ایبوپروفن، ناپروکسن، آسپرین، دیکلوفناک، سلکوکسیب و … [1]
شکل‌ها قرص، اسپری تنفسی، اسپری بینی، تزریق، کرم و پماد، قطره‌ی چشم و گوش [23] قرص، ژل، اسپری، شربت، گرانول، شیاف [1]
کاربردهای رایج آسم، آلرژی، اگزما، آرتریت روماتوئید، بیماری کرون، لوپوس [23][24] سردرد، درد قاعدگی، رگ‌به‌رگ شدن و کشیدگی، سرماخوردگی، درد آرتریت [1]
نسخه Cleveland Clinic آن‌ها را داروی نسخه‌ای معرفی می‌کند [24] برخی بدون نسخه، برخی نسخه‌ای (جدول بالا) [1][6]
عوارض مهم در مصرف طولانی یا دوز بالا: پوکی استخوان، عفونت بیشتر، تغییرات خلق، فشار خون بالا، دیابت، کندی رشد در کودکان [23]؛ افزایش اشتها، افزایش وزن، احتباس آب [24] ناراحتی و زخم معده، خونریزی گوارشی، مشکلات کلیه، حمله‌ی قلبی و سکته [1][9]
قطع دارو پس از مصرف طولانی نباید ناگهان قطع شود. فقط با نظر پزشک [23] مصرف طولانی‌مدت فقط با نظر پزشک [2]

داروهای استروئیدی ضدالتهاب چه هستند؟

کورتیکواستروئیدها (که به آن‌ها «استروئید» یا «کورتون» هم گفته می‌شود) داروهایی برای بیماری‌هایی هستند که با تورم و التهاب همراه‌اند [23]. این داروها با استروئیدهای آنابولیک که بعضی افراد برای عضله‌سازی مصرف می‌کنند یکی نیستند [23][24]. مصرف کوتاه‌مدت با دوز کم معمولاً عوارض کمی دارد. عوارض جدی‌تر بیشتر با مصرف طولانی یا دوز بالا دیده می‌شود [23]. درباره‌ی فرم پوستی این داروها، مقاله‌ی پمادهای کورتیکواستروئید موضعی (پماد کورتون) را ببینید.

آیا می‌شود استروئید و NSAID را با هم مصرف کرد؟

فقط اگر پزشک تجویز کند. NHS مصرف همزمان NSAID با داروهای استروئیدی را جزو ترکیب‌هایی می‌داند که باید پیش از آن با پزشک یا داروساز مشورت کرد [1]. برچسب رسمی دارو هم کورتیکواستروئیدها را در فهرست تداخل‌های مهم آورده است [15]. MedlinePlus هم می‌گوید اگر استروئید خوراکی مصرف می‌کنید، باید پیش از مصرف ایبوپروفن به پزشک بگویید [9].

NSAIDها برای چه دردهایی استفاده می‌شوند؟

  • دردهای روزمره: سردرد، درد قاعدگی، رگ‌به‌رگ شدن و کشیدگی عضله، علائم سرماخوردگی و آنفلوانزا [1]
  • دندان‌درد، کمردرد، تاندونیت و بورسیت [6]
  • بیماری‌های مفصلی: آرتروز (استئوآرتریت)، آرتریت روماتوئید و نقرس [3]؛ اسپوندیلیت آنکیلوزان [10]
  • میگرن [2]
  • تب [1][2]
  • آسپرین با دوز پایین: برای پیشگیری از لخته شدن خون و کاهش خطر حمله‌ی قلبی و سکته، ولی فقط وقتی پزشک توصیه کرده باشد [4]

کدام NSAID بهترین است یا عوارض کمتری دارد؟

پاسخ صادقانه این است: هیچ NSAID واحدی برای همه «بهترین» یا «بی‌عارضه» نیست. مطالعات نشان می‌دهند هر دارو از یک جنبه خطر کمتری دارد و از جنبه‌ی دیگر نه. پزشک بر اساس سابقه‌ی معده، قلب، کلیه، سن و داروهای دیگر شما انتخاب می‌کند.

یافته منبع
همه‌ی رژیم‌های NSAID خطر عوارض گوارشی فوقانی (خونریزی، سوراخ شدن، انسداد) را بالا بردند. متاآنالیز CNT، لنست 2013 [18]
خطر نارسایی قلبی با همه‌ی NSAIDها تقریباً دو برابر شد. CNT [18]
دوز بالای کوکسیب‌ها و دیکلوفناک رویدادهای عروقی عمده را حدود یک‌سوم بیشتر کرد. دوز بالای ناپروکسن افزایش معنادار نشان نداد. CNT [18]
در بیماران آرتریتی با خطر قلبی بالا، سلکوکسیب با دوز متوسط از نظر ایمنی قلبی «بدتر نبود» (noninferior) و عوارض گوارشی کمتری از ناپروکسن و ایبوپروفن داشت. کارآزمایی PRECISION، NEJM 2016 [19]
فرم‌های سیستمیک دیکلوفناک (قرص، کپسول، شیاف، تزریق) در نارسایی قلبی، بیماری ایسکمیک قلب، بیماری شریان‌های محیطی و بیماری عروق مغز منع مصرف دارد. EMA 2013 [17]
ژل یا کرم NSAID روی مفصل، گزینه‌ای برای درد آرتروز است. قرص معمولاً وقتی مطرح می‌شود که فرم موضعی کافی نباشد. NHS [26]

نکته‌های عملی که منابع رسمی بر آن توافق دارند:

  • کمترین مقدار لازم را برای کوتاه‌ترین زمان لازم مصرف کنید [2][3][15].
  • دو NSAID را با هم مصرف نکنید (مثلاً ایبوپروفن با ناپروکسن یا آسپرین)، چون خطر عوارضی مثل زخم معده بیشتر می‌شود [2][4].
  • ایبوپروفن خوراکی را بیش از ۱۰ روز بدون نظر پزشک مصرف نکنید [2]. اگر تب بیش از ۳ روز ادامه یافت، با پزشک تماس بگیرید [9].
  • اگر پزشک NSAID خوراکی تجویز کند، ممکن است برای محافظت از معده یک داروی مهارکننده‌ی پمپ پروتون (PPI) مثل امپرازول هم بدهد [3][26]. درباره‌ی این داروها مقاله‌ی امپرازول و مهارکننده‌های پمپ پروتون را بخوانید.

«قوی‌ترین» NSAID هم در منابعی که بررسی کردیم رتبه‌بندی نشده است. قوی‌تر بودن لزوماً به معنی مناسب‌تر بودن برای شما نیست.

چه قرصی برای التهاب مفاصل خوب است؟

درد مفصل علت‌های مختلفی دارد، از آرتروز و آسیب گرفته تا عفونت و بیماری‌های خودایمنی. به همین دلیل NHS توصیه می‌کند درباره‌ی انتخاب مسکن با داروساز یا پزشک عمومی صحبت کنید [27]. بر اساس NHS:

  • در آرتروز، ورزش یکی از مهم‌ترین درمان‌هاست [26]. کرم یا ژل NSAID را می‌توان مستقیم روی مفصل مالید. قرص NSAID وقتی لازم می‌شود که فرم موضعی درد را کم نکند [26]. پزشک ممکن است پاراستامول را برای تسکین کوتاه‌مدت پیشنهاد کند [26]. تزریق استروئید هم سریع اثر می‌کند و می‌تواند درد را چند هفته تا چند ماه کم کند [26].
  • یک مرور کاکرین نشان داد دیکلوفناک و کتوپروفن موضعی در آرتروز (بیشتر آرتروز زانو) برای بخشی از بیماران تسکین خوبی ایجاد می‌کنند. برای سایر دردهای مزمن شواهدی پیدا نشد [22].
  • در آرتریت روماتوئید معمولاً درمان پایه با داروهای دیگری است که پزشک تعیین می‌کند. NSAID فقط بخشی از درمان علامتی است. مقاله‌ی آرتریت روماتوئید را ببینید.
  • برای آرتروز زانو، مقاله‌ی ساییدگی زانو یا آرتروز زانو را بخوانید.

چه زمانی برای درد مفصل به پزشک مراجعه کنیم؟ NHS می‌گوید اگر درد بعد از ۲ هفته مراقبت در خانه بهتر نشد، اگر در کارهای روزانه یا خواب اختلال ایجاد کرد، یا اگر خشکی مفصل صبح‌ها بیش از ۳۰ دقیقه طول کشید، به پزشک مراجعه کنید [27]. اگر مفصل داغ و متورم است، یا همراه درد مفصل تب دارید، باید فوری بررسی شوید [27]. درد شدید پس از آسیب، ناتوانی در تحمل وزن روی مفصل، یا دررفتگی و بی‌حسی پس از ضربه، مراجعه‌ی اورژانسی لازم دارد [27].

عوارض داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی

عوارض اصلی NSAIDها بر دستگاه گوارش، قلب و عروق و کلیه‌ها؛ خطر با دوز بالاتر، مصرف طولانی، سن بالا و بیماری‌های زمینه‌ای بیشتر می‌شود

عوارض شایع

سوءهاضمه، دل‌درد، تهوع، اسهال، سرگیجه، بثورات پوستی و سردرد [1]. استفراغ و یبوست هم در مصرف ایبوپروفن گزارش شده است [2].

عوارض گوارشی: زخم و خونریزی

مصرف منظم NSAIDهایی مانند ایبوپروفن یکی از علت‌های اصلی زخم معده است [29]. برچسب رسمی FDA برای این گروه هشدار می‌دهد که NSAIDها خطر خونریزی، زخم و سوراخ شدن معده و روده را بالا می‌برند. این عوارض ممکن است کشنده باشند [15]. سالمندان و کسانی که سابقه‌ی زخم معده یا خونریزی گوارشی دارند در خطر بیشتری هستند [15]. زخم معده در افراد سیگاری هم شایع‌تر است [29]. برای آشنایی بیشتر، مقاله‌ی زخم معده؛ علل و علائم هشداردهنده را بخوانید.

عوارض قلبی-عروقی

همه‌ی NSAIDها (به جز آسپرین) ممکن است خطر حمله‌ی قلبی یا سکته‌ی مغزی را بالا ببرند [9][10]. این خطر ممکن است از همان هفته‌های اول درمان شروع شود و با طولانی شدن مصرف بیشتر شود [15]. در کسانی که عمل جراحی بای‌پس عروق قلب (CABG) دارند، مصرف سلکوکسیب درست پیش یا پس از عمل ممنوع است [10][15]. NSAIDها می‌توانند فشار خون را بالا ببرند و نارسایی قلبی و ورم را بدتر کنند [15]. در متاآنالیز CNT، خطر نارسایی قلبی با همه‌ی NSAIDها تقریباً دو برابر بود [18].

عوارض کلیوی

NSAIDها ممکن است به کلیه آسیب بزنند [1][15]. نشانه‌هایی که باید جدی گرفته شوند: تنگی نفس، خون در ادرار، یا ورم مچ پا، پا یا دست [1]. مصرف NSAID در کسانی که همزمان داروی ادرارآور (دیورتیک) و داروی مهارکننده‌ی ACE یا ARB مصرف می‌کنند (ترکیب سه‌گانه) با افزایش خطر آسیب حاد کلیه همراه بوده است. این خطر در ۳۰ روز اول بیشتر بوده است [20].

عوارض کبدی

برچسب FDA عوارض کبدی را جزو هشدارهای این گروه آورده است. افزایش شدید آنزیم‌های کبدی (ALT یا AST بیش از ۳ برابر حد بالای طبیعی) در حدود ۱٪ بیماران مصرف‌کننده‌ی NSAID گزارش شده است [15]. زرد شدن پوست یا چشم، درد سمت راست و بالای شکم، تهوع، بی‌اشتهایی و علائم شبیه آنفلوانزا نشانه‌هایی هستند که باید به پزشک گزارش شوند [9].

حساسیت، آسم و واکنش‌های پوستی

NSAIDها ممکن است واکنش آلرژیک شدید (آنافیلاکسی) ایجاد کنند [1]. در برخی افراد مبتلا به آسم که به آسپیرین حساس هستند، ممکن است آسم را تشدید کنند [15]. اگر آسم دارید، به‌ویژه همراه با آبریزش یا گرفتگی مکرر بینی یا پولیپ بینی، پیش از مصرف به پزشک بگویید [9][10]. کسانی که پس از مصرف آسپرین یا NSAID دیگری دچار آسم، کهیر یا واکنش آلرژیک شده‌اند، نباید سلکوکسیب مصرف کنند [15]. واکنش‌های پوستی جدی نیز جزو هشدارهای برچسب است [15].

چه کسانی نباید NSAID مصرف کنند یا باید اول مشورت کنند؟

اگر یکی از موارد زیر درباره‌ی شما صدق می‌کند، پیش از مصرف هر NSAID (حتی بدون نسخه) با پزشک یا داروساز مشورت کنید:

  • زخم معده دارید یا قبلاً داشته‌اید [2][6]
  • آسم یا آلرژی (مثل تب یونجه) دارید [2]
  • بیماری قلبی، کبدی یا کلیوی دارید [2][6]
  • نارسایی قلبی، یا سابقه‌ی حمله‌ی قلبی یا سکته‌ی مغزی دارید [2][6]
  • فشار خون بالا دارید یا داروی فشار خون مصرف می‌کنید [1][15]
  • مشکل انعقاد خون دارید [2][6]
  • دیابت کنترل‌نشده یا ریفلاکس معده (GERD) دارید [6]
  • قبلاً به ایبوپروفن، آسپرین یا NSAID دیگری واکنش آلرژیک داشته‌اید [2]
  • آبله‌مرغان دارید [2]
  • باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر می‌دهید [1][2]

بارداری و شیردهی

سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در اکتبر ۲۰۲۰ توصیه کرد مصرف NSAIDها از هفته‌ی ۲۰ بارداری به بعد کنار گذاشته شود [16]. دلیل این است که ممکن است مشکلات نادر کلیوی در جنین ایجاد کنند که به کاهش مایع آمنیوتیک (الیگوهیدرآمنیوس) منجر می‌شود [16]. از حدود هفته‌ی ۳۰ به بعد، خطر بسته شدن زودرس مجرای شریانی جنین هم مطرح است [16]. اگر پزشک بین هفته‌ی ۲۰ تا ۳۰ مصرف را لازم بداند، باید کمترین دوز مؤثر برای کوتاه‌ترین مدت تجویز شود. اگر مصرف بیش از ۴۸ ساعت طول بکشد، پایش مایع آمنیوتیک با سونوگرافی در نظر گرفته شود [16]. این توصیه شامل آسپرین با دوز پایین که پزشک برای برخی شرایط بارداری تجویز می‌کند نمی‌شود [16].

NHS هم می‌گوید NSAIDها معمولاً در بارداری و شیردهی توصیه نمی‌شوند. باید با پزشک یا داروساز مشورت کرد تا بهترین درمان انتخاب شود [1].

سالمندان

برچسب FDA سالمندان را در خطر بیشتر عوارض جدی گوارشی می‌داند [15]. خطر زخم معده هم با افزایش سن بالا می‌رود [29]. بنابراین افراد مسن بهتر است بدون نظر پزشک NSAID مصرف نکنند.

کودکان و آسپرین

به کودکان ۱۵ سال و کمتر آسپرین ندهید. آسپرین در موارد نادر می‌تواند باعث بیماری جدی به نام سندرم رای شود [4].

تداخلات دارویی مهم

NSAIDها با داروهای زیادی تداخل دارند. اگر یکی از این داروها را مصرف می‌کنید، پیش از مصرف NSAID به پزشک یا داروساز بگویید:

  • ضدانعقادها (رقیق‌کننده‌های خون) مثل وارفارین و داروهای ضدپلاکت: افزایش خطر خونریزی [1][15]
  • NSAIDهای دیگر، از جمله آسپرین: افزایش خطر عوارض جدی مثل زخم معده [2][4]
  • داروهای استروئیدی خوراکی مثل پردنیزون یا دگزامتازون [9][15]
  • داروهای ضدافسردگی SSRI و SNRI: یک متاآنالیز نشان داد مصرف همزمان SSRI و NSAID خطر خونریزی گوارشی فوقانی را بیشتر از مصرف SSRI به‌تنهایی بالا می‌برد (نسبت شانس 4.25 در برابر 1.66) [21][9]
  • داروهای فشار خون (مهارکننده‌ی ACE، ARB، بتابلاکر) و داروهای ادرارآور [1][15]. ترکیب سه‌گانه‌ی دیورتیک، ACE یا ARB و NSAID با آسیب حاد کلیه مرتبط بوده است [20].
  • لیتیوم: NSAIDهایی مثل آسپرین، ایبوپروفن، سلکوکسیب و دیکلوفناک ممکن است سطح لیتیوم خون را تغییر دهند [28][15]
  • متوترکسات، سیکلوسپورین، دیگوکسین و پمترکسد [15]
  • الکل: مصرف زیاد الکل ممکن است عوارض یا تحریک معده را بیشتر کند [1]

ایبوپروفن و پاراستامول: طبق NHS، در صورت نیاز می‌توان ایبوپروفن را همراه پاراستامول مصرف کرد، ولی بهتر است اول هرکدام را جداگانه امتحان کنید [2].

پایش در مصرف طولانی‌مدت

اگر به دلیل بیماری مزمن مدت طولانی NSAID مصرف می‌کنید، برچسب FDA پیشنهاد می‌کند پزشک هر چند وقت یک بار آزمایش شمارش کامل خون (CBC) و پروفایل شیمیایی خون را بررسی کند [15]. اگر نشانه‌های کم‌خونی ظاهر شد، هموگلوبین و هماتوکریت هم بررسی می‌شوند [15]. زمان‌بندی آزمایش‌ها را پزشک تعیین می‌کند.

چه زمانی فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنیم؟

اگر هنگام مصرف NSAID هر یک از علائم زیر را داشتید، مصرف را ادامه ندهید و فوراً کمک پزشکی بگیرید:

  • علائم خونریزی یا زخم معده: دل‌درد، تنگی نفس، رنگ‌پریدگی، استفراغ خونی، یا مدفوع سیاه، چسبنده و قیری‌شکل [1][2]
  • علائم واکنش آلرژیک شدید: ورم گلو یا زبان، بثورات برجسته و خارش‌دار، یا مشکل در تنفس [1][2]. این وضعیت اورژانسی است.
  • علائم مشکل کلیه: تنگی نفس، خون در ادرار، ورم مچ پا، پا یا دست [1][2]
  • علائم حمله‌ی قلبی یا سکته: درد قفسه سینه، تنگی نفس، ضعف یک سمت بدن یا اختلال در صحبت کردن [9]
  • علائم کبدی: زردی پوست یا چشم، درد سمت راست بالای شکم [9]

نکات کلیدی مصرف ایمن NSAID

  • NSAIDها درد و التهاب را کم می‌کنند، اما همه‌شان خطر گوارشی، قلبی و کلیوی دارند [1][15][18].
  • کمترین مقدار لازم را برای کوتاه‌ترین زمان لازم مصرف کنید [2][15].
  • دو NSAID را با هم مصرف نکنید [2].
  • از هفته‌ی ۲۰ بارداری به بعد فقط با تجویز صریح پزشک [16].
  • اگر بیماری معده، قلب، کلیه یا کبد دارید، سالمند هستید یا داروی دیگری مصرف می‌کنید، پیش از مصرف مشورت کنید [2][6][15].
  • مصرف دارو را خودسرانه شروع، قطع یا تغییر ندهید. تصمیم درباره‌ی نوع و مدت درمان با پزشک است.

مشاوره با داروساز در طبیب‌یاب: اگر داروی دیگری مصرف می‌کنید یا بیماری معده، قلب، کلیه یا آسم دارید، پیش از خوردن هر داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی از داروساز یا پزشک بپرسید که این دارو برای شما مناسب است یا نه. برای پیدا کردن دکترای داروسازی و گرفتن مشاوره، فهرست دکترای حرفه‌ای داروسازی در طبیب‌یاب را ببینید.

سؤالات متداول

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی یعنی چی؟

داروهایی که درد، تورم و تب را کم می‌کنند [1] و از نوع استروئید (کورتیکواستروئید) نیستند [23][24]. این داروها با مهار آنزیم‌های COX، تولید پروستاگلاندین‌ها را کم می‌کنند [7][8].

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی کدامند؟

ایبوپروفن، ناپروکسن، آسپرین، دیکلوفناک، مفنامیک اسید، ایندومتاسین، سلکوکسیب، اتوریکوکسیب [1]، ملوکسیکام [11]، پیروکسیکام [12]، کتوپروفن [13]، کتورولاک و فنوپروفن [6]. جدول کامل در بالای مقاله آمده است.

بهترین داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی چیست؟

دارویی که برای همه بهترین باشد وجود ندارد. انتخاب به نوع درد و به خطرهای گوارشی، قلبی و کلیوی هر فرد بستگی دارد [18][19]. این تصمیم با پزشک است.

کدام داروی NSAID عوارض کمتری دارد؟

هیچ‌کدام بی‌عارضه نیستند. سلکوکسیب در PRECISION عوارض گوارشی کمتری از ناپروکسن و ایبوپروفن داشت [19]. دوز بالای ناپروکسن در متاآنالیز CNT خطر عروقی کمتری از بقیه داشت [18]. ولی همه‌ی NSAIDها خطر عوارض گوارشی و نارسایی قلبی را بالا بردند [18]. برای درد آرتروز، فرم موضعی (ژل یا کرم) گزینه‌ای است که NHS به آن اشاره می‌کند [26].

ضدالتهاب به چه معناست؟

التهاب واکنش بدن به آسیب، عفونت یا بیماری است و با قرمزی، درد، تورم و گرما همراه است [25]. «ضدالتهاب» یعنی دارویی که این واکنش را کاهش می‌دهد، مثل NSAIDها و کورتیکواستروئیدها [25].

داروهای استروئیدی ضدالتهاب چه هستند؟ چه داروهایی استروئیدی هستند؟

کورتیکواستروئیدها، مثل پردنیزولون، هیدروکورتیزون، دگزامتازون، بتامتازون، بودزوناید، فلوتیکازون و مومتازون [23] و پردنیزون و متیل‌پردنیزولون [24]. این داروها به شکل قرص، تزریق، اسپری، کرم و قطره تجویز می‌شوند [23].

چه قرصی برای التهاب مفاصل خوب است؟

بستگی به علت درد دارد. در آرتروز، NHS اول ورزش و NSAID موضعی را مطرح می‌کند و قرص NSAID را وقتی که فرم موضعی کافی نباشد [26]. برای انتخاب مسکن با داروساز یا پزشک صحبت کنید [27]. مفصل داغ و متورم یا درد مفصل همراه با تب نیاز به بررسی فوری دارد [27].

آیا استامینوفن (پاراستامول) جزو NSAIDهاست؟

نه. استامینوفن درد و تب را کم می‌کند، اما التهاب را کاهش نمی‌دهد و NSAID نیست [6].

آیا می‌توان دو داروی ضدالتهاب را با هم خورد؟

دو NSAID (مثلاً ایبوپروفن با ناپروکسن یا آسپرین) نباید همزمان مصرف شوند [2][4]. ایبوپروفن را در صورت نیاز می‌توان با پاراستامول مصرف کرد [2].

«از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی» در جدول کلمات متقاطع چه می‌شود؟

پاسخ به تعداد خانه‌ها بستگی دارد. نام ژنریک رایج‌ترین داروهای این گروه به ترتیب تعداد حروف (بدون فاصله): آسپرین (۶)، ناپروکسن (۸)، سلکوکسیب (۸)، کتوپروفن (۸)، ایبوپروفن (۹)، دیکلوفناک (۹)، ملوکسیکام (۹)، پیروکسیکام (۱۰)، ایندومتاسین (۱۱).


سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص و تجویز پزشک یا مشاوره‌ی داروساز نیست. در این مقاله برای هیچ فردی دوز یا رژیم درمانی تعیین نشده است. نوع، مقدار و مدت مصرف NSAIDها را پزشک تعیین می‌کند. مصرف هیچ دارویی را خودسرانه شروع، قطع یا تغییر ندهید.

منابع

  1. NHS. NSAIDs. https://www.nhs.uk/conditions/nsaids/
  2. NHS. Ibuprofen for adults. https://www.nhs.uk/medicines/ibuprofen-for-adults/
  3. NHS. Naproxen. https://www.nhs.uk/medicines/naproxen/
  4. NHS. Aspirin. https://www.nhs.uk/medicines/aspirin/
  5. NHS. Diclofenac. https://www.nhs.uk/medicines/diclofenac/
  6. Cleveland Clinic. NSAIDs (Nonsteroidal Anti-Inflammatory Drugs). https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/11086-non-steroidal-anti-inflammatory-medicines-nsaids
  7. Cleveland Clinic. COX-2 Inhibitors. https://my.clevelandclinic.org/health/drugs/23119-cox-2-inhibitors
  8. Saad J, Mathew D. Nonsteroidal Anti-Inflammatory Drugs Toxicity. StatPearls; 2026 (چکیده، PMID 30252262). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30252262/
  9. MedlinePlus (NIH). Ibuprofen. https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a682159.html
  10. MedlinePlus (NIH). Celecoxib. https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a699022.html
  11. MedlinePlus (NIH). Meloxicam. https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a601242.html
  12. MedlinePlus (NIH). Piroxicam. https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a684045.html
  13. MedlinePlus (NIH). Ketoprofen. https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a686014.html
  14. MedlinePlus (NIH). Pain Relievers. https://medlineplus.gov/painrelievers.html
  15. DailyMed (NLM) / FDA label. CELEBREX (celecoxib) capsule – Prescribing Information (Boxed Warning; Warnings; Drug Interactions). https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=2d6675e4-5859-4be2-8037-a20ce9f707aa
  16. U.S. FDA. FDA recommends avoiding use of NSAIDs in pregnancy at 20 weeks or later because they can result in low amniotic fluid (2020). https://www.fda.gov/drugs/drug-safety-and-availability/fda-recommends-avoiding-use-nsaids-pregnancy-20-weeks-or-later-because-they-can-result-low-amniotic
  17. European Medicines Agency. Diclofenac-containing medicines – referral (2013). https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/referrals/diclofenac-containing-medicines
  18. Coxib and traditional NSAID Trialists’ (CNT) Collaboration. Vascular and upper gastrointestinal effects of non-steroidal anti-inflammatory drugs. Lancet. 2013 (PMID 23726390). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23726390/
  19. Nissen SE, et al. Cardiovascular Safety of Celecoxib, Naproxen, or Ibuprofen for Arthritis (PRECISION). N Engl J Med. 2016 (PMID 27959716). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27959716/
  20. Lapi F, et al. Concurrent use of diuretics, ACE inhibitors, and angiotensin receptor blockers with NSAIDs and risk of acute kidney injury. BMJ. 2013 (PMID 23299844). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23299844/
  21. Anglin R, et al. Risk of upper gastrointestinal bleeding with SSRIs with or without concurrent NSAID use: systematic review and meta-analysis. Am J Gastroenterol. 2014 (PMID 24777151). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24777151/
  22. Derry S, et al. Topical NSAIDs for chronic musculoskeletal pain in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2016 (PMID 27103611). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27103611/
  23. NHS. Steroids. https://www.nhs.uk/conditions/steroids/
  24. Cleveland Clinic. Corticosteroids. https://my.clevelandclinic.org/health/drugs/4812-corticosteroids
  25. Cleveland Clinic. Inflammation. https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/21660-inflammation
  26. NHS. Osteoarthritis – Treatment. https://www.nhs.uk/conditions/osteoarthritis/treatment/
  27. NHS. Joint pain. https://www.nhs.uk/conditions/joint-pain/
  28. NHS. Taking lithium with other medicines and herbal supplements. https://www.nhs.uk/medicines/lithium/taking-lithium-with-other-medicines-and-herbal-supplements/
  29. NHS. Stomach ulcer – Causes. https://www.nhs.uk/conditions/stomach-ulcer/causes/
سینا ابراهیمی

سینا ابراهیمی

من سینا ابراهیمی، متولد ۱۳۶۸ و دارای مدرک کارشناسی ارشد داروشناسی هستم و بیش از ۱۰ سال در زمینه پژوهش و نگارش مقالات تخصصی دارویی فعالیت کرده‌ام. علاقه‌مند به بررسی آخرین دستاوردهای دارویی، معرفی داروها و آگاهی‌بخشی علمی در حوزه سلامت هستم و مقالات متعددی در این زمینه منتشر کرده‌ام.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


پزشکان با این تخصص