بغض گلو (گلوبوس) چیست؟ علت احساس بغض در گلو، نشانه‌ها و درمان

حس می‌کنید چیزی مثل یک گلوله یا لقمه در گلویتان گیر کرده، ولی غذا را راحت قورت می‌دهید؟ این حس در پزشکی «گلوبوس» نام دارد. بسیار شایع است، معمولاً خوش‌خیم است و اغلب با تنش عضلات گلو، ریفلاکس و استرس ارتباط دارد [1][4]. ولی اگر همراهش سختی یا درد بلع، کاهش وزن بی‌دلیل یا گرفتگی صدای ماندگار دارید، باید پزشک آن را بررسی کند [1][2].

معنی بغض گلو به زبان ساده: در فارسی روزمره «بغض» همان گرفتگی و سنگینی گلوست که وقتی نزدیک گریه هستیم و جلوی اشکمان را می‌گیریم حس می‌کنیم. «بغض کردن» یعنی گریه را در گلو نگه داشتن. (در فرهنگ‌های فارسی مثل فرهنگ معین، «بغض» به معنای کینه و دشمنی هم آمده است.) این گرفتگی واقعاً از سفت شدن عضلات گلو هنگام کنترل احساسات می‌آید [7]. وقتی حس توده یا گرفتگی در گلو بدون گریه هم پیدا می‌شود یا مدام تکرار می‌شود، پزشکان به آن گلوبوس (Globus pharyngeus) می‌گویند: حس وجود توده یا جسم خارجی در گلو، در حالی که هیچ توده‌ی واقعی آنجا نیست [4][2].

پاسخ کوتاه

• گلوبوس چیست؟ حسی بدون درد از توده، گرفتگی یا حتی خفگی در گلو، بدون اینکه واقعاً چیزی راه گلو را بسته باشد [2][1].
• نشانه‌ی چیست؟ بیشتر وقت‌ها نشانه‌ی تنش عضلات گلو، ریفلاکس (به‌خصوص ریفلاکس خاموش)، استرس و اضطراب، خستگی و فشار روی صدا، ترشحات پشت حلق یا سیگار است و معمولاً چند عامل با هم دخیل‌اند [4][1].
• فرقش با اختلال بلع: در گلوبوس معمولاً غذا خوردن مشکلی ندارد. حس بیشتر هنگام قورت دادن آب دهان یا بین وعده‌ها آزار می‌دهد و گاهی با غذا خوردن کمتر می‌شود [4][1][8].
• خطرناک است؟ در بیشتر افراد خوش‌خیم است [1][6]. ولی سختی یا درد بلع، کاهش وزن، گرفتگی صدای بیش از ۳ هفته، توده‌ی گردن، درد یک‌طرفه یا گوش‌درد و خون در خلط باید بررسی شوند [1][2][17].
• درمان: توضیح و اطمینان‌بخشی، درمان ریفلاکس در صورت وجود آن، گفتاردرمانی، مدیریت استرس و CBT، و کنار گذاشتن عادت صاف کردن گلو [1][2][4].
• اورژانس: اگر واقعاً نفستان بند آمده، نمی‌توانید حرف بزنید، لب‌ها کبود شده یا گلو و زبان ناگهان ورم کرده است، این گلوبوس نیست. فوراً با اورژانس تماس بگیرید [20][21].

بغض گلو یعنی چه؟ از «بغض کردن» تا گلوبوس

همه تجربه کرده‌ایم: فیلم غمگینی می‌بینیم، نمی‌خواهیم گریه کنیم و ناگهان گلویمان «می‌گیرد». بروشور گفتاردرمانی بیمارستان Queen Victoria در بریتانیا همین را مثال می‌زند: وقتی جلوی گریه را می‌گیریم، عضلات گلو برای کنترل احساسات سفت می‌شوند و همین حس سفتی و توده را می‌سازد [7]. بروشور بیمارستان‌های دانشگاهی هال هم فرو خوردن اشک را از عوامل سفتی گلو می‌داند [5].

گلوبوس همین حس است، با این تفاوت که بدون گریه و غم هم می‌آید و می‌تواند روزها یا ماه‌ها بماند. قدیم به آن «گلوبوس هیستریکوس» می‌گفتند و فکر می‌کردند بیماری روانی است. این اسم اشتباه بود و امروز گلوبوس مشکلی چندعاملی در نظر گرفته می‌شود [4][1]. «گلوبوس فارنژئوس» یعنی «حس گلوله در حلق»؛ کلمه‌ی لاتین globus به معنای گوی یا گلوله است [1]. در بعضی متن‌های فارسی به آن «غمباد» هم می‌گویند. ولی در فرهنگ‌های فارسی (مثل فرهنگ عمید)، «غمباد» به معنای گواتر یعنی بزرگ شدن غده‌ی تیروئید آمده است، که یک برآمدگی واقعی در گردن است و با گلوبوس فرق دارد.

گلوبوس بسیار شایع است. طبق مقاله‌ی مروری British Journal of General Practice، تا ۴۵٪ مردم دست‌کم یک بار آن را تجربه می‌کنند و حدود ۴٪ ارجاع‌ها به متخصص گوش، حلق و بینی به خاطر گلوبوس است [2][1]. در هر سنی و در هر دو جنس دیده می‌شود [4][1].

علائم گلوبوس: چه حسی دارد؟

• حس توده، گلوله، گرفتگی یا فشار در گلو. بعضی آن را مثل «مو، خلط یا چیزی چسبیده» توصیف می‌کنند و بعضی حس «خفگی» دارند [1][2].
• معمولاً وسط و جلوی گردن حس می‌شود. گاهی بالا و پایین یا کمی به طرفین جابه‌جا می‌شود [4][2].
• هنگام قورت دادن آب دهان (قورت دادن خشک) بیشتر حس می‌شود و ممکن است با قورت دادن غذا کمتر شود [1][4][9].
• بی‌درد است. درد هنگام بلع جزو گلوبوس نیست [3][2].
• می‌آید و می‌رود. دوره‌هایی کاملاً از بین می‌رود [4][6] و با استرس، خستگی و صحبت طولانی بدتر می‌شود [1][4].
• ممکن است همراهش گلو را زیاد صاف کنید، سرفه یا ترشح داشته باشید، یا صدایتان کمی خش‌دار شود یا زود خسته شود [2][4][7].

تفاوت گلوبوس با اختلال بلع (دیسفاژی) و علائم نگران‌کننده

مهم‌ترین تفاوت این است که در گلوبوس، با وجود حس «گیر کردن»، خوردن و آشامیدن مشکلی ندارد. در معیارهای تشخیصی Rome IV هم «بروز حس بین وعده‌ها» و «نبود اختلال بلع یا درد بلع» جزو شرط‌های گلوبوس است [4][8].

احساس بغض در گلو نشانه چیست؟ علت‌های گلوبوس

علت دقیق گلوبوس هنوز روشن نیست. پژوهشگران آن را چندعاملی می‌دانند و در بیشتر افراد بیش از یک عامل نقش دارد [2][4][1].

۱. ریفلاکس معده و «ریفلاکس خاموش» (LPR)

ریفلاکس اسید به حلق از علت‌های اصلی دانسته می‌شود. اسید می‌تواند التهاب و حساسیت بیشتر گلو ایجاد کند [1]. عضله‌ی کریکوفارنژئوس، که مثل دریچه‌ای بالای مری است، در تماس با اسید سفت‌تر می‌شود [4]. در ریفلاکس حنجره‌ای‌حلقی (LPR) محتویات معده تا حنجره و حلق بالا می‌آید. به آن «ریفلاکس خاموش» هم می‌گویند، چون ممکن است سوزش سر دل نداشته باشید و فقط علائم گلو و صدا داشته باشید: خشونت صدا، صاف کردن گلو، سرفه‌ی مزمن، ترشح زیاد و حس توده در گلو [13][14].

با این حال رابطه‌ی ریفلاکس و گلوبوس قطعی نیست. مطالعات ریفلاکس را در ۲۳ تا ۶۸ درصد افراد مبتلا به گلوبوس گزارش کرده‌اند، ولی بعضی مطالعات در افراد بدون علامت هم نرخ مشابهی دیده‌اند. پس ریفلاکس احتمالاً فقط در بخشی از بیماران علت است [2]. برای آشنایی بیشتر، مطلب ریفلاکس معده به مری (GERD) را بخوانید.

۲. تنش عضلات گلو، استرس و اضطراب

بیشتر متخصصان گوش، حلق و بینی حالا فکر می‌کنند گلوبوس از تنش یا ناهماهنگی عضلات گلو می‌آید. به‌خصوص عضله‌ی کریکوفارنژئوس ممکن است موقع قورت دادن آب دهان به‌اندازه‌ی کافی شل نشود. موقع غذا خوردن، تماس غذا با گلو باعث می‌شود این عضله درست شل شود و بلع عادی‌تر انجام شود [4]. در یک مطالعه، فشار اسفنکتر فوقانی مری در ۲۸٪ افراد مبتلا به گلوبوس بالا بود، در برابر ۳٪ در گروه شاهد [2].

استرس نقش پررنگی دارد. تقریباً همه‌ی افراد مبتلا می‌گویند در زمان استرس و نگرانی علائمشان بدتر می‌شود [4]. طبق یک پژوهش، تا ۹۶٪ بیماران در دوره‌های هیجان شدید تشدید علائم را گزارش می‌کنند [2]. نگرانیِ «نکند سرطان باشد» هم می‌تواند چرخه‌ای بسازد و حس را بدتر کند [4]. سؤال‌هایی درباره‌ی حس توده در گلو حتی در پرسش‌نامه‌های تشخیصی اختلال پانیک و اضطراب فراگیر هست [2]. اگر اضطراب در زندگی‌تان پررنگ است، مطلب اختلالات اضطرابی در بزرگسالان هم می‌تواند کمک کند.

۳. خستگی، فشار روی صدا و صاف کردن مکرر گلو

گلوبوس معمولاً آخر یک روز پرکار بدتر است، به‌خصوص اگر زیاد حرف زده‌اید یا پشت تلفن بوده‌اید. صحبت طولانی، سخنرانی، فریاد یا آواز هم عضلات گلو را خسته و منقبض می‌کند [4][5]. صاف کردن مکرر گلو خودش تحریک را بیشتر می‌کند [1][6].

۴. ترشحات پشت حلق، آلرژی و سینوزیت

ترشح اضافه‌ی بینی که پشت حلق می‌ریزد، هم با قورت دادن‌های پیاپی و هم با تحریک مستقیم مخاط، گلوبوس را بدتر می‌کند [4]. التهاب راه هوایی بالا در آلرژی بینی و سینوزیت مزمن هم می‌تواند حساسیت گلو را بالا ببرد [1][3].

۵. سیگار و ویپ

همه‌ی افراد مبتلا سیگاری نیستند، ولی سیگار گلوبوس را بدتر می‌کند و اسید معده را هم زیاد می‌کند [4]. کلیولند کلینیک سیگار کشیدن و ویپ را جزو علت‌ها آورده است [3].

۶. علت‌های کمتر شایع

آرتروز مهره‌های گردن و خار استخوانی، بیماری‌ها یا گره‌های تیروئید و بزرگی تیروئید (گواتر)، التهاب لوزه یا سینوس‌ها، بزرگی لوزه‌ی زبانی، فتق هیاتال، اسپاسم عضله‌ی کریکوفارنژئوس و عوارض بعضی داروها هم در منابع ذکر شده‌اند [2][3][5][1]. سرطان حلق خیلی به‌ندرت با گلوبوس تنها شروع می‌شود [2]. برای همین پزشک در معاینه گردن و تیروئید را هم بررسی می‌کند [2]. اگر برآمدگی جلوی گردن حس می‌کنید، مطلب گره تیروئید را هم ببینید.

آیا بغض گلو خطرناک است؟ (عوارض بغض گلو)

گلوبوس در بیشتر افراد خوش‌خیم است و معمولاً با بیماری جدی همراه نیست [1][6]. طبق بروشور بیمارستان‌های دانشگاهی پلیموث، سرطان گلو ربطی به گلوبوس ندارد و شایع هم نیست [6]. داده‌های پیگیری بیماران هم همین را نشان می‌دهد:

• در یک مطالعه، ۵۵ بیمار مبتلا به گلوبوس به‌طور میانگین ۵ سال و ۳ ماه پیگیری شدند و هیچ‌کدام دچار بدخیمی نشدند. نویسندگان نتیجه گرفتند بسیاری از بیماران با گذشت زمان خودبه‌خود بهتر می‌شوند [11].
• در مطالعه‌ای بزرگ‌تر، از ۳۷۷ بیماری که فقط با شکایت گلوبوس مراجعه کرده بودند، در ۴ سال پیگیری ۴ نفر (حدود ۱٪) به سرطان سر و گردن مبتلا شدند. نویسندگان این خطر را «پایین» دانسته‌اند [12].

یعنی خطر کم است ولی صفر نیست. به همین دلیل علائم هشدار (بخش بعد) مهم‌اند. «عارضه‌ی» اصلی خود گلوبوس بیشتر آزاردهنده بودن آن است: نگرانی و اضطراب مداوم [1] و عادت صاف کردن گلو که تحریک را بیشتر می‌کند [1][6]. نگه داشتن بغض و گریه هم می‌تواند سفتی گلو را بیشتر کند [5].

علائم هشدار: چه زمانی دیگر فقط گلوبوس نیست؟

اگر هر کدام از این‌ها همراه حس توده در گلو دارید، به پزشک مراجعه کنید تا علت‌های دیگر بررسی شود:

• سختی بلع: غذا (به‌خصوص جامد) گیر می‌کند، مشکل پایدار است یا بدتر می‌شود، یا موقع خوردن سرفه و خفگی دارید [1][2][15].
• درد هنگام قورت دادن [1][2][16].
• کاهش وزن بی‌دلیل [1][2][19].
• گرفتگی یا تغییر صدا که خوب نمی‌شود. NHS می‌گوید گرفتگی صدا، گلودرد یا سرفه‌ای که بیش از ۳ هفته طول بکشد باید بررسی شود [17][1].
• توده یا تورم در گردن یا گلو [1][16][17][18].
• علائم یک‌طرفه، مثل درد یک طرف گلو یا گوش‌دردی که خوب نمی‌شود [1][16]. در سرطان گلو حس معمولاً یک‌طرفه، ثابت و رو به بدتر شدن است و گاهی درد به گوش می‌زند [4].
• خون در خلط یا سرفه‌ی خونی [2][19].
• برگشت غذا، درد گردن یا گلودرد همراه حس توده [3].
• سوزش سر دل بیشتر روزها به مدت ۳ هفته یا بیشتر [19].
• سیگار یا مصرف زیاد الکل همراه با بدتر شدن علائم [1][2].

بیشترِ این علائم علت‌های شایع و غیرسرطانی هم دارند. ولی بررسی زودهنگام مهم است، چون اگر علت جدی باشد، زود پیدا کردنش درمان را آسان‌تر می‌کند [16][17].

احساس خفگی در گلو و تنگی نفس: اورژانس یا اضطراب؟

گلوبوس ممکن است مثل «خفگی» یا «سفت شدن گلو» حس شود [2]، ولی در آن انسدادی در گلو وجود ندارد [1]. اگر واقعاً نفس کشیدن سخت شده، آن را به حساب گلوبوس نگذارید.

فوراً با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید اگر:

• به‌شدت نفستان تنگ است، نفس‌نفس می‌زنید، حس خفگی دارید یا نمی‌توانید حرف بزنید [20]؛
• قفسه‌ی سینه سفت یا سنگین است، یا دردی دارید که به بازو، پشت، گردن یا فک می‌زند [20] (مطلب علائم هشدار سکته‌ی قلبی را ببینید)؛
• لب‌ها یا پوست رنگ‌پریده، کبود یا خاکستری شده است [20]؛
• لب، دهان، زبان یا گلو ناگهان ورم کرده، گلو سفت شده، قورت دادن سخت شده یا خس‌خس دارید. این‌ها می‌توانند نشانه‌ی واکنش آلرژیک شدید (آنافیلاکسی) باشند [21].

حمله‌ی پانیک: حس خفگی، تنگی نفس، تپش قلب، درد قفسه‌ی سینه، لرزش و ترس از مرگ از علائم حمله‌ی پانیک است. بیشتر این حمله‌ها ۵ تا ۲۰ دقیقه طول می‌کشند. توصیه‌ی NHS این است که آرام و عمیق نفس بکشید و به خودتان یادآوری کنید که حمله می‌گذرد [22]. ولی درد قفسه‌ی سینه و تنگی نفس را خودتان تشخیص ندهید. اگر اولین بار است یا شک دارید، کمک فوری بگیرید [20]. اگر حمله‌ها تکرار می‌شوند، مطلب اختلال پانیک و حمله‌ی پانیک را بخوانید. CBT و درمان دارویی زیر نظر پزشک، درمان‌های اصلی آن‌اند [22].

«گلودرد عصبی» چیست؟

«گلودرد عصبی» اسم یک بیماری مشخص در منابع پزشکی نیست. معمولاً مردم با این عبارت یکی از این حالت‌ها را منظور دارند:

1. گرفتگی و بغض گلو به خاطر استرس. این همان گلوبوس است که با استرس و اضطراب بدتر می‌شود [4][2] و در آن عضلات گلو هنگام کنترل احساسات سفت می‌شوند [7]. درمانش همان روش‌های گلوبوس است (پایین‌تر). ولی گلوبوس معمولاً درد ندارد. اگر گلودرد واقعی یا درد بلع دارید، باید معاینه شوید [2][1].
2. گلودرد و خشونت صدا از صاف کردن زیاد گلو یا ریفلاکس. سرفه‌ی طولانی، صاف کردن مکرر گلو و ریفلاکس از علت‌های التهاب حنجره (لارنژیت) هستند [23]. اگر علائم بعد از ۲ هفته بهتر نشد به پزشک مراجعه کنید [23]. مطلب لارنژیت را ببینید.
3. درد عصبی واقعی (نورالژی گلوسوفارنژیال)، یک بیماری نادر است. حمله‌های ناگهانی درد تیز، خنجری یا سوزشی در گلو، لوزه، ته زبان و گوش ایجاد می‌کند که از چند ثانیه تا حدود ۲ دقیقه طول می‌کشد. قورت دادن، حرف زدن، خمیازه یا سرفه آن را شروع می‌کند و بیشتر بعد از ۵۰ سالگی دیده می‌شود [24]. تشخیص و درمان آن با پزشک است [24].

گلوبوس چقدر طول می‌کشد؟ برمی‌گردد؟

• گلوبوس اغلب طولانی و نوسانی است. در بیشتر افراد خوش‌خیم و خودمحدودشونده است، ولی ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها ادامه پیدا کند [1][3].
• در بسیاری از افراد خودبه‌خود خوب می‌شود یا فقط گاهی سر می‌زند [3]. ممکن است سال‌ها بماند، ولی معمولاً بهتر می‌شود یا از بین می‌رود [10].
• طبق خلاصه‌ی پروتکل دانشگاه آیووا، در پیگیری ۷ تا ۸ ساله حدود ۵۵٪ بیماران بی‌علامت شده بودند و بقیه هنوز علامت داشتند، هرچند اغلب خفیف‌تر [9].
• علائم معمولاً «موج» دارد و دوره‌هایی کاملاً از بین می‌رود [4]. با استرس، خستگی یا صحبت زیاد دوباره برمی‌گردد یا بدتر می‌شود [1][4].
• درمان عوامل زمینه‌ای (ریفلاکس، استرس، تنش عضلانی) و گفتاردرمانی نتیجه را بهتر می‌کند [1].

تشخیص: پزشک گوش، حلق و بینی چه کار می‌کند؟

گلوبوس بیشتر با شرح حال و معاینه تشخیص داده می‌شود [1][2]:

• سؤال‌ها: از کی شروع شده، دقیقاً کجاست، رابطه‌اش با غذا و قورت دادن، علائم ریفلاکس، سرفه، خشونت صدا، استرس و علائم هشدار [2][1].
• معاینه: دیدن دهان و حلق، لمس گردن برای غدد لنفاوی و تیروئید، بررسی بینی و اعصاب سر [2][1].
• نازواندوسکوپی (لارنگوسکوپی فیبراپتیک): لوله‌ای نازک و دوربین‌دار از راه بینی وارد می‌شود تا بینی، حلق و حنجره دیده شوند [6][2]. در بریتانیا اگر علائم ادامه پیدا کند، یک‌طرفه باشد یا علائم هشدار باشد انجام می‌شود [1]. پروتکل دانشگاه آیووا آن را برای همه‌ی بیماران گلوبوس توصیه می‌کند [9].
• آزمایش‌های دیگر، فقط در موارد خاص: بلع باریم (عکس رنگی از بلع) ارزش محدودی دارد و نباید برای رد سرطان به‌صورت روتین درخواست شود [1]. اندوسکوپی فوقانی، مانومتری مری و pH‌متری ۲۴ ساعته در موارد انتخابی انجام می‌شوند، مثلاً وقتی به ریفلاکس شک هست و درمان اولیه جواب نداده [1][10][9].

بیشتر افرادی که گلوبوس «کلاسیک» و بدون علامت هشدار دارند به آزمایش بیشتری نیاز ندارند [1]. آزمایش‌های زیاد و غیرضروری حتی ممکن است اضطراب و در نتیجه خود علامت را بیشتر کنند [2].

درمان گلوبوس

درمان گلوبوس به علت‌های زمینه‌ای هر فرد بستگی دارد و معمولاً ترکیبی از چند روش است [4]. «درمان قطعی» به معنای یک قرص یا یک کار واحد وجود ندارد.

توضیح و اطمینان‌بخشی

برای بسیاری از بیماران، همین که بدانند چیزی راه گلو را نبسته و علت مشکل چیست، برای درمان کافی است. با کم شدن نگرانی، تنش گلو هم کم می‌شود [4][7]. بعضی پزشکان گلوبوس را به یک حس غیرعادی مثل خارش یا وزوز گوش تشبیه می‌کنند: آزاردهنده، ولی بی‌خطر [2].

درمان ریفلاکس (فقط با تشخیص و تجویز پزشک)

اگر نشانه‌های ریفلاکس دارید، پزشک ممکن است یک دوره‌ی آزمایشی داروی کاهنده‌ی اسید، گاهی همراه شربت‌های آلژینات، تجویز کند [1][2]. در یک متاآنالیز، این داروها برای کسانی که هیچ علامت ریفلاکسی نداشتند بهتر از دارونما نبودند [2]. پس مصرف خودسرانه‌شان توصیه نمی‌شود. تغییرات سبک زندگی برای ریفلاکس در بخش راهکارهای خانگی آمده است.

گفتاردرمانی و تمرین‌های گلو و صدا

گفتاردرمانگر با تمرین‌های شل کردن عضلات گلو و گردن، تنفس، بهداشت صدا و ترک عادت صاف کردن گلو کمک می‌کند [3][5]. در دو مطالعه گفتاردرمانی نمره‌ی علائم گلوبوس را بهتر کرده است، هرچند بخشی از این اثر ممکن است از اطمینان‌بخشی باشد [2]. طبق بروشور بیمارستان‌های پلیموث، معمولاً یکی دو جلسه لازم است [6].

مدیریت استرس و اضطراب؛ درمان شناختی‌رفتاری (CBT)

شواهد از CBT برای گلوبوس حمایت می‌کند، ولی برای داروهای آرام‌بخش و ضداضطراب شواهد بسیار کمی هست [2]. تکنیک‌های آرام‌سازی هم در گلوبوسِ مرتبط با اضطراب می‌توانند کمک کنند [1]. در موارد مقاوم، پزشک ممکن است داروهای تعدیل‌کننده‌ی حس (مثل دوز پایین بعضی ضدافسردگی‌ها) تجویز کند [1][3][10]. تصمیم درباره‌ی دارو، نوع و مقدارش فقط با پزشک است.

درمان ترشحات پشت حلق و آلرژی

اگر آلرژی بینی یا ترشح پشت حلق نقش دارد، پزشک ممکن است اسپری بینی یا آنتی‌هیستامین تجویز کند [1][3][4].

برای بغض گلو چه کنیم؟ راهکارهای خانگی

این توصیه‌ها از بروشورهای بیمارستان‌های NHS و منابع گوش، حلق و بینی گرفته شده‌اند:

• جرعه‌جرعه آب بنوشید. در طول روز حدود ۱٫۵ تا ۲ لیتر آب (مگر پزشک برایتان محدودیت مایعات گذاشته باشد) و موقع غذا هم آب بنوشید [5][7].
• گلو را صاف نکنید. وقتی میل به صاف کردن گلو دارید، به‌جایش یک بار قورت بدهید، جرعه‌ای آب بخورید یا از بینی بو بکشید [7][1][2].
• قهوه، چای زیاد، الکل و نوشیدنی‌های گازدار و اسیدی را کم کنید [7][6].
• سیگار را ترک کنید [4][5].
• به صدایتان استراحت دهید. فریاد نزنید و مکالمه‌های طولانی را کم کنید [5][6].
• برای ریفلاکس: وعده‌های کم‌حجم بخورید، بین شام و خواب ۲ تا ۳ ساعت فاصله بگذارید، بعد از غذا صاف بنشینید و سر تخت را کمی بالا ببرید. غذاهای چرب، تند و اسیدی را کم کنید [5][14][1].
• آرام‌سازی: تنفس شکمی، خمیازه کشیدن و آه کشیدن، کشش ملایم گردن و شانه (اگر مشکل گردن یا ستون فقرات ندارید) [5][3].
• بخور یا استنشاق بخار برای بعضی افراد کمک‌کننده است [3].
• اگر لازم است گریه کنید. فرو خوردن اشک می‌تواند سفتی گلو را بیشتر کند [5].

اگر با این کارها علائم ادامه پیدا کرد یا علامت تازه‌ای پیدا شد، به پزشک مراجعه کنید [5].

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

• هر کدام از علائم هشدار بالا را دارید (سختی یا درد بلع، کاهش وزن، گرفتگی صدای بیش از ۳ هفته، توده‌ی گردن، علائم یک‌طرفه، خون در خلط) [1][2][17].
• حس توده ثابت است و بدتر می‌شود [4][2].
• با وجود راهکارهای خانگی یا درمان، علائم ادامه دارد. در این صورت برای بررسی دوباره برگردید [4][5].
• سیگار می‌کشید یا الکل زیاد مصرف می‌کنید و علائم بدتر شده است [1][2].
• نگرانی درباره‌ی گلو زندگی روزمره‌تان را مختل کرده است. معاینه و توضیح پزشک خودش بخشی از درمان است [4][1].

نوبت متخصص گوش، حلق و بینی با طبیب‌یاب: اگر حس توده یا بغض در گلو چند هفته ادامه پیدا کرده، یک‌طرفه است یا با سختی و درد بلع، گرفتگی صدا، توده‌ی گردن یا کاهش وزن همراه است، بهتر است متخصص گوش، حلق و بینی گلو و حنجره را معاینه کند. برای پیدا کردن متخصص گوش، حلق و بینی و گرفتن نوبت، فهرست متخصصان گوش، گلو و بینی در طبیب‌یاب را ببینید.

سؤالات متداول

معنی بغض گلو چیست؟

در زبان روزمره، بغض گلو همان گرفتگی و سنگینی گلوست که هنگام نگه داشتن گریه حس می‌شود. این گرفتگی از سفت شدن عضلات گلو هنگام کنترل احساسات است [7]. در پزشکی، حس توده در گلو بدون توده‌ی واقعی را «گلوبوس» می‌نامند [4].

بغض کردم یعنی چه؟

«بغض کردن» یعنی نزدیک گریه بودن و گریه را در گلو نگه داشتن. این یک اصطلاح زبانی است، نه بیماری. ولی اگر این حس بدون دلیل احساسی و به‌طور مکرر پیدا می‌شود، ممکن است گلوبوس باشد [4][2].

احساس بغض در گلو چه علتی دارد؟

شایع‌ترین عوامل تنش عضلات گلو، ریفلاکس (به‌خصوص ریفلاکس خاموش)، استرس و اضطراب، خستگی و فشار روی صدا، ترشحات پشت حلق و سیگارند و اغلب چند عامل با هم نقش دارند [4][1][13].

احساس بغض در گلو نشانه‌ی سرطان است؟

در بیشتر افراد نه. گلوبوس معمولاً خوش‌خیم است [1][6] و در پیگیری‌های چندساله خطر سرطان پایین بوده است [11][12]. ولی سختی یا درد بلع، کاهش وزن، گرفتگی صدای ماندگار، توده‌ی گردن و علائم یک‌طرفه باید بررسی شوند [1][2].

چه چیزی باعث احساس خفگی در گلو و تنگی نفس می‌شود؟

گلوبوس و حمله‌ی پانیک می‌توانند حس خفگی بدهند [2][22]. ولی تنگی نفس واقعی، ناتوانی در حرف زدن، کبودی لب، درد قفسه‌ی سینه یا ورم ناگهانی گلو و زبان اورژانسی است و باید فوراً کمک گرفت [20][21].

گلودرد عصبی چیست و چگونه درمان می‌شود؟

اسم یک بیماری مشخص نیست. معمولاً منظور گرفتگی گلو به خاطر استرس است که همان گلوبوس است و با توضیح پزشک، مدیریت استرس، CBT و گفتاردرمانی بهتر می‌شود [2][4]. درد عصبی واقعیِ گلو (نورالژی گلوسوفارنژیال) نادر است و درمانش با پزشک است [24].

علائم گلودرد عصبی چیست؟

گرفتگی یا حس توده در گلو که با استرس بدتر می‌شود و درد ندارد، به گلوبوس می‌خورد [2][4]. حمله‌های ناگهانی درد تیز در گلو و گوش که با قورت دادن یا حرف زدن شروع می‌شوند و چند ثانیه تا دو دقیقه طول می‌کشند، ممکن است نورالژی گلوسوفارنژیال باشند [24].

گلوبوس چقدر طول می‌کشد؟

مدت ثابتی ندارد. در بسیاری از افراد خودبه‌خود بهتر می‌شود یا گاه‌به‌گاه برمی‌گردد، ولی در بعضی ماه‌ها یا سال‌ها با شدت متغیر ادامه پیدا می‌کند [1][3][10].

درمان قطعی گلوبوس چیست؟ قرص مخصوص دارد؟

یک قرص مخصوص گلوبوس وجود ندارد. درمان بسته به علت است: اطمینان‌بخشی، درمان ریفلاکس اگر وجود داشته باشد، گفتاردرمانی و CBT [1][2]. داروی ریفلاکس بدون علامت ریفلاکس بهتر از دارونما نبوده و برای داروهای ضداضطراب شواهد کم است [2]. پس هیچ دارویی را خودسرانه مصرف نکنید.

غمباد همان گلوبوس است؟

نه دقیقاً. در فرهنگ‌های فارسی (مثل فرهنگ عمید)، «غمباد» به معنای گواتر یعنی بزرگ شدن غده‌ی تیروئید است، ولی در بعضی متن‌های امروزی آن را برای حس توده در گلو (گلوبوس) هم به کار می‌برند. فرقشان مهم است: در گلوبوس توده‌ی واقعی وجود ندارد [4]. اگر برآمدگی واقعی در جلوی گردن دیده یا لمس می‌شود، دیگر گلوبوس نیست و باید معاینه شود [1][17].

سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان پزشک نیست. اگر حس توده در گلو با سختی یا درد بلع، کاهش وزن، گرفتگی صدای ماندگار، توده‌ی گردن یا تنگی نفس همراه است، به پزشک مراجعه کنید. در صورت تنگی نفس شدید یا ورم ناگهانی گلو، با اورژانس تماس بگیرید.

منابع

1. Watson A, Chopra R, Muddaiah A. Globus: a practical guide for general practice. British Journal of General Practice, 2025;75(754):237–238. https://bjgp.org/content/bjgp/75/754/237.full.pdf
2. Jones D, Prowse S. Globus pharyngeus: an update for general practice. British Journal of General Practice, 2015;65(639):554–555. https://bjgp.org/content/bjgp/65/639/554.full.pdf
3. Cleveland Clinic. Globus sensation. https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/globus-sensation
4. Royal Berkshire NHS Foundation Trust, ENT Department. Globus: a feeling of a lump in the throat (June 2025). https://www.royalberkshire.nhs.uk/media/ynhbvkls/globus_jun25.pdf
5. Hull University Teaching Hospitals NHS Trust. Globus sensation (patient leaflet). https://www.hey.nhs.uk/patient-leaflet/globus-sensation/
6. University Hospitals Plymouth NHS Trust. Globus pharyngeus (patient information leaflet). https://www.plymouthhospitals.nhs.uk/display-pil/pil-globus-pharyngeus–3945/
7. Queen Victoria Hospital NHS Foundation Trust, Speech and Language Therapy. Globus (patient leaflet). https://www.qvh.nhs.uk/download/globus/
8. The Rome Foundation. Rome IV criteria — A4. Globus. https://theromefoundation.org/rome-iv/rome-iv-criteria/
9. University of Iowa Carver College of Medicine. Iowa Head and Neck Protocols: Lump in throat (globus). https://iowaprotocols.medicine.uiowa.edu/protocols/lump-throat-throat-fullness-globus-syndrome-globus-sensation-globus-hystericus-globus
10. UCLA Health. Globus pharyngeus. https://www.uclahealth.org/medical-services/gastro/esophageal-health/diseases-we-treat/globus-pharyngeus
11. Cashman EC, Donnelly MJ. The natural history of globus pharyngeus. International Journal of Otolaryngology, 2010 (PMID 21253518). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21253518/
12. Maronian N, Cabrera C, Dewey J, Meyer T. The development of head and neck cancer in patients with the isolated complaint of globus pharyngeus. The Laryngoscope, 2024 (PMID 37737553). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37737553/
13. Cleveland Clinic. Laryngopharyngeal reflux (LPR). https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15024-laryngopharyngeal-reflux-lpr
14. Bedfordshire Hospitals NHS Foundation Trust. Laryngopharyngeal reflux (silent reflux). https://www.bedfordshirehospitals.nhs.uk/patient-information-leaflets/laryngopharyngeal-reflux-silent-reflux/
15. NHS. Swallowing problems (dysphagia). https://www.nhs.uk/symptoms/swallowing-problems-dysphagia/
16. NHS. Symptoms of laryngeal cancer. https://www.nhs.uk/conditions/laryngeal-cancer/symptoms/
17. NHS. Symptoms of thyroid cancer. https://www.nhs.uk/conditions/thyroid-cancer/symptoms/
18. NHS. Symptoms of mouth cancer. https://www.nhs.uk/conditions/mouth-cancer/symptoms/
19. NHS. Symptoms of oesophageal cancer. https://www.nhs.uk/conditions/oesophageal-cancer/symptoms/
20. NHS. Shortness of breath. https://www.nhs.uk/symptoms/shortness-of-breath/
21. NHS. Anaphylaxis. https://www.nhs.uk/conditions/anaphylaxis/
22. NHS. Panic disorder. https://www.nhs.uk/mental-health/conditions/panic-disorder/
23. NHS. Laryngitis. https://www.nhs.uk/conditions/laryngitis/
24. Cleveland Clinic. Glossopharyngeal neuralgia (GPN). https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15799-glossopharyngeal-neuralgia-gpn