دسته بندی:
25 تیر 1405 
9 بازدید
خونریزی بین قاعدگی یا لکهبینی بیندورهای (Intermenstrual Bleeding) به هرگونه خونریزی یا لکهٔ خونی گفته میشود که خارج از بازهٔ عادت ماهانه رخ دهد. این وضعیت شایع است و در بسیاری موارد علتی خوشخیم دارد، اما گاهی میتواند نشانهٔ مشکلی باشد که نیاز به بررسی پزشک دارد. در این مقاله، بر اساس منابع علمی معتبر، به تعریف دقیق لکهبینی، علل شایع آن و مهمتر از همه، زمانهایی که باید فوراً به پزشک مراجعه کرد میپردازیم.
لکهبینی چیست و چه تفاوتی با قاعدگی دارد؟
قاعدگی طبیعی معمولاً بهصورت خونریزی منظم با فاصلهٔ زمانی مشخص (معمولاً هر ۲۱ تا ۳۵ روز) و طول مدت مشخص رخ میدهد. در مقابل، لکهبینی یا خونریزی بینابینی، خونریزی سبک یا لکهٔ خونی (اغلب به رنگ صورتی یا قهوهای) است که در هر زمانی از چرخهٔ قاعدگی، خارج از روزهای عادت ماهانه، دیده میشود. طبق کلینیک کلیولند، حجم خون در لکهبینی بسیار کمتر از قاعدگی معمول است؛ بهطوریکه اغلب تنها بهصورت چند قطره خون روی لباس زیر یا هنگام تمیزکردن دیده میشود و برخلاف قاعدگی، معمولاً به استفاده از تامپون نیاز پیدا نمیکند. توجه به این نکته مهم است که این مقاله بهطور اختصاصی روی «خونریزی بین دو دورهٔ قاعدگی» تمرکز دارد و به بینظمی کلی چرخهٔ قاعدگی (مانند تغییر فاصلهٔ بین دورهها) نمیپردازد.
علل شایع خونریزی بین قاعدگی
طبق منابع معتبر پزشکی از جمله کالج آمریکایی زنان و زایمان (ACOG) و کلینیک مایو، علل متعددی میتوانند باعث لکهبینی بین دو دورهٔ قاعدگی شوند.
۱. خونریزی حوالی تخمکگذاری
برخی افراد در میانهٔ چرخهٔ قاعدگی، همزمان با تخمکگذاری، دچار لکهبینی سبک ناشی از افت موقت هورمون استروژن میشوند. عدم تخمکگذاری (Anovulation) نیز میتواند باعث خونریزی نامنظم شود، زیرا در این حالت بخشهایی از لایهٔ داخلی رحم (اندومتر) بیش از حد ضخیم میشود؛ این وضعیت در سالهای ابتدایی پس از شروع قاعدگی، دوران پیش از یائسگی، و در بیماریهایی مانند سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) و کمکاری تیروئید شایعتر است.
۲. شروع یا تغییر روشهای پیشگیری هورمونی
روشهای هورمونی پیشگیری از بارداری (مانند قرصهای ضدبارداری، آییودی هورمونی، یا تزریقی) میتوانند در ماههای ابتدایی مصرف یا هنگام تغییر نوع دارو باعث خونریزی جهشی (Breakthrough Bleeding) شوند. آییودی مسی نیز میتواند خونریزی قاعدگی را سنگینتر و طولانیتر کند و با لکهبینی بین دورهها همراه باشد؛ طبق کلینیک کلیولند این عوارض معمولاً پس از چند ماه اول کاهش مییابند.
۳. پولیپ و فیبروم رحمی
پولیپهای رحمی یا دهانهٔ رحم (Cervical/Endometrial Polyps) و فیبرومهای رحمی (Uterine Fibroids) رشدهای معمولاً خوشخیم هستند که میتوانند باعث خونریزی نامنظم یا سنگین شوند.
۴. عفونت و التهاب دهانهٔ رحم (سرویسیت)
التهاب دهانهٔ رحم (Cervicitis)، اغلب ناشی از عفونتهای مقاربتی مانند کلامیدیا یا سوزاک، یا عفونتهایی مانند تریکومونیازیس، از علل شناختهشدهٔ خونریزی بین قاعدگی و بهویژه خونریزی پس از نزدیکی است. طبق منبع مرجع StatPearls، ترشح چرکی یا مخاطیچرکی همراه با خونریزی بینابینی یا پس از نزدیکی از نشانههای معمول سرویسیت است.
۵. بارداری، از جمله خونریزی لانهگزینی
بارداری، حتی در مراحل بسیار اولیه، میتواند با لکهبینی همراه باشد. خونریزی لانهگزینی (Implantation Bleeding) نوعی لکهبینی سبک است که در برخی افراد حدود ۱۰ تا ۱۴ روز پس از لقاح، همزمان با لانهگزینی جنین در دیوارهٔ رحم رخ میدهد و اغلب با قاعدگی اشتباه گرفته میشود. با این حال، طبق کالج آمریکایی زنان و زایمان (ACOG) و سرویس ملی سلامت بریتانیا (NHS)، هر خونریزی در دوران بارداری باید توسط پزشک بررسی شود، زیرا از جمله علل آن میتوان به بارداری خارج رحمی (Ectopic Pregnancy) و سقط اشاره کرد. ACOG تصریح میکند که گاهی خونریزی واژینال تنها نشانهٔ بارداری خارج رحمی است و در صورت همراهی با درد شکم، لگن یا شانه باید بیدرنگ با پزشک تماس گرفت.
۶. اختلالات تیروئید و PCOS
کمکاری یا پرکاری تیروئید و سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) از علل هورمونی شایع بینظمی و خونریزی بینابینی محسوب میشوند، زیرا در تنظیم هورمونهای مؤثر بر چرخهٔ قاعدگی اختلال ایجاد میکنند.
۷. نازکشدن بافت واژن پس از یائسگی (آتروفی)
پس از یائسگی، کاهش استروژن میتواند باعث نازک و شکنندهشدن بافت واژن و رحم (آتروفی واژن) شود که خود میتواند منجر به خونریزی، بهویژه پس از نزدیکی، گردد. با این حال، هرگونه خونریزی پس از یائسگی باید حتماً توسط پزشک بررسی شود (به بخش زیر مراجعه کنید).
جدول خلاصهٔ علل شایع لکهبینی
زمان مراجعهٔ فوری به پزشک
در بیشتر موارد، لکهبینی خفیف و گذرا نگرانکننده نیست، اما برخی شرایط نیازمند ارزیابی سریع پزشکی هستند. در موارد زیر باید بدون تأخیر به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کرد:
- خونریزی پس از یائسگی: طبق کلینیک مایو، هرگونه خونریزی واژینال پس از یائسگی غیرطبیعی است و باید در اسرعوقت توسط پزشک بررسی شود، زیرا علت آن میتواند از موارد خوشخیم مانند آتروفی و پولیپ تا هایپرپلازی یا سرطان لایهٔ داخلی رحم متغیر باشد.
- خونریزی پس از نزدیکی (Postcoital Bleeding): این نوع خونریزی میتواند نشانهٔ پولیپ، عفونت، یا در موارد نادر ضایعات دهانهٔ رحم باشد و نیازمند معاینه است.
- خونریزی سنگین: طبق کالج آمریکایی زنان و زایمان (ACOG)، خیسشدن یک یا چند نوار بهداشتی یا تامپون در هر ساعت و برای چند ساعت پیاپی، «خونریزی قاعدگی سنگین» محسوب میشود و باید با پزشک در میان گذاشته شود. کلینیک کلیولند نیز خیسشدن دو نوار بهداشتی یا تامپون یا بیشتر در هر ساعت بهمدت دو تا سه ساعت پیاپی را نشانهٔ نیاز به مراجعه به پزشک یا دریافت مراقبت اورژانسی میداند. خونریزی سنگین میتواند به کمخونی فقر آهن منجر شود که با نشانههایی مانند خستگی شدید، ضعف و تنگی نفس بروز میکند.
- خونریزی در دوران بارداری: هرگونه خونریزی یا لکهبینی در بارداری، صرفنظر از شدت آن، باید توسط پزشک ارزیابی شود. طبق NHS، در صورت همراهی خونریزی با درد شدید شکم، درد شانه یا از حال رفتن، باید فوراً اورژانس تماس گرفته شود.
جمعبندی
خونریزی بین قاعدگی میتواند طیف وسیعی از علل، از تغییرات طبیعی هورمونی گرفته تا مشکلاتی که نیاز به درمان دارند، داشته باشد. تشخیص دقیق علت نیازمند معاینه و در صورت لزوم آزمایش یا تصویربرداری توسط پزشک متخصص زنان است. خودتشخیصی یا نادیدهگرفتن خونریزیهای مکرر یا همراه با علائم هشداردهنده توصیه نمیشود.
این مطلب صرفاً جنبهٔ اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاورهٔ پزشک نیست.
منابع
- ACOG — Abnormal Uterine Bleeding
- ACOG — Heavy Menstrual Bleeding
- ACOG — Bleeding During Pregnancy
- Mayo Clinic — Vaginal Bleeding: Causes
- Mayo Clinic — Bleeding After Menopause: A Concern?
- Cleveland Clinic — Implantation Bleeding
- Cleveland Clinic — Spotting During Ovulation
- Cleveland Clinic — Bleeding After Sex: Causes and Risk Factors
- Cleveland Clinic — Abnormal Uterine Bleeding
- Cleveland Clinic — Menorrhagia (Heavy Menstrual Bleeding)
- Cleveland Clinic — Paragard (Copper IUD)
- NHS — Vaginal Bleeding Between Periods or After Sex
- NHS — Vaginal Bleeding in Pregnancy
- StatPearls (NCBI) — Cervicitis
- NCBI PMC — Postcoital Bleeding: A Review on Etiology, Diagnosis, and Management
