چند روز پیش کنار کودکی بوده‌اید که آبله مرغان داشت و حالا تب و بی‌حالی دارید، یا روی سینه و صورتتان دانه‌های قرمز خارش‌دار پیدا شده است؟ اگر در کودکی آبله مرغان نگرفته‌اید و واکسن هم نزده‌اید، بزرگسالی هم مانع ابتلا نیست و بیماری در بزرگسالان معمولاً شدیدتر است و عوارض بیشتری دارد [1][5]. داروی ضدویروسی اگر در ۲۴ ساعت اول بعد از ظاهر شدن دانه‌ها شروع شود بیشترین فایده را دارد، پس بهتر است زود با پزشک تماس بگیرید [3][7].
پاسخ کوتاه – اولین علائم: در بزرگسالان معمولاً ۱ تا ۲ روز پیش از دانه‌ها تب و بی‌حالی شروع میشود و ممکن است سردرد و بی‌اشتهایی هم باشد [1][6][13]. – دانه‌ها: اول لکه‌ی قرمز، بعد برجستگی، بعد تاول کوچک پر از مایع و در آخر دلمه. در یک ناحیه‌ی پوست، دانه‌هایی در مراحل مختلف کنار هم دیده می‌شوند و خارش شدید است [2][5][12]. – اسم بیماری در بزرگسالی: همان آبله مرغان (واریسلا) است. ویروس بعد از بهبود در بدن می‌ماند و ممکن است سال‌ها بعد به شکل زونا برگردد [11][12]. – چرا جدی‌تر است؟ بزرگسالان معمولاً بیمارتر می‌شوند. شایع‌ترین عارضه‌ی آن‌ها ذات‌الریه (پنومونی) است و سیگار این خطر را بیشتر می‌کند [1][12][15]. – واگیری: از ۱ تا ۲ روز پیش از دانه‌ها تا وقتی همه‌ی دانه‌ها دلمه ببندند، که معمولاً حدود ۵ روز بعد از ظاهر شدن دانه‌هاست [1][7]. – درمان: بزرگسال مبتلا بهتر است در ۲۴ ساعت اول دانه‌ها با پزشک تماس بگیرد تا درباره‌ی داروی ضدویروسی تصمیم گرفته شود. ایبوپروفن و آسپرین را بدون نظر پزشک مصرف نکنید [3][7][11]. – فوری: تنگی نفس، پوست قرمز و داغ و دردناک دور تاول‌ها، خواب‌آلودگی، تشنج یا دانه‌های خونریزی‌دهنده [7][10][12].
آبله مرغان در بزرگسالی چه نام دارد؟
آبله مرغان در بزرگسالی اسم دیگری ندارد و همان آبله مرغان یا واریسلا (Varicella / Chickenpox) است. عامل آن ویروس واریسلا-زوستر (VZV) از خانواده‌ی هرپس‌ویروس‌هاست [11].
چیزی که گاهی با آبله مرغان بزرگسالان اشتباه گرفته میشود زونا (هرپس زوستر، Shingles) است. زونا بیماری دیگری است: ویروس آبله مرغان بعد از بهبود به‌طور کامل از بدن نمی‌رود و در ریشه‌های عصبی غیرفعال می‌ماند. ممکن است سال‌ها بعد دوباره فعال شود و زونا بدهد [8][12]. پس زونا اسم آبله مرغان بزرگسالان نیست، بلکه برگشت همان ویروس است.
علائم آبله مرغان در بزرگسالان به ترتیب
بعد از تماس با ویروس، علائم معمولاً ۱۰ تا ۲۱ روز بعد (به‌طور میانگین ۱۴ تا ۱۶ روز) شروع می‌شوند [1]. NHS این فاصله را حدود ۱ تا ۳ هفته می‌گوید [7].
مرحله‌ی ۱: علائم پیش از دانه‌ها (۱ تا ۲ روز)
در کودکان، دانه‌ها اغلب اولین نشانه‌ی بیماری‌اند. در بزرگسالان معمولاً ۱ تا ۲ روز پیش از دانه‌ها تب و بی‌حالی شروع میشود [1][5]. طبق DermNet، بیشتر بزرگسالان تا ۴۸ ساعت پیش از دانه‌ها این علائم را دارند [13]:
- تب
- بی‌حالی و احساس ناخوشی
- سردرد
- بی‌اشتهایی
- دل‌درد
Patient.info حالتی شبیه آنفلوانزا را هم توصیف می‌کند: تب، بدن‌درد و سردرد، همراه با خستگی و گاهی حالت تهوع [12].
مرحله‌ی ۲: دانه‌ها و تاول‌های خارش‌دار
- محل شروع: دانه‌ها معمولاً اول روی پوست سر، صورت یا تنه (سینه و پشت) ظاهر می‌شوند و بعد به دست و پا می‌رسند. بیشترین تعداد روی سینه و پشت است [2][5].
- سیر هر دانه: لکه‌ی صاف قرمز (ماکول) ← برجستگی کوچک (پاپول) ← تاول کوچک پر از مایع (وزیکول) ← دلمه. این سیر سریع است و ممکن است کمتر از ۲۴ ساعت طول بکشد [5][17]. تاول‌ها پیش از دلمه بستن ممکن است کدر شوند [11].
- دسته‌دسته: دانه‌های تازه در چند روز پشت سر هم و موج‌به‌موج اضافه می‌شوند [12]. به همین دلیل روی یک ناحیه از پوست هم‌زمان دانه‌ی تازه، تاول و دلمه دیده میشود. این یکی از نشانه‌های مهم تشخیص آبله مرغان است [2][13].
- جاهای دیگر: دانه‌ها ممکن است داخل دهان، روی پلک‌ها و در ناحیه‌ی تناسلی هم بزنند و در این نواحی دردناک باشند [7][11].
- خارش: تاول‌ها بسیار خارش دارند و ممکن است بترکند [7][12].
مرحله‌ی ۳: دلمه و بهبود
تاول‌ها کم‌کم خشک می‌شوند و دلمه می‌بندند. طبق NHS، همه‌ی دانه‌ها معمولاً حدود ۵ روز بعد از ظاهر شدن دلمه بسته‌اند [7]. لکه‌ها طی حدود یک هفته کم‌رنگ می‌شوند، ولی ممکن است ۲ تا ۳ هفته طول بکشد تا کاملاً از بین بروند [12]. خاراندن دانه‌ها ممکن است جای زخم بگذارد [7][13].
دانه‌های آبله مرغان در بزرگسالان چه شکلی است؟
اگر دنبال عکس دانه‌های آبله مرغان هستید، این توصیف کمک می‌کند دانه‌ها را بشناسید:
| مرحله | ظاهر |
|---|---|
| لکه (ماکول) | لکه‌ی کوچک و صاف. روی پوست روشن قرمز یا صورتی است. روی پوست تیره ممکن است تیره‌تر یا هم‌رنگ پوست و سخت‌تر دیده شود [7]. |
| برجستگی (پاپول) | دانه‌ی کوچک برآمده [5][17]. |
| تاول (وزیکول) | تاول کوچک و سطحی پر از مایع روی زمینه‌ی قرمز. CDC آن را به «قطره‌ی شبنم روی گلبرگ رز» تشبیه کرده است. بسیار خارش‌دار است [7][11][17]. |
| دلمه | تاول خشک میشود و پوسته می‌بندد. دلمه ممکن است پوسته‌پوسته شود یا کمی ترشح داشته باشد [7]. |
نشانه‌هایی که به تشخیص کمک می‌کنند: دانه‌ها در مراحل مختلف کنار هم‌اند، روی تنه بیشترند و کف دست و پا به‌ندرت درگیر میشود [2][17]. پزشک معمولاً از روی همین شکل دانه‌ها تشخیص می‌دهد و در صورت نیاز می‌تواند با آزمایش PCR تأیید کند [13].
تفاوت آبله مرغان در بزرگسالان و کودکان
| ویژگی | کودکان سالم | بزرگسالان |
|---|---|---|
| علائم پیش از دانه‌ها | دانه‌ها اغلب اولین نشانه‌اند [1][5] | معمولاً ۱ تا ۲ روز تب و بی‌حالی پیش از دانه‌ها [1][5] |
| شدت کلی | معمولاً خفیف: دانه‌های خارش‌دار، بی‌حالی و تب تا حدود ۳۸.۹ درجه (102°F) برای ۲ تا ۳ روز [2] | بیماری شدیدتر و عوارض بیشتر [5][14] |
| شایع‌ترین عارضه | عفونت باکتریایی پوست و بافت نرم [1][2] | ذات‌الریه (پنومونی) [1][2] |
| ذات‌الریه | بسیار کمتر از بزرگسالان [15] | حدود ۱ از هر ۱۰ بزرگسال مبتلا [12]. طبق یک مطالعه، احتمال ذات‌الریه در بزرگسالان ۲۵ برابر کودکان است [15] |
| مرگ (آمریکا، پیش از واکسیناسیون همگانی) | حدود ۱ در ۱۰۰,۰۰۰ مورد در ۱ تا ۱۴ سالگی [5] | حدود ۲۱ در ۱۰۰,۰۰۰ مورد در بزرگسالان [5] |
| داروی ضدویروسی خوراکی | برای کودک سالم با بیماری ساده توصیه نمی‌شود [3] | برای افراد سالم بالای ۱۲ سال توصیه میشود، بهتر در ۲۴ ساعت اول [3] |
برای علائم و مراقبت در کودکان، مقاله‌ی آبله مرغان در کودکان؛ علائم، مراحل بیماری و نکات مراقبتی را بخوانید.
چرا آبله مرغان در بزرگسالان شدیدتر است؟
منابع معتبر این را یک یافته‌ی بالینی ثابت‌شده می‌دانند: بزرگسالان معمولاً بیمارتر می‌شوند و ذات‌الریه و مرگ در آن‌ها بیشتر است [5][14]. منابعی که برای این مقاله بررسی کردیم سازوکار دقیق این تفاوت را توضیح نمی‌دهند. چیزی که روشن است عوامل خطرِ شدت بیماری است: سیگار، بارداری، ضعف سیستم ایمنی و بیماری مزمن ریه یا پوست [3][10][12].
آیا آبله مرغان از کودکان به بزرگسالان منتقل میشود؟
بله. آبله مرغان سن نمی‌شناسد. هر کسی که قبلاً نگرفته و واکسن نزده باشد ممکن است از کودک یا بزرگسال مبتلا بگیرد. حدود ۹۰٪ افراد غیرایمن که تماس نزدیک با بیمار داشته‌اند مبتلا می‌شوند [1].
راه‌های انتقال: – تنفس ذرات معلق ویروس یا تماس مستقیم با مایع تاول‌ها [5][11] – بودن در یک اتاق با فرد مبتلا [7]
انتقال از فرد مبتلا به زونا: کسی که آبله مرغان نگرفته است، از فرد مبتلا به زونا زونا نمی‌گیرد، ولی ممکن است آبله مرغان بگیرد [7][8]. زونا حدود یک‌پنجم آبله مرغان مسری است [5] و فقط تا وقتی تاول‌هایش ترشح دارند ویروس را منتقل می‌کند [8]. برعکس، از فرد مبتلا به آبله مرغان نمی‌شود زونا گرفت [7].
آبله مرغان در بزرگسالان تا چند روز واگیر دارد؟
فرد مبتلا از ۱ تا ۲ روز پیش از ظاهر شدن دانه‌ها تا وقتی همه‌ی دانه‌ها دلمه ببندند مسری است [1][5]. NHS این مدت را معمولاً تا حدود ۵ روز بعد از ظاهر شدن دانه‌ها می‌داند و توصیه می‌کند تا آن زمان سر کار یا مدرسه نروید [7]. در کسی که واکسن زده و دانه‌هایش دلمه نمی‌بندند، دوره‌ی واگیری تا زمانی است که ۲۴ ساعت دانه‌ی تازه‌ای ظاهر نشود [1].
آبله مرغان در بزرگسالان چقدر طول میکشد؟
- پیش از دانه‌ها: ۱ تا ۲ روز تب و بی‌حالی [1][5].
- دانه‌ها: دانه‌های تازه چند روز پشت سر هم اضافه می‌شوند [12] و معمولاً حدود ۵ روز بعد از شروع همه دلمه بسته‌اند [7].
- تب و ناخوشی: ممکن است چند روز ادامه پیدا کند. بعد از آن، اگر حالتان خوب است و دانه‌ها دلمه بسته‌اند، معمولاً می‌توانید به کار برگردید [7][12].
- کم‌رنگ شدن لکه‌ها: حدود یک هفته، ولی گاهی ۲ تا ۳ هفته طول میکشد تا کاملاً از بین بروند [12].
عوارض آبله مرغان در بزرگسالی
ذات‌الریه (پنومونی واریسلا)
ذات‌الریه شایع‌ترین عارضه‌ی آبله مرغان در بزرگسالان است [1][2] و حدود ۱ از هر ۱۰ بزرگسال مبتلا را درگیر می‌کند [12]. بیشتر شدن تنگی نفس نسبت به حالت عادی دلیلی برای تماس فوری با پزشک است [7].
عفونت باکتریایی پوست و بافت نرم
خاراندن و زخم شدن تاول‌ها ممکن است به عفونت باکتریایی برسد. نشانه‌ی آن قرمز، داغ و دردناک شدن پوست دور تاول‌هاست (قرمزی روی پوست تیره سخت‌تر دیده میشود) [7]. CDC عوارض شدید باکتریایی را هم فهرست کرده است: عفونت خون (سپسیس)، سندرم شوک سمی، فاشئیت نکروزان (عفونت عمقی بافت نرم)، عفونت استخوان، ذات‌الریه‌ی باکتریایی و عفونت مفصل [2].
عوارض عصبی
ویروس ممکن است به مخچه یا مغز آسیب بزند: آتاکسی مخچه‌ای (اختلال تعادل و راه رفتن) و آنسفالیت (التهاب مغز) [2]. CDC آتاکسی مخچه‌ای را در کودکان واکسن‌نزده حدود ۱ در ۴,۰۰۰ مورد و آنسفالیت را حدود ۱ در ۵۰,۰۰۰ مورد گزارش می‌کند. این عددها مربوط به کودکان است [5]. مننژیت آسپتیک، میلیت عرضی و سندرم گیلن-باره هم از عوارض نادرند [5].
عوارض نادرتر
به گفته‌ی CDC، هپاتیت (التهاب کبد)، کاهش پلاکت، آبله مرغان خونریزی‌دهنده، گلومرولونفریت (التهاب کلیه)، میوکاردیت (التهاب عضله‌ی قلب)، آرتریت (التهاب مفصل)، التهاب بیضه و التهاب داخل چشم (یووئیت و ایریت) از عوارض نادر آبله مرغان‌اند [5]. Patient.info آپاندیسیت و پانکراتیت را هم در عوارض نادر بزرگسالان آورده است [12]. سندرم ری (Reye) هم ممکن است بعد از آبله مرغان رخ دهد و با مصرف آسپرین مرتبط است [5][11].
سیگار برای آبله مرغان ضرر دارد؟
بله. منابع معتبر سیگار را عامل خطر ذات‌الریه در آبله مرغان بزرگسالان می‌دانند:
- Patient.info: ذات‌الریه در افراد سیگاری بیشتر رخ می‌دهد [12].
- در مطالعه‌ای روی بزرگسالان بستری با آبله مرغان، ذات‌الریه‌ی واریسلا با سیگار کشیدن فعلی ارتباط داشت و سیگاری‌ها به‌طور میانگین دانه‌های بیشتری داشتند [15].
- در بارداری هم سیگار کشیدن خطر عوارض آبله مرغان را بیشتر می‌کند [10].
اگر سیگار می‌کشید و آبله مرغان گرفته‌اید، هم این را به پزشک بگویید و هم مراقب سرفه و تنگی نفس باشید.
چه کسانی بیشتر در خطر آبله مرغان شدید هستند؟
- زنان باردار (بخش بعد) [1][10]
- افراد با ایمنی ضعیف: مثلاً مبتلایان به HIV/AIDS یا سرطان، دریافت‌کنندگان پیوند عضو و کسانی که داروهای سرکوب‌کننده‌ی ایمنی مصرف می‌کنند [6]. Patient.info لوسمی، مصرف کورتون و شیمی‌درمانی را هم نام می‌برد [12].
- بیماری مزمن پوست یا ریه، مصرف طولانی سالیسیلات‌ها (مثل آسپرین) و مصرف دوره‌ای یا استنشاقی کورتون [3]. Patient.info بیماری قلبی را هم اضافه می‌کند [12].
- سیگاری‌ها [12][15]
- نوزادان: اگر نوزاد کمتر از یک ماه در خانه دارید و خودتان مبتلا شده‌اید، به پزشک بگویید [1][12].
آبله مرغان در بارداری
خطر برای مادر: آبله مرغان در بارداری ممکن است به ذات‌الریه، هپاتیت یا آنسفالیت و در موارد بسیار نادر به مرگ مادر برسد. خطر عوارض در مادرانی که سیگار می‌کشند، بیماری ریوی دارند، در ۳ ماه اخیر کورتون مصرف کرده‌اند یا بارداری‌شان از ۲۰ هفته گذشته است بیشتر است [10].
خطر برای جنین و نوزاد: – اگر مادر پیش از ۲۸ هفتگی مبتلا شود، کمتر از ۱ در ۱۰۰ نوزاد به سندرم واریسلای جنینی دچار می‌شوند که ممکن است به چشم، اندام‌ها، مغز، مثانه یا روده آسیب بزند [10]. – اگر مادر در ۴ هفته‌ی آخر بارداری مبتلا شود، حدود ۱ از هر ۴ نوزاد هم آبله مرغان می‌گیرد [10]. اگر دانه‌های مادر از ۵ روز پیش تا ۲ روز بعد از زایمان ظاهر شوند، نوزاد ممکن است عفونت بسیار شدیدی بگیرد [5].
اگر باردارید و با فرد مبتلا تماس داشته‌اید: اگر آبله مرغان نگرفته‌اید یا مطمئن نیستید، همان روز به پزشک یا ماما خبر دهید. با آزمایش خون میشود فهمید ایمن هستید یا نه [9][10]. اگر در بارداری مبتلا شدید، داروی ضدویروسی بهتر است در ۲۴ ساعت اول بعد از دانه‌ها شروع شود و تصمیم آن با پزشک است [10]. درباره‌ی اصول کلی مصرف دارو در این دوران، مصرف دارو در بارداری؛ اصول ایمنی و نکات مهم را ببینید.
درمان آبله مرغان در بزرگسالان
این بخش فقط برای آگاهی است. شروع، نوع، مقدار و مدت هر دارو را فقط پزشک تعیین می‌کند.
داروی ضدویروسی: زمان مهم‌ترین نکته است
- CDC به نقل از آکادمی اطفال آمریکا (AAP) آسیکلوویر یا والاسیکلوویر خوراکی را برای افراد سالم بالای ۱۲ سال و چند گروه پرخطر توصیه می‌کند. بیشترین فایده وقتی است که دارو در ۲۴ ساعت اول بعد از شروع دانه‌ها داده شود [3].
- NHS هم می‌گوید دارویی که از عوارض پیشگیری می‌کند باید در ۲۴ ساعت اول دانه‌ها شروع شود [7]. MedlinePlus هم زمان را همین ۲۴ ساعت اول می‌گوید و بزرگسالان و نوجوانان را از کسانی می‌داند که بیشتر سود می‌برند [11].
- طبق یک مقاله‌ی مروری در American Family Physician، آسیکلوویر مدت دفع ویروس و ظاهر شدن دانه‌های تازه را کوتاه می‌کند و بهبود را سریع‌تر می‌کند [14]. DermNet می‌گوید این دارو تعداد روزهای تب را کم می‌کند [13].
- در بیماری شدید (مثل ذات‌الریه، آنسفالیت، کاهش پلاکت یا هپاتیت شدید) و در افراد با ایمنی ضعیف، آسیکلوویر وریدی در بیمارستان توصیه میشود [3].
پس اگر بزرگسال هستید و دانه‌های آبله مرغان زده‌اید، منتظر بدتر شدن نمانید و همان روز اول با پزشک تماس بگیرید.
مراقبت در خانه
- مایعات کافی بنوشید [7].
- برای تب و درد، پاراستامول (استامینوفن) قابل استفاده است [7][11].
- برای خارش: کرم یا ژل خنک‌کننده و لوسیون کالامین. آنتی‌هیستامین شب‌ها ممکن است به خواب کمک کند [7][12].
- ناخن‌ها را کوتاه کنید و دانه‌ها را نخارانید تا جای زخم نماند [7].
- دوش یا حمام خنک یا ولرم و لباس گشاد کمک می‌کنند [7][11].
چه داروهایی را بدون نظر پزشک مصرف نکنیم؟
- ایبوپروفن و سایر داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی: NHS می‌گوید بدون دستور پزشک مصرف نشود، چون ممکن است به عفونت‌های جدی پوست منجر شود [7][12]. تفاوت این دو مسکن را در تفاوت استامینوفن و ایبوپروفن؛ کدام مسکن برای چه دردی؟ بخوانید.
- آسپرین: مصرف آسپرین در آبله مرغان با سندرم ری مرتبط دانسته شده است [11]. NHS دادن آسپرین به زیر ۱۶ سال را ممنوع می‌داند [7].
پیشگیری بعد از تماس با فرد مبتلا
اگر آبله مرغان نگرفته‌اید، واکسن نزده‌اید و با فرد مبتلا به آبله مرغان یا زونا تماس داشته‌اید:
- واکسن: اگر در ۳ و احتمالاً تا ۵ روز بعد از تماس زده شود، ۷۰ تا ۱۰۰٪ در پیشگیری از بیماری یا خفیف‌تر کردن آن مؤثر است [5]. CDC می‌گوید زدن واکسن بعد از این بازه هم برای پیشگیری در آینده فایده دارد [4].
- ایمونوگلوبولین (VariZIG): برای کسانی که نمی‌توانند واکسن بزنند (مثلاً زنان باردار و افراد با ایمنی ضعیف). بهتر است هرچه زودتر و حداکثر تا ۱۰ روز بعد از تماس تزریق شود [3][5].
- در بارداری: طبق RCOG، زن باردار غیرایمن ممکن است از روز هفتم بعد از تماس قرص آسیکلوویر یا در ۱۰ روز اول ایمونوگلوبولین (VZIG) بگیرد. انتخاب بین این دو با پزشک است [10].
واکسن آبله مرغان برای بزرگسالان
- بزرگسالان و نوجوانان ۱۳ سال به بالا که ایمنی ندارند باید ۲ دوز واکسن با فاصله‌ی ۴ تا ۸ هفته بزنند [4].
- دو دوز واکسن حدود ۹۰٪ در پیشگیری از آبله مرغان مؤثر است [4]. اگر فرد واکسن‌زده مبتلا شود، بیماری معمولاً خفیف است، با تب کم یا بدون تب و کمتر از ۵۰ دانه [2].
- اگر نمی‌دانید در کودکی آبله مرغان گرفته‌اید یا نه، آزمایش خون می‌تواند ایمنی را نشان دهد [4][9].
- بارداری: این واکسن در بارداری زده نمی‌شود و بعد از دوز دوم باید یک ماه برای باردار شدن صبر کرد [10].
زونا: بازگشت ویروس آبله مرغان در سال‌های بعد
ویروس آبله مرغان بعد از بهبود در ریشه‌های عصبی غیرفعال می‌ماند و ممکن است بعدها دوباره فعال شود و زونا بدهد. حدود ۱ نفر از هر ۵ نفر در طول عمر زونا می‌گیرند [12]. زونا معمولاً با گزگز یا درد در یک ناحیه از پوست شروع میشود و بعد دانه‌های تاولی فقط در یک طرف بدن ظاهر می‌شوند [8]. داروی ضدویروسی زونا بهتر است در ۳ روز اول بعد از ظاهر شدن دانه‌ها شروع شود [8]. برای علائم، عوارض و واکسن زونا، زونا (هرپس زوستر) چیست؟ را بخوانید.
فرق آبله و آبله مرغان چیست؟
آبله (Smallpox) و آبله مرغان دو بیماری کاملاً جدا با دو ویروس متفاوت‌اند:
| آبله (Smallpox) | آبله مرغان (Chickenpox) | |
|---|---|---|
| عامل | ویروس واریولا [16] | ویروس واریسلا-زوستر [11] |
| وضعیت امروز | در سال ۱۹۸۰ ریشه‌کن اعلام شد و از ۱۹۷۷ هیچ مورد طبیعی گزارش نشده است [16] | هنوز شایع است |
| پیش از دانه‌ها | تب ۱ تا ۴ روز پیش از دانه‌ها [17] | بدون علامت یا علائم خفیف [17] |
| شکل دانه‌ها | عمقی، سفت و گرد [17] | سطحی، «قطره‌ی شبنم روی گلبرگ رز» [17] |
| مرحله‌ی دانه‌ها | در هر ناحیه همه در یک مرحله [17] | در هر ناحیه دانه‌ها در مراحل مختلف [17] |
| پراکندگی | مرکزگریز (بیشتر روی صورت و اندام‌ها)، کف دست و پا هم درگیر میشود [17] | بیشتر روی تنه؛ کف دست و پا به‌ندرت [17] |
چه زمانی فوری به پزشک مراجعه کنیم؟
همان روز اول با پزشک تماس بگیرید اگر: – بزرگسال هستید و فکر می‌کنید آبله مرغان گرفته‌اید، تا درباره‌ی داروی ضدویروسی در ۲۴ ساعت اول تصمیم گرفته شود [3][7] – باردارید یا ایمنی‌تان ضعیف است و با فرد مبتلا به آبله مرغان تماس داشته‌اید [7][9] – نوزاد کمتر از یک ماه در خانه دارید [12]
فوراً به اورژانس بروید یا کمک فوری بگیرید اگر: – تنگی نفس بیشتر از حالت عادی، یا مشکل تنفسی و قفسه‌ی سینه دارید [7][10][12] – پوست دور تاول‌ها قرمز، داغ و دردناک شده است [7] – خواب‌آلودگی، ضعف شدید یا تشنج دارید [12] – سردردی دارید که با مسکن بهتر نمی‌شود [12] – دانه‌ها خونریزی‌دهنده شده‌اند یا حالتان کلاً رو به بدتر شدن است [10][12] – در بارداری سردرد، خواب‌آلودگی، استفراغ، خونریزی واژینال یا دانه‌های شدید دارید [10]
نوبت پزشک با طبیب‌یاب: بزرگسالی که آبله مرغان گرفته است بهتر است زود، ترجیحاً در ۲۴ ساعت اول بعد از ظاهر شدن دانه‌ها، با پزشک عمومی یا متخصص بیماری‌های عفونی تماس بگیرد تا نیاز به داروی ضدویروسی بررسی شود. برای پیدا کردن متخصص عفونی و گرفتن نوبت، فهرست متخصصان بیماری‌های عفونی در طبیب‌یاب را ببینید.
سؤالات متداول
ابله مرغون در بزرگسالان چقدر طول میکشد؟
علائم معمولاً با ۱ تا ۲ روز تب و بی‌حالی شروع می‌شوند [1]. دانه‌ها چند روز پشت سر هم اضافه می‌شوند و معمولاً حدود ۵ روز بعد از شروع همه دلمه بسته‌اند [7][12]. کم‌رنگ شدن لکه‌ها حدود یک هفته و گاهی ۲ تا ۳ هفته طول میکشد [12].
علائم آبله مرغان در بزرگسالان چیست؟
اول تب، بی‌حالی، سردرد و بی‌اشتهایی، معمولاً ۱ تا ۲ روز پیش از دانه‌ها [1][13]. بعد دانه‌های خارش‌دار که از لکه‌ی قرمز به برجستگی، تاول پر از مایع و دلمه می‌رسند و اول روی سر، صورت یا تنه ظاهر می‌شوند [2][5].
آیا آبله مرغان از کودکان به بزرگسالان منتقل میشود؟
بله. بزرگسالی که آبله مرغان نگرفته و واکسن نزده است ممکن است از کودک مبتلا بگیرد. حدود ۹۰٪ افراد غیرایمن بعد از تماس نزدیک مبتلا می‌شوند [1]. از فرد مبتلا به زونا هم ممکن است آبله مرغان منتقل شود [7][8].
آبله مرغان چیست و چه علائمی دارد؟
آبله مرغان عفونت ویروسی بسیار مسری است که ویروس واریسلا-زوستر آن را ایجاد می‌کند [11]. علامت اصلی آن دانه‌های خارش‌داری است که تاول و بعد دلمه می‌شوند، همراه با تب، بدن‌درد، بی‌حالی و بی‌اشتهایی [7].
آبله مرغان در بزرگسالی چه نام دارد؟
همان آبله مرغان یا واریسلا است. زونا (هرپس زوستر) اسم آبله مرغان بزرگسالان نیست، بلکه برگشت همان ویروس در سال‌های بعد است [8][11][12].
آبله مرغان در بزرگسالان تا چند روز واگیر دارد؟
از ۱ تا ۲ روز پیش از ظاهر شدن دانه‌ها تا وقتی همه‌ی دانه‌ها دلمه ببندند [1]، که معمولاً حدود ۵ روز بعد از ظاهر شدن دانه‌هاست [7].
سیگار برای آبله مرغان ضرر دارد؟
بله. سیگاری‌ها بیشتر به ذات‌الریه‌ی ناشی از آبله مرغان دچار می‌شوند [12][15] و در بارداری هم سیگار خطر عوارض را بیشتر می‌کند [10]. اگر سیگار می‌کشید، زودتر با پزشک تماس بگیرید و مراقب تنگی نفس باشید.
آیا میشود دو بار آبله مرغان گرفت؟
معمولاً یک بار ابتلا ایمنی مادام‌العمر می‌دهد [2]. ولی ویروس در بدن می‌ماند و ممکن است بعدها به شکل زونا برگردد [12]. کسی که واکسن زده ممکن است آبله مرغان خفیف بگیرد [2].
فرق آبله و آبله مرغان چیست؟
آبله (Smallpox) را ویروس واریولا ایجاد می‌کرد و در سال ۱۹۸۰ ریشه‌کن اعلام شد [16]. آبله مرغان را ویروس واریسلا-زوستر ایجاد می‌کند و هنوز وجود دارد [11]. دانه‌های آبله عمقی و هم‌مرحله بودند، ولی دانه‌های آبله مرغان سطحی و در مراحل مختلف‌اند [17].
درمان سریع آبله مرغان بزرگسالان وجود دارد؟
درمانی که بیماری را یک‌شبه خوب کند وجود ندارد. داروی ضدویروسی اگر در ۲۴ ساعت اول بعد از دانه‌ها و با تجویز پزشک شروع شود، ظاهر شدن دانه‌های تازه را کم و بهبود را سریع‌تر می‌کند [3][14].
سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی نوشته شده است و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان توسط پزشک نیست. اگر فکر می‌کنید آبله مرغان گرفته‌اید، به‌خصوص اگر بزرگسال، باردار یا دارای ایمنی ضعیف هستید، با پزشک تماس بگیرید. بدون نظر پزشک دارویی را شروع یا قطع نکنید.
منابع
- CDC. Clinical Overview of Chickenpox (Varicella). https://www.cdc.gov/chickenpox/hcp/clinical-overview/index.html
- CDC. Clinical Features of Chickenpox (Varicella). https://www.cdc.gov/chickenpox/hcp/clinical-signs/index.html
- CDC. Clinical Guidance for People at Risk for Severe Varicella. April 24, 2024. https://www.cdc.gov/chickenpox/hcp/clinical-guidance/index.html
- CDC. Varicella Vaccine Recommendations. July 15, 2024. https://www.cdc.gov/chickenpox/hcp/vaccine-considerations/index.html
- CDC. Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases (Pink Book), Chapter 22: Varicella. Last reviewed May 9, 2024. https://www.cdc.gov/pinkbook/hcp/table-of-contents/chapter-22-varicella.html
- CDC. Chickenpox Symptoms and Complications. https://www.cdc.gov/chickenpox/signs-symptoms/index.html
- NHS. Chickenpox. Reviewed 31 January 2025. https://www.nhs.uk/conditions/chickenpox/
- NHS. Shingles. Reviewed 23 November 2023. https://www.nhs.uk/conditions/shingles/
- NHS. Infections in pregnancy that may affect your baby. https://www.nhs.uk/pregnancy/keeping-well/infections-that-may-affect-your-baby/
- Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG). Chickenpox and pregnancy. Updated December 2024. https://www.rcog.org.uk/for-the-public/browse-our-patient-information/chickenpox-and-pregnancy/
- MedlinePlus Medical Encyclopedia. Chickenpox. Reviewed 7/1/2025. https://medlineplus.gov/ency/article/001592.htm
- Tidy C. Chickenpox in Adults and Teenagers. Patient.info. Reviewed by McKechnie D. Updated 15 April 2025. https://patient.info/skin-conditions/viral-rashes/chickenpox-in-adults-and-teenagers
- DermNet. Chickenpox. Updated July 2022. https://dermnetnz.org/topics/chickenpox
- Sadovsky R. Varicella-Zoster Virus Infection: Recent Advances. Am Fam Physician. 1999;60(5):1518-1520. https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/1999/1001/p1518.html
- Mohsen AH, Peck RJ, Mason Z, Mattock L, McKendrick MW. Lung function tests and risk factors for pneumonia in adults with chickenpox. Thorax. 2001. PMID: 11562520. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11562520/
- CDC. About Smallpox. https://www.cdc.gov/smallpox/about/index.html
- CDC. Evaluating Patients for Smallpox: Acute, Generalized Vesicular or Pustular Rash Illness Protocol. https://www.cdc.gov/smallpox/hcp/diagnosis-testing/evaluating-patients-rash-illness-protocol.html
