سیتالوپرام برای چیست؟ کاربرد، عوارض، تداخلات و قیمت

اگر پزشک برایتان سیتالوپرام نوشته، احتمالاً می‌خواهید بدانید این قرص دقیقاً برای چیست، کی اثر می‌کند و چه چیزهایی را باید زیر نظر داشته باشید. سیتالوپرام یک داروی ضدافسردگی نسخه‌ای از گروه SSRI است که برای درمان افسردگی تجویز می‌شود و در بریتانیا برای اختلال پانیک هم به کار می‌رود [1][2]. اثرش معمولاً بعد از چند هفته پیدا می‌شود و نباید آن را ناگهانی یا بدون نظر پزشک قطع کرد [1].

خلاصه در یک نگاه

• سیتالوپرام چیست: داروی ضدافسردگی از گروه مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRI) که فقط با نسخه‌ی پزشک داده می‌شود [1][4].
• برای چیست: کاربرد تأییدشده‌ی FDA درمان افسردگی اساسی در بزرگسالان است [3]. NHS اختلال پانیک را هم جزو کاربردهای آن می‌آورد [1]. وسواس، اضطراب اجتماعی و چند مورد دیگر کاربرد «خارج از برچسب» هستند [2].
• زمان اثر: ممکن است چند هفته طول بکشد تا بهتر شدن را حس کنید [1][2].
• عوارض شایع: تهوع، خشکی دهان، تعریق، سردرد، مشکلات خواب، تپش قلب و مشکلات جنسی. بیشتر آن‌ها معمولاً بعد از یکی دو هفته کمتر می‌شوند [1].
• هشدار مهم: در دوزهای بالاتر خطر اختلال ریتم قلب (طولانی شدن QT) بیشتر می‌شود و برای همین برچسب FDA برای آن سقف روزانه گذاشته است [3]. افکار خودکشی در زیر ۲۴ سال، به‌ویژه در ماه‌های اول، باید فوراً به پزشک گفته شود [2].
• قطع دارو: خودسرانه قطع نکنید. پزشک دوز را طی چند هفته کم می‌کند [1].

سیتالوپرام چیست؟

سیتالوپرام یک داروی ضدافسردگی از گروه مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین یا SSRI است [1][2]. این دارو نسخه‌ای است و فقط با تجویز پزشک داده می‌شود [1][4]. سیتالوپرام به شکل قرص و محلول خوراکی (قطره) ساخته می‌شود [1][2].

سیتالوپرام با نام‌های تجاری مختلفی در داروخانه فروخته می‌شود، ولی نام ژنریک «سیتالوپرام» (Citalopram) روی جعبه نوشته شده است. اگر مطمئن نیستید داروی شما سیتالوپرام است یا داروی دیگری با اسم شبیه (مثلاً اس‌سیتالوپرام)، نام ژنریک روی جعبه را بخوانید یا از داروساز بپرسید.

سیتالوپرام برای چیست؟

کاربرد تأییدشده

• افسردگی: برچسب رسمی دارو در آمریکا فقط یک کاربرد دارد: درمان اختلال افسردگی اساسی در بزرگسالان [3]. MedlinePlus هم کاربرد اصلی آن را درمان افسردگی می‌داند [2].
• اختلال پانیک: NHS، سرویس سلامت ملی بریتانیا، سیتالوپرام را برای افسردگی و اختلال پانیک معرفی می‌کند [1].

کاربردهای خارج از برچسب (off-label)

«خارج از برچسب» یعنی پزشک دارو را برای بیماری‌ای تجویز می‌کند که در برچسب رسمی آن نیامده است. طبق MedlinePlus، سیتالوپرام گاهی برای این موارد هم تجویز می‌شود [2]:

• وسواس فکری-عملی (OCD)
• اختلال اضطراب اجتماعی
• اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
• اختلال ملال پیش از قاعدگی (PMDD)
• اختلالات خوردن و اعتیاد به الکل
• سوزن‌سوزن شدن دست و پا در دیابت
• برخی مشکلات جنسی در مردان

اگر سیتالوپرام را برای یکی از این موارد گرفته‌اید، درباره‌ی دلیل انتخاب این دارو و خطرهای احتمالی آن با پزشکتان صحبت کنید [2]. برای آشنایی با اضطراب و درمان‌هایش، مطلب‌های اختلالات اضطرابی در بزرگسالان و قرص‌های ضد اضطراب را بخوانید.

سیتالوپرام ۱۰، ۲۰ و ۴۰ برای چیست؟ (عدد روی جعبه یعنی چه؟)

عددی که کنار اسم دارو نوشته شده، قدرت هر قرص به میلی‌گرم است. قرص‌های سیتالوپرام در چند قدرت مختلف ساخته می‌شوند [3]. «سیتالوپرام ۲۰» و «سیتالوپرام ۴۰» داروهای متفاوتی نیستند. ماده‌ی مؤثر یکی است و کاربردهایشان هم همان کاربردهای بالاست.

اینکه شما کدام قدرت را بگیرید و روزی چقدر مصرف کنید را فقط پزشک تعیین می‌کند. پزشک سن، بیماری‌های دیگر، داروهای دیگر و پاسخ بدنتان را در نظر می‌گیرد. معمولاً درمان با دوز کم شروع می‌شود و در صورت نیاز به‌تدریج بیشتر می‌شود [1][2].

یک نکته‌ی ایمنی مهم: طبق برچسب رسمی دارو که FDA (سازمان غذا و داروی آمریکا) تأیید کرده، سیتالوپرام وابسته به دوز فاصله‌ی QT را در نوار قلب طولانی می‌کند. این تغییر می‌تواند به ضربان نامنظم و خطرناک قلب منجر شود [3]. به همین دلیل:

• مصرف بیشتر از یک سقف روزانه توصیه نمی‌شود [3]
• برای افراد بالای ۶۰ سال، بیماران کبدی، کسانی که بدنشان این دارو را کندتر تجزیه می‌کند و کسانی که برخی داروها مثل سایمتیدین مصرف می‌کنند، سقف پایین‌تری تعیین شده است [3]

پس بالا بودن عدد روی جعبه به معنی «قوی‌تر و بهتر» نیست. دوز را خودتان کم و زیاد نکنید.

سیتالوپرام چگونه اثر می‌کند؟

سروتونین یکی از پیام‌رسان‌های شیمیایی مغز است که با خلق‌وخو ارتباط دارد. سیتالوپرام با جلوگیری از بازجذب سروتونین در سلول‌های عصبی، مقدار آن را در مغز بالا می‌برد [1][4]. طبق NHS، وقتی سطح سروتونین متعادل باشد ممکن است استرس و افکار منفی کمتر شوند [1]. طبق برچسب FDA، سیتالوپرام یک SSRI بسیار انتخابی است و اثرش روی بازجذب دو پیام‌رسان دیگر، نوراپی‌نفرین و دوپامین، بسیار کم است [4].

سیتالوپرام بعد از چه مدت اثر می‌کند؟

• NHS می‌گوید ممکن است لازم باشد سیتالوپرام را چند هفته مصرف کنید تا بهتر شدن علائم را حس کنید [1].
• برچسب FDA می‌گوید ممکن است بیماران در ۱ تا ۴ هفته بهبود را ببینند و باید مصرف را طبق دستور ادامه دهند [4].
• NHS درباره‌ی ضدافسردگی‌ها به‌طور کلی می‌گوید معمولاً ۱ تا ۲ هفته طول می‌کشد تا اثرشان شروع شود و ممکن است تا ۸ هفته طول بکشد تا کامل اثر کنند [5].

سیتالوپرام «داروی معجزه» نیست. پاسخ به ضدافسردگی‌ها از فردی به فرد دیگر فرق دارد. بعضی افراد با یک داروی خاص بهتر جواب می‌گیرند یا عوارض کمتری دارند [5]. اگر بعد از چند هفته تغییری حس نکردید یا عوارض اذیتتان می‌کند، دارو را قطع نکنید. با پزشک صحبت کنید تا دوز یا نوع دارو را بررسی کند.

معمولاً لازم است سیتالوپرام را دست‌کم ۶ ماه مصرف کنید و مدت دقیق را پزشک تعیین می‌کند [1].

سیتالوپرام را چطور مصرف کنیم؟

• روزی یک بار، صبح یا عصر، هر کدام که برایتان راحت‌تر است [1]
• با غذا یا بدون غذا [1][2]
• هر روز تقریباً در یک ساعت مشخص [2]
• قرص را کامل با یک لیوان آب قورت بدهید و نجوید [1]
• شکل قطره را طبق نسخه در لیوانی آب، آب پرتقال یا آب سیب بریزید [1]
• محدودیت غذایی خاصی ندارد [1][2]

اگر یک نوبت فراموش شد

به‌محض اینکه یادتان آمد، نوبت فراموش‌شده را بخورید. اما اگر تقریباً وقت نوبت بعدی رسیده، نوبت فراموش‌شده را رها کنید و نوبت بعدی را سر وقت همیشگی بخورید. هرگز دو نوبت را با هم نخورید تا جبران شود [1][2].

صبح بخوریم یا شب؟

NHS هر دو را مجاز می‌داند [1]. سیتالوپرام در بعضی افراد خواب‌آلودگی و در بعضی بی‌خوابی می‌آورد (جزئیات در بخش عوارض). اگر یکی از این‌ها اذیتتان می‌کند، درباره‌ی زمان مصرف با پزشک یا داروساز صحبت کنید.

عوارض سیتالوپرام

عوارض شایع

طبق NHS، عوارض شایع سیتالوپرام این‌ها هستند [1]:

• سردرد
• تهوع و استفراغ
• تعریق
• خشکی دهان
• اسهال یا یبوست
• مشکلات خواب
• تپش قلب
• مشکلات جنسی، مثل کاهش میل جنسی

بیشتر این عوارض معمولاً بعد از یکی دو هفته که بدن به دارو عادت می‌کند کمتر می‌شوند، ولی بعضی ممکن است بیشتر بمانند [1]. اگر عارضه‌ای اذیتتان می‌کند یا از بین نمی‌رود، با پزشک یا داروساز صحبت کنید و دارو را خودسرانه قطع نکنید [1].

در کارآزمایی‌های بالینی کوتاه‌مدت (تا ۶ هفته) روی بزرگسالان مبتلا به افسردگی، این عوارض در گروه سیتالوپرام بیشتر از دارونما گزارش شدند [3]:

عارضه	سیتالوپرام	دارونما
تهوع	21%	14%
خشکی دهان	20%	14%
خواب‌آلودگی	18%	10%
بی‌خوابی	15%	14%
تعریق	11%	9%
لرزش	8%	6%
اسهال	8%	5%

آیا سیتالوپرام خواب‌آور است؟

می‌تواند باشد، ولی نه برای همه. در کارآزمایی‌ها خواب‌آلودگی در گروه سیتالوپرام بیشتر از دارونما بود و بی‌خوابی تقریباً به یک اندازه در هر دو گروه دیده شد [3]. MedlinePlus خواب‌آلودگی را جزو عوارض می‌آورد [2] و NHS «مشکلات خواب» را [1]. اگر بعد از مصرف احساس خواب‌آلودگی یا سرگیجه دارید، رانندگی نکنید و با دستگاه کار نکنید [1][2]. اگر بی‌خوابی‌تان ادامه دارد، مطلب بی‌خوابی را بخوانید و با پزشک صحبت کنید.

آیا سیتالوپرام چاق می‌کند؟

در کارآزمایی‌های کنترل‌شده، بیمارانی که سیتالوپرام گرفتند به‌طور میانگین حدود نیم کیلوگرم وزن کم کردند و در گروه دارونما تغییری دیده نشد [3]. کاهش اشتها هم در گروه سیتالوپرام کمی بیشتر گزارش شد [3]. از طرف دیگر، NHS افزایش وزن را جزو عوارض شایع ضدافسردگی‌ها به‌طور کلی می‌آورد [5]. اگر وزنتان در طول درمان محسوس تغییر کرد، با پزشک صحبت کنید.

عوارض جنسی

SSRIها از جمله سیتالوپرام ممکن است در مردان باعث تأخیر یا نبود انزال، کاهش میل جنسی و اختلال نعوظ شوند. در زنان ممکن است کاهش میل جنسی و تأخیر یا نبود ارگاسم ایجاد کنند [3][2]. در برچسب FDA، شایع‌ترین عارضه‌ای که در دست‌کم 5% بیماران و دو برابر دارونما دیده شد، اختلال انزال (بیشتر به شکل تأخیر انزال) بود [3]. این عوارض را پنهان نکنید. پزشک ممکن است راهی برای کم کردنشان پیشنهاد کند.

عوارض جدی که مراجعه‌ی فوری لازم دارند

اگر هر یک از این علائم را داشتید، فوراً با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس بروید [1][2]:

• افکار خودکشی یا خودآسیبی، یا بدتر شدن ناگهانی افسردگی [1][2]
• ضربان تند و نامنظم قلب، سبکی سر، غش یا درد قفسه‌ی سینه. این‌ها می‌توانند نشانه‌ی اختلال ریتم خطرناکی به نام «تورساد دو پوینت» باشند که نادر ولی تهدیدکننده‌ی زندگی است [1][2]
• سندرم سروتونین: ضربان تند قلب، تعریق، لرزش، پرش عضلات، گیجی یا بی‌قراری [1]
• تب، سفتی شدید عضلات، توهم یا از دست دادن هماهنگی [2]
• واکنش حساسیتی شدید: تورم گلو یا زبان، کهیر برجسته و خارش‌دار، تنگی نفس [1]
• خونریزی داخلی: کبودی بی‌دلیل، یا خون در ادرار، مدفوع یا استفراغ [1]
• تشنج [2]
• درد چشم، تغییر دید (مثل دیدن هاله‌های رنگی دور نور)، یا قرمزی و تورم چشم، گاهی همراه تهوع. این‌ها ممکن است نشانه‌ی گلوکوم زاویه‌بسته باشند [2]
• سردرد، گیجی، اشکال در تمرکز و حافظه، ضعف و بی‌ثباتی که ممکن است به زمین خوردن برسد. این‌ها از نشانه‌های پایین بودن سدیم خون هستند [3]

هشدارها و احتیاط‌ها

افکار خودکشی در کودکان، نوجوانان و جوانان

داروهایی مثل سیتالوپرام ممکن است خطر افکار و رفتارهای خودکشی را در کودکان، نوجوانان و جوانان زیر ۲۴ سال بیشتر کنند. این خطر در ماه‌های اول درمان و هنگام افزایش دوز بیشتر است [2]. این موضوع در کادر هشدار برچسب FDA آمده است [3]. NHS سیتالوپرام را معمولاً برای افراد زیر ۱۸ سال توصیه نمی‌کند [1].

علائمی که باید فوراً به پزشک گفته شوند: افسردگی تازه یا بدتر، فکر آسیب زدن به خود، نگرانی شدید، بی‌قراری، حمله‌ی پانیک، اشکال در خواب، رفتار پرخاشگرانه، تحریک‌پذیری، کارهای بی‌فکر و هیجان غیرعادی [2]. بهتر است خانواده یا همراهتان هم این علائم را بشناسند [2].

قلب و ریتم قلب (QT)

سیتالوپرام وابسته به دوز فاصله‌ی QT را طولانی می‌کند. این تغییر با تورساد دو پوینت، تاکی‌کاردی بطنی و مرگ ناگهانی همراه بوده است [3]. طبق برچسب FDA، سیتالوپرام برای این افراد توصیه نمی‌شود [4]:

• سندرم QT طولانی مادرزادی
• ضربان قلب کند
• پایین بودن پتاسیم یا منیزیم خون
• حمله‌ی قلبی اخیر
• نارسایی قلبی کنترل‌نشده

اگر خودتان یا یکی از اعضای خانواده‌تان سابقه‌ی QT طولانی، ضربان نامنظم، نارسایی قلبی یا هر بیماری قلبی دارید، پیش از شروع دارو به پزشک بگویید [2]. پزشک ممکن است پیش از شروع و در طول درمان نوار قلب و آزمایش خون درخواست کند [2].

سندرم سروتونین

مصرف هم‌زمان سیتالوپرام با داروهای دیگری که سروتونین را بالا می‌برند خطر سندرم سروتونین را بیشتر می‌کند، به‌ویژه در شروع درمان و هنگام افزایش دوز [4]. فهرست این داروها در بخش تداخل‌ها آمده است.

خونریزی

داروهایی مثل سیتالوپرام خطر خونریزی را بالا می‌برند. مصرف هم‌زمان با آسپرین، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDها مثل ایبوپروفن)، سایر داروهای ضدپلاکت، وارفارین و دیگر رقیق‌کننده‌های خون این خطر را بیشتر می‌کند [3]. اگر اختلال انعقادی دارید، به‌ویژه اگر باعث خونریزی گوارشی شده، پیش از شروع دارو به پزشک بگویید [1].

سالمندان و سدیم پایین خون

SSRIها از جمله سیتالوپرام ممکن است سدیم خون را پایین بیاورند. سالمندان، کسانی که داروی ادرارآور مصرف می‌کنند و کسانی که دچار کم‌آبی هستند در خطر بیشتری‌اند [3]. علائم آن در بخش عوارض جدی آمده است. برای افراد بالای ۶۰ سال هم سقف دوز روزانه پایین‌تر است [3].

شیدایی (مانیا) و اختلال دوقطبی

اگر قبلاً دوره‌ی خلق بالا یا شیدایی داشته‌اید، پیش از شروع به پزشک بگویید [1]. سیتالوپرام ممکن است شیدایی یا هیپومانیا را فعال کند [3]. برای آشنایی بیشتر، مطلب اختلال دوقطبی را بخوانید.

گلوکوم، صرع، دیابت، کبد و کلیه

• سیتالوپرام ممکن است گلوکوم زاویه‌بسته را ایجاد یا بدتر کند. MedlinePlus پیشنهاد می‌کند پیش از شروع، درباره‌ی معاینه‌ی چشم با پزشک صحبت کنید [2].
• NHS می‌گوید اگر دیابت، صرع، بیماری کبد یا کلیه، یا گلوکوم دارید، سیتالوپرام ممکن است برایتان مناسب نباشد و پزشک باید از آن خبر داشته باشد [1].

بارداری و شیردهی

• بارداری: طبق NHS، سیتالوپرام در صورت نیاز در بارداری مصرف می‌شود. پزشک فواید و خطرها را با شما مرور می‌کند و کمترین دوز مؤثر را تجویز می‌کند. ممکن است توصیه شود در بیمارستان زایمان کنید تا شما و نوزاد بعد از تولد زیر نظر باشید [1]. در نوزادانی که در اواخر سه‌ماهه‌ی سوم در معرض SSRIها بوده‌اند، عوارضی گزارش شده که بستری طولانی‌تر لازم داشته است [4]. مصرف SSRIها در ماه آخر پیش از زایمان با افزایش خطر خونریزی پس از زایمان همراه بوده است [3]. اگر باردار شدید، دارو را خودتان قطع نکنید و فوراً با پزشک تماس بگیرید [2].
• شیردهی: سیتالوپرام به مقدار کم وارد شیر مادر می‌شود. معمولاً اگر فایده‌ی دارو برای مادر از خطر احتمالی برای نوزاد بیشتر باشد، ادامه‌ی مصرف توصیه می‌شود. عارضه در نوزاد شیرخوار نادر است [1]. برچسب FDA دو گزارش خواب‌آلودگی زیاد، کم شیر خوردن و کاهش وزن در نوزادانی که از مادر مصرف‌کننده شیر می‌خوردند را آورده است [4]. اگر نوزادتان خواب‌آلوده است یا خوب شیر نمی‌خورد، به پزشک خبر بدهید.

الکل و رانندگی

• بهتر است در دوران مصرف سیتالوپرام الکل ننوشید، چون الکل خطر عوارض را بیشتر می‌کند [1][2].
• سیتالوپرام ممکن است خواب‌آلودگی بیاورد و روی قضاوت، فکر و حرکت اثر بگذارد. تا وقتی نمی‌دانید دارو چه اثری روی شما دارد، رانندگی نکنید و با دستگاه کار نکنید [2].

تداخلات دارویی سیتالوپرام

پیش از شروع سیتالوپرام، فهرست همه‌ی داروها، ویتامین‌ها، مکمل‌ها و داروهای گیاهی‌تان را به پزشک و داروساز بدهید [1][2]. مهم‌ترین تداخل‌ها:

گروه دارو	نمونه‌ها	خطر
مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز (MAOI)، هم‌زمان یا تا ۱۴ روز بعد از قطع آن‌ها	فنلزین، سلژیلین، موکلوبمید، لینزولید، متیلن بلو [2][1]	منع مصرف؛ سندرم سروتونین [3]
پیموزاید	—	منع مصرف [3]
داروهای سروتونرژیک دیگر	تریپتان‌های میگرن مثل سوماتریپتان، ترامادول، فنتانیل، ضدافسردگی‌های سه‌حلقه‌ای، لیتیوم، بوسپیرون، آمفتامین‌ها، تریپتوفان [4][1]	سندرم سروتونین [4]
گیاه علف چای (St John’s wort)	—	NHS می‌گوید هم‌زمان مصرف نشود [1]
رقیق‌کننده‌های خون و ضدالتهاب‌ها	آسپرین، وارفارین، ایبوپروفن، دیکلوفناک، ناپروکسن [1][2][3]	خونریزی [3]
داروهای طولانی‌کننده‌ی QT	برخی داروهای ضدآریتمی (مثل آمیودارون و سوتالول)، برخی داروهای ضدروان‌پریشی، برخی آنتی‌بیوتیک‌ها (مثل موکسی‌فلوکساسین)، متادون [4]	اختلال ریتم قلب [4]
داروهای مهارکننده‌ی آنزیم CYP2C19	سایمتیدین [3][2]	سطح بالاتر سیتالوپرام در خون و سقف دوز پایین‌تر [3]
داروهای کاهش اسید معده	امپرازول، ازومپرازول [1]	NHS آن‌ها را جزو داروهایی می‌آورد که ممکن است با سیتالوپرام سازگار نباشند؛ به پزشک بگویید [1]
مسکن‌های قوی	ترامادول، بوپرنورفین [1]	NHS آن‌ها را جزو داروهای ناسازگار می‌آورد [1]؛ ترامادول جزو داروهای سروتونرژیک هم هست [4]

داروی جدیدی را، حتی داروی بدون نسخه یا گیاهی، بدون مشورت با پزشک یا داروساز همراه سیتالوپرام شروع نکنید [2].

قطع سیتالوپرام

چرا نباید ناگهانی قطع شود؟

قطع ناگهانی ممکن است علائم قطع (ترک) ایجاد کند. پزشک معمولاً وقتی مدتی حالتان خوب بوده، دوز را طی چند هفته کم‌کم کاهش می‌دهد [1].

علائم قطع دارو

طبق MedlinePlus، اگر سیتالوپرام ناگهانی قطع شود ممکن است این علائم پیدا شوند [2]:

• تغییرات خلق، تحریک‌پذیری و بی‌قراری
• سرگیجه
• بی‌حسی، سوزن‌سوزن شدن یا حس شبیه شوک الکتریکی در دست و پا
• اضطراب و گیجی
• سردرد، خستگی، تهوع، تعریق و لرزش
• اشکال در به خواب رفتن یا خواب ماندن

این علائم معمولاً چند روز بعد از شروع کاهش دارو شروع می‌شوند و چند هفته طول می‌کشند، ولی در بعضی افراد ممکن است ماه‌ها یا بیشتر بمانند [5]. بعضی از آن‌ها ممکن است شبیه برگشت بیماری به نظر برسند [5]. اگر علائم شدید شد، به پزشک بگویید. برچسب FDA می‌گوید پزشک ممکن است دوز قبلی را برگرداند و کاهش را آهسته‌تر ادامه دهد [4].

آیا سیتالوپرام اعتیادآور است؟

کالج سلطنتی روان‌پزشکان بریتانیا توضیح می‌دهد که دشواری قطع ضدافسردگی‌ها با «اعتیاد» یکی نیست. اعتیاد یعنی ولع مصرف، از دست دادن کنترل مصرف و حس سرخوشی. چیزی که در ضدافسردگی‌ها دیده می‌شود «وابستگی جسمی» است. بدن به دارو عادت کرده و با قطع آن علائم قطع پیدا می‌شود [6]. در بیشتر افراد این علائم با کم کردن آهسته‌ی دوز طی چند هفته کمتر می‌شوند [6].

مصرف بیش از حد (اوردوز) سیتالوپرام

مصرف بیشتر از دوز تجویزشده خطرناک است [1]. علائمی که در اوردوز بیشتر گزارش شده‌اند: سرگیجه، تعریق، تهوع، استفراغ، لرزش، خواب‌آلودگی و ضربان تند قلب. در موارد نادرتر: گیجی، تشنج، کما و تغییرات نوار قلب، از جمله طولانی شدن QT و اختلال ریتم [4].

اگر کسی بیش از مقدار تجویزشده سیتالوپرام خورده، منتظر علائم نمانید. فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید [9] یا به نزدیک‌ترین اورژانس بروید. اگر کسی بیهوش شده، تشنج کرده یا تنفسش مشکل دارد، فوراً با اورژانس تماس بگیرید [2]. بسته‌ی دارو و بقیه‌ی قرص‌ها را همراه ببرید [1].

فرق سیتالوپرام و اس‌سیتالوپرام چیست؟

مولکول سیتالوپرام دو شکل آینه‌ای دارد که به نسبت مساوی در دارو هستند (مخلوط راسمیک). اثر مهار بازجذب سروتونین بیشتر از شکل S است [4]. اس‌سیتالوپرام همان شکل S خالص سیتالوپرام است [8]. هر دو SSRI هستند.

	سیتالوپرام	اس‌سیتالوپرام
ساختار	مخلوط دو شکل آینه‌ای [3][4]	فقط شکل S [8]
کاربرد تأییدشده‌ی FDA	افسردگی اساسی در بزرگسالان [3]	افسردگی اساسی (۱۲ سال به بالا) و اضطراب فراگیر (۷ سال به بالا) [8]
هشدار افکار خودکشی زیر ۲۴ سال	دارد [2]	دارد [7]
تداخل‌های اصلی	MAOIها، پیموزاید، داروهای سروتونرژیک، رقیق‌کننده‌های خون و NSAIDها [3][4]	MAOIها، پیموزاید، داروهای سروتونرژیک، رقیق‌کننده‌های خون و NSAIDها [8][7]

اس‌سیتالوپرام با چه داروهایی تداخل دارد؟ طبق برچسب FDA و MedlinePlus، تداخل‌های مهم اس‌سیتالوپرام تقریباً همان تداخل‌های سیتالوپرام است: MAOIها (هم‌زمان یا تا دو هفته بعد از قطع)، پیموزاید، داروهای سروتونرژیک مثل SSRIها و SNRIهای دیگر، تریپتان‌ها، ضدافسردگی‌های سه‌حلقه‌ای، لیتیوم، بوسپیرون، علف چای و تریپتوفان، و داروهایی که روی انعقاد اثر دارند مثل آسپرین، ایبوپروفن، ناپروکسن و وارفارین [7][8]. چون هر دو SSRI هستند، مصرف هم‌زمان آن‌ها خطر سندرم سروتونین را بیشتر می‌کند [8]. اگر از یکی به دیگری منتقل می‌شوید، فقط طبق برنامه‌ی پزشک این کار را انجام دهید.

انتخاب بین این دو دارو، و بین آن‌ها و SSRIهای دیگر مثل فلوکستین، با پزشک است. در منابعی که بررسی شد، توصیه‌ای که یکی را برای همه بهتر بداند پیدا نشد.

قیمت سیتالوپرام از چه چیزی تأثیر می‌گیرد؟

قیمت سیتالوپرام در داروخانه ثابت نیست و به چند چیز بستگی دارد:

• قدرت قرص: عدد روی جعبه (بخش «سیتالوپرام ۱۰، ۲۰ و ۴۰ برای چیست؟»)
• تعداد قرص در هر بسته
• شرکت سازنده: دارو با نام‌های تجاری مختلف عرضه می‌شود
• پوشش بیمه: سهمی که بیمه‌ی شما می‌پردازد و نوع نسخه

سیتالوپرام داروی نسخه‌ای است [1][4]. برای اطلاع از قیمت به‌روز، از داروخانه بپرسید یا به سامانه‌ی رسمی استعلام دارو در سایت سازمان غذا و دارو مراجعه کنید. سیتالوپرام را بدون نسخه و از فروشنده‌های اینترنتی نامعتبر نخرید. دوز این دارو باید با توجه به سن، بیماری‌های کبد و قلب و داروهای دیگر شما تعیین شود [3]. از اصالت و شرایط نگهداری دارویی که از منبع نامعتبر خریده می‌شود هم نمی‌توان مطمئن بود.

چه زمانی باید به روان‌پزشک یا اورژانس مراجعه کرد؟

فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید [9] یا به نزدیک‌ترین اورژانس بروید اگر:

• به خودکشی یا آسیب زدن به خود فکر می‌کنید یا برایش برنامه دارید [1][2]
• بیش از مقدار تجویزشده دارو خورده‌اید [1]
• ضربان تند و نامنظم قلب، غش، درد قفسه‌ی سینه، تشنج یا علائم سندرم سروتونین دارید [1][2]
• علائم واکنش حساسیتی شدید دارید [1]

در اولین فرصت با روان‌پزشک یا پزشک معالج صحبت کنید اگر:

• افسردگی یا اضطرابتان بدتر شده، یا بی‌قراری، تحریک‌پذیری یا هیجان غیرعادی تازه پیدا کرده‌اید [2]
• عارضه‌ای اذیتتان می‌کند یا از بین نمی‌رود [1]
• بعد از چند هفته مصرف منظم، بهبودی حس نمی‌کنید
• باردار شده‌اید، قصد بارداری دارید یا شیر می‌دهید [1][2]
• می‌خواهید دارو را قطع کنید یا علائم قطع دارید [1][5]

درمان افسردگی و اضطراب کار روان‌پزشک است. اگر نمی‌دانید باید به روان‌پزشک بروید یا متخصص مغز و اعصاب، مطلب تفاوت روانپزشک و نورولوژیست را بخوانید. برای پیدا کردن روان‌پزشک نزدیک خودتان و گرفتن نوبت می‌توانید از طبیب‌یاب کمک بگیرید.

مشاوره با طبیب‌یاب: اگر درباره‌ی شروع سیتالوپرام، عوارض آن یا قطع کردنش سؤال دارید، با روان‌پزشک صحبت کنید و دوز را خودتان تغییر ندهید یا قطع نکنید. برای پیدا کردن متخصص و گرفتن نوبت، فهرست روان‌پزشکان در طبیب‌یاب را ببینید.

سؤالات متداول

آیا سیتالوپرام چاق می‌کند؟

در کارآزمایی‌های کنترل‌شده، مصرف‌کنندگان سیتالوپرام به‌طور میانگین حدود نیم کیلوگرم وزن کم کردند و گروه دارونما تغییری نداشت [3]. NHS افزایش وزن را جزو عوارض شایع ضدافسردگی‌ها به‌طور کلی می‌آورد [5]. اگر وزنتان تغییر محسوسی کرد، با پزشک صحبت کنید.

آیا قرص سیتالوپرام خواب‌آور است؟

ممکن است. در کارآزمایی‌ها خواب‌آلودگی در 18% مصرف‌کنندگان سیتالوپرام و 10% گروه دارونما گزارش شد. بی‌خوابی تقریباً در هر دو گروه یکسان بود [3]. اگر خواب‌آلوده می‌شوید، رانندگی نکنید [1][2] و درباره‌ی زمان مصرف با پزشک صحبت کنید.

داروی سیتالوپرام برای چه مواردی استفاده می‌شود؟

کاربرد تأییدشده‌ی FDA درمان افسردگی اساسی در بزرگسالان است [3]. NHS اختلال پانیک را هم جزو کاربردها می‌آورد [1]. وسواس فکری-عملی، اضطراب اجتماعی، PTSD، PMDD و چند مورد دیگر کاربرد خارج از برچسب هستند [2].

عوارض قرص سیتالوپرام ۱۰، ۲۰ و ۴۰ چیست؟

ماده‌ی مؤثر در همه یکی است و عوارض هم همان عوارض سیتالوپرام است: سردرد، تهوع، تعریق، خشکی دهان، اسهال یا یبوست، مشکلات خواب، تپش قلب و مشکلات جنسی [1]. خطر طولانی شدن QT وابسته به دوز است [3]. برای همین دوز را فقط پزشک تعیین می‌کند.

سیتالوپرام ۲۰ برای چیست؟

«۲۰» قدرت هر قرص به میلی‌گرم است. کاربرد سیتالوپرام ۲۰ با سیتالوپرام ۱۰ یا ۴۰ فرقی ندارد: درمان افسردگی [3] و در بریتانیا اختلال پانیک [1]. اینکه کدام قدرت و چه مقدار برای شما مناسب است را پزشک تعیین می‌کند.

فرق سیتالوپرام و اس‌سیتالوپرام چیست؟

اس‌سیتالوپرام شکل S خالص سیتالوپرام است [8]. سیتالوپرام مخلوط دو شکل آینه‌ای است و اثر اصلی آن هم از شکل S می‌آید [4]. کاربردهای تأییدشده‌ی FDA آن‌ها کمی متفاوت است [3][8]. انتخاب بین آن‌ها با پزشک است.

سیتالوپرام را صبح بخوریم یا شب؟

NHS می‌گوید سیتالوپرام را روزی یک بار، صبح یا عصر، مصرف کنید [1]. MedlinePlus می‌گوید هر روز حدود یک ساعت ثابت بخورید [2]. اگر خواب‌آلودگی یا بی‌خوابی دارید، درباره‌ی بهترین زمان با پزشک یا داروساز صحبت کنید.

آیا سیتالوپرام اعتیادآور است؟

ضدافسردگی‌ها ولع مصرف یا حس سرخوشی ایجاد نمی‌کنند، ولی ممکن است وابستگی جسمی بیاورند. یعنی قطع ناگهانی آن‌ها می‌تواند علائم قطع ایجاد کند [6]. به همین دلیل قطع باید تدریجی و با برنامه‌ی پزشک باشد [1].

سیتالوپرام بعد از چند روز اثر می‌کند؟

معمولاً چند هفته طول می‌کشد [1]. برچسب FDA می‌گوید ممکن است بهبود در ۱ تا ۴ هفته دیده شود [4]. NHS برای ضدافسردگی‌ها به‌طور کلی می‌گوید اثر کامل ممکن است تا ۸ هفته طول بکشد [5].

نام دیگر سیتالوپرام چیست؟

سیتالوپرام با نام‌های تجاری مختلفی فروخته می‌شود، ولی نام ژنریک «سیتالوپرام» (Citalopram) روی همه‌ی جعبه‌ها نوشته شده است. اگر مطمئن نیستید، از داروساز بپرسید.

اگر با مصرف سیتالوپرام حالم بدتر شد چه کنم؟

اگر افکار خودکشی یا خودآسیبی دارید، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید [9]. اگر افسردگی، اضطراب یا بی‌قراری‌تان بدتر شده، همان روز با پزشک تماس بگیرید [2]. دارو را خودتان قطع نکنید [1].

سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص و تجویز پزشک را نمی‌گیرد. سیتالوپرام یا هر داروی دیگری را خودسرانه شروع، قطع یا جایگزین نکنید و دوز آن را بدون نظر پزشک تغییر ندهید. در صورت افکار خودکشی یا علائم اورژانسی، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

منابع

1. NHS — Citalopram (بازبینی 2026-06-26). https://www.nhs.uk/medicines/citalopram/
2. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) — Citalopram (بازبینی 2025-11-15). https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a699001.html
3. DailyMed — Citalopram tablets, FDA prescribing information of the reference listed drug (نسخه‌ی فعلی). https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=4259d9b1-de34-43a4-85a8-41dd214e9177
4. U.S. Food and Drug Administration — Citalopram tablets, prescribing information of the reference listed drug (بازبینی 01/2019). https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2019/020822s051lbl.pdf
5. NHS — Antidepressants. https://www.nhs.uk/medicines/antidepressants/
6. Royal College of Psychiatrists — Antidepressants. https://www.rcpsych.ac.uk/mental-health/treatments-and-wellbeing/antidepressants
7. MedlinePlus — Escitalopram (بازبینی 2025-10-15). https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a603005.html
8. DailyMed — Escitalopram tablets and oral solution, FDA prescribing information of the reference listed drug. https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=13bb8267-1cab-43e5-acae-55a4d957630a
9. GOV.UK (Foreign, Commonwealth & Development Office) — Iran travel advice: Getting help (شماره‌ی اورژانس پزشکی ۱۱۵). https://www.gov.uk/foreign-travel-advice/iran/getting-help