علائم فیبروم رحم (میوم رحم) چیست؟ انواع، خطرات، تشخیص و درمان

اگر قاعدگی‌تان سنگین‌تر از قبل شده، زیر شکم احساس فشار دارید یا در جواب سونوگرافی کلمه‌ی «میوم» یا «فیبروم» را دیده‌اید، احتمالاً می‌خواهید بدانید این توده چیست و چه علائمی دارد. فیبروم یا میوم رحم رشدی غیرسرطانی از جنس عضله‌ی رحم است که خیلی شایع است و گاهی بدون هیچ علامتی، در یک معاینه یا سونوگرافی معمولی پیدا می‌شود [1][2]. بیشتر فیبروم‌ها مشکل جدی ایجاد نمی‌کنند، ولی خونریزی شدید، درد یا فشار لگن را باید متخصص زنان بررسی کند [2][5].

خلاصه در یک نگاه – فیبروم رحم (Uterine Fibroid) که میوم یا لیومیوم (Leiomyoma) هم نامیده می‌شود، توده‌ای خوش‌خیم از عضله‌ی رحم است [2][5]. – علائم اصلی: قاعدگی سنگین، طولانی یا دردناک، خونریزی بین دو قاعدگی، فشار یا پری زیر شکم، بزرگ شدن شکم، تکرر ادرار یا سختی ادرار کردن، یبوست، کمردرد، درد هنگام رابطه و علائم کم‌خونی [1][2][3][4][5]. – بسیاری از افراد هیچ علامتی ندارند. طبق StatPearls حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد علامت‌دار می‌شوند [13]. – شدت علائم همیشه به اندازه بستگی ندارد. یک فیبروم کوچک هم بسته به جایش می‌تواند خونریزی زیادی بدهد [5][10]. – فیبروم سرطان نیست و خیلی به‌ندرت با سرطان همراه است [2][11]. – تشخیص معمولاً با معاینه‌ی لگن و سونوگرافی است [1][12]. – درمان از پیگیری بدون درمان تا دارو، روش‌های کم‌تهاجمی و جراحی متغیر است و به علائم، اندازه و جای فیبروم و برنامه‌ی بارداری بستگی دارد [2][3][5].

فیبروم رحم یا میوم رحم چیست؟

فیبروم رحم رشدی خوش‌خیم است که از بافت عضلانی رحم شروع می‌شود [2]. این توده‌ها از سلول‌های عضله‌ی صاف، فیبروبلاست‌ها و مواد دیگر ساخته شده‌اند و در دیواره‌ی رحم یا روی آن رشد می‌کنند [6]. فیبروم شایع‌ترین تومور خوش‌خیم دستگاه تناسلی زنان [13] و شایع‌ترین رشد در لگن زنان است [2].

نام‌های دیگر و فیبروم رحم به انگلیسی: در منابع انگلیسی به آن Uterine fibroids، Leiomyoma (لیومیوم) یا Myoma (میوم) می‌گویند [2][5]. Fibromyoma هم نام دیگر آن است [4]. پس «فیبروم رحم»، «میوم رحم»، «لیومیوم رحمی» و «فیبروم رحمی» همه به یک بیماری اشاره دارند.

فیبروم رحم چقدر شایع است؟ طبق StatPearls، فیبروم تا زمان یائسگی در ۵۰ تا ۷۰ درصد زنان دیده می‌شود و این نسبت در زنان سیاه‌پوست به بیش از ۸۰ درصد می‌رسد [13]. MedlinePlus می‌گوید تا یک نفر از هر پنج زن در سال‌های باروری فیبروم دارد و نیمی از زنان تا ۵۰ سالگی به آن مبتلا می‌شوند [4]. فیبروم بیشتر بین ۳۰ تا ۵۰ سالگی دیده می‌شود و پیش از اولین قاعدگی نادر است [5].

شکل فیبروم رحم: فیبروم‌ها معمولاً برجستگی‌های گرد و صافی هستند. گاهی با یک ساقه‌ی باریک به رحم وصل‌اند و شکلی شبیه قارچ پیدا می‌کنند [5]. ممکن است فقط یک فیبروم باشد یا چند فیبروم با اندازه‌های مختلف [2][6]. اندازه‌ی آن‌ها از چند میلی‌متر تا بیش از ۲۰ سانتی‌متر متغیر است [5]. یک فیبروم ممکن است مدت‌ها کوچک بماند و ناگهان سریع رشد کند، یا طی سال‌ها آرام بزرگ شود [2]. فیبروم‌ها ممکن است بزرگ شوند، کوچک شوند یا ثابت بمانند [6].

علائم فیبروم رحم (میوم رحم)

فیبروم همیشه علامت نمی‌دهد و ممکن است فرد اصلاً از وجود آن خبر نداشته باشد [1]. طبق StatPearls بسیاری از فیبروم‌ها بی‌علامت‌اند و به‌طور اتفاقی پیدا می‌شوند و حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد زنان مبتلا علائمی پیدا می‌کنند که روی کیفیت زندگی اثر می‌گذارد [13]. علائم شایع را در پنج گروه می‌شود دسته‌بندی کرد.

۱. علائم قاعدگی و خونریزی

• قاعدگی سنگین، گاهی همراه لخته‌ی خون [1][4]
• قاعدگی طولانی‌تر از معمول یا قاعدگی‌های پرتعداد‌تر [2][4]
• قاعدگی دردناک و گرفتگی [1][2]
• خونریزی بین دو قاعدگی [2][4][7]

NHS نشانه‌هایی مثل نیاز به تعویض نوار بهداشتی یا تامپون هر ۱ تا ۲ ساعت، خونریزی بیش از یک هفته، دفع لخته‌های بزرگ‌تر از حدود ۲.۵ سانتی‌متر یا خیس شدن لباس و ملافه را نشانه‌ی خونریزی شدید قاعدگی می‌داند [19]. فیبروم فقط یکی از علت‌های قاعدگی سنگین است و آندومتریوز، آدنومیوز، اختلالات انعقادی و برخی داروها هم می‌توانند باعث آن شوند [19]. اگر بین دو قاعدگی لکه‌بینی دارید، مطلب خونریزی بین قاعدگی را هم ببینید.

۲. درد، فشار و بزرگ شدن شکم

• احساس پری یا فشار در زیر شکم که به آن فشار لگنی هم می‌گویند [7][3]
• درد شکم یا کمر که اغلب مبهم، سنگین و آزاردهنده است، ولی می‌تواند تیز هم باشد [2]
• نفخ و احساس پری در پایین شکم [5]
• بزرگ شدن شکم: فیبروم‌های خیلی بزرگ می‌توانند شکم را طوری بزرگ کنند که فرد باردار به نظر برسد [3][5]

Merck Manual این گروه را «علائم حجمی» می‌نامد: درد یا فشار مزمن لگن که از اندازه یا جای فیبروم یا بزرگ شدن رحم ناشی می‌شود [12].

۳. علائم ادراری و گوارشی

فیبروم وقتی به مثانه یا روده فشار بیاورد، این علائم را می‌دهد [3][12]:

• تکرر ادرار یا نیاز ناگهانی به ادرار کردن [1][7]
• سختی در ادرار کردن [2][5]
• نشت ادرار یا ناتوانی در کنترل آن [1] (درباره‌ی این مشکل در مطلب بی‌اختیاری ادرار بیشتر بخوانید)
• یبوست، درد مقعد یا سختی در اجابت مزاج [2][5]
• نفخ یا درد هنگام اجابت مزاج [1]

۴. کمردرد، درد هنگام رابطه و ترشحات

• کمردرد در ناحیه‌ی پایین کمر [1][3][7]
• درد یا ناراحتی هنگام رابطه‌ی جنسی [1][2][7]
• ترشحات بیشتر از واژن: کلیولند کلینیک این را در فهرست علائم فیبروم‌های بزرگ آورده است [5]

۵. علائم کم‌خونی و علائم باروری

خونریزی سنگین می‌تواند به کم‌خونی فقر آهن برسد [1][2]. NHS علائم اصلی کم‌خونی فقر آهن را خستگی و بی‌حالی، تنگی نفس، تپش قلب، رنگ‌پریدگی و سردرد می‌داند [17]. اگر قاعدگی سنگین دارید و این علائم را هم حس می‌کنید، مطلب کم‌خونی فقر آهن را ببینید و حتماً به پزشک بگویید.

در بعضی افراد فیبروم با سختی در باردار شدن یا سقط همراه است [1][2]. NHS و دفتر سلامت زنان آمریکا تأکید می‌کنند که این مشکل نادر است [1][3]. جزئیات در بخش خطرات آمده است.

چرا علائم هر کس فرق دارد؟ نقش اندازه و محل میوم

• اندازه همه‌چیز نیست. NICHD می‌گوید اندازه‌ی فیبروم به‌نظر با شدت علائم ارتباط ندارد و حتی فیبروم کوچک هم می‌تواند علائم قابل‌توجه و قاعدگی سنگین بدهد [10]. کلیولند کلینیک هم می‌گوید فیبرومی به اندازه‌ی یک تیله‌ی کوچک بسته به جایش می‌تواند خونریزی زیادی ایجاد کند [5].
• محل مهم است. علائم فشاری از اندازه یا جای فیبروم می‌آیند، مثلاً فشار روی مثانه باعث تکرر ادرار و فشار روی روده باعث یبوست می‌شود [12]. فیبروم‌های زیرمخاطی بیشتر با ناباروری مرتبط‌اند [12].
• تعداد هم مهم است. بیشتر بیماران چند فیبروم دارند، نه یکی [12].

انواع فیبروم رحم بر اساس محل

فیبروم‌ها را بر اساس جایی که در رحم رشد می‌کنند نام‌گذاری می‌کنند [3][5]:

گاهی فیبروم در دهانه‌ی رحم (سرویکس) یا رباط پهن کنار رحم و به‌ندرت در لوله‌ی رحمی رشد می‌کند [12]. فیبروم‌های زیرمخاطی ممکن است از دهانه‌ی رحم بیرون بزنند [12].

intramural myoma چیست؟ همان فیبروم داخل‌دیواره‌ای است، یعنی میومی که داخل لایه‌ی عضلانی دیواره‌ی رحم رشد کرده و شایع‌ترین نوع فیبروم است [5].

لیپولیومیوم رحم چیست؟

لیپولیومیوم نوعی نادر از لیومیوم است که در آن بافت چربی بالغ لابه‌لای عضله‌ی صاف قرار گرفته است. این توده خوش‌خیم است [15]. در یک مطالعه‌ی گذشته‌نگر روی ۱۸ بیمار، بیشتر بیماران در سنین نزدیک یائسگی بودند و نویسندگان توصیه کرده‌اند بیمار از نظر بیماری‌های زنانه‌ی همراه هم بررسی شود [15].

علت فیبروم رحم چیست؟ چه چیزی باعث بزرگ شدن میوم می‌شود؟

علت دقیق فیبروم معلوم نیست [1][2]. NICHD می‌گوید احتمالاً چند عامل با هم دست دارند، از جمله ژنتیک (جهش در ژن‌هایی مثل MED12 و HMGA2)، استروژن و پروژسترون، هورمون‌های رشد، کمبود برخی ریزمغذی‌ها مثل ویتامین D و استرس‌های بزرگ [8].

نقش هورمون‌ها در بزرگ شدن میوم: – هورمون‌های زنانه‌ی استروژن و پروژسترون در رشد فیبروم نقش دارند [2][3]. – فیبروم‌ها وقتی سطح هورمون‌ها بالاست (مثلاً در بارداری) رشد می‌کنند و وقتی سطح هورمون‌ها پایین می‌آید کوچک می‌شوند [3][5]. – بعد از یائسگی فیبروم‌ها معمولاً دیگر رشد نمی‌کنند یا کوچک می‌شوند [2][3]، هرچند این برای همه صادق نیست [11]. – داروهای هورمونی حاوی استروژن مثل قرص‌های ضدبارداری ممکن است باعث رشد فیبروم شوند [2].

عوامل خطر

این عوامل احتمال فیبروم را بیشتر می‌کنند: – سن: بیشتر بین ۳۰ تا ۵۰ سالگی و پیش از یائسگی [1][5] – نژاد: شیوع در زنان سیاه‌پوست بیشتر است. NHS زمینه‌ی آسیایی را هم ذکر کرده است [1]. در زنان سیاه‌پوست فیبروم زودتر شروع می‌شود، بزرگ‌تر می‌شود و علائم شدیدتری دارد [9]. – سابقه‌ی خانوادگی: اگر مادر فیبروم داشته، خطر حدود سه برابر است [3]. – چاقی و اضافه‌وزن [1][9] – فشار خون بالا و دیابت [1][9] – هرگز باردار نشدن یا نداشتن زایمان کامل [1][9] – اولین قاعدگی پیش از ۱۱ سالگی و یائسگی بعد از ۵۵ سالگی [5] – کمبود ویتامین D [9]

عوامل مرتبط با خطر کمتر: بارداری (هرچه تعداد بارداری بیشتر، خطر کمتر) و مصرف طولانی‌مدت روش‌های ضدبارداری خوراکی یا تزریقی [9].

چه غذاهایی برای فیبروم رحم مضر است؟

شواهد درباره‌ی رژیم غذایی محدود است و بیشتر آن از مطالعات مشاهده‌ای می‌آید، یعنی «ارتباط» را نشان می‌دهد نه علت را: – دفتر سلامت زنان آمریکا می‌گوید خوردن زیاد گوشت قرمز و ژامبون با خطر بیشتر فیبروم ارتباط دارد و خوردن سبزیجات سبز به‌نظر محافظت‌کننده است [3]. – NICHD مصرف افزودنی‌های غذایی و شیر سویا را در فهرست عوامل خطر آورده است [9]. – یک مرور روایی (۲۰۲۱) مصرف کم میوه، سبزی و ویتامین D و آلاینده‌های غذایی را با خطر فیبروم مرتبط دانسته، ولی تأکید کرده که برای فهم نقش تغذیه پژوهش بیشتری لازم است [14].

در منابعی که بررسی کردیم، هیچ رژیم یا مکملی به‌عنوان درمانی که فیبروم موجود را کوچک کند معرفی نشده است. اگر خونریزی سنگین دارید، رژیم غذایی جای بررسی پزشکی را نمی‌گیرد.

آیا فیبروم رحم خطرناک است؟ عوارض و خطرات میوم رحم

بیشتر فیبروم‌ها مشکلی ایجاد نمی‌کنند و بسیاری از افراد سال‌ها بدون مشکل جدی با آن زندگی می‌کنند [2][5]. با این حال این عوارض ممکن است پیش بیاید:

• کم‌خونی فقر آهن به‌دلیل خونریزی سنگین [1][4]
• مشکلات ادراری: عفونت ادراری، مشکل در ادرار کردن یا بی‌اختیاری به‌دلیل فشار فیبروم بزرگ روی مثانه [1][4]
• درد شدید و ناگهانی: فیبروم پایه‌دار ممکن است بپیچد و درد، تهوع یا تب بدهد [2]. فیبرومی که سریع رشد کند یا شروع به تخریب کند هم دردناک است [2]. Merck Manual می‌گوید این حالت‌ها کمتر پیش می‌آیند، ولی می‌توانند درد حاد و شدید ایجاد کنند [12].
• خونریزی یا درد شدید که گاهی درمان اورژانسی لازم دارد [4]
• ناباروری و سقط: نادر است [1][3]. فیبروم‌هایی که شکل حفره‌ی رحم را تغییر می‌دهند ممکن است حتی با IVF هم شانس بارداری را کم کنند و درمان آن‌ها می‌تواند شانس بارداری را بهتر کند [11]. درباره‌ی بررسی‌های لازم در مطلب ناباروری بیشتر بخوانید.
• مشکلات بارداری و زایمان (پایین‌تر توضیح داده شده)

«ترکیدن فیبروم» یعنی چه؟

در منابعی که بررسی کردیم، از «ترکیدن» فیبروم صحبت نشده است. آنچه این منابع علت درد ناگهانی و شدید می‌دانند، پیچ خوردن فیبروم پایه‌دار و تخریب (دژنراسیون) فیبروم است [2][12]. تخریب وقتی رخ می‌دهد که فیبروم از خون‌رسانی خود بزرگ‌تر شود [12]. نوعی از آن به نام تخریب قرمز معمولاً فقط در بارداری دیده می‌شود [12]. درد ناگهانی و شدید شکم یا لگن، به‌خصوص همراه تهوع یا تب، را باید فوراً پزشک بررسی کند [2][4].

فیبروم در بارداری

بیشتر زنانی که فیبروم دارند بارداری طبیعی دارند [3]. با این حال، فیبروم در بارداری ممکن است بزرگ شود [4][5] و احتمال این مشکلات را بیشتر کند [3][11][12]: – نیاز به سزارین (طبق دفتر سلامت زنان آمریکا تا شش برابر) [3] – قرار گرفتن نامناسب جنین (مثل بریچ) [3][11] – پیشرفت نکردن زایمان [3] – جدا شدن زودرس جفت [3][12] – زایمان زودرس و انقباضات زودرس [3][12] – سقط جنین و خونریزی بیشتر بعد از زایمان [11][12]

اگر فیبروم دارید و باردار شده‌اید، با متخصص زنان و زایمان خود درباره‌اش صحبت کنید [3]. بیشتر زنان باردار مبتلا به فیبروم به مراقبت پرخطر نیاز ندارند [3].

آیا میوم رحم سرطانی می‌شود؟ (فیبروم بدخیم)

• فیبروم‌ها سرطان نیستند و خیلی به‌ندرت سرطانی می‌شوند [11]. MedlinePlus می‌گوید فیبروم سرطانی نمی‌شود [4].
• دفتر سلامت زنان آمریکا می‌گوید به‌ندرت (کمتر از یک در هزار) یک فیبروم سرطانی پیدا می‌شود که لیومیوسارکوم نام دارد. پزشکان فکر می‌کنند این سرطان از یک فیبروم موجود به وجود نمی‌آید، و داشتن فیبروم خطر آن یا خطر سرطان‌های دیگر رحم را بیشتر نمی‌کند [3].
• Merck Manual هم تغییر سارکومی را در کمتر از ۱ درصد بیماران می‌داند [12].
• یک استثنای نادر بیماری ارثی HLRCC است که در آن فیبروم‌ها با سرطان کلیه همراه‌اند. این ارتباط در زنانی که HLRCC ندارند دیده نمی‌شود [11].

علائم فیبروم بدخیم سرطانی چیست؟

منابعی که بررسی کردیم فهرست جداگانه‌ای از «علائم فیبروم سرطانی» نمی‌دهند و فقط با علائم نمی‌شود فیبروم را از سارکوم جدا کرد. ولی این موارد باعث بررسی بیشتر می‌شوند: – رشد سریع یک توده‌ی رحمی که فیبروم تصور می‌شود. در این حالت معمولاً MRI انجام می‌شود [12]. ACOG هم رشد سریع را از نشانه‌هایی می‌داند که ممکن است درمان لازم داشته باشد [2]. – مطمئن نبودن از نوع توده، مثلاً شک به تومور تخمدان [2] – خونریزی بعد از یائسگی، با یا بدون فیبروم، که باید از نظر سرطان رحم بررسی شود [12][18]. رشد فیبروم بعد از یائسگی هم غیرمعمول است [5].

فیبروم رحم چگونه تشخیص داده می‌شود؟ (از کجا بفهمم میوم دارم؟)

فیبروم اغلب در یک معاینه‌ی معمول لگن یا در آزمایش‌ها و سونوگرافی‌هایی که برای مشکل دیگری انجام می‌شود، مثلاً سونوگرافی بارداری، پیدا می‌شود [1][2]. فقط با علائم نمی‌شود فهمید که میوم دارید یا نه.

با هیستروسکوپی، پولیپ و مشکلات دیگر داخل رحم هم دیده می‌شود [3]. درباره‌ی پولیپ در مطلب پولیپ رحم بخوانید. آدنومیوز هم از علت‌های قاعدگی سنگین است [19] و مطلب آدنومیوز رحم تفاوت آن را توضیح می‌دهد. مطلب آندومتریوز هم فرق آن را با میوم رحمی بررسی کرده است.

درمان فیبروم رحم

انتخاب درمان به این عوامل بستگی دارد: داشتن یا نداشتن علائم، تمایل به بارداری در آینده، اندازه و جای فیبروم، و سن و نزدیکی به یائسگی [3]. نظر خود بیمار هم مهم است [2]. تصمیم نهایی را باید با متخصص زنان بگیرید.

پیگیری بدون درمان

اگر فیبروم علامتی ندارد، کوچک است یا فرد به یائسگی نزدیک است، اغلب درمان لازم نیست [1][2]. پزشک ممکن است فیبروم را با معاینه‌ی لگن یا سونوگرافی‌های دوره‌ای پیگیری کند [5].

داروی میوم چیست؟ (گروه‌های دارویی)

داروها بیشتر برای کنترل خونریزی و درد به کار می‌روند و ممکن است جلوی رشد فیبروم را نگیرند. گاهی بعداً جراحی لازم می‌شود [2]. هیچ‌کدام از این داروها را بدون تجویز پزشک شروع یا قطع نکنید.

• مسکن‌های ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDها): برای درد، و ممکن است حجم خونریزی را کمی کم کنند [1][12]. درباره‌ی این گروه در مطلب داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی بخوانید.
• ترانگزامیک اسید: حجم خون از دست رفته در قاعدگی را کم می‌کند، ولی قاعدگی را قطع نمی‌کند [1][2].
• روش‌های ضدبارداری هورمونی (مثل قرص ترکیبی): برای کنترل خونریزی سنگین و درد [1][2]. ACOG می‌گوید ممکن است فیبروم را کمی بزرگ‌تر کنند [2].
• IUD (آی‌یو‌دی) حاوی پروژستین: برای فیبروم‌هایی که شکل داخل رحم را تغییر نداده‌اند. خونریزی و درد را کم می‌کند ولی خود فیبروم را درمان نمی‌کند [2].
• آگونیست‌های GnRH: قاعدگی را متوقف می‌کنند و فیبروم را کوچک می‌کنند. گاهی پیش از جراحی داده می‌شوند. عوارضی مثل کاهش تراکم استخوان دارند و کوتاه‌مدت مصرف می‌شوند. بعد از قطع، فیبروم معمولاً به اندازه‌ی قبلی برمی‌گردد [2][3].
• آنتاگونیست‌های GnRH همراه با هورمون جبرانی (add-back): برای خونریزی سنگین. فیبروم را کوچک نمی‌کنند [2].
• مکمل آهن: وقتی کم‌خونی وجود دارد یا برای پیشگیری از آن، با نظر پزشک [3][5].

جراحی و روش‌های کم‌تهاجمی

• میومکتومی (برداشتن فیبروم با حفظ رحم): با هیستروسکوپی، لاپاروسکوپی یا جراحی باز انجام می‌شود و روش آن به جا و اندازه‌ی فیبروم بستگی دارد [2][5]. چون رحم حفظ می‌شود، بارداری بعدی ممکن است. گاهی چسبندگی داخلی ایجاد می‌شود و ممکن است برای زایمان بعدی سزارین لازم شود [2]. فیبروم برداشته‌شده دوباره رشد نمی‌کند، ولی فیبروم‌های جدید ممکن است به وجود بیایند [2].
• هیسترکتومی (برداشتن رحم): تنها درمان قطعی فیبروم است [3][5][11]، ولی بعد از آن بارداری ممکن نیست [2]. NICHD تأکید می‌کند که هیسترکتومی بهترین درمان برای همه‌ی زنان مبتلا نیست [11].
• آمبولیزاسیون شریان رحمی (UAE یا UFE): ذرات ریزی به رگ‌های خون‌رسان رحم تزریق می‌شود تا جریان خون فیبروم قطع شود و کوچک شود [1][2]. اثر آن بر بارداری بعدی روشن نیست [2]. Merck Manual می‌گوید ممکن است خطر سقط، سزارین و خونریزی بعد از زایمان را بیشتر کند [12]. در یک متاآنالیز، نیاز به درمان دوباره بعد از UAE بیشتر از میومکتومی بود [16].
• فرسایش با امواج رادیویی (RFA): با گرما بافت فیبروم را از بین می‌برد. از راه لاپاروسکوپی یا از راه واژن و دهانه‌ی رحم انجام می‌شود. اثر آن بر بارداری بعدی هنوز به پژوهش بیشتری نیاز دارد [2].
• جراحی با اولتراسوند متمرکز با هدایت MRI (MRgFUS): امواج اولتراسوند از روی پوست و با هدایت MRI فیبروم را از بین می‌برد. ACOG آن را روشی جدید می‌داند که ممکن است درمان‌های بیشتری لازم داشته باشد و داده‌های کم نشان می‌دهد اثرش از UAE کمتر است [2]. داده درباره‌ی ایمنی بارداری بعد از آن محدود است [12].
• فرسایش آندومتر: پوشش داخلی رحم را برای کنترل خونریزی خیلی سنگین از بین می‌برد [1][3]. بعد از آن بارداری ممکن نیست [3].

مقایسه‌ی روش‌های درمان فیبروم رحم

اندازه‌ی میوم برای عمل چقدر است؟

اندازه‌ی مشخصی وجود ندارد که بگوید فیبروم باید حتماً برداشته شود [5]. تصمیم به جراحی بیشتر به علائم بستگی دارد. Merck Manual این موارد را از دلایل جراحی می‌داند [12]: – توده‌ای در لگن که سریع بزرگ می‌شود – خونریزی تکرارشونده‌ای که با دارو کنترل نمی‌شود – درد یا فشار شدید و ماندگار – رحم بزرگی که روی مثانه یا روده فشار می‌آورد – ناباروری (اگر فیبروم زیرمخاطی مانع بارداری باشد) یا سقط مکرر

آیا فیبروم خودبه‌خود از بین می‌رود؟

در بیشتر موارد فیبروم‌ها یا رشدشان متوقف می‌شود یا بدون درمان کوچک می‌شوند [11]. بعد از یائسگی فیبروم‌ها اغلب کوچک می‌شوند و علائم ممکن است برطرف شود [5][11]، ولی این برای همه صادق نیست [11].

اگر فیبروم داشته باشیم چه کنیم؟

• نگران نشوید، ولی پیگیری کنید. بیشتر فیبروم‌ها مشکل جدی ایجاد نمی‌کنند [2][5].
• علائم را یادداشت کنید: حجم و مدت قاعدگی، لخته‌ها، درد و علائم ادراری. این به پزشک کمک می‌کند.
• این سؤال‌ها را از پزشک بپرسید (برگرفته از فهرست دفتر سلامت زنان آمریکا [3]): چند فیبروم دارم؟ اندازه و جای آن‌ها کجاست؟ احتمال بزرگ‌تر شدنشان هست؟ از کجا بفهمم بزرگ‌تر شده‌اند؟ چه مشکلی ممکن است ایجاد کنند؟ اگر مشکل‌ساز شدند چه گزینه‌هایی دارم؟
• اگر قصد بارداری دارید، حتماً به پزشک بگویید، چون بعضی درمان‌ها بارداری را غیرممکن می‌کنند یا خطر مشکلات بارداری را بیشتر می‌کنند [1].
• خودسرانه دارو مصرف نکنید. حتی مکمل آهن را با نظر پزشک شروع کنید.

چه زمانی به متخصص زنان مراجعه کنیم؟

فوری به اورژانس بروید اگر:

• خونریزی خیلی شدید دارید یا درد شدید شکم و لگن دارید. این حالت‌ها گاهی درمان اورژانسی لازم دارند [4].
• درد ناگهانی و شدید همراه تهوع یا تب دارید (احتمال پیچ خوردن فیبروم پایه‌دار) [2].

نوبت متخصص زنان بگیرید اگر:

• قاعدگی سنگین، طولانی یا نامنظم دارید [4][5].
• بین دو قاعدگی خونریزی دارید [4][5].
• درد لگن، درد هنگام رابطه یا احساس فشار و پری در شکم دارید [4][5].
• علائم روی زندگی روزمره، کار و روابطتان اثر گذاشته یا مسکن کمکی نمی‌کند [1].
• برای باردار شدن مشکل دارید [1].
• بعد از یائسگی هر مقدار خونریزی از واژن دارید [18].

مشاوره با طبیب‌یاب: اگر خونریزی شدید قاعدگی، درد یا فشار لگن دارید یا سونوگرافی‌تان فیبروم (میوم) را نشان داده است، به متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید تا گزینه‌های پیگیری و درمان را با هم بررسی کنید. برای پیدا کردن متخصص و گرفتن نوبت، فهرست متخصصان زنان و زایمان در طبیب‌یاب را ببینید.

سؤالات متداول

علائم فیبروم رحم چیست؟

شایع‌ترین علائم فیبروم رحم قاعدگی سنگین، طولانی یا دردناک، خونریزی بین دو قاعدگی، فشار یا پری زیر شکم، بزرگ شدن شکم، تکرر ادرار، یبوست، کمردرد و درد هنگام رابطه است [1][2][3][5]. بسیاری از افراد هیچ علامتی ندارند [1][13].

فیبروم رحم به انگلیسی چه می‌شود؟

فیبروم رحم در انگلیسی Uterine fibroids نام دارد. نام‌های علمی آن Leiomyoma (لیومیوم) و Myoma (میوم) است [2][5]. Fibromyoma هم گفته می‌شود [4].

لیومیوم رحمی یا میوم رحم چیست؟

لیومیوم و میوم نام‌های دیگر فیبروم رحم‌اند، یعنی توده‌ای خوش‌خیم از عضله‌ی صاف رحم [2][12].

فیبروم رحم چه زمانی خطرناک است؟

بیشتر فیبروم‌ها خطری ندارند [2][5]. فیبروم وقتی مشکل‌ساز می‌شود که خونریزی سنگین و کم‌خونی بدهد، به مثانه فشار بیاورد، با پیچ خوردن یا تخریب درد شدید ایجاد کند، یا روی باروری و بارداری اثر بگذارد [1][2][12]. رشد سریع یک توده‌ی رحمی و خونریزی بعد از یائسگی هم باید بررسی شوند [12][18].

آیا میوم رحم باعث سرطان می‌شود؟

نه. فیبروم سرطان نیست و خیلی به‌ندرت سرطانی می‌شود [11]. طبق دفتر سلامت زنان آمریکا، داشتن فیبروم خطر سرطان رحم را بیشتر نمی‌کند [3].

علائم فیبروم بدخیم سرطانی چیست؟

علامت مشخصی وجود ندارد که فیبروم را از سارکوم رحم جدا کند. رشد سریع یک توده‌ی رحمی، مطمئن نبودن از نوع توده و خونریزی بعد از یائسگی دلایلی برای بررسی بیشتر مثل MRI هستند [2][12][18].

اگر فیبروم داشته باشیم چه کنیم؟

اگر علامتی ندارید، معمولاً درمان لازم نیست و پیگیری دوره‌ای کافی است [1][5]. اگر علائم دارید، با متخصص زنان درباره‌ی دارو یا روش‌های درمانی صحبت کنید و برنامه‌ی بارداری‌تان را هم بگویید [1].

چه غذاهایی برای فیبروم رحم مضر است؟

شواهد محدود است. خوردن زیاد گوشت قرمز و ژامبون با خطر بیشتر فیبروم مرتبط دانسته شده و سبزیجات سبز به‌نظر محافظت‌کننده‌اند [3]. NICHD افزودنی‌های غذایی و شیر سویا را هم ذکر کرده است [9]. هیچ رژیمی در منابع بررسی‌شده درمان فیبروم معرفی نشده است [14].

چه چیزی باعث بزرگ شدن میوم می‌شود؟

هورمون‌های استروژن و پروژسترون. میوم در دوره‌هایی که سطح این هورمون‌ها بالاست، مثل بارداری، بزرگ‌تر می‌شود و بعد از یائسگی معمولاً کوچک می‌شود [3][5]. داروهای حاوی استروژن هم ممکن است باعث رشد آن شوند [2].

از کجا بفهمم میوم دارم؟

فقط با علائم نمی‌شود مطمئن شد. پزشک با معاینه‌ی لگن به فیبروم شک می‌کند و سونوگرافی تعداد، اندازه و جای آن را نشان می‌دهد [1][10].

علائم ترکیدن فیبروم رحم چیست؟

منابعی که بررسی کردیم از «ترکیدن» فیبروم صحبت نمی‌کنند. درد ناگهانی و شدید معمولاً از پیچ خوردن فیبروم پایه‌دار یا تخریب فیبروم است و ممکن است با تهوع یا تب همراه باشد [2][12]. چنین دردی را فوراً به پزشک نشان دهید.

آیا فیبروم رحم ترشحات ایجاد می‌کند؟

کلیولند کلینیک ترشحات بیشتر از واژن را در فهرست علائم فیبروم‌های بزرگ آورده است [5]. ترشحات علت‌های زیاد دیگری هم دارد، پس اگر ترشح غیرعادی دارید، پزشک باید علت را بررسی کند.

فیبروم رحم چگونه از بین می‌رود؟

بسیاری از فیبروم‌ها رشدشان متوقف می‌شود یا خودبه‌خود کوچک می‌شوند، به‌خصوص بعد از یائسگی [11]. برای فیبروم علامت‌دار، میومکتومی فیبروم را برمی‌دارد، UAE، RFA و MRgFUS آن را کوچک یا تخریب می‌کنند و هیسترکتومی تنها درمان قطعی است [2][5].

اندازه‌ی میوم برای عمل چقدر است؟

اندازه‌ی مشخصی برای عمل وجود ندارد [5]. تصمیم بر اساس علائم، رشد سریع، تأثیر بر باروری و برنامه‌ی بارداری گرفته می‌شود [12].

داروی میوم چیست؟

گروه‌های دارویی شامل مسکن‌های ضدالتهاب غیراستروئیدی، ترانگزامیک اسید، روش‌های ضدبارداری هورمونی، IUD حاوی پروژستین و آگونیست‌ها و آنتاگونیست‌های GnRH هستند [1][2]. نوع دارو را فقط پزشک تعیین می‌کند.

intramural myoma چیست؟

میوم داخل‌دیواره‌ای، یعنی فیبرومی که داخل دیواره‌ی عضلانی رحم رشد می‌کند. این شایع‌ترین نوع فیبروم است [5].

رحم میوماتو یعنی چه؟

«میوماتو» صفتی از کلمه‌ی میوم است و در گزارش‌ها معمولاً برای رحمی به کار می‌رود که میوم دارد. فیبروم‌ها ممکن است یکی یا چندتا باشند [2]. معنی دقیق آنچه در گزارش سونوگرافی شما نوشته شده را از پزشک بپرسید.

توده‌ی رحم چیست؟

فیبروم شایع‌ترین رشد در لگن زنان است [2]، ولی هر توده‌ای فیبروم نیست. پولیپ هم داخل رحم دیده می‌شود [3] و گاهی باید توده را از تومور تخمدان جدا کرد [2]. تشخیص را باید پزشک با معاینه و تصویربرداری بدهد.

سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص یا درمان پزشک را نمی‌گیرد. اگر خونریزی خیلی شدید یا درد ناگهانی و شدید شکم دارید، فوراً به اورژانس بروید. هیچ دارویی را خودسرانه شروع یا قطع نکنید و درباره‌ی هر درمانی با متخصص زنان مشورت کنید.

منابع

1. NHS. Fibroids. Page last reviewed: 17 March 2026. https://www.nhs.uk/conditions/fibroids/
2. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Uterine Fibroids (FAQ074). Last updated July 2022, last reviewed December 2025. https://www.acog.org/womens-health/faqs/uterine-fibroids
3. Office on Women’s Health, U.S. Department of Health and Human Services. Uterine fibroids. Page last updated 28 February 2025. https://www.womenshealth.gov/a-z-topics/uterine-fibroids
4. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Uterine fibroids. Review date 17 March 2026. https://medlineplus.gov/ency/article/000914.htm
5. Cleveland Clinic. Uterine Fibroids: Causes, Symptoms & Treatment. Last updated 6 August 2026. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/9130-uterine-fibroids
6. NICHD. About Uterine Fibroids. Last reviewed 2 November 2018. https://www.nichd.nih.gov/health/topics/uterine/conditioninfo
7. NICHD. What are the symptoms of uterine fibroids? Last reviewed 2 November 2018. https://www.nichd.nih.gov/health/topics/uterine/conditioninfo/symptoms
8. NICHD. What causes uterine fibroids? Last reviewed 2 November 2018. https://www.nichd.nih.gov/health/topics/uterine/conditioninfo/causes
9. NICHD. What are the risk factors for uterine fibroids? Last reviewed 2 November 2018. https://www.nichd.nih.gov/health/topics/uterine/conditioninfo/people-affected
10. NICHD. How do health care providers diagnose uterine fibroids? Last reviewed 2 November 2018. https://www.nichd.nih.gov/health/topics/uterine/conditioninfo/how-diagnosed
11. NICHD. Uterine Fibroids: Other FAQs. Last reviewed 2 November 2018. https://www.nichd.nih.gov/health/topics/uterine/more_information/other-faqs
12. Kilpatrick C. Uterine Fibroids. Merck Manual Professional Version. Full review February 2025, last updated May 2025. https://www.merckmanuals.com/professional/gynecology-and-obstetrics/uterine-fibroids/uterine-fibroids
13. Barjon K, Kahn J, Singh M. Uterine Leiomyomata. StatPearls, 4 May 2025. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK546680/
14. Tinelli A, et al. Uterine Fibroids and Diet. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(3):1066. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33504114/
15. Devi N, et al. Clinical, Radiological, and Histopathological Analysis of Lipoleiomyoma: A Retrospective Study From a Tertiary Care Center. Cureus. 2026;18(5):e109168. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42326302/
16. Fatima K, et al. Uterine artery embolization versus myomectomy: a systematic review and meta-analysis. SAGE Open Med. 2024;12:20503121241236141. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38751568/
17. NHS. Iron deficiency anaemia. Page last reviewed: 26 January 2024. https://www.nhs.uk/conditions/iron-deficiency-anaemia/
18. NHS. Post-menopausal bleeding. Page last reviewed: 24 September 2026. https://www.nhs.uk/conditions/post-menopausal-bleeding/
19. NHS. Heavy periods. Page last reviewed: 19 September 2024. https://www.nhs.uk/conditions/heavy-periods/