زگیل تناسلی یا جوش؟ فرق‌ها و ضایعات شبیه زگیل تناسلی

یک برجستگی کوچک در ناحیه‌ی تناسلی کافی است تا ذهن آدم درگیر شود: یک جوش ساده است یا زگیل تناسلی؟ این نگرانی طبیعی است و چند نشانه‌ی ساده معمولاً تصویر را روشن‌تر می‌کند، هرچند چند ضایعه‌ی بی‌خطر هم ظاهری شبیه زگیل دارند. اگر بعد از خواندن این نشانه‌ها هنوز مطمئن نیستید، می‌توانید از طریق طبیب‌یاب نزدیک‌ترین متخصص پوست را پیدا کنید و با خیال راحت معاینه شوید.

پاسخ کوتاه

• جوش، فولیکولیت یا موی زیر پوست معمولاً برجستگی قرمز و حساسی دور یک فولیکول مو است. گاهی نوک چرکی دارد و اغلب بعد از اصلاح یا اپیلاسیون پیدا می‌شود [9][10][11].
• زگیل تناسلی برجستگی کوچک و زبری به رنگ پوست یا کمی تیره‌تر است، تکی یا خوشه‌ای شبیه گل‌کلم. معمولاً علامتی ندارد، ولی گاهی خارش، سوزش، درد یا خونریزی دارد [4][5].
• زگیل تناسلی کار ویروس HPV است و از راه رابطه‌ی جنسی و تماس پوست با پوست منتقل می‌شود [2].
• چند ضایعه‌ی دیگر هم با زگیل اشتباه گرفته می‌شوند: تبخال تناسلی، مولوسکوم، منگوله‌ی پوستی، پاپول‌های مرواریدی، لکه‌های فوردایس و کوندیلومای لاتای سیفلیس [1][6][15].
• تشخیص قطعی با معاینه‌ی پزشک است. از آزمایش HPV برای تشخیص زگیل استفاده نمی‌شود [1].

زگیل تناسلی چیست و چه شکلی دارد؟

زگیل تناسلی برجستگی‌هایی است که ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) روی پوست و مخاط ناحیه‌ی تناسلی و اطراف مقعد ایجاد می‌کند. طبق راهنمای درمان عفونت‌های مقاربتی CDC، حدود ۹۰ درصد زگیل‌های تناسلی کار دو نوع HPV، یعنی نوع ۶ و ۱۱ است که سرطان‌زا به حساب نمی‌آیند [1]. زگیل تناسلی از نظر محل با زگیل‌های معمولی پوست فرق دارد؛ زگیل‌های پوستی بیشتر روی دست و پا دیده می‌شوند [14]. درباره‌ی زگیل‌های پوست صورت، مطلب زگیل صورت و روش‌های درمان آن را ببینید.

HPV چطور منتقل می‌شود؟

HPV شایع‌ترین عفونت مقاربتی است. بیشتر از راه رابطه‌ی واژینال یا مقعدی و تماس نزدیک پوست با پوست هنگام رابطه منتقل می‌شود و رابطه‌ی دهانی هم می‌تواند آن را منتقل کند [2]. فرد آلوده ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد و باز هم ویروس را منتقل کند [2]. ویروس حتی وقتی زگیلی دیده نمی‌شود هم قابل انتقال است [4].

زگیل معمولاً چند هفته تا چند ماه بعد از عفونت ظاهر می‌شود [4]. DermNet این فاصله را معمولاً حدود ۳ تا ۶ ماه می‌داند، ولی گاهی ماه‌ها یا حتی سال‌ها طول می‌کشد [6]. پس از روی زمان ظاهر شدن زگیل نمی‌توان با اطمینان گفت عفونت کی رخ داده است. برای آشنایی بیشتر با خود ویروس، مطلب HPV چیست؟ علائم و درمان را بخوانید.

ظاهر و علائم زگیل تناسلی

• برجستگی‌های کوچک و زبر در اطراف واژن، آلت، مقعد یا پرینه (پوست بین اندام تناسلی و مقعد) [4]
• تکی یا به‌صورت خوشه‌ای که ممکن است شبیه گل‌کلم باشد [4]
• نرم یا سفت؛ به رنگ سفید، قرمز، هم‌رنگ پوست یا تیره‌تر از پوست اطراف [4]
• برجسته یا صاف، با سطح صاف یا ناصاف؛ تعداد و اندازه از فردی به فرد دیگر فرق می‌کند [5]
• گاهی پایه‌دار (آویزان روی یک ساقه‌ی کوتاه) [1]

زگیل تناسلی بیشتر وقت‌ها علامتی ندارد. گاهی خارش، سوزش، درد یا خونریزی ایجاد می‌کند [4][5] و در بعضی افراد ممکن است با درد هنگام رابطه یا تغییر در ادرار کردن همراه باشد [4].

جوش (آکنه)، فولیکولیت و موی زیر پوست در ناحیه‌ی تناسلی

آکنه بیماری شایع پوستی است که جوش ایجاد می‌کند و وقتی شکل می‌گیرد که فولیکول‌های مو زیر پوست بسته شوند [7]. بیشتر جوش‌ها روی صورت، گردن، پشت، سینه و شانه‌ها ظاهر می‌شوند [7]. آکنه چند شکل دارد: سرسفید، سرسیاه، برجستگی‌های قرمز یا صورتی (روی پوست تیره، قهوه‌ای یا بنفش)، جوش‌های چرکی و ندول‌ها یا کیست‌های بزرگ‌تری که می‌توانند دردناک باشند [9]. جوش‌ها گاهی دردناک‌اند [8].

در ناحیه‌ی تناسلی و شرمگاهی، برجستگی‌ای که شبیه جوش است (همان که گاهی «آکنه ژنیتال» یا «جوش تناسلی» نامیده می‌شود) ممکن است فولیکولیت یا موی زیر پوست باشد [10][11]. اگر جوش‌های صورت و بدن شما با تغییرات هورمونی همراه است، مطلب جوش هورمونی چیست؟ را هم ببینید.

فولیکولیت

فولیکولیت یعنی التهاب فولیکول مو. معمولاً به شکل یک نقطه‌ی قرمز و حساس دیده می‌شود که اغلب یک جوش چرکی کوچک روی آن است [10]. عامل آن ممکن است باکتری (بیشتر استافیلوکوک طلایی)، مخمر و قارچ یا تحریک ناشی از رشد دوباره‌ی مو بعد از اصلاح، اپیلاسیون، موچین یا بند انداختن باشد. پوشاندن پوست با پمادهای چرب و چسب زخم هم می‌تواند آن را ایجاد کند [10]. حساس بودن به لمس شایع است و بعضی انواع آن خارش دارند [10].

موی زیر پوست (موی فرورفته)

موی زیر پوست وقتی ایجاد می‌شود که مو دوباره به داخل پوست رشد کند. نتیجه‌اش برجستگی‌های خارش‌داری است که روی پوست روشن قرمز و روی پوست تیره به رنگ دیگری دیده می‌شوند. اگر عفونی شوند، دردناک می‌شوند و ممکن است چرک داشته باشند. گاهی خود مو زیر پوست دیده می‌شود [11]. ناحیه‌ی شرمگاهی، مثل بقیه‌ی جاهایی که زیاد اصلاح می‌شوند، از محل‌های آن است. اصلاح، اپیلاسیون، موچین و بند انداختن علت‌های اصلی آن‌اند و موی زبر یا فرفری احتمالش را بیشتر می‌کند [11].

برجستگی‌های دردناک و تکرارشونده در کشاله‌ی ران

اگر توده‌های دردناک شبیه کورک بارها در کشاله‌ی ران، زیر بغل یا اطراف باسن ظاهر می‌شوند و گاهی چرک ترشح می‌کنند، ممکن است هیدرادنیت چرکی باشد. این بیماری مزمن پوست مسری نیست و از بهداشت ضعیف هم ایجاد نمی‌شود. تشخیص زودهنگام به جلوگیری از بدتر شدن آن کمک می‌کند [23].

فرق جوش و زگیل تناسلی در یک نگاه

جدول زیر مهم‌ترین تفاوت‌های جوش تناسلی و زگیل تناسلی را کنار هم نشان می‌دهد. این تفاوت‌ها «معمول» هستند، نه قطعی: زگیل هم ممکن است خارش یا درد داشته باشد [4][5] و جوش هم همیشه دردناک نیست [8]. پس جدول را برای آشنایی بخوانید، نه برای تشخیص.

ضایعات پوستی شبیه زگیل تناسلی

همه‌ی برجستگی‌های ناحیه‌ی تناسلی جوش یا زگیل نیستند. پزشک هنگام بررسی زگیل تناسلی چند ضایعه‌ی دیگر را هم در نظر می‌گیرد، از جمله پاپول‌های مرواریدی، لکه‌های فوردایس، پاپیلای وستیبول، کراتوز سبورئیک و سرطان سلول سنگفرشی ناحیه‌ی تناسلی که باید رد شود [6]. کوندیلومای لاتا، یکی از نشانه‌های سیفلیس ثانویه، هم ممکن است شبیه زگیل باشد [1]. بعضی از این ضایعات کاملاً طبیعی و بی‌خطرند و بعضی عفونت مقاربتی‌اند و درمان خودشان را دارند.

تبخال تناسلی (هرپس تناسلی)

تبخال تناسلی معمولاً با سوزن‌سوزن شدن، سوزش یا خارش در ناحیه‌ی تناسلی همراه است. بعد تاول‌های کوچکی ظاهر می‌شوند که می‌ترکند و به زخم‌های باز قرمز تبدیل می‌شوند. ادرار کردن ممکن است دردناک باشد و گاهی ترشح غیرعادی هم دیده می‌شود [12]. زگیل تناسلی در مقابل به شکل توده یا برجستگی است و معمولاً علامتی ندارد [4].

تبخال تناسلی درمان قطعی ندارد. علائم خودبه‌خود برطرف می‌شوند، ولی ممکن است دوباره برگردند. درمان در کلینیک به کنترل آن کمک می‌کند [12]. این ویروس حتی وقتی زخمی دیده نمی‌شود هم می‌تواند منتقل شود [12].

مولوسکوم کونتاژیوزوم

ضایعه‌های مولوسکوم معمولاً ۲ تا ۵ میلی‌متر اندازه دارند، گروهی ظاهر می‌شوند و برجسته و گنبدی‌اند، با یک فرورفتگی سفید و براق در وسط [13]. در بزرگسالانی که از راه تماس جنسی مبتلا شده‌اند، ضایعه‌ها ممکن است روی زیر شکم، ناحیه‌ی تناسلی و ران‌ها دیده شوند [13]. مولوسکوم معمولاً بدون درمان و ظرف حدود ۱۸ ماه برطرف می‌شود. اگر ضایعه‌ها نزدیک اندام تناسلی هستند یا مطمئن نیستید مولوسکوم باشد، به پزشک مراجعه کنید [13].

منگوله یا زائده‌ی پوستی (اسکین تگ)

منگوله‌ی پوستی رشد نرمی است که معمولاً هم‌رنگ پوست یا کمی تیره‌تر است و انگار از پوست آویزان است. اندازه‌اش از حدود ۲ میلی‌متر تا ۵ سانتی‌متر فرق می‌کند و بیشتر جاهایی پیدا می‌شود که پوست روی هم ساییده می‌شود یا چین می‌خورد، مثل گردن، زیر بغل و اطراف باسن [14]. منگوله‌ها معمولاً درد ندارند و بی‌خطرند [14]. در مقابل، زگیل‌ها سفت، برجسته و زبرند [14].

خودتان منگوله را نکنید یا نبرید. اگر بزرگ‌تر شد، درد گرفت، خونریزی کرد یا تعدادش زیاد شد، به پزشک مراجعه کنید [14].

پاپول‌های مرواریدی آلت (مردان)

دانه‌های ریز، هم‌رنگ پوست و گنبدی یا نخ‌مانندی هستند که معمولاً در یک یا چند ردیف دور سر آلت (حاشیه‌ی گلانس) قرار می‌گیرند. این دانه‌ها نوعی ظاهر طبیعی بدن‌اند و ربطی به رابطه‌ی جنسی یا بهداشت ندارند. برخلاف زگیل، مسری و مقاربتی نیستند و سرطانی یا پیش‌سرطانی هم نیستند [15]. درمانی لازم ندارند [15]. توضیح کامل‌تر در مطلب دانه‌های مرواریدمانند آلت تناسلی آمده است.

لکه‌های فوردایس

لکه‌های فوردایس غدد چربی کوچکی هستند که به شکل برجستگی‌های ریز زرد یا سفید (حدود ۱ تا ۵ میلی‌متر) و اغلب گروهی دیده می‌شوند. ممکن است روی لب‌ها، تنه و سر آلت یا روی ولو و واژن باشند [16]. فوردایس شایع است، از بلوغ به بعد پررنگ‌تر می‌شود، مقاربتی یا عفونی نیست و معمولاً درمان لازم ندارد. با این حال، چون بعضی بیماری‌ها و عفونت‌های مقاربتی ظاهر مشابهی دارند، بهتر است تشخیص را پزشک تأیید کند [16].

پاپیلای وستیبول یا پاپیلوماتوز وستیبولار (زنان)

پاپیلوماتوز وستیبولار ولو، نوعی ظاهر طبیعی مخاط ناحیه‌ی تناسلی زنان است که زیاد با زگیل تناسلی اشتباه گرفته می‌شود [17]. معمولاً پرزهای ریز، نرم، براق و صافی است که هم‌اندازه‌اند و به‌طور قرینه روی سطح داخلی لب‌های کوچک و دهانه‌ی واژن (وستیبول) قرار می‌گیرند. پایه‌ی هر پرز از پرزهای کناری جداست [17]. مطالعات آزمایشگاهی آن را از عفونت HPV جدا کرده‌اند و اشتباه گرفتنش با زگیل ممکن است به آزمایش‌ها و درمان‌های غیرضروری منجر شود [17].

کراتوز سبورئیک

کراتوز سبورئیک ضایعه‌ی خوش‌خیم و «زگیل‌مانندی» است که در بزرگسالی ظاهر می‌شود و نشانه‌ی پیری پوست به حساب می‌آید. معمولاً از دهه‌ی ۳۰ یا ۴۰ زندگی شروع می‌شود و زیر ۲۰ سال کم دیده می‌شود. ظاهرش انگار روی پوست «چسبیده» است، رنگش از هم‌رنگ پوست تا زرد، خاکستری، قهوه‌ای یا سیاه فرق می‌کند و سطحش ممکن است صاف، مومی یا زگیل‌مانند باشد [18]. کشاله‌ی ران از جاهایی است که ممکن است چند ضایعه‌ی آن کنار هم ظاهر شوند [18]. چون بعضی سرطان‌های پوست هم شبیه آن هستند، پزشک گاهی نمونه‌برداری می‌کند [18].

کوندیلومای لاتا (سیفلیس ثانویه)

این مورد مهم است، چون اشتباه گرفتنش با زگیل یعنی یک عفونت درمان‌پذیر بدون درمان می‌ماند. کوندیلومای لاتا پلاک‌های مرطوب و خاکستری‌سفیدی است که در کشاله‌ی ران، سطح داخلی ران‌ها و ناحیه‌ی تناسلی و مقعد ظاهر می‌شود. فرد در مرحله‌ی ثانویه‌ی سیفلیس بسیار مسری است [20]. در همین مرحله ممکن است بثورات بدون خارشی روی تنه، اغلب همراه با کف دست و کف پا، ریزش پراکنده‌ی مو یا زخم‌های مخاطی در دهان و ناحیه‌ی تناسلی هم دیده شود [20].

CDC تأکید می‌کند که کوندیلومای لاتا ممکن است شبیه زگیل تناسلی باشد و تشخیص آن با آزمایش خون یا بررسی مستقیم ترشح ضایعه انجام می‌شود [1]. سیفلیس با آنتی‌بیوتیک تزریقی (پنی‌سیلین) درمان می‌شود. نوع، مقدار و مدت درمان به مرحله‌ی بیماری بستگی دارد و فقط پزشک آن را تعیین می‌کند [19].

آنژیوکراتوم

آنژیوکراتوم کیسه‌ی بیضه یا ولو، دانه‌های قرمز تا ارغوانی خوش‌خیمی است که معمولاً کوچک‌تر از ۵ میلی‌متر هستند و سطح صاف یا کمی زبری دارند. با افزایش سن شایع‌تر می‌شود و در مردان بیشتر دیده می‌شود [21]. معمولاً بی‌علامت است و درمان لازم ندارد، ولی ممکن است خونریزی کند. چون ممکن است با ملانوما اشتباه شود، پزشک گاهی برای اطمینان درموسکوپی یا نمونه‌برداری انجام می‌دهد [21].

عفونت قارچی کشاله‌ی ران

عفونت قارچی کشاله‌ی ران معمولاً به شکل لکه‌ای حلقوی، قرمز یا تیره‌تر از پوست اطراف دیده می‌شود که ممکن است پوسته‌دار، خشک، متورم یا خارش‌دار باشد و کم‌کم بزرگ‌تر شود [22]. این عفونت با تماس نزدیک یا وسایل مشترک مثل حوله و ملافه منتقل می‌شود و با داروهای ضدقارچ درمان می‌شود [22]. یعنی هم ظاهرش (لکه، نه برجستگی زبر) و هم راه انتقالش با زگیل تناسلی فرق دارد.

فولیکولیت و موی زیر پوست

این دو برجستگی‌های جوش‌مانندی هستند که در ناحیه‌ی شرمگاهی ممکن است با زگیل اشتباه شوند. نشانه‌ی اصلی‌شان این است که دور فولیکول مو قرار دارند، قرمز و حساس‌اند، گاهی نوک چرکی دارند و اغلب بعد از اصلاح یا اپیلاسیون پیدا می‌شوند [10][11]. توضیح کامل‌تر در بخش جوش و فولیکولیت آمده است.

از کجا بفهمیم زگیل تناسلی داریم یا جوش؟

نشانه‌های زیر فقط راهنما هستند و تشخیص قطعی را پزشک با معاینه می‌دهد. پزشک معمولاً با نگاه کردن، گاهی با ذره‌بین، تشخیص می‌دهد [4].

احتمال جوش، فولیکولیت یا موی زیر پوست بیشتر است اگر:

• برجستگی قرمز و حساس است و دور یک فولیکول مو قرار دارد [10]
• نوک چرکی یا سرسفید دارد [9][10]
• بعد از اصلاح، اپیلاسیون یا موکندن ظاهر شده است [10][11]
• موی گیرافتاده زیر پوست دیده می‌شود [11]

احتمال زگیل تناسلی بیشتر است اگر:

• برجستگی کوچک و زبر، هم‌رنگ پوست یا تیره‌تر است [4][5]
• تکی است یا چند برجستگی کنار هم ظاهری شبیه گل‌کلم ساخته‌اند [4]
• درد ندارد یا فقط کمی خارش دارد [4][5]
• به‌جای بهتر شدن، ثابت می‌ماند یا با گذشت زمان بزرگ‌تر و بیشتر می‌شود [1]

اگر برجستگی تاول یا زخم باز دارد، به تبخال تناسلی فکر کنید [12]. اگر وسطش فرورفتگی دارد، به مولوسکوم [13]. اگر پلاک مرطوب و خاکستری است، به‌ویژه همراه با بثورات بدن، به کوندیلومای لاتا [20].

چند کار را هم نکنید:

• جوش یا برجستگی را فشار ندهید و نکنید؛ این کار ممکن است جای زخم بگذارد [8][9][11].
• محصولات بدون نسخه‌ی زگیل‌بر داروخانه را روی ناحیه‌ی تناسلی استفاده نکنید؛ این محصولات برای زگیل تناسلی مناسب نیستند [4].
• به عکس‌های اینترنتی برای تشخیص تکیه نکنید. ضایعه‌های بی‌خطر و عفونت‌های مقاربتی ممکن است شبیه هم باشند [16].

تشخیص زگیل تناسلی و آزمایش‌های لازم

• معاینه: تشخیص زگیل تناسلی معمولاً با معاینه و نگاه کردن به ضایعه است [1][4].
• نمونه‌برداری (بیوپسی): برای ضایعه‌های غیرمعمول، یعنی تیره‌رنگ، خونریزی‌دهنده، زخم‌شده یا چسبیده به بافت زیرین، توصیه می‌شود. اگر تشخیص قطعی نیست، ضایعه به درمان جواب نمی‌دهد یا در طول درمان بدتر می‌شود هم ممکن است انجام شود [1]. به‌ویژه وقتی احتمال سرطان مطرح است، بیوپسی تشخیص را تأیید می‌کند [6].
• آزمایش HPV: برای تشخیص زگیل تناسلی توصیه نمی‌شود، چون نتیجه‌اش تشخیص را قطعی نمی‌کند و تغییری در درمان نمی‌دهد [1]. آزمایش HPV برای غربالگری سرطان دهانه‌ی رحم در زنان استفاده می‌شود و برای مردان توصیه نمی‌شود [2].
• آزمایش سیفلیس: اگر احتمال کوندیلومای لاتا مطرح باشد، پزشک آزمایش خون درخواست می‌کند [1].
• بررسی سایر عفونت‌های مقاربتی: شریک یا شرکای جنسی فعلی باید از وجود زگیل باخبر شوند و ممکن است از معاینه و آزمایش سایر عفونت‌های مقاربتی سود ببرند [1]. درباره‌ی این عفونت‌ها در مطلب بیماری‌های مقاربتی (STI) چیست؟ بیشتر بخوانید.

درمان زگیل تناسلی

زگیل تناسلی همیشه به درمان نیاز ندارد. اگر درمان نشود، ممکن است خودبه‌خود برطرف شود، بدون تغییر بماند یا بزرگ‌تر و بیشتر شود. بعضی زگیل‌ها در کمتر از یک سال خودبه‌خود از بین می‌روند [1]. NHS هم می‌گوید زگیل گاهی ظرف ۶ ماه خودش برطرف می‌شود [4]. انتخاب بین صبر کردن و درمان را با پزشک انجام دهید.

روش‌های درمانی زگیل‌های بیرونی در راهنمای CDC به دو گروه تقسیم می‌شوند [1]:

• داروهای موضعی با نسخه که بیمار خودش در خانه می‌زند: ایمی‌کیمود، پودوفیلوکس و سینکاتچین‌ها
• درمان‌هایی که پزشک در مطب انجام می‌دهد: کرایوتراپی (منجمد کردن)، برداشتن با جراحی (برش، تراشیدن، کورتاژ، لیزر یا الکتروسرجری) و تری‌کلرواستیک اسید یا بی‌کلرواستیک اسید

چند نکته‌ی مهم:

• درمان، زگیل را برمی‌دارد ولی ویروس را از بدن پاک نمی‌کند. زگیل‌ها زیاد عود می‌کنند، به‌ویژه در ۳ ماه اول [1].
• درمان‌ها ممکن است درد، تحریک یا سوزش ایجاد کنند، چند هفته تا چند ماه طول بکشند و گاهی جواب ندهند [4].
• بعضی کرم‌ها ممکن است کاندوم و دیافراگم را ضعیف کنند [4]. این را از پزشک بپرسید.
• نوع دارو، روش استفاده و مدت درمان را فقط پزشک تعیین می‌کند.

مراقبت از جوش و فولیکولیت ناحیه‌ی تناسلی

• برجستگی را فشار ندهید، نخراشید و نکنید [9][11].
• اگر فولیکولیت یا موی زیر پوست بعد از اصلاح پیدا شده، تا وقتی پوست آرام شود اصلاح نکنید. DermNet در فولیکولیت ناشی از تحریک، توقف حذف مو را تا حدود سه ماه بعد از بهبود پیشنهاد می‌کند [10][11].
• اگر دوباره اصلاح می‌کنید: از آب گرم و ژل اصلاح استفاده کنید، در جهت رشد مو اصلاح کنید، تیغ را تیز و تمیز نگه دارید، خیلی از ته نتراشید، کمتر اصلاح کنید یا ریش‌تراش برقی یا روش دیگری را امتحان کنید [11].
• داروساز می‌تواند کرم ضدخارش، ضدعفونی‌کننده‌ی ملایم یا محصول لایه‌بردار پیشنهاد کند [11].
• در فولیکولیت باکتریایی، رعایت بهداشت، شوینده یا کرم ضدعفونی‌کننده و پماد آنتی‌بیوتیک کمک می‌کند و گاهی پزشک آنتی‌بیوتیک خوراکی تجویز می‌کند [10].
• اگر ناحیه خیلی دردناک، داغ یا متورم شد یا تب کردید یا حالتان بد شد، به پزشک مراجعه کنید [11].

پیشگیری از زگیل تناسلی

• واکسن HPV: CDC واکسن را به‌طور روتین در ۱۱ تا ۱۲ سالگی توصیه می‌کند و شروع آن از ۹ سالگی ممکن است. برای همه‌ی افرادی که تا ۲۶ سالگی به‌طور کامل واکسینه نشده‌اند واکسیناسیون جبرانی توصیه می‌شود. برای بعضی بزرگسالان ۲۷ تا ۴۵ ساله، تصمیم به تزریق بعد از گفت‌وگو با پزشک گرفته می‌شود [3]. واکسن می‌تواند از بیشتر موارد زگیل تناسلی در کسانی که هنوز با انواع زگیل‌زای HPV تماس نداشته‌اند پیشگیری کند [1]، ولی عفونت یا زگیل موجود را درمان نمی‌کند [1][3].
• کاندوم: اگر همیشه و درست استفاده شود، خطر انتقال را کم می‌کند، ولی کامل محافظت نمی‌کند، چون HPV ممکن است پوستی را آلوده کند که کاندوم آن را نمی‌پوشاند [1][2][4].
• رابطه‌ی تک‌همسری متقابل هم خطر را کم می‌کند [2].
• باخبر کردن شریک جنسی: اگر زگیل تناسلی دارید، شریک جنسی فعلی‌تان باید باخبر شود [1].
• غربالگری: زنان ۲۱ تا ۶۵ ساله باید غربالگری روتین سرطان دهانه‌ی رحم را انجام دهند [2].

زگیل تناسلی از راه بوسیدن یا استفاده‌ی مشترک از حوله، قاشق و چنگال، لیوان یا توالت فرنگی منتقل نمی‌شود [4].

زگیل تناسلی در بارداری

• زگیل‌ها ممکن است در بارداری بزرگ‌تر و شکننده‌تر شوند. برداشتن آن‌ها قابل بررسی است، ولی ممکن است تا بعد از زایمان کامل برطرف نشوند [1].
• بعضی درمان‌های موضعی در بارداری استفاده نمی‌شوند. پس اگر باردارید یا قصد بارداری دارید، حتماً به پزشک بگویید [1][4].
• سزارین فقط برای جلوگیری از انتقال HPV به نوزاد انجام نمی‌شود. فقط وقتی لازم است که زگیل‌ها راه زایمان را ببندند یا زایمان طبیعی خطر خونریزی زیاد داشته باشد [1].
• نوزاد به‌ندرت ممکن است هنگام زایمان ویروس را از مادر بگیرد [4].

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

• هر برجستگی یا توده‌ی بدون درد در اطراف اندام تناسلی یا مقعد [4]
• خارش، خونریزی یا تغییر پایدار در جریان ادرار [4]
• شریک جنسی‌تان زگیل تناسلی دارد [4]
• تاول، زخم باز، سوزن‌سوزن شدن یا ادرار دردناک؛ هرچه زودتر، حتی اگر مدت‌هاست رابطه نداشته‌اید [12]
• ضایعه‌ی تیره‌رنگ، خونریزی‌دهنده، زخم‌شده یا سفت و چسبیده به بافت زیرین [1]
• بثورات بدن، به‌ویژه روی کف دست و پا، همراه با ضایعه‌ی تناسلی [20]
• برجستگی گنبدی نزدیک اندام تناسلی که مطمئن نیستید مولوسکوم باشد [13]
• منگوله‌ای که بزرگ‌تر شود، درد بگیرد، خونریزی کند یا تعدادش زیاد شود [14]
• جوش یا موی زیر پوستی که خیلی دردناک، داغ یا متورم شود، یا همراه با تب و حال بد باشد [11]
• توده‌های دردناک و تکرارشونده در کشاله‌ی ران یا زیر بغل [23]

برای بررسی زگیل و ضایعات پوستی ناحیه‌ی تناسلی می‌توانید به متخصص پوست مراجعه کنید. زنان می‌توانند به متخصص زنان و مردان به متخصص اورولوژی هم مراجعه کنند.

جمع‌بندی

جوش، فولیکولیت و موی زیر پوست معمولاً قرمز، حساس و گاهی چرکی‌اند و اغلب به اصلاح یا اپیلاسیون ربط دارند [9][10][11]. زگیل تناسلی کار HPV است، معمولاً بی‌درد و زبر است و ممکن است خودش برطرف شود یا بیشتر شود [1][4]. چند ضایعه‌ی بی‌خطر مثل پاپول‌های مرواریدی، فوردایس و پاپیلای وستیبول هم شبیه زگیل‌اند [15][16][17] و کوندیلومای لاتای سیفلیس نباید با زگیل اشتباه شود [1]. در هر حالتی که مطمئن نیستید، معاینه بهترین راه است.

اگر برای بررسی برجستگی یا ضایعه‌ای در ناحیه‌ی تناسلی به معاینه نیاز دارید، می‌توانید از طریق طبیب‌یاب با متخصص پوست نوبت بگیرید.

پرسش‌های متداول

از کجا بفهمیم زگیل تناسلی داریم یا جوش؟

جوش یا فولیکولیت معمولاً قرمز و حساس است، دور فولیکول مو قرار دارد، گاهی نوک چرکی دارد و اغلب بعد از اصلاح ظاهر می‌شود [10][11]. زگیل تناسلی معمولاً برجستگی کوچک، زبر و بی‌دردی به رنگ پوست یا تیره‌تر است که ممکن است خوشه‌ای و گل‌کلمی باشد [4][5]. تشخیص قطعی با معاینه‌ی پزشک است [1].

آیا زگیل تناسلی درد دارد؟

معمولاً نه. زگیل تناسلی بیشتر وقت‌ها علامتی ندارد، ولی بسته به اندازه و محل ممکن است خارش، سوزش، درد یا خونریزی داشته باشد [1][4][5]. ضایعه‌ی تناسلی دردناک همراه با تاول یا زخم بیشتر به تبخال تناسلی شبیه است [12].

آیا زگیل تناسلی خودش خوب می‌شود؟

ممکن است. زگیل درمان‌نشده ممکن است خودبه‌خود برطرف شود، ثابت بماند یا بیشتر شود و بعضی زگیل‌ها در کمتر از یک سال از بین می‌روند [1]. حتی بعد از برطرف شدن یا درمان هم احتمال عود وجود دارد، چون درمان ویروس را پاک نمی‌کند [1].

آیا جوش تناسلی مسری است؟

علت آکنه بسته شدن فولیکول مو است [7] و موی زیر پوست هم از رشد دوباره‌ی مو به داخل پوست بعد از اصلاح یا اپیلاسیون ایجاد می‌شود [11]. هیچ‌کدام کار ویروس HPV نیستند. ولی بعضی فولیکولیت‌ها کار باکتری یا قارچ‌اند [10] و برخی ضایعه‌های جوش‌مانند، مثل تبخال تناسلی و مولوسکوم، از راه تماس پوستی و جنسی منتقل می‌شوند [12][13]. پس اگر مطمئن نیستید برجستگی چیست، معاینه شوید.

تفاوت منگوله پوستی و زگیل چیست؟

منگوله یا زائده‌ی پوستی رشد نرمی است که از پوست آویزان است، معمولاً هم‌رنگ پوست یا کمی تیره‌تر است، درد ندارد و بی‌خطر است. در مقابل، زگیل سفت، برجسته و زبر است [14]. زگیل تناسلی کار HPV است و از راه تماس جنسی منتقل می‌شود [2].

تفاوت زگیل تناسلی و تبخال تناسلی چیست؟

تبخال تناسلی با تاول‌های کوچکی ظاهر می‌شود که می‌ترکند و زخم باز و دردناک به جا می‌گذارند. اغلب با سوزش، خارش یا سوزن‌سوزن شدن شروع می‌شود و ممکن است ادرار را دردناک کند [12]. زگیل تناسلی برجستگی یا توده‌ای است که بیشتر وقت‌ها علامتی ندارد [4]. هر دو مقاربتی‌اند، ولی ویروس‌شان و درمان‌شان فرق دارد [2][12].

آیا زگیل تناسلی باعث سرطان می‌شود؟

انواعی از HPV که زگیل تناسلی ایجاد می‌کنند، سرطان ایجاد نمی‌کنند و زگیل و سرطان کار انواع متفاوت HPV هستند [2]. حدود ۹۰ درصد زگیل‌ها کار انواع ۶ و ۱۱ هستند که سرطان‌زا به حساب نمی‌آیند [1]. ولی انواع پرخطر HPV گاهی همراه با انواع زگیل‌زا دیده می‌شوند [1] و این انواع می‌توانند سرطان دهانه‌ی رحم، ولو، واژن، آلت، مقعد و پشت حلق ایجاد کنند [2]. به همین دلیل ضایعه‌های غیرمعمول نمونه‌برداری می‌شوند [1] و غربالگری منظم دهانه‌ی رحم برای زنان مهم است [2]. مطلب سرطان دهانه رحم را هم ببینید.

آیا واکسن HPV زگیل موجود را درمان می‌کند؟

نه. واکسن HPV از عفونت‌های تازه پیشگیری می‌کند، ولی عفونت یا بیماری موجود را درمان نمی‌کند [3]. واکسن در کسانی که هنوز با انواع زگیل‌زای HPV تماس نداشته‌اند، از بیشتر موارد زگیل تناسلی پیشگیری می‌کند [1].

آکنه در جدول یعنی چه؟

در جدول کلمات متقاطع، پاسخ «آکنه» معمولاً «جوش» است. آکنه بیماری شایع پوستی است که جوش ایجاد می‌کند [7].

آیا کاندوم کاملاً از زگیل تناسلی محافظت می‌کند؟

نه. کاندوم اگر همیشه و درست استفاده شود خطر را کم می‌کند، ولی HPV ممکن است پوستی را آلوده کند که کاندوم آن را نمی‌پوشاند [1][2][4]. واکسن HPV و رابطه‌ی تک‌همسری متقابل هم خطر را کم می‌کنند [2][3].

زگیل تناسلی در زنان و مردان کجا ظاهر می‌شود؟

در زنان روی ولو، واژن، دهانه‌ی رحم و کشاله‌ی ران و در مردان روی آلت، کیسه‌ی بیضه، ران و کشاله‌ی ران دیده می‌شود. در هر دو جنس ممکن است در داخل یا اطراف مقعد هم باشد و بعد از رابطه‌ی دهانی با فرد مبتلا، گاهی در دهان یا گلو [5]. زگیل ممکن است داخل واژن، مجرای ادرار یا مقعد هم باشد و دیده نشود [1].

آیا زگیل تناسلی از حوله یا توالت فرنگی منتقل می‌شود؟

نه. NHS می‌گوید زگیل تناسلی از راه بوسیدن یا استفاده‌ی مشترک از حوله، لیوان، قاشق و چنگال یا توالت فرنگی منتقل نمی‌شود. راه اصلی انتقال، تماس پوست با پوست، از جمله رابطه‌ی جنسی است. استفاده‌ی مشترک از وسایل جنسی هم می‌تواند آن را منتقل کند [4].

سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص و درمان پزشک نیست. اگر در ناحیه‌ی تناسلی برجستگی، زخم یا تغییری می‌بینید، برای تشخیص به پزشک مراجعه کنید. هیچ دارو یا محصول زگیل‌بری را بدون تجویز پزشک روی ناحیه‌ی تناسلی استفاده نکنید. نوع، مقدار و مدت مصرف هر دارو را فقط پزشک معالج تعیین می‌کند.

منابع

1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Anogenital Warts — Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/anogenital-warts.htm
2. CDC. About Genital HPV Infection (Jan 31, 2025). https://www.cdc.gov/sti/about/about-genital-hpv-infection.html
3. CDC. HPV Vaccine Recommendations (July 9, 2024). https://www.cdc.gov/hpv/hcp/vaccination-considerations/index.html
4. NHS. Genital warts. https://www.nhs.uk/conditions/genital-warts/
5. American Academy of Dermatology (AAD). Genital warts: Signs and symptoms. https://www.aad.org/public/diseases/a-z/genital-warts-symptoms
6. DermNet. Anogenital warts, human papillomavirus. https://dermnetnz.org/topics/anogenital-warts
7. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Acne. https://medlineplus.gov/acne.html
8. Cleveland Clinic. Acne: Types, Causes, Treatment & Prevention. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/12233-acne
9. NHS. Acne. https://www.nhs.uk/conditions/acne/
10. DermNet. Folliculitis. https://dermnetnz.org/topics/folliculitis
11. NHS. Ingrown hairs. https://www.nhs.uk/conditions/ingrown-hairs/
12. NHS. Genital herpes. https://www.nhs.uk/conditions/genital-herpes/
13. NHS. Molluscum contagiosum. https://www.nhs.uk/conditions/molluscum-contagiosum/
14. NHS. Skin tags. https://www.nhs.uk/conditions/skin-tags/
15. DermNet. Pearly penile papules. https://dermnetnz.org/topics/pearly-penile-papules
16. DermNet. Fordyce spots. https://dermnetnz.org/topics/fordyce-spots
17. Mathew J, Muhammed Kutty S. Cryosurgical Management of Symptomatic Vulvar Vestibular Papillomatosis. Journal of Cutaneous and Aesthetic Surgery. 2020;13(3):259 (PMID 33209010). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7646416/
18. DermNet. Seborrhoeic keratoses. https://dermnetnz.org/topics/seborrhoeic-keratosis
19. CDC. Syphilis — Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/syphilis.htm
20. DermNet. Syphilis. https://dermnetnz.org/topics/syphilis
21. DermNet. Angiokeratoma. https://dermnetnz.org/topics/angiokeratoma
22. NHS. Ringworm. https://www.nhs.uk/conditions/ringworm/
23. NHS. Hidradenitis suppurativa (HS). https://www.nhs.uk/conditions/hidradenitis-suppurativa/