دلیل علمی سکسکه و علت سکسکه طولانی‌مدت؛ چه زمانی خطرناک است؟

سکسکه را همه تجربه کرده‌ایم: چند «هیک» پشت سر هم بعد از یک غذای مفصل یا یک لیوان نوشابه که معمولاً چند دقیقه بعد خودش تمام می‌شود [4]. ولی وقتی سکسکه (که در جست‌وجوها خیلی وقت‌ها «سکه سکه» هم نوشته می‌شود) دو روز است رهایتان نمی‌کند یا مدام برمی‌گردد، دو سؤال مهم پیش می‌آید: اصلاً چرا سکسکه می‌کنیم و این سکسکه‌ی طولانی نشانه‌ی چیست؟ ما در طبیب‌یاب جواب این سؤال‌ها را از منابعی مثل StatPearls، کلینیک مایو، کلیولند کلینیک، NHS، راهنمای MSD و مرور کاکرین جمع کرده‌ایم تا بدانید کِی می‌شود صبر کرد و کِی باید سراغ پزشک رفت.

پاسخ کوتاه

• دلیل علمی سکسکه: دیافراگم (عضله‌ی زیر ریه‌ها) و عضلات بین‌دنده‌ای ناگهان و بی‌اختیار منقبض می‌شوند و بلافاصله تارهای صوتی بسته می‌شوند؛ صدای «هیک» از همین بسته شدن است [1][2]. فرمان این حرکت از یک قوس رفلکسی می‌آید که عصب واگ، عصب فرنیک و ساقه‌ی مغز در آن نقش دارند [1].
• سکسکه‌ی کوتاه‌مدت: بیشتر به دنبال پرخوری، نوشیدنی گازدار، الکل، هیجان یا استرس است و خودش برطرف می‌شود [4].
• سکسکه‌ی طولانی: بیش از ۴۸ ساعت را «پایدار» و بیش از یک ماه را «مقاوم» می‌نامند [1][6]. علت آن اغلب پیدا نمی‌شود، اما گاهی نشانه‌ی ریفلاکس معده، مشکل مغز و اعصاب (مثل سکته‌ی مغزی یا ام‌اس)، بیماری کلیه، اختلال املاح خون یا عارضه‌ی دارویی است [1][4][6].
• کی به پزشک: اگر بیش از ۴۸ ساعت طول کشید، مدام برگشت و زندگی روزمره را مختل کرد، یا خوردن، خوابیدن یا نفس کشیدن را سخت کرد [3][4].
• کی اورژانس (۱۱۵): سکسکه همراه با علائم سکته‌ی مغزی (کج شدن صورت، ضعف یا بی‌حسی یک دست یا یک طرف بدن، اختلال گفتار) یا علائم لخته‌ی ریه (تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه‌ی سینه) [2][14][15].

چرا سکسکه می‌کنیم؟ دلیل علمی سکسکه

نام پزشکی سکسکه «سینگولتوس» (Singultus) است؛ واژه‌ای لاتین به معنای نفس بریده‌بریده هنگام هق‌هق گریه [1]. هر سکسکه دو جزء دارد: انقباض ناگهانی و غیرارادی دیافراگم و عضلات بین‌دنده‌ای که هوا را به داخل می‌کشد، و بسته شدن سریع چاکنای (گلوت، فاصله‌ی بین تارهای صوتی) که جلوی ورود هوا را می‌گیرد و صدای «هیک» را می‌سازد [1][2][13]. سکسکه معمولاً با ریتم ۴ تا ۶۰ بار در دقیقه تکرار می‌شود و انقباض اغلب فقط در یک طرف دیافراگم، بیشتر سمت چپ، رخ می‌دهد [1].

قوس رفلکس سکسکه

طبق StatPearls، سکسکه حاصل یک قوس رفلکسی سه‌بخشی است و تحریک یا آسیب در هر جای این مسیر می‌تواند آن را راه بیندازد [1]:

• مسیر حسی (آوران): عصب واگ، عصب فرنیک و رشته‌های سمپاتیک که اندام‌های قفسه‌ی سینه و شکم را عصب‌دهی می‌کنند [1].
• مرکز پردازش: ساختارهایی در ساقه‌ی مغز و مغز میانی، از جمله بصل‌النخاع، تشکیلات مشبک، هیپوتالاموس و نخاع گردنی بالایی (C3 تا C5). دوپامین، گابا و سروتونین از پیام‌رسان‌های عصبی درگیر در این مرکزند [1].
• مسیر حرکتی (وابران): عصب فرنیک که فرمان انقباض را به دیافراگم می‌برد، و اعصابی که عضلات بین‌دنده‌ای را منقبض می‌کنند؛ عصب حنجره‌ای راجعه هم چاکنای را می‌بندد [1].

همین سازوکار توضیح می‌دهد چرا بالا رفتن دی‌اکسید کربن خون (مثلاً با حبس نفس) یا تحریک عصب واگ (مثلاً با آب سرد) گاهی سکسکه را قطع می‌کند [1][2].

سکسکه به چه دردی می‌خورد؟

در بزرگسالان هیچ کارکرد فیزیولوژیک شناخته‌شده‌ای برای سکسکه وجود ندارد [1]. سکسکه از دوران جنینی دیده می‌شود و احتمال می‌رود در جنین به تمرین عضلات تنفسی کمک کند [1]. یک فرضیه‌ی تکاملی می‌گوید سکسکه بازمانده‌ی الگوی حرکتی بسیار قدیمی تنفس با آبشش در دوزیستانی مثل قورباغه است و شاید به این دلیل در پستانداران باقی مانده که زمینه‌ساز الگوهای مفیدتری مثل مکیدن و تنفس عادی شده است [9]. پژوهشی روی نوزادان نارس و رسیده هم نشان داد هر انقباض دیافراگم در سکسکه پاسخ قابل‌ثبتی در امواج مغزی ایجاد می‌کند؛ یعنی سکسکه ممکن است به مغز در حال رشد اطلاعات حسی بدهد [10]. این‌ها فرضیه‌اند و هنوز اثبات قطعی ندارند [1][9].

انواع سکسکه بر اساس مدت زمان

پزشکان سکسکه را بر اساس مدت آن دسته‌بندی می‌کنند، چون همین مدت تعیین می‌کند به بررسی پزشکی نیاز هست یا نه [1][6]:

کلیولند کلینیک علاوه بر این سه دسته، «سکسکه‌ی عودکننده» را هم نام می‌برد؛ یعنی سکسکه‌ای که مدام برمی‌گردد و هر دوره‌ی آن بیش از چند دقیقه طول می‌کشد [2]. سکسکه‌ی کوتاه‌مدت بسیار شایع است، اما سکسکه‌ی پایدار و مقاوم ناشایع‌اند [6].

علت سکسکه کوتاه‌مدت (کمتر از ۴۸ ساعت)

شایع‌ترین محرک‌های سکسکه‌ی کوتاه این‌ها هستند [2][3][4][6]:

• پرخوری یا غذا خوردن با عجله
• نوشیدنی‌های گازدار و الکل
• غذای تند، خیلی داغ یا خیلی سرد، یا خوردن چیز سرد درست بعد از چیز داغ
• قورت دادن هوا، مثلاً با جویدن آدامس یا سیگار کشیدن
• هیجان ناگهانی، استرس یا احساسات شدید
• تغییر ناگهانی دما

اتساع بیش از حد معده شایع‌ترین علت قابل‌شناسایی سکسکه‌ی حاد است و پس از آن ریفلاکس و التهاب معده قرار دارند [8].

علت سکسکه طولانی‌مدت: سکسکه زیاد نشانه چیست؟

اول خبر خوب: در بیشتر سکسکه‌های پایدار هیچ علت مشخصی پیدا نمی‌شود و بیماری جدی به‌ندرت وجود دارد [6]. با این حال سکسکه‌ی پایدار یا مقاوم ممکن است اولین نشانه‌ی یک بیماری مهم باشد، به همین دلیل باید بررسی شود [1][8]. علت‌های شناخته‌شده را می‌توان این‌طور دسته‌بندی کرد:

۱. ریفلاکس و مشکلات گوارشی

• ریفلاکس معده به مری (GERD): سکسکه در تا ۱۰ درصد افراد مبتلا به ریفلاکس دیده می‌شود و طبق StatPearls تا ۸۰ درصد موارد سکسکه‌ی پایدار با ریفلاکس همراه است [1]. برای آشنایی بیشتر، مطلب ریفلاکس معده به مری (GERD) را بخوانید.
• التهاب معده (گاستریت)، فتق هیاتال، التهاب مری، زخم معده و عفونت هلیکوباکتر پیلوری [1][2].
• بیماری‌های کیسه‌ی صفرا، پانکراتیت، هپاتیت، انسداد روده و جراحی شکم [1][6].
• تومورهای مری و دستگاه گوارش: در افرادی که تومور مری دارند، سکسکه‌ی پایدار در حدود یک‌چهارم موارد از نشانه‌های اولیه است [1]. کلیولند کلینیک سرطان پانکراس را هم در این فهرست آورده است [2].

۲. بیماری‌های مغز و اعصاب

ضایعات دستگاه عصبی مرکزی از مستندترین علت‌های سکسکه‌ی طولانی‌اند، به‌ویژه وقتی ساقه‌ی مغز را درگیر کنند [1]:

• سکته مغزی، به‌ویژه سکته‌ی بصل‌النخاع (سندرم مدولاری جانبی) [1][4]
• مولتیپل اسکلروز (MS) و نورومیلیت اپتیکا (NMOSD) [1][4]
• تومورهای مغز و ساقه‌ی مغز، آسیب شدید مغزی [1][4]
• مننژیت و انسفالیت [1][4]
• پارکینسون، تشنج، سیرنگومیلی و ناهنجاری‌ها یا آنوریسم‌های عروق مغز [1][2]

یک مرور سال ۲۰۲۶ تأکید می‌کند سکسکه‌ی مقاومی که با تهوع یا استفراغ بی‌دلیل همراه است ممکن است نخستین نشانه‌ی درگیری ناحیه‌ای در بصل‌النخاع به نام «ناحیه‌ی پسین» (area postrema) باشد که از ویژگی‌های بیماری NMOSD است و حتی پیش از مشکلات بینایی یا نخاعی ظاهر شود [11].

۳. تحریک عصب واگ یا فرنیک در گوش، گلو و گردن

• تماس مو یا جسم خارجی دیگر با پرده‌ی گوش [1][4]
• گلودرد، فارنژیت و لارنژیت [1][4]
• گواتر، کیست یا توده‌ی تیروئید و توده‌های گردن [1][4]

۴. اختلالات متابولیک و بیماری کلیه

• اورمی (تجمع مواد زائد در خون به دلیل نارسایی کلیه) و بیماری مزمن کلیه [1][4][6]
• اختلال الکترولیت‌ها: کمبود کلسیم، پتاسیم یا سدیم خون [1][2][4]
• دیابت [1][4]

۵. داروها

بعضی داروها سکسکه‌ی طولانی ایجاد می‌کنند و قطع یا جایگزینی دارو با نظر پزشک می‌تواند آن را برطرف کند [1][3]:

• کورتیکواستروئیدها مثل دگزامتازون [1][2][4]
• داروهای شیمی‌درمانی، به‌ویژه ترکیبات پلاتینی؛ سکسکه در بیماران سرطانی تحت شیمی‌درمانی شایع است [1][2]
• بنزودیازپین‌ها (با دوز پایین)، داروهای آرام‌بخش و بیهوشی [1][2][4]
• مسکن‌های اپیوئیدی و داروهای پارکینسون از جمله آگونیست‌های دوپامین [1][2]
• برخی آنتی‌بیوتیک‌ها مثل آزیترومایسین [1][2]

هیچ دارویی را به خاطر سکسکه خودسرانه قطع نکنید؛ تصمیم درباره‌ی تغییر دارو با پزشک است [2].

۶. جراحی، بیهوشی و آندوسکوپی

بیهوشی عمومی، آرام‌بخشی حین آندوسکوپی، برونکوسکوپی، تراکئوستومی و جراحی‌های شکم و قفسه‌ی سینه می‌توانند سکسکه ایجاد کنند [1][4][6].

۷. بیماری‌های قفسه‌ی سینه، ریه و قلب

پنومونی، پلوریت (التهاب پرده‌ی جنب)، آمبولی ریه، آسم، تومورهای مدیاستن (فضای بین دو ریه)، پریکاردیت، سکته‌ی قلبی و آنوریسم آئورت [1][2][6].

۸. عفونت‌ها

آنفلوانزا، زونا، تبخال (هرپس سیمپلکس)، سل، کووید-۱۹ و عفونت‌های مغزی [1][2].

۹. الکل، استرس و عوامل روانی

اختلال مصرف الکل از علت‌های سکسکه‌ی طولانی است [4][6]. استرس، اضطراب و هیجان هم با بعضی موارد سکسکه مرتبط‌اند [3][4]. سکسکه با منشأ روانی ممکن است، اما معمولاً فقط بعد از کنار گذاشتن علت‌های جسمی مطرح می‌شود؛ سکسکه‌ای که در خواب هم ادامه دارد معمولاً منشأ روانی ندارد [1].

سکسکه در زنان و مردان

سکسکه‌ی طولانی‌مدت در مردان به‌مراتب شایع‌تر از زنان است [4][6] و سکسکه‌ی مقاوم بیشتر در مردان مسن دیده می‌شود [1]. در زنان هم همان علت‌های بالا مطرح است؛ راهنمای MSD بارداری را هم در فهرست علت‌های شکمی سکسکه‌ی مقاوم آورده است [6]. اگر در بارداری سکسکه‌ی طولانی یا همراه با علائم دیگر دارید، با پزشک یا ماما مشورت کنید.

سکسکه در کودکان و نوزادان

• نوزادان: سکسکه در نوزادان شایع و طبیعی است و احتمالاً به دلیل گاز اضافه در معده پس از شیر خوردن زیاد یا قورت دادن هوا ایجاد می‌شود [2]. در یک پژوهش روی نوزادان بستری، همه‌ی دوره‌های سکسکه در بیداری یا خواب فعال رخ داد [10].
• کِی به پزشک کودکان: اگر سکسکه‌ی نوزاد با سرفه یا بالا آوردن شیر همراه است، ممکن است نشانه‌ی ریفلاکس باشد و باید با پزشک کودک تماس بگیرید [2].
• کودکان بزرگ‌تر: علت سکسکه‌ی حاد در کودکان هم بیشتر پر شدن بیش از حد معده و پس از آن ریفلاکس و التهاب معده است؛ سکسکه‌ی پایدار در کودک، مثل بزرگسال، می‌تواند هشدار یک بیماری زمینه‌ای باشد و بررسی می‌خواهد [8].

برای بررسی سکسکه‌ی طولانی یا همراه با علائم دیگر در کودک، می‌توانید از طبیب‌یاب برای متخصص کودکان نوبت بگیرید.

سکسکه چه زمانی خطرناک می‌شود؟

خود سکسکه معمولاً بی‌خطر است، اما سکسکه‌ی پایدار و مقاوم می‌تواند خوردن و آشامیدن را کم کند و به کم‌آبی، سوءتغذیه، کاهش وزن، خستگی، بی‌خوابی، ناامیدی و افسردگی برسد [1]. سکسکه‌ی طولانی ممکن است درد را هم بدتر کند [4].

در این موارد به پزشک مراجعه کنید:

• سکسکه بیش از ۴۸ ساعت طول کشیده است [3][4].
• سکسکه مدام برمی‌گردد و روی زندگی روزمره اثر گذاشته است [3].
• سکسکه آن‌قدر شدید است که خوردن، خوابیدن یا نفس کشیدن را مختل کرده است [4].
• همراه سکسکه کاهش وزن ناخواسته، سوزش سر دل یا ترش کردن، سختی بلع، سرفه، درد شکم یا تغییر صدا دارید [1][5][6].
• سکسکه در خواب هم ادامه دارد [1].
• سابقه‌ی سرطان، شیمی‌درمانی یا جراحی اخیر دارید یا داروی تازه‌ای شروع کرده‌اید [1].

در این موارد فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید [2][14][15]:

• سکسکه همراه با کج شدن یک طرف صورت، ضعف یا بی‌حسی یک دست یا یک طرف بدن، یا گفتار نامفهوم
• سکسکه همراه با تاری یا از دست رفتن ناگهانی بینایی، سرگیجه و افتادن، گیجی یا سردرد شدید
• سکسکه همراه با تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه‌ی سینه یا سرفه‌ی خونی

علائم عصبی در کنار سکسکه، مهم‌ترین نشانه‌ی هشدار از نظر پزشکی است [6].

تشخیص: پزشک برای سکسکه طولانی چه بررسی‌هایی انجام می‌دهد؟

سکسکه‌ی کوتاه‌مدت در فرد سالم معمولاً به آزمایش نیاز ندارد [1][6]. در سکسکه‌ی پایدار، بررسی معمولاً این مراحل را دارد:

• شرح حال و فهرست داروها: زمان شروع، دفعات، آنچه بهتر یا بدترش می‌کند، داروهای مصرفی، گلودرد یا گوش‌درد، نفخ و سوءهاضمه، درد قفسه‌ی سینه، سرفه و سردرد [5][6].
• معاینه: معاینه‌ی گوش و گلو و گردن، ریه و شکم، و معاینه‌ی کامل عصبی (تعادل، قدرت عضلات، رفلکس‌ها، بینایی و حس) [1][5][6].
• آزمایش خون: الکترولیت‌ها و کلسیم، اوره و کراتینین برای عملکرد کلیه، قند خون، آنزیم‌های کبد و لیپاز، و نشانه‌های عفونت [1][5][6].
• عکس قفسه‌ی سینه و نوار قلب [6][2].
• آندوسکوپی دستگاه گوارش فوقانی و گاهی پایش اسید مری برای بررسی ریفلاکس و ضایعات مری [6][1].
• سی‌تی‌اسکن یا MRI: MRI مغز به‌ویژه اگر علائم عصبی وجود دارد، و سی‌تی‌اسکن قفسه‌ی سینه یا شکم در صورت نیاز [1][6].

درمان سکسکه طولانی

۱. درمان علت زمینه‌ای

اولویت اول پیدا کردن و درمان علت است؛ مثلاً درمان ریفلاکس یا تغییر دارویی که سکسکه ایجاد کرده، با نظر پزشک [1][3][6]. در فرد سالمی که علت دیگری برایش پیدا نشده، پزشک ممکن است به‌صورت آزمایشی داروهای کاهنده‌ی اسید معده مثل مهارکننده‌های پمپ پروتون (PPI) را تجویز کند [1][6].

۲. درمان دارویی

برای سکسکه‌ی پایدار و مقاوم داروهایی از چند گروه به کار رفته‌اند [1][5][6]:

• داروهای گابا-مانند: باکلوفن (شل‌کننده‌ی عضلانی) و گاباپنتین (از داروهای ضدتشنج) که StatPearls آن‌ها را به‌خاطر اثربخشی گزارش‌شده و عوارض کمتر، بیش از پیش انتخاب اول می‌داند [1].
• آنتاگونیست‌های دوپامین: مثل کلرپرومازین و متوکلوپرامید که به‌دلیل عوارض، بیشتر به‌عنوان انتخاب دوم و برای مدت کوتاه مطرح‌اند [1]. NHS می‌گوید کلرپرومازین برای همه مؤثر نیست [3].

انتخاب دارو، مقدار و مدت مصرف فقط با پزشک است و هیچ‌کدام از این داروها نباید بدون تجویز مصرف شود.

۳. روش‌های تهاجمی (برای موارد مقاوم)

اگر دارو جواب ندهد، پزشک متخصص ممکن است بلوک عصب فرنیک با هدایت سونوگرافی، تحریک عصب واگ با دستگاه کاشتنی یا بلوک گانگلیون ستاره‌ای را پیشنهاد کند [1][5][6]. این روش‌ها خطرهایی مثل اختلال تنفس و پنوموتوراکس دارند و فقط پس از شکست درمان‌های ساده‌تر مطرح‌اند [1][6].

۴. طب سوزنی و هیپنوتیزم

کلینیک مایو می‌گوید وقتی سکسکه‌ی طولانی به درمان‌های دیگر پاسخ نمی‌دهد، هیپنوتیزم و طب سوزنی ممکن است کمک کنند [5]؛ کلیولند کلینیک اما داده‌های پشتیبان طب سوزنی را محدود می‌داند [2].

شواهد علمی درمان‌ها چقدر محکم است؟

صادقانه: ضعیف. مرور سیستماتیک کاکرین درباره‌ی درمان سکسکه‌ی پایدار و مقاوم در بزرگسالان فقط چهار کارآزمایی (همه درباره‌ی طب سوزنی و همه با خطر سوگیری بالا) پیدا کرد و هیچ کارآزمایی دارویی واجد شرایطی نیافت؛ نتیجه‌ی آن این بود که شواهد کافی برای هدایت درمان دارویی یا غیردارویی وجود ندارد [7]. مروری در سال ۲۰۲۶ روی بیماران مراقبت تسکینی هم شواهد درمان دارویی را «با قطعیت بسیار پایین» ارزیابی کرد [12]. هیچ راهنمای بالینی رسمی برای درمان سکسکه وجود ندارد و بیشتر روش‌ها بر گزارش‌های موردی تکیه دارند [1][8]. نویسندگان همین مرور پیشنهاد می‌کنند در مراقبت تسکینی هدف درمان، کنترل و کم کردن آزار سکسکه باشد، نه لزوماً قطع کامل آن [12].

درمان فوری سکسکه در خانه (برای سکسکه کوتاه‌مدت)

این روش‌ها را بسیاری از افراد مفید می‌دانند، اما NHS می‌گوید شواهدی نیست که برای همه جواب بدهند [3] و کلینیک مایو آن‌ها را «اثبات‌نشده» می‌نامد [5]؛ البته روش‌های رایجی مثل حبس نفس، نوشیدن آب سرد و نفس کشیدن در کیسه‌ی کاغذی معمولاً بی‌ضرر دانسته می‌شوند [13]:

• نفس را برای مدت کوتاهی حبس کنید [3].
• آب خیلی سرد را جرعه‌جرعه بنوشید یا با آب یخ غرغره کنید [2][3].
• در یک کیسه‌ی کاغذی نفس بکشید؛ هرگز کیسه‌ی پلاستیکی و هرگز کیسه را روی سر نکشید [3][6].
• زانوها را به سینه نزدیک کنید و به جلو خم شوید [3].
• کمی شکر دانه‌ای قورت دهید، یا لیمو گاز بزنید یا سرکه بچشید [2][3].
• زبان را به آرامی بیرون بکشید [2].

این کارها احتمالاً با تحریک عصب واگ یا بالا بردن دی‌اکسید کربن ریه اثر می‌کنند [2]. در سکسکه‌ی پایدار اثرشان کمتر است [1] و جایگزین بررسی پزشکی نیستند.

برای پیشگیری: آهسته‌تر و در حجم کمتر غذا بخورید، نوشیدنی گازدار و الکل را محدود کنید، از غذای خیلی داغ یا خیلی سرد پرهیز کنید و آدامس و سیگار را کنار بگذارید [2][3][5].

به کدام پزشک مراجعه کنیم؟

برای سکسکه‌ی بیش از ۴۸ ساعت معمولاً ارزیابی اولیه با پزشک عمومی یا متخصص داخلی شروع می‌شود و در صورت نیاز به متخصص ارجاع داده می‌شوید [5]. اگر ریفلاکس، سوزش سر دل یا سختی بلع دارید، متخصص گوارش و اگر علائم عصبی همراه است، متخصص مغز و اعصاب (نورولوژی) انتخاب مناسب‌تری است. می‌توانید از طبیب‌یاب برای پزشک عمومی یا متخصص داخلی نوبت بگیرید.

پرسش‌های متداول

دلیل علمی سکسکه چیست؟

سکسکه انقباض ناگهانی و بی‌اختیار دیافراگم و عضلات بین‌دنده‌ای است که بلافاصله با بسته شدن تارهای صوتی و صدای «هیک» همراه می‌شود [1][2]. این حرکت از یک قوس رفلکسی شامل عصب واگ، عصب فرنیک و مرکزی در ساقه‌ی مغز فرمان می‌گیرد و تحریک هر جای این مسیر می‌تواند سکسکه بدهد [1].

چرا سکسکه می‌کنیم؟

در بزرگسالان کارکرد شناخته‌شده‌ای ندارد [1]. فرضیه‌ها می‌گویند سکسکه بازمانده‌ی یک الگوی تنفسی باستانی است که در تکامل مکیدن و تنفس نقش داشته [9] و در جنین و نوزاد ممکن است به تمرین عضلات تنفسی و رشد مغز کمک کند [1][10].

علت سکسکه طولانی مدت چیست؟

اغلب علت مشخصی پیدا نمی‌شود [6]. علت‌های شناخته‌شده شامل ریفلاکس معده، بیماری‌های مغز و اعصاب مثل سکته‌ی مغزی و ام‌اس، بیماری کلیه و اختلال املاح خون، داروهایی مثل کورتون‌ها، بنزودیازپین‌ها و شیمی‌درمانی، جراحی و بیهوشی، بیماری‌های ریه و قفسه‌ی سینه و مصرف الکل است [1][2][4][6].

سکسکه زیاد نشانه چیست؟

سکسکه‌ی پایدار یا مکرر می‌تواند نشانه‌ی ریفلاکس معده، تحریک عصب واگ یا فرنیک (مثلاً در گلو، گوش یا تیروئید)، ضایعات مغزی، اورمی، اختلال کلسیم یا سدیم یا پتاسیم خون، دیابت یا عارضه‌ی دارویی باشد [1][4]. به‌ندرت بیماری جدی پشت آن است، اما سکسکه‌ی طولانی باید بررسی شود [6].

سکسکه چه زمانی خطرناک می‌شود؟

وقتی بیش از ۴۸ ساعت طول بکشد، مدام برگردد و زندگی روزمره را مختل کند، یا خوردن، خواب یا تنفس را سخت کند، باید به پزشک مراجعه کنید [3][4]. سکسکه همراه با علائم سکته‌ی مغزی یا لخته‌ی ریه اورژانسی است [2].

سکسکه چند وقت طول می‌کشد؟

بیشتر سکسکه‌ها چند دقیقه طول می‌کشند [4][13] و بیشتر سکسکه‌های گذرا در کمتر از ۴۸ ساعت برطرف می‌شوند [1]. به‌ندرت ممکن است ماه‌ها ادامه پیدا کند [4].

درمان فوری سکسکه در بزرگسالان چیست؟

حبس کوتاه نفس، جرعه‌جرعه نوشیدن آب یخ، نفس کشیدن در کیسه‌ی کاغذی، خم شدن به جلو با زانوها به سینه یا قورت دادن کمی شکر از روش‌های رایج‌اند، ولی اثبات علمی ندارند و برای همه جواب نمی‌دهند [3][5]. سکسکه‌ی بیش از ۴۸ ساعت را باید پزشک بررسی کند [3].

علت سکسکه در کودکان و نوزادان چیست؟

در نوزادان سکسکه شایع و طبیعی است و احتمالاً از گاز معده پس از شیر خوردن یا قورت دادن هوا است [2]. در کودکان پر شدن بیش از حد معده، ریفلاکس و التهاب معده شایع‌ترین علت‌ها هستند [8]. سکسکه‌ی همراه با سرفه یا بالا آوردن مکرر شیر را با پزشک کودک در میان بگذارید [2].

سکسکه در خواب نشانه چیست؟

سکسکه در خواب ناشایع است و ممکن است نشانه‌ی یک مشکل گوارشی، عصبی یا ریوی باشد؛ همچنین معمولاً منشأ روانی را رد می‌کند [1]. اگر سکسکه شما را از خواب بیدار می‌کند یا خواب را مختل کرده است، به پزشک مراجعه کنید [4].

آیا سکسکه طولانی در زنان کمتر است؟

بله؛ سکسکه‌ی طولانی‌مدت در مردان بسیار شایع‌تر است [4][6]. در زنان همان علت‌ها مطرح‌اند و بارداری هم در فهرست علت‌های سکسکه‌ی مقاوم آمده است [6].

آیا استرس باعث سکسکه می‌شود؟

استرس، اضطراب و هیجان با بعضی موارد سکسکه مرتبط‌اند [3][4]. اما سکسکه‌ی طولانی را نباید پیش از بررسی علت‌های جسمی به استرس نسبت داد [1].

سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا تجویز پزشک نیست. هیچ دارویی را برای سکسکه خودسرانه شروع یا قطع نکنید. اگر سکسکه بیش از ۴۸ ساعت طول کشیده با پزشک مشورت کنید و اگر همراه با ضعف یا بی‌حسی یک طرف بدن، اختلال گفتار، تنگی نفس ناگهانی یا درد قفسه‌ی سینه است، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

منابع

1. Cole JA, Plewa MC. Singultus. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; last update 9 August 2025. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538225/
2. Cleveland Clinic. Hiccups (last reviewed 17 April 2024). https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17672-hiccups
3. NHS. Hiccups (reviewed 23 June 2023). https://www.nhs.uk/conditions/hiccups/
4. Mayo Clinic. Hiccups — Symptoms and causes (2 March 2023). https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hiccups/symptoms-causes/syc-20352613
5. Mayo Clinic. Hiccups — Diagnosis and treatment (2 March 2023). https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hiccups/diagnosis-treatment/drc-20352618
6. Gotfried J. Hiccups. MSD Manual Professional Version (reviewed April 2026). https://www.msdmanuals.com/professional/gastrointestinal-disorders/symptoms-of-gastrointestinal-disorders/hiccups
7. Moretto EN, Wee B, Wiffen PJ, Murchison AG. Interventions for treating persistent and intractable hiccups in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2013;(1):CD008768. https://www.cochrane.org/evidence/CD008768_interventions-treating-persistent-and-intractable-hiccups-adults — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23440833/
8. Leung AKC, Leung AAM, Wong AHC, Hon KL. Hiccups: A Non-Systematic Review. Curr Pediatr Rev. 2020;16(4):277–284. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32384036/
9. Straus C, Vasilakos K, Wilson RJ, et al. A phylogenetic hypothesis for the origin of hiccough. Bioessays. 2003;25(2):182–188. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12539245/
10. Whitehead K, Jones L, Laudiano-Dray MP, Meek J, Fabrizi L. Event-related potentials following contraction of respiratory muscles in pre-term and full-term infants. Clin Neurophysiol. 2019;130(12):2216–2221. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31677560/
11. Eliaçık S. Intractable hiccups as a brainstem red flag: demyelinating disorders with emphasis on neuromyelitis optica spectrum disorder and area postrema syndrome. Neurol Sci. 2026;47(9):712. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42603218/
12. Das A, Halpin S, Kondasinghe JS. Pharmacotherapy for Chronic & Intractable Hiccups in Palliative Care: A Mixed Methods Systematic & Umbrella Review. J Pain Symptom Manage. 2026;71(3):e336–e358. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41274322/
13. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Hiccups (updated 2 September 2025). https://medlineplus.gov/hiccups.html
14. NHS. Stroke — Symptoms (reviewed 12 September 2024). https://www.nhs.uk/conditions/stroke/symptoms/
15. NHS. Pulmonary embolism (reviewed 25 May 2023). https://www.nhs.uk/conditions/pulmonary-embolism/