STI چیست؟ بیماری‌های مقاربتی؛ علائم در زن و مرد و آزمایش

کلمه‌ی STI را روی برگه‌ی آزمایش دیده‌اید یا از پزشک شنیده‌اید و می‌خواهید بدانید یعنی چه و آیا جای نگرانی دارد؟ STI یعنی عفونتی که از راه تماس جنسی از فردی به فرد دیگر می‌رسد؛ این عفونت‌ها شایع‌اند و بسیاری از آن‌ها هیچ علامتی ندارند [1][3]. خبر خوب این است که همه‌ی آن‌ها با دارو قابل درمان یا کنترل‌اند و بعضی کاملاً درمان می‌شوند [2].

خلاصه در یک نگاه

• STI مخفف چیست؟ مخفف Sexually Transmitted Infection، یعنی «عفونت منتقله از راه جنسی». عامل آن می‌تواند ویروس، باکتری، قارچ یا انگل باشد [2].
• STI یا STD؟ STD (Sexually Transmitted Disease) یعنی «بیماری» ناشی از همان عفونت، وقتی علامت ایجاد کرده باشد. امروز مراکزی مثل CDC بیشتر از اصطلاح STI استفاده می‌کنند [2].
• راه انتقال: رابطه‌ی واژینال، دهانی یا مقعدی؛ بعضی هم با تماس پوست با پوست، از مادر به نوزاد یا از راه خون منتقل می‌شوند [1][4].
• بیشتر وقت‌ها بی‌علامت است: تنها راه مطمئن برای فهمیدن، آزمایش است [3].
• آزمایش: نمونه‌ی ادرار، سواب (نمونه‌برداری با گوش‌پاک‌کن مخصوص) یا آزمایش خون [3].
• درمان: کلامیدیا، سوزاک، سیفلیس و تریکومونیازیس درمان‌شدنی‌اند؛ تبخال، HIV، HPV و هپاتیت B درمان قطعی ندارند ولی قابل کنترل‌اند [1].
• پیشگیری: استفاده‌ی درست از کاندوم در هر بار رابطه، واکسن HPV و هپاتیت B و آزمایش منظم [1][25].

STI چیست و مخفف چه کلمه‌ای است؟

STI مخفف عبارت انگلیسی Sexually Transmitted Infection است؛ یعنی عفونتی (ویروسی، باکتریایی، قارچی یا انگلی) که از راه تماس جنسی منتقل می‌شود [2]. در فارسی به آن «عفونت مقاربتی»، «بیماری مقاربتی» یا «بیماری آمیزشی» هم می‌گویند؛ «مقاربت» یعنی آمیزش جنسی. سازمان جهانی بهداشت (WHO) می‌گوید بیش از ۳۰ نوع باکتری، ویروس و انگل از راه جنسی منتقل می‌شوند [1].

معروف‌ترین نام‌ها در این گروه سیفلیس، سوزاک (گنوره)، کلامیدیا، تبخال تناسلی، HPV (عامل زگیل تناسلی)، تریکومونیازیس، HIV و هپاتیت B هستند [1][3].

تفاوت STI و STD چیست؟

• STI (عفونت): خود عفونت است، چه علامت داشته باشد چه نداشته باشد [2].
• STD (بیماری): وقتی عفونت به علائم بیماری منجر شده باشد از این اصطلاح استفاده می‌شود [2].

این دو اصطلاح اغلب به جای هم به کار می‌روند، اما CDC (مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا) و بسیاری از مراکز دیگر بیشتر از STI استفاده می‌کنند [2]. دلیلش ساده است: بسیاری از این عفونت‌ها علامتی ندارند یا علائمشان خفیف است، پس فرد ممکن است عفونت داشته باشد بی‌آنکه بداند [2].

این عفونت‌ها چقدر شایع‌اند؟

• طبق برآورد WHO، هر روز بیش از ۱ میلیون عفونت مقاربتی درمان‌شدنی در افراد ۱۵ تا ۴۹ ساله در جهان رخ می‌دهد که بیشترشان بی‌علامت‌اند [1].
• در سال ۲۰۲۲ حدود ۸ میلیون بزرگسال ۱۵ تا ۴۹ ساله به سیفلیس مبتلا شده‌اند [1].
• حدود ۵۲۰ میلیون نفر ۱۵ تا ۴۹ ساله (۱۳ درصد) عفونت ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۲ (HSV-2) دارند [1].

بیماری‌های مقاربتی چگونه منتقل می‌شوند؟

• رابطه‌ی جنسی: واژینال، دهانی و مقعدی، راه اصلی انتقال است [2][4].
• تماس پوست با پوست ناحیه‌ی تناسلی: مثلاً در تبخال و HPV [4][10].
• از مادر به نوزاد: در بارداری، زایمان یا شیردهی [1][4].
• خون: انتقال خون ناایمن یا استفاده‌ی مشترک از سرنگ و وسایل تزریق، مثلاً در HIV و هپاتیت B [1][13][14].

HIV از راه بوسیدن، در آغوش گرفتن، دست دادن، استفاده‌ی مشترک از توالت یا ظرف غذا منتقل نمی‌شود [13].

انواع بیماری‌های مقاربتی

WHO هشت عامل را مسئول بیشتر موارد STI می‌داند: سه باکتری (کلامیدیا، سوزاک و سیفلیس)، یک انگل (تریکومونیازیس) و چهار ویروس (هپاتیت B، هرپس سیمپلکس، HIV و HPV) [1].

کلامیدیا (Chlamydia)

بیشتر افراد مبتلا به کلامیدیا هیچ علامتی ندارند [5]. اگر علامت ظاهر شود، ممکن است از یک هفته تا چند ماه بعد از ابتلا باشد: ترشح غیرطبیعی، سوزش ادرار، خونریزی بعد از رابطه یا بین قاعدگی‌ها در زنان، و درد و تورم بیضه در مردان [5]. با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود، اما اگر درمان نشود می‌تواند به عفونت لگن (PID)، ناباروری یا بارداری خارج رحمی برسد [5]. برای آشنایی با روش انجام آزمایش، مطلب آزمایش کلامیدیا را بخوانید.

سوزاک یا گنوره (Gonorrhea)

همه‌ی مبتلایان به سوزاک علامت ندارند [6]. علائم احتمالی در زنان ترشح زرد یا سبز واژن، سوزش ادرار و درد زیر شکم و در مردان ترشح از آلت، سوزش ادرار و درد بیضه است [6]. معمولاً با یک نوبت آنتی‌بیوتیک (تزریقی یا خوراکی) درمان می‌شود [6]. WHO هشدار می‌دهد مقاومت سوزاک به آنتی‌بیوتیک‌ها در سال‌های اخیر به‌سرعت زیاد شده است [1]؛ به همین دلیل مصرف خودسرانه‌ی آنتی‌بیوتیک کار درستی نیست.

سیفلیس (Syphilis)

اولین علامت سیفلیس معمولاً یک زخم بدون درد روی آلت تناسلی، واژن یا مقعد است که ممکن است اصلاً دیده نشود [7]. بعدها ممکن است بثورات پوستی (اغلب بدون خارش) روی کف دست و پا، لکه‌های سفید در دهان، علائم شبیه آنفلوانزا، تورم غدد لنفاوی و ریزش تکه‌ای مو ظاهر شود [7]. سیفلیس با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود و بعد از درمان چند بار آزمایش خون پیگیری لازم است [7].

تبخال تناسلی (Genital Herpes)

عامل تبخال تناسلی ویروس هرپس سیمپلکس است [8]. علائم آن تاول‌های کوچکی است که می‌ترکند و زخم‌های قرمز باز به جا می‌گذارند، همراه با گزگز، خارش یا درد هنگام ادرار [8]. حمله‌های بعدی معمولاً خفیف‌تر از بار اول‌اند و ویروس حتی بدون علامت هم ممکن است منتقل شود [8]. تبخال تناسلی درمان قطعی ندارد؛ داروی ضدویروس اگر در شروع علائم مصرف شود، دوره‌ی بیماری را کوتاه‌تر می‌کند [8].

HPV و زگیل تناسلی

HPV گروهی بسیار شایع از ویروس‌هاست و بیشتر افراد در طول زندگی با یکی از انواع آن برخورد می‌کنند [9]. معمولاً علامتی ندارد و بدن اغلب ظرف ۲ سال آن را پاک می‌کند [9]. بعضی انواع آن زگیل تناسلی (برجستگی‌های کوچک و زبر پوستی) ایجاد می‌کنند و بعضی انواع پرخطر با سرطان دهانه‌ی رحم، مقعد، آلت تناسلی، ولو، واژن و برخی سرطان‌های سر و گردن مرتبط‌اند [9][10]. توضیح کامل‌تر را در مطلب HPV چیست؟ علائم و درمان و تفاوت جوش و زگیل را در فرق آکنه و زگیل تناسلی بخوانید. همه‌ی برجستگی‌های ناحیه‌ی تناسلی عفونت نیستند؛ برای نمونه درباره‌ی دانه‌های مرواریدمانند آلت تناسلی بخوانید و تشخیص را به معاینه‌ی پزشک بسپارید.

تریکومونیازیس (Trichomoniasis)

عامل تریکومونیازیس یک انگل است [12]. بسیاری از مبتلایان علامتی ندارند و بیشتر مردان مبتلا بی‌علامت‌اند [12]. در زنان ممکن است ترشح زرد مایل به سبز، گاهی کف‌آلود یا با بوی ماهی، خارش، سوزش و درد هنگام ادرار یا رابطه ایجاد کند [11]. با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود و شریک جنسی هم باید درمان شود [11][12].

HIV

HIV ویروسی است که سیستم ایمنی را ضعیف می‌کند [13]. بعضی افراد ۲ تا ۶ هفته بعد از ابتلا یک بیماری کوتاه شبیه آنفلوانزا (تب، گلودرد، تورم غدد، بثورات) دارند و بعد ممکن است سال‌ها هیچ علامتی نداشته باشند [13]. HIV درمان قطعی ندارد، اما با داروهای ضدرتروویروسی بیشتر افراد عمر طولانی و سالمی دارند؛ اگر بار ویروس با درمان غیرقابل‌تشخیص شود، ویروس به دیگری منتقل نمی‌شود [13]. درباره‌ی انواع آزمایش در مطلب آزمایش HIV بخوانید.

هپاتیت B

هپاتیت B عفونت کبد است که از راه خون و مایعات بدن، از جمله رابطه‌ی جنسی بدون کاندوم و وسایل تزریق مشترک، و از مادر به نوزاد هنگام زایمان منتقل می‌شود [14]. بیشتر افراد علامتی ندارند یا علائم خفیف دارند [14]. اگر عفونت بیش از ۶ ماه بماند مزمن می‌شود و در صورت درمان‌نشدن می‌تواند به سیروز و سرطان کبد برسد [14]. واکسن بهترین راه پیشگیری است [14]. مطلب کامل: هپاتیت B.

سایر موارد

NHS شپش ناحیه‌ی تناسلی و گال (جرب) را هم در فهرست عفونت‌هایی که با تماس جنسی منتقل می‌شوند آورده است [3].

جدول مقایسه‌ی بیماری‌های مقاربتی شایع

علائم بیماری‌های مقاربتی

مهم‌ترین نکته: بسیاری از STIها هیچ علامتی ندارند یا علائم خفیفی دارند، پس نبودن علامت به معنای نداشتن عفونت نیست [2][3]. علائم زیر می‌تواند نشانه‌ی STI باشد، اما بعضی از آن‌ها در عفونت‌های غیرمقاربتی هم دیده می‌شوند و تشخیص فقط با معاینه و آزمایش است [3].

علائم بیماری مقاربتی در زنان

• ترشح غیرطبیعی واژن؛ مثلاً زرد یا سبز در سوزاک [6]، یا کف‌آلود با بوی ماهی در تریکومونیازیس [11]
• سوزش یا درد هنگام ادرار [3]
• خونریزی بعد از رابطه یا بین دو قاعدگی [5]؛ علت‌های دیگر این خونریزی را در مطلب خونریزی بین قاعدگی ببینید
• درد زیر شکم یا درد عمقی هنگام رابطه [5][15]
• خارش، سوزش یا التهاب واژن و ولو [11][12]
• تاول، زخم، زگیل یا برجستگی در ناحیه‌ی تناسلی یا مقعد [3]

علائم بیماری مقاربتی در مردان

• ترشح از سر آلت؛ مثلاً کدر یا آبکی در کلامیدیا [5][6]
• سوزش یا درد هنگام ادرار [3]
• سوزش و خارش اطراف آلت و بیضه‌ها [5]
• درد یا تورم بیضه [5][6]
• سوزش بعد از ادرار یا انزال و تکرر ادرار (در تریکومونیازیس) [11][12]
• تاول، زخم، زگیل یا برجستگی روی آلت، اطراف آن یا مقعد [3]

علائمی که در هر دو جنس دیده می‌شود

• خارش ناحیه‌ی تناسلی یا مقعد و ترشح از مقعد [3]
• بثورات پوستی، از جمله روی کف دست و پا در سیفلیس [3][7]
• علائم شبیه آنفلوانزا چند هفته بعد از ابتلا به HIV [13]
• زگیل در دهان یا گلو (بسیار نادر) [3]

از کجا بفهمم بیماری مقاربتی دارم؟ آزمایش STI چیست؟

چون بیشتر STIها بی‌علامت‌اند، تنها راه مطمئن آزمایش است [3]. پزشک ممکن است درباره‌ی رابطه‌های جنسی‌تان سؤال کند و ناحیه‌ی تناسلی یا مقعد را معاینه کند؛ این سؤال‌ها و معاینه بخشی از روند معمول آزمایش STI است [3].

آزمایش STI شامل چه نمونه‌هایی است؟

اگر نمونه‌ی ادرار می‌دهید، MedlinePlus توصیه می‌کند تا ۲ ساعت قبل از آن ادرار نکنید [18]. کیت‌های خانگی برای بعضی STIها وجود دارد، اما CDC توصیه می‌کند حتی در این صورت درباره‌ی سابقه‌ی جنسی و آزمایش‌ها با پزشک صحبت کنید [3][16].

چند وقت بعد از رابطه آزمایش بدهم؟

• اگر علامت دارید: صبر نکنید و همان موقع مراجعه کنید [3].
• اگر علامت ندارید: طبق NHS، بعضی STIها تا ۷ هفته بعد از رابطه‌ی بدون محافظت در آزمایش دیده نمی‌شوند؛ بهتر است ۷ هفته صبر کنید [3].
• HIV: طبق CDC، آزمایش NAT معمولاً ۱۰ تا ۳۳ روز، آزمایش آنتی‌ژن/آنتی‌بادی خون وریدی ۱۸ تا ۴۵ روز، آزمایش سریع آنتی‌ژن/آنتی‌بادی با خون نوک انگشت ۱۸ تا ۹۰ روز و آزمایش آنتی‌بادی ۲۳ تا ۹۰ روز بعد از تماس، عفونت را نشان می‌دهد [17]. جواب منفی بعد از تماس اخیر ممکن است تکرار آزمایش چند هفته بعد را لازم کند [13].
• اگر در ۷۲ ساعت گذشته ممکن است در معرض HIV قرار گرفته باشید: منتظر آزمایش نمانید؛ داروی پیشگیری بعد از تماس (PEP) فقط تا ۷۲ ساعت مؤثر است و باید فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید [13].

چه کسانی باید غربالگری شوند؟

توصیه‌های زیر از CDC و USPSTF (کارگروه خدمات پیشگیری آمریکا) است؛ برنامه‌ی غربالگری کشور شما ممکن است متفاوت باشد و بهتر است با پزشک درباره‌اش صحبت کنید.

برای مردانی که با زنان رابطه دارند، USPSTF شواهد را برای توصیه به غربالگری روتین کلامیدیا و سوزاک کافی نمی‌داند [21]؛ اما هر کسی که علامت دارد یا شریکش مبتلا شده باید آزمایش بدهد [18].

درمان STI چگونه است؟

CDC می‌گوید همه‌ی STIها با دارو قابل درمان (یا کنترل) هستند و بعضی کاملاً درمان می‌شوند [2]. نوع دارو و مدت مصرف را پزشک بر اساس نوع عفونت تعیین می‌کند.

• عفونت‌های باکتریایی و انگلی (کلامیدیا، سوزاک، سیفلیس، تریکومونیازیس) با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شوند [1][4]. دوره‌ی دارو را کامل کنید، حتی اگر زودتر بهتر شدید [3][11].
• عفونت‌های ویروسی (تبخال، HIV، HPV، هپاتیت B) درمان قطعی ندارند، اما داروهای ضدویروس علائم را کم می‌کنند و خطر انتقال را پایین می‌آورند [4].
• پرهیز از رابطه: تا وقتی شما و شریک‌تان درمان را تمام نکرده‌اید، رابطه (حتی دهانی) نداشته باشید [3]. برای کلامیدیا CDC توصیه می‌کند تا ۷ روز بعد از درمان تک‌دوز یا تا پایان دوره‌ی ۷ روزه و درمان همه‌ی شرکا صبر کنید [19]؛ برای تریکومونیازیس NHS دست‌کم ۱ هفته بعد از پایان درمان را توصیه می‌کند [11].
• اطلاع به شریک جنسی: شریک فعلی و شرکای قبلی باید باخبر شوند تا آزمایش و درمان شوند؛ در بسیاری از کلینیک‌ها این کار بدون ذکر نام شما انجام می‌شود [3]. درمان شریک برای جلوگیری از ابتلای دوباره ضروری است [1].
• آزمایش پیگیری: برای کلامیدیا آزمایش دوباره حدود ۳ ماه بعد از درمان توصیه می‌شود [19]؛ برای سوزاک NHS آزمایش دوباره حدود یک هفته بعد از شروع درمان [6] و برای سیفلیس چند آزمایش خون در ۱۲ ماه اول را توصیه می‌کند [7].

عوارض؛ آیا بیماری‌های مقاربتی کشنده‌اند؟

STIهایی که درمان نشوند یا دیر درمان شوند می‌توانند به بیماری جدی‌تر برسند؛ به همین دلیل درمان سریع اهمیت دارد [4][15]:

• عفونت لگن (PID) و ناباروری: سوزاک و کلامیدیا از علل اصلی عفونت لگن و ناباروری در زنان‌اند [1]. PID می‌تواند درد مزمن لگن، مشکلات باروری و افزایش خطر بارداری خارج رحمی ایجاد کند [15]. بیشتر بخوانید: ناباروری در زنان و مردان.
• در مردان: عفونت بیضه یا پروستات و در کلامیدیا گاهی آرتریت واکنشی [5][6].
• سرطان: انواع پرخطر HPV با سرطان دهانه‌ی رحم و چند سرطان دیگر مرتبط‌اند [9] و طبق WHO عفونت HPV هر سال با بیش از ۳۱۱ هزار مرگ ناشی از سرطان دهانه‌ی رحم همراه است [1]. غربالگری منظم در این زمینه نقش مهمی دارد؛ مطلب سرطان دهانه رحم را ببینید.
• هپاتیت B: طبق WHO در سال ۲۰۲۲ حدود ۱.۱ میلیون مرگ ناشی از هپاتیت B، بیشتر به علت سیروز و سرطان کبد، رخ داده است [1].
• سیفلیس درمان‌نشده: ممکن است سال‌ها بعد به قلب، مغز (تشنج، مشکلات حافظه، دمانس)، اعصاب، بینایی و شنوایی آسیب بزند [7].
• HIV درمان‌نشده: سیستم ایمنی را ضعیف و خطر بیماری‌های جدی را زیاد می‌کند؛ مرحله‌ی پیشرفته‌ی آن ایدز نام دارد [13]. با درمان، بیشتر افراد عمر طولانی و سالمی دارند [13].
• افزایش خطر HIV: داشتن STI خطر ابتلا به HIV را بیشتر می‌کند [1].

پیشگیری از بیماری‌های مقاربتی

• کاندوم: استفاده‌ی درست در هر بار رابطه یکی از مؤثرترین روش‌های محافظت است [1][25]، اما از زخم‌های خارج از ناحیه‌ای که کاندوم می‌پوشاند (مثل سیفلیس و تبخال) محافظت نمی‌کند [1] و در برابر HPV هم محافظت کامل ندارد [9].
• واکسن: برای هپاتیت B و HPV واکسن ایمن و بسیار مؤثر وجود دارد [1]. واکسن تبخال، کلامیدیا و سوزاک هنوز در مراحل اولیه‌ی تحقیقات بالینی است [1].
• PrEP و PEP برای HIV: PrEP داروی پیشگیری برای افرادی است که در معرض خطر بیشتر HIV هستند، و PEP بعد از تماس احتمالی، فقط تا ۷۲ ساعت قابل شروع است [13]. هر دو باید زیر نظر پزشک باشند.
• آزمایش منظم و صحبت با شریک: شما و شریک‌تان آزمایش بدهید و نتیجه را با هم در میان بگذارید [25].
• رابطه‌ی تک‌همسری متقابل با شریکی که آزمایش داده و STI ندارد، و کم کردن تعداد شرکای جنسی، خطر را کم می‌کند [25].
• پرهیز از رابطه‌ی جنسی (واژینال، دهانی و مقعدی) تنها راه اجتناب کامل از STIهاست [25].

بیماری‌های مقاربتی در بارداری

بارداری از ابتلا به STI محافظت نمی‌کند و این عفونت‌ها می‌توانند هم برای مادر و هم برای جنین مشکل ایجاد کنند [26]. انتقال از مادر به نوزاد ممکن است به مرده‌زایی، مرگ نوزاد، وزن کم هنگام تولد و زایمان زودرس منجر شود [1].

• سیفلیس: ممکن است به جنین منتقل شود (سیفلیس مادرزادی) و خطر سقط، زایمان زودرس و مرده‌زایی را بالا ببرد [7]. USPSTF غربالگری سیفلیس را برای همه‌ی زنان باردار در اوایل بارداری توصیه می‌کند [23].
• کلامیدیا: ممکن است هنگام زایمان به نوزاد برسد و عفونت چشم یا ریه ایجاد کند؛ در بارداری ۴ هفته بعد از درمان دوباره آزمایش انجام می‌شود [5].
• سوزاک: خطر زایمان زودرس و وزن کم نوزاد را بالا می‌برد و اگر عفونت چشم نوزاد درمان نشود ممکن است به نابینایی برسد [6].
• تبخال تناسلی: خطر بیماری جدی تبخال نوزادی وجود دارد؛ به همین دلیل گاهی از حدود هفته‌ی ۳۲ داروی ضدویروس پیشنهاد می‌شود [8].
• تریکومونیازیس: درمان‌نشده ممکن است به زایمان زودرس یا وزن کم نوزاد منجر شود [11].
• HIV و هپاتیت B: ممکن است در بارداری، زایمان یا شیردهی (HIV) یا هنگام زایمان (هپاتیت B) به نوزاد منتقل شوند [13][14].

CDC آزمایش سیفلیس، HIV، هپاتیت B و هپاتیت C را از اوایل بارداری توصیه می‌کند [16]. بعضی STIها با آنتی‌بیوتیک‌هایی که در بارداری بی‌خطرند درمان می‌شوند و برای بعضی دیگر داروی ضدویروس یا اقدام‌های دیگری برای کم کردن خطر انتقال به نوزاد لازم است [26].

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

• هر یک از علائم بالا را دارید (ترشح غیرطبیعی، سوزش ادرار، زخم، تاول، زگیل یا خارش ناحیه‌ی تناسلی) [3].
• شریک جنسی‌تان علامت دارد یا STI در او تشخیص داده شده است [3][18].
• بعد از رابطه‌ی بدون کاندوم نگران هستید [3].
• باردار هستید یا قصد بارداری دارید [16][26].

فوری مراجعه کنید اگر:

• ممکن است در ۷۲ ساعت گذشته در معرض HIV قرار گرفته باشید (برای PEP) [13].
• درد شدید یا رو به بدتر شدن لگن یا زیر شکم، خونریزی شدید واژن، تب بالا، استفراغ یا سرگیجه و غش دارید؛ این‌ها می‌تواند نشانه‌ی عفونت شدید لگن یا بارداری خارج رحمی باشد [15].
• با وجود مصرف آنتی‌بیوتیک برای عفونت لگن بعد از ۳ روز بهتر نشده‌اید [15].

پرسش‌های متداول

STI در پزشکی به چه معناست؟

STI مخفف Sexually Transmitted Infection یعنی «عفونت منتقله از راه جنسی»؛ عفونتی ویروسی، باکتریایی، قارچی یا انگلی که از راه تماس جنسی منتقل می‌شود [2]. اگر این کلمه روی برگه‌ی آزمایش آمده، یعنی موضوع آن آزمایش یک یا چند عفونت مقاربتی است.

بیماری‌های مقاربتی یا STD چه هستند؟

STD یعنی بیماری ناشی از یک STI، وقتی عفونت علامت ایجاد کرده باشد [2]. این دو اصطلاح اغلب به جای هم به کار می‌روند، اما امروز بیشتر از STI استفاده می‌شود چون بسیاری از عفونت‌ها علامتی ندارند [2].

بیماری‌های آمیزشی شامل چه بیماری‌هایی هستند؟

هشت عامل اصلی طبق WHO عبارت‌اند از کلامیدیا، سوزاک، سیفلیس، تریکومونیازیس، هپاتیت B، تبخال تناسلی (هرپس سیمپلکس)، HIV و HPV [1]. شپش ناحیه‌ی تناسلی و گال هم ممکن است با تماس جنسی منتقل شوند [3].

علائم بیماری STI در زنان چیست؟

ترشح غیرطبیعی واژن، سوزش ادرار، خونریزی بعد از رابطه یا بین قاعدگی‌ها، درد زیر شکم، خارش و سوزش واژن و زخم، تاول یا زگیل ناحیه‌ی تناسلی [3][5][6][11]. بسیاری از زنان مبتلا هیچ علامتی ندارند [5].

علائم بیماری STI در مردان چیست؟

ترشح از آلت، سوزش ادرار، درد یا تورم بیضه، خارش اطراف آلت و زخم، تاول یا زگیل [3][5][6]. در تریکومونیازیس بیشتر مردان بی‌علامت‌اند [12].

از کجا بفهمم بیماری مقاربتی دارم؟

فقط با آزمایش؛ چون بسیاری از STIها علامتی ندارند [3]. آزمایش ممکن است شامل نمونه‌ی ادرار، سواب از ناحیه‌ی تناسلی، مقعد یا گلو، و آزمایش خون باشد [3][16].

آزمایش STI چند هفته بعد از رابطه قابل اعتماد است؟

طبق NHS بعضی STIها تا ۷ هفته بعد از رابطه در آزمایش دیده نمی‌شوند؛ اگر علامت ندارید بهتر است ۷ هفته صبر کنید، ولی اگر علامت دارید همان موقع مراجعه کنید [3]. زمان تشخیص HIV به نوع آزمایش بستگی دارد (از ۱۰ تا ۹۰ روز) [17].

آیا STI درمان دارد؟

بله؛ همه با دارو قابل درمان یا کنترل‌اند [2]. کلامیدیا، سوزاک، سیفلیس و تریکومونیازیس با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شوند و تبخال، HIV، HPV و هپاتیت B درمان قطعی ندارند ولی با دارو کنترل می‌شوند [1][4].

بیماری‌های مقاربتی کشنده کدام‌اند؟

بدون درمان، HIV می‌تواند به ایدز برسد [13]، هپاتیت B به سیروز و سرطان کبد [1][14]، انواع پرخطر HPV به سرطان دهانه‌ی رحم و سرطان‌های دیگر [9]، و سیفلیس به آسیب قلب و مغز [7]. به همین دلیل آزمایش و درمان سریع اهمیت زیادی دارد [4].

آیا بیماری مقاربتی بدون رابطه‌ی جنسی هم منتقل می‌شود؟

بعضی بله؛ مثلاً از مادر به نوزاد، از راه خون آلوده یا وسایل تزریق مشترک، و تبخال و HPV با تماس پوست با پوست ناحیه‌ی تناسلی [1][4]. HIV از راه بوسیدن، دست دادن یا استفاده‌ی مشترک از توالت منتقل نمی‌شود [13].

سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان پزشک نیست. برای تشخیص، انتخاب آزمایش و هر نوع دارو با پزشک مشورت کنید و هیچ دارویی، از جمله آنتی‌بیوتیک، را خودسرانه مصرف نکنید.

منابع

1. World Health Organization. Sexually transmitted infections (STIs) – Fact sheet (10 September 2025). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sexually-transmitted-infections-(stis)
2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). About Sexually Transmitted Infections (STIs). https://www.cdc.gov/sti/about/index.html
3. NHS. Sexually transmitted infections (STIs). https://www.nhs.uk/conditions/sexually-transmitted-infections-stis/
4. MedlinePlus (NLM). Sexually Transmitted Infections. https://medlineplus.gov/sexuallytransmittedinfections.html
5. NHS. Chlamydia. https://www.nhs.uk/conditions/chlamydia/
6. NHS. Gonorrhoea. https://www.nhs.uk/conditions/gonorrhoea/
7. NHS. Syphilis. https://www.nhs.uk/conditions/syphilis/
8. NHS. Genital herpes. https://www.nhs.uk/conditions/genital-herpes/
9. NHS. Human papillomavirus (HPV). https://www.nhs.uk/conditions/human-papilloma-virus-hpv/
10. NHS. Genital warts. https://www.nhs.uk/conditions/genital-warts/
11. NHS. Trichomoniasis. https://www.nhs.uk/conditions/trichomoniasis/
12. MedlinePlus (NLM). Trichomoniasis. https://medlineplus.gov/trichomoniasis.html
13. NHS. HIV and AIDS. https://www.nhs.uk/conditions/hiv-and-aids/
14. NHS. Hepatitis B. https://www.nhs.uk/conditions/hepatitis-b/
15. NHS. Pelvic inflammatory disease (PID). https://www.nhs.uk/conditions/pelvic-inflammatory-disease-pid/
16. CDC. Getting Tested for STIs. https://www.cdc.gov/sti/testing/index.html
17. CDC. Getting Tested for HIV. https://www.cdc.gov/hiv/testing/index.html
18. MedlinePlus (NLM). Chlamydia Test. https://medlineplus.gov/lab-tests/chlamydia-test/
19. CDC. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021: Chlamydial Infections. https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/chlamydia.htm
20. CDC. Clinical Testing and Diagnosis for Hepatitis B. https://www.cdc.gov/hepatitis-b/hcp/diagnosis-testing/index.html
21. US Preventive Services Task Force. Chlamydia and Gonorrhea: Screening (Final Recommendation Statement, 2021). https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/recommendation/chlamydia-and-gonorrhea-screening
22. US Preventive Services Task Force. Syphilis Infection in Nonpregnant Adolescents and Adults: Screening (2022). https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/recommendation/syphilis-infection-nonpregnant-adults-adolescents-screening
23. US Preventive Services Task Force. Syphilis Infection During Pregnancy: Screening (2025). https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/recommendation/syphilis-infection-in-pregnancy-screening
24. US Preventive Services Task Force. Human Immunodeficiency Virus (HIV) Infection: Screening (2019). https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/recommendation/human-immunodeficiency-virus-hiv-infection-screening
25. CDC. How to Prevent STIs. https://www.cdc.gov/sti/prevention/index.html
26. CDC. About STIs and Pregnancy. https://www.cdc.gov/sti/about/about-stis-and-pregnancy.html