پاسپورت حیوانات خانگی؛ مراحل، مدارک، هزینه و پاسپورت گربه

قرار است مهاجرت کنید یا مدتی خارج از کشور زندگی کنید، و حتی فکر جا گذاشتن گربه یا سگتان هم دلتان را می‌لرزاند. بردن حیوان خانگی به خارج شدنی است، به شرط اینکه مراحل را به‌ترتیب و زود شروع کنید، چون بعضی کشورها چند ماه فاصله بین واکسن و سفر می‌خواهند. ما در طبیب‌یاب این مراحل را از روی صفحات رسمی اتحادیه اروپا، بریتانیا، آمریکا و کانادا کنار هم گذاشته‌ایم تا بدانید از کجا شروع کنید و چه چیزی را از دامپزشک بپرسید.

پاسخ کوتاه

• «پاسپورت حیوانات» در عمل یعنی مدارکی که هویت سگ یا گربه و وضعیت هاری او را ثابت می‌کند: میکروچیپ، ثبت واکسن هاری، در صورت نیاز نتیجه‌ی آزمایش تیتر هاری، و گواهی سلامتی که دامپزشک رسمی کشور مبدأ صادر یا تأیید می‌کند [1][2][5].
• ترتیب مهم است: اول میکروچیپ، بعد واکسن هاری. واکسنی که قبل از کاشت تراشه زده شود برای سفر معتبر نیست [1][5][8].
• ایران در فهرست کشورهای معاف از تیتر هاری اتحادیه اروپا و بریتانیا نیست. پس برای این مقصدها تیتر لازم است و بعد از خون‌گیری باید حدود ۳ ماه صبر کرد [1][3][5].
• آمریکا ایران را کشور پرخطر هاری سگ می‌داند. سگ باید دست‌کم ۶ ماهه باشد و تیتر معتبر از آزمایشگاه مورد تأیید CDC یا رزرو قرنطینه‌ی ۲۸ روزه داشته باشد [7][8].
• هزینه‌ی نهایی رقم ثابتی ندارد و به مقصد، تیتر، گواهی‌ها و روش حمل بستگی دارد. نرخ روز را از کلینیک دامپزشکی، سازمان دامپزشکی و ایرلاین بپرسید.

پاسپورت حیوانات چیست و از ایران چه مدرکی لازم است؟

«پت» (Pet) به حیوان خانگی همدم گفته می‌شود، یعنی حیوانی مثل سگ، گربه یا پرنده که برای همراهی در خانه نگه داشته می‌شود. «پاسپورت پت» هم اسم عمومی مدارک سفر این حیوان است. ولی اسم رسمی این مدرک در هر کشور فرق می‌کند:

• پاسپورت حیوان خانگی اتحادیه اروپا: دفترچه‌ای با مدل استاندارد اروپایی که مشخصات حیوان، شماره‌ی میکروچیپ، سوابق واکسن هاری و اطلاعات صاحب و دامپزشک را دارد. این دفترچه فقط برای صاحبانی صادر می‌شود که ساکن اتحادیه اروپا هستند. تا وقتی واکسن هاری به‌روز باشد، مادام‌العمر معتبر است [1]. چند کشور غیرعضو مثل سوئیس، نروژ، ایسلند و آندورا هم پاسپورتی صادر می‌کنند که اروپا آن را می‌پذیرد [1][2].
• گواهی سلامت حیوان (Animal Health Certificate): کسی که از کشوری خارج از این فهرست، مثل ایران، به اتحادیه اروپا می‌رود، به این گواهی نیاز دارد. دامپزشک رسمی کشور مبدأ آن را صادر یا تأیید می‌کند [1][2].
• گواهی سلامت بریتانیا و فرم‌های CDC آمریکا هم مدل‌های مخصوص خودشان را دارند. این مدارک را باید دامپزشک رسمی دولتی کشور مبدأ امضا یا تأیید کند [5][8].

پس اسم مدرک هرچه باشد، چیزی که مأمور مرز مقصد بررسی می‌کند، شماره‌ی میکروچیپ، سابقه‌ی واکسن هاری، نتیجه‌ی تیتر (اگر لازم باشد) و گواهی سلامت مخصوص همان کشور است. در ایران مرجع رسمی دامپزشکی سازمان دامپزشکی کشور است. جزئیات اداری صدور گواهی و مجوز خروج، یعنی مدارک لازم، محل مراجعه و زمان صدور، را از دامپزشک خود و همین سازمان بپرسید.

مراحل گرفتن پاسپورت برای حیوان خانگی

مراحل زیر بر پایه‌ی قواعد رسمی اتحادیه اروپا، بریتانیا و آمریکا مرتب شده‌اند. بیشتر کشورها همین منطق را دارند، ولی جزئیات و فاصله‌های زمانی مقصد شما ممکن است فرق کند.

۱. معاینه در کلینیک دامپزشکی و بررسی قوانین مقصد

اول با دامپزشک مشورت کنید. او سلامت عمومی حیوان و سابقه‌ی واکسن‌هایش را بررسی می‌کند، چون مقصدها می‌خواهند حیوان سالم و آماده‌ی سفر باشد [2][8]. در همین جلسه کشور مقصد را مشخص کنید. اگر پروازتان توقف یا تغییر هواپیما در کشور دیگری دارد، قوانین آن کشور را هم در نظر بگیرید [16].

۲. کاشت میکروچیپ

میکروچیپ یک قطعه‌ی الکترونیکی کوچک در یک استوانه‌ی شیشه‌ای است، تقریباً هم‌اندازه‌ی یک دانه‌ی درشت برنج. دامپزشک آن را با یک سرنگ مخصوص درست زیر پوست می‌گذارد، معمولاً بین دو کتف. این کار جراحی یا بیهوشی لازم ندارد [12]. تراشه منبع انرژی ندارد و فقط وقتی دستگاه اسکنر از رویش رد شود، شماره‌ی شناسایی یکتای خود را نشان می‌دهد. پس ردیاب GPS نیست [12].

دو نکته در سفر خارجی مهم است:

• استاندارد ISO: تراشه‌های سازگار با استاندارد ISO با فرکانس 134.2 کیلوهرتز کار می‌کنند و شماره‌ی ۱۵ رقمی دارند. این استاندارد برای سفرهای بین‌المللی توصیه می‌شود [12]. بریتانیا تراشه‌های مطابق ISO 11784 و ISO 11785 را با دستگاه خود می‌خواند. اگر تراشه این استاندارد را نداشته باشد، شاید لازم باشد خودتان دستگاه خواننده همراه ببرید. اگر تراشه در ورود خوانده نشود، ممکن است حیوان پذیرفته نشود یا به قرنطینه برود [5].
• ترتیب: میکروچیپ باید قبل از واکسن هاری کاشته شود. بریتانیا کاشت هم‌زمان را هم قبول دارد. در غیر این صورت واکسن برای سفر معتبر نیست و باید تکرار شود [1][5][8].

بعد از کاشت، تراشه را با اطلاعات تماس خودتان در سامانه‌ی ثبت تراشه ثبت کنید و اطلاعات را به‌روز نگه دارید [12].

۳. واکسن هاری

هاری بیماری ویروسی مشترک بین انسان و حیوان است. وقتی علائمش ظاهر شود، تقریباً همیشه کشنده است. طبق سازمان جهانی بهداشت، ۹۹ درصد موارد هاری انسان از گاز گرفتن یا خراش سگ است [17][18]. به همین دلیل واکسن هاری شرط اصلی سفر سگ و گربه است.

• در اتحادیه اروپا و بریتانیا حیوان باید هنگام اولین واکسن هاری دست‌کم ۱۲ هفته سن داشته باشد [1][5].
• بعد از واکسن اول (دوره‌ی اولیه) باید دست‌کم ۲۱ روز صبر کرد تا ایمنی کامل شود. برای بعضی واکسن‌ها این زمان بیشتر است [1][2][5].
• یادآور واکسن باید قبل از تمام شدن اعتبار واکسن قبلی زده شود. اگر فاصله بیفتد، واکسن بعدی «اولیه» حساب می‌شود و انتظار و حتی تیتر باید تکرار شود [1][5].
• در سابقه‌ی واکسن باید شماره‌ی میکروچیپ، تاریخ واکسن، نام تولیدکننده و فرآورده، شماره‌ی سری ساخت، تاریخ شروع و پایان اعتبار و امضای دامپزشک ثبت شود [5].

برنامه‌ی کامل واکسن‌های دیگر را در مطلب واکسیناسیون سگ و گربه ببینید.

۴. آزمایش تیتر هاری (اگر کشور مقصد بخواهد)

تیتر هاری یک آزمایش خون است. مقدار آنتی‌بادی خنثی‌کننده‌ی ویروس هاری را اندازه می‌گیرد تا نشان دهد واکسن واقعاً اثر کرده است. نتیجه باید دست‌کم 0.5 IU/ml باشد [2][5][11]. کشورهایی که هاری در آن‌ها کنترل شده، با این آزمایش مطمئن می‌شوند حیوانی که از کشور پرخطرتر می‌آید ایمن است.

• اتحادیه اروپا: خون‌گیری را دامپزشک مجاز انجام می‌دهد، دست‌کم ۳۰ روز بعد از واکسن اولیه. آزمایش باید در یکی از آزمایشگاه‌های تعیین‌شده انجام شود. گواهی سلامت زودتر از ۹۰ روز بعد از خون‌گیری صادر نمی‌شود، یعنی باید حدود ۳ ماه صبر کرد [1][2][4].
• بریتانیا: خون‌گیری دست‌کم ۳۰ روز بعد از واکسن، آزمایش در آزمایشگاه مورد تأیید، و ۳ ماه انتظار بعد از تاریخ خون‌گیری [5].
• آمریکا (سگ از کشور پرخطر): آزمایشگاه باید در فهرست CDC باشد. خون‌گیری دست‌کم ۳۰ روز بعد از اولین واکسن معتبر و دست‌کم ۲۸ روز قبل از ورود انجام شود [8].

آزمایشگاه حتماً باید در فهرست رسمی کشور مقصد باشد [4][8]. اگر چنین آزمایشگاهی در کشور مبدأ نباشد، نمونه باید به آزمایشگاه فهرست‌شده در کشور دیگری فرستاده شود. نتیجه‌ی قابل قبول تا وقتی یادآورهای هاری به‌موقع زده شوند معتبر می‌ماند و لازم نیست تکرار شود [1][5][8].

۵. درمان ضد کرم نواری (فقط سگ و برای بعضی مقصدها)

سگی که به فنلاند، ایرلند، مالت، نروژ، ایرلند شمالی یا بریتانیا می‌رود، باید علیه کرم نواری Echinococcus multilocularis درمان شود. دامپزشک باید داروی مؤثر (مثل پرازیکوانتل) را بین ۲۴ تا ۱۲۰ ساعت (۱ تا ۵ روز) قبل از ورود بدهد و در گواهی ثبت کند [1][2][5]. این قانون برای گربه نیست [2]. درباره‌ی برنامه‌ی کلی ضدانگل، مطلب انگل‌های داخلی و خارجی سگ و گربه را بخوانید.

۶. گواهی سلامت و تأیید رسمی دامپزشکی

• اتحادیه اروپا: گواهی سلامت را دامپزشک رسمی صادر می‌کند، یا دامپزشک مجاز صادر می‌کند و مرجع رسمی کشور مبدأ تأییدش می‌کند. گواهی از تاریخ صدور تا بازرسی در مبادی ورودی ۱۰ روز اعتبار دارد. صاحب حیوان هم باید یک اظهارنامه‌ی کتبی ضمیمه کند که سفر تجاری نیست. حداکثر ۵ حیوان در این قالب پذیرفته می‌شود و ورود باید از مبادی ورودی مخصوص مسافران باشد [1][2].
• بریتانیا: گواهی را دامپزشک رسمی دارای مجوز دولت امضا و مهر می‌کند. حیوان باید ظرف ۱۰ روز بعد از صدور وارد شود [5].
• آمریکا (سگ): فرم «گواهی واکسن هاری و میکروچیپ خارجی» را دامپزشک تکمیل می‌کند و دامپزشک رسمی دولتی کشور مبدأ تأیید می‌کند. این فرم باید حداکثر ۳۰ روز قبل از سفر تکمیل شود و فقط یک بار و تا ۳۰ روز بعد از امضای دامپزشک معتبر است [8].

در ایران این تأیید رسمی با سازمان دامپزشکی کشور است. از دامپزشک بپرسید گواهی را کجا و چند روز قبل از پرواز باید بگیرید تا در بازه‌ی اعتبار مقصد بماند.

۷. رزرو پرواز و هماهنگی با ایرلاین

جای حیوان را هم‌زمان با بلیت خودتان رزرو کنید، چون ایرلاین‌ها تعداد حیوان در هر پرواز را محدود می‌کنند. تا جای ممکن پرواز مستقیم بگیرید. محدودیت‌های نژاد و اندازه را هم از ایرلاین بپرسید [13]. یک روز قبل از پرواز رزرو را دوباره تأیید کنید [13]. برای ورود به بریتانیا با هواپیما، حیوان خانگی باید به‌صورت بار (کارگو) سفر کند، مگر سگ راهنما یا پرواز اختصاصی [5]. سگی که از کشور پرخطر هاری به آمریکا می‌رود، باید در فرودگاهی فرود بیاید که مرکز نگهداری حیوان ثبت‌شده در CDC دارد [8].

مدارک لازم برای گرفتن پاسپورت حیوان خانگی

مدارک دقیق به مقصد بستگی دارد، ولی مأموران معمولاً این موارد را بررسی می‌کنند: شماره‌ی میکروچیپ و تاریخ کاشت، سابقه‌ی واکسن هاری، گزارش رسمی تیتر که به گواهی ضمیمه شده، گواهی سلامت تأییدشده، اظهارنامه‌ی سفر غیرتجاری (اروپا) و سابقه‌ی درمان کرم نواری (سگ، برای بعضی مقصدها) [1][2][5]. آمریکا رسید «فرم ورود سگ CDC» را هم می‌خواهد و مدارک باید انگلیسی باشند یا ترجمه‌ی رسمی انگلیسی داشته باشند [8]. کانادا گواهی به زبان انگلیسی یا فرانسوی می‌پذیرد [11].

هزینه پاسپورت حیوانات به چه عواملی بستگی دارد؟

هزینه‌ی پاسپورت سگ یا گربه یک رقم ثابت نیست. جمع چند خدمت است که بسته به مقصد، سن و سابقه‌ی واکسن حیوان و روش سفر کم یا زیاد می‌شود:

• معاینه و مشاوره‌ی دامپزشکی قبل از شروع مراحل و دوباره قبل از صدور گواهی.
• میکروچیپ و ثبت آن، اگر حیوان از قبل تراشه‌ی استاندارد نداشته باشد.
• واکسن هاری و، اگر فاصله افتاده باشد، شروع دوباره‌ی دوره‌ی اولیه [1][5].
• آزمایش تیتر هاری، اگر مقصد بخواهد. این آزمایش فقط در آزمایشگاه‌های فهرست‌شده انجام می‌شود [4][8]. اگر نمونه به خارج فرستاده شود، هزینه‌ی ارسال هم اضافه می‌شود. پس این مرحله می‌تواند بخش مهمی از هزینه باشد.
• درمان کرم نواری برای سگ‌هایی که به مقصدهای مشمول می‌روند [1][5].
• گواهی سلامت و تأیید رسمی دامپزشکی کشور مبدأ، و در صورت نیاز ترجمه‌ی رسمی مدارک [2][8].
• هزینه‌های ایرلاین: هزینه‌ی حمل در کابین یا به‌صورت بار. ایرلاین ممکن است برای حیوان در کابین هزینه‌ی جدا بگیرد [14].
• باکس حمل استاندارد مطابق مقررات IATA. برای نژادهای پوزه‌کوتاه باکس باید بزرگ‌تر باشد [15][16].
• قرنطینه یا مرکز نگهداری در مقصد: مثلاً رزرو مرکز ثبت‌شده‌ی CDC برای سگ‌های کشورهای پرخطر، که اگر تیتر معتبر نباشد ۲۸ روز قرنطینه دارد [8]. اگر قوانین بریتانیا رعایت نشود، هزینه‌ی قرنطینه با صاحب حیوان است [5].

تعرفه‌ها مرتب تغییر می‌کنند. برای عدد دقیق، از کلینیک دامپزشکی، سازمان دامپزشکی کشور و ایرلاین استعلام بگیرید. برآورد قطعی هم فقط وقتی ممکن است که مقصد و روش حمل مشخص شده باشد.

گرفتن پاسپورت پت چقدر طول می‌کشد؟

مدت کار را بیشتر قوانین کشور مقصد تعیین می‌کند تا کارهای اداری. حداقل‌هایی که مستقیماً از قواعد رسمی درمی‌آیند:

برای مقصدهای اروپایی و بریتانیا، دست‌کم ۴ ماه قبل از سفر شروع کنید، ترجیحاً زودتر، چون جواب آزمایشگاه و نوبت‌های اداری هم وقت می‌گیرند. اگر یادآور واکسن عقب بیفتد، همه‌ی زمان‌بندی از اول شروع می‌شود [1][5].

قوانین ورود سگ و گربه به کشورهای پرتردد

اتحادیه اروپا

• شرایط سفر غیرتجاری حیوانات خانگی از کشورهای غیرعضو اکنون در مقررات تفویضی (EU) 2026/131 آمده است. گواهی‌هایی که با مدل قبلی و پیش از ۱ اکتبر ۲۰۲۶ صادر شده‌اند، هنوز پذیرفته می‌شوند [2].
• ایران و ترکیه در فهرست کشورهای معاف از تیتر نیستند. پس تیتر هاری و ۳ ماه انتظار لازم است [2][3].
• الزام‌ها: میکروچیپ، واکسن هاری در سن ۱۲ هفته یا بیشتر، تیتر، گواهی سلامت ۱۰ روزه و اظهارنامه‌ی غیرتجاری. همین گواهی برای جابه‌جایی بعدی بین کشورهای عضو تا ۶ ماه یا تا پایان اعتبار واکسن هاری (هرکدام زودتر برسد) معتبر است [1][2].
• اگر حیوان در بازرسی ورود شرایط را نداشته باشد، ممکن است به کشور مبدأ برگردانده شود یا قرنطینه شود. اگر هیچ‌کدام ممکن نباشد، ممکن است معدوم شود [1].

بریتانیا

• ایران جزو کشورهای «فهرست‌شده» بریتانیا نیست. پس حیوان به گواهی سلامت بریتانیا (Great Britain pet health certificate) و آزمایش خون هاری نیاز دارد [5].
• فقط مسیرها و شرکت‌های حمل‌ونقل تأییدشده مجازند. حیوان خانگی با هواپیما به‌صورت بار وارد می‌شود [5].
• سگ باید ۱ تا ۵ روز قبل از ورود علیه کرم نواری درمان شود [5].
• اگر قوانین رعایت نشود، حیوان ممکن است تا ۴ ماه قرنطینه شود و هزینه‌اش با صاحب حیوان است. ورود بعضی نژادهای ممنوعه‌ی سگ هم بدون مجوز معافیت ممکن نیست [5].

آمریکا

سگ: ایران (و ترکیه) در فهرست کشورهای پرخطر هاری سگ CDC هستند [7]. سگی که در ۶ ماه گذشته در این کشورها بوده و خارج از آمریکا واکسن زده، باید این شرایط را داشته باشد [8]:

• دست‌کم ۶ ماه سن و میکروچیپ قابل خواندن
• رسید فرم ورود سگ CDC
• فرم گواهی واکسن و میکروچیپ با تأیید دامپزشک رسمی دولتی
• تیتر معتبر از آزمایشگاه مورد تأیید CDC، یا رزرو قرنطینه‌ی ۲۸ روزه
• رزرو در مرکز نگهداری ثبت‌شده‌ی CDC (شامل معاینه و واکسن دوباره) و فرود در فرودگاه همان مرکز

سگی که واکسن ندارد و در ۶ ماه گذشته در کشور پرخطر بوده، اجازه‌ی ورود ندارد [6].

گربه: CDC برای ورود گربه مدرک واکسن هاری نمی‌خواهد، ولی آن را توصیه می‌کند. گربه در مبادی ورودی بازرسی می‌شود. ایالت مقصد ممکن است شرط‌های بیشتری داشته باشد و هاوایی قرنطینه‌ی محلی دارد [9][10].

کانادا

• سگ‌های ۸ ماه به بالا از کشوری که عاری از هاری نیست، باید گواهی معتبر واکسن هاری به زبان انگلیسی یا فرانسوی داشته باشند. جایگزین آن نتیجه‌ی تیتر دست‌کم 0.5 IU/ml است [11].
• سگ خانگی زیر ۸ ماه که همراه صاحبش است، همان شرط واکسن را دارد. سگ زیر ۳ ماه به واکسن هاری نیاز ندارد [11].
• گربه‌ی ۳ ماه به بالا باید گواهی دامپزشک داشته باشد که نشان دهد واکسن هاری‌اش معتبر است (یا تیتر کافی دارد). برای گربه‌ی زیر ۳ ماه محدودیتی نیست [11].
• سگ‌های خانگی بعد از ورود به کانادا قرنطینه نمی‌شوند. اگر شرایط کامل نباشد، بازرس می‌تواند دستور واکسن با هزینه‌ی صاحب حیوان بدهد [11].

ترکیه، امارات و سایر مقصدها

هر کشور مقررات ورود خودش را دارد و این قوانین تغییر می‌کنند. برای ترکیه، امارات، استرالیا یا هر مقصد دیگر، شرایط را از صفحه‌ی رسمی مرجع دامپزشکی همان کشور، سفارت آن و ایرلاین بپرسید. قوانین کشور محل توقف یا تعویض پرواز را هم فراموش نکنید [16].

نحوه گرفتن پاسپورت برای گربه؛ چه فرقی با سگ دارد؟

مراحل اصلی پاسپورت گربه همان مراحل سگ است: معاینه، میکروچیپ، واکسن هاری، تیتر (اگر مقصد بخواهد) و گواهی سلامت. حداقل سن واکسن هاری در اروپا و بریتانیا برای گربه هم ۱۲ هفته است [1][5]. چند تفاوت مهم:

• کرم نواری: الزام درمان کرم نواری قبل از ورود فقط برای سگ است، نه گربه [2].
• آمریکا: قانون CDC برای سگ‌های کشورهای پرخطر شامل گربه نمی‌شود. CDC برای گربه مدرک واکسن هاری نمی‌خواهد، ولی ایالت مقصد ممکن است بخواهد [9].
• کانادا: گربه‌ی ۳ ماه به بالا فقط به گواهی واکسن هاری (یا تیتر کافی) نیاز دارد [11].
• سفر در کابین: بیشتر گربه‌ها چون کوچک‌اند در کیف یا باکس حمل و در کابین کنار صاحبشان سفر می‌کنند [14]. البته فقط سگ و گربه‌ی کوچک اجازه‌ی کابین دارند و بعضی ایرلاین‌ها اصلاً حیوان را در کابین نمی‌پذیرند [16].
• نژادهای پوزه‌کوتاه: گربه‌هایی مثل پرشین بیشتر در معرض مشکلات تنفسی‌اند و در سفر هوایی باید با احتیاط بیشتری جابه‌جا شوند، به‌ویژه اگر قرار است در بخش بار باشند [10][14].

گربه را از چند هفته قبل به باکس حملش عادت دهید. حیوانی که با باکس آشناست، در سفر استرس کمتری دارد [14][16].

حمل حیوان خانگی با هواپیما؛ کابین یا بار؟

انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (IATA) «مقررات حمل حیوانات زنده» (LAR) را منتشر می‌کند. این مقررات استاندارد جهانی حمل حیوان با ایرلاین‌های تجاری است و نسخه‌ی تازه‌ی آن از ۱ ژانویه‌ی ۲۰۲۶ اجرا می‌شود [15].

• کابین یا بار: فقط سگ و گربه‌ی کوچک در کابین پذیرفته می‌شوند. بعضی ایرلاین‌ها حیوان را فقط به‌صورت بار ویژه در بخش گرم و تهویه‌دار هواپیما می‌برند [16]. ورود به بریتانیا با هواپیما فقط به‌صورت بار است [5].
• باکس حمل: حیوان باید بتواند در باکس بایستد (بدون اینکه سرش به سقف بخورد)، بچرخد و دراز بکشد. باکس باید محکم باشد، کف ضدنشت با جاذب داشته باشد، از دو طرف تهویه داشته باشد، و برچسب مشخصات صاحب و «Live Animals» با فلش جهت بالا داشته باشد [13][16]. برای نژادهای پوزه‌کوتاه باکس باید ۱۰ درصد بزرگ‌تر باشد [16].
• آرام‌بخش: انجمن دامپزشکی آمریکا (AVMA) آرام‌بخش دادن برای سفر هوایی را در بیشتر موارد توصیه نمی‌کند [13]. IATA هم مدت‌هاست با مصرف داروهای خواب‌آور و آرام‌بخش در حمل حیوان مخالف است، چه در کابین و چه در بار [16]. ایرلاین ممکن است تعهد کتبی بخواهد که به حیوان آرام‌بخش نداده‌اید [13]. هر دارویی فقط با تصمیم دامپزشک.
• نژادهای پوزه‌کوتاه (براکی‌سفالیک): نژادهایی مثل پاگ، بولداگ، باکسر، شیتزو و بوستون تریر، و در گربه پرشین، تنفس ضعیف‌تری دارند و به گرما و کیفیت هوای بخش بار حساس‌ترند [10][14]. AVMA پیشنهاد می‌کند اگر حیوان کوچک است، حمل در کابین را بپرسید، پتوی ضخیم در باکس نگذارید و در ساعت‌های خنک پرواز کنید [14].
• غذا و آب: معمولاً توصیه می‌شود حیوان با معده‌ی خالی یا تقریباً خالی پرواز کند. برنامه‌ی دقیق را با دامپزشک تنظیم کنید [13]. IATA پیشنهاد می‌کند روز قبل غذا کمتر شود ولی آب کافی داده شود [16]. درباره‌ی تغذیه‌ی کلی، مطلب اصول تغذیه‌ی سالم سگ و گربه را ببینید.
• دما و زمان پرواز: در هوای گرم پروازهای صبح زود یا شب، و در هوای سرد پروازهای میانه‌ی روز را انتخاب کنید. پرواز مستقیم بهتر است [13].
• شناسایی: علاوه بر میکروچیپ، دو پلاک به قلاده ببندید: یکی با نشانی و تلفن دائمی، و یکی با نشانی و تلفن مقصد [16].

تفاوت شناسنامه داخلی و پاسپورت بین‌المللی حیوان خانگی

شناسنامه یا دفترچه‌ی داخلی، سابقه‌ی واکسن و درمان حیوان را برای دامپزشک و سفرهای داخل کشور نگه می‌دارد. مدارک سفر خارجی باید با قوانین کشور مقصد جور باشد و تأیید مرجع رسمی کشور مبدأ را داشته باشد [2][5][8].

برای پرواز داخلی، قوانین را هر ایرلاین تعیین می‌کند. پیش از رزرو بپرسید حیوان را در کابین می‌پذیرد یا فقط به‌صورت بار، و چه مدرکی (مثلاً گواهی سلامت یا کارت پرواز از کلینیک دامپزشکی) لازم است. کلینیک دامپزشکی بعد از معاینه می‌تواند مدرک سلامت لازم را صادر کند.

چه زمانی به دامپزشک مراجعه کنیم؟

• به‌محض اینکه تصمیم سفر قطعی شد. برای اروپا و بریتانیا دست‌کم ۴ ماه قبل [1][5].
• اگر حیوان پیر، چاق یا بیماری قلبی و تنفسی دارد، یا نژادش پوزه‌کوتاه است، چون خطر سفر برایش بیشتر است [10][14].
• اگر تاریخ یادآور واکسن هاری نزدیک است یا گذشته است [1][5].
• اگر حیوان چند روز قبل از پرواز علائم بیماری دارد. مقصدها حیوان سالم و آماده‌ی سفر می‌خواهند [2][8].
• اگر به فکر داروی آرام‌بخش هستید. این تصمیم فقط با دامپزشک است [13].
• بعد از بازگشت، دامپزشک ممکن است معاینه‌ی پیگیری توصیه کند تا مطمئن شود حیوان در سفر بیماری یا انگل نگرفته است [13].

برای معاینه‌ی قبل از سفر، کاشت میکروچیپ و صدور مدارک سلامت، می‌توانید از طریق طبیب‌یاب در یک کلینیک دامپزشکی نوبت بگیرید.

پرسش‌های متداول

پاسپورت حیوانات چیست؟

مجموعه‌ی مدارکی است که هویت حیوان (شماره‌ی میکروچیپ) و وضعیت هاری او (واکسن و در صورت نیاز تیتر) را ثابت می‌کند. پاسپورت رسمی اتحادیه اروپا فقط برای ساکنان اروپا صادر می‌شود. کسی که از ایران سفر می‌کند، معمولاً به گواهی سلامت مخصوص کشور مقصد نیاز دارد که دامپزشک رسمی صادر یا تأیید می‌کند [1][2][5].

پت چیست؟

پت (Pet) یعنی حیوان خانگی همدم، مثل سگ، گربه، پرنده یا خرگوشی که برای همراهی در خانه نگه داشته می‌شود. قوانین «پاسپورت پت» اتحادیه اروپا و بریتانیا فقط برای سگ، گربه و فِرِت است و برای حیوانات دیگر قوانین جدا وجود دارد [1][5].

هزینه پاسپورت حیوانات به چه چیزی بستگی دارد؟

به کشور مقصد، نیاز یا عدم نیاز به تیتر هاری، داشتن یا نداشتن میکروچیپ و واکسن معتبر، هزینه‌ی گواهی و تأیید رسمی، روش حمل (کابین یا بار)، باکس استاندارد و قرنطینه‌ی احتمالی مقصد. رقم دقیق را از کلینیک، سازمان دامپزشکی و ایرلاین بپرسید.

نحوه گرفتن پاسپورت برای گربه چیست؟

مثل سگ: معاینه، میکروچیپ، واکسن هاری از ۱۲ هفتگی به بعد، تیتر برای مقصدهایی مثل اروپا و بریتانیا، و گواهی سلامت تأییدشده [1][5]. گربه به درمان کرم نواری قبل از ورود نیاز ندارد [2]. آمریکا هم برای گربه مدرک هاری نمی‌خواهد، ولی ایالت مقصد ممکن است بخواهد [9].

آیا بدون تیتر هاری می‌توان سفر کرد؟

بستگی به مقصد دارد. برای ورود از ایران به اتحادیه اروپا و بریتانیا تیتر لازم است [3][5]. برای سگ‌هایی که به آمریکا می‌روند، نبود تیتر معتبر یعنی ۲۸ روز قرنطینه در مرکز ثبت‌شده‌ی CDC [8]. کانادا گواهی معتبر واکسن هاری را کافی می‌داند [11].

پاسپورت پت چقدر اعتبار دارد؟

پاسپورت اتحادیه اروپا تا وقتی واکسن هاری به‌روز باشد مادام‌العمر معتبر است [1]. گواهی سلامت ورود به اروپا ۱۰ روز تا ورود اعتبار دارد و بعد تا ۶ ماه برای سفر بین کشورهای عضو [1][2]. نتیجه‌ی تیتر هم تا وقتی یادآورها به‌موقع زده شوند معتبر می‌ماند [1][5][8].

آیا برای توله‌سگ یا بچه‌گربه هم می‌شود پاسپورت گرفت؟

بله، ولی سن مهم است. واکسن هاری زودتر از ۱۲ هفتگی برای سفر به اروپا و بریتانیا پذیرفته نمی‌شود [1][5]. با ۳۰ روز تا خون‌گیری و ۳ ماه انتظار، حیوانی که از ایران به اروپا می‌رود عملاً زودتر از حدود ۲۹ هفتگی (نزدیک ۷ ماهگی) نمی‌تواند وارد شود [1][2]. آمریکا سگ زیر ۶ ماه را از کشورهای پرخطر نمی‌پذیرد [8].

کاشت میکروچیپ درد دارد؟

دردش بیشتر از یک تزریق معمولی نیست، هرچند سوزنش کمی درشت‌تر است. بیهوشی یا جراحی هم لازم ندارد [12].

میکروچیپ جای حیوان را نشان می‌دهد؟

خیر. میکروچیپ ردیاب GPS نیست و فقط یک شماره‌ی شناسایی دارد که با اسکنر خوانده می‌شود [12].

چه مدت قبل از سفر باید اقدام کنیم؟

برای اروپا و بریتانیا دست‌کم حدود ۴ ماه قبل از سفر، چون قانون بین واکسن و خون‌گیری ۳۰ روز و بعد از خون‌گیری ۳ ماه فاصله می‌خواهد [1][2][5]. برای مقصدهای دیگر هم زود شروع کنید تا برای نوبت‌ها و جواب آزمایش وقت داشته باشید.

آیا حیوان در کشور مقصد قرنطینه می‌شود؟

اگر مدارک کامل باشد، در اروپا و بریتانیا معمولاً نه. ولی اگر شرایط رعایت نشده باشد، بریتانیا ممکن است حیوان را تا ۴ ماه قرنطینه کند [5]. آمریکا برای سگ بدون تیتر معتبر ۲۸ روز قرنطینه دارد [8]. کانادا سگ خانگی را بعد از ورود قرنطینه نمی‌کند [11]. هاوایی برای گربه قرنطینه‌ی محلی دارد [9].

حیوان در کابین سفر کند یا در بار؟

اگر کوچک باشد و ایرلاین اجازه دهد، کابین معمولاً گزینه‌ی کم‌استرس‌تری است، به‌ویژه برای نژادهای پوزه‌کوتاه [14][16]. ولی ورود به بریتانیا با هواپیما فقط به‌صورت بار است [5]. شرایط کابین و بار را هنگام رزرو از ایرلاین بپرسید.

آیا می‌توان قبل از پرواز به حیوان آرام‌بخش داد؟

در بیشتر موارد توصیه نمی‌شود. AVMA و IATA هر دو مخالف آرام‌بخش دادن برای سفر هوایی‌اند و ایرلاین ممکن است تعهد کتبی بخواهد [13][16]. اگر حیوانتان در سفر خیلی مضطرب می‌شود، فقط با دامپزشک مشورت کنید.

سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جای مشاوره با دامپزشک را نمی‌گیرد. قوانین ورود حیوانات خانگی مرتب تغییر می‌کند (برای نمونه، اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۶ مقررات تازه‌ای برای سفر حیوانات خانگی وضع کرده است). پیش از هر اقدام، صفحه‌ی رسمی مرجع دامپزشکی کشور مقصد و شرایط ایرلاین خود را بررسی کنید و روند خروج را از سازمان دامپزشکی کشور بپرسید.

منابع

1. European Union – Your Europe. Travelling with pets and other animals in the EU. https://europa.eu/youreurope/citizens/travel/carry/animal-plant/index_en.htm
2. European Commission – Food Safety. Non-commercial movement from non-EU countries (dogs, cats and ferrets). https://food.ec.europa.eu/animals/live-animal-movements/dogs-cats-and-ferrets/bringing-pet-eu-non-eu-country_en
3. European Commission – Food Safety. Listing of territories and non-EU countries (pets). https://food.ec.europa.eu/animals/live-animal-movements/dogs-cats-and-ferrets/listing-territories-and-non-eu-countries_en
4. European Commission – Food Safety. Designated laboratories for performing rabies antibody titration tests. https://food.ec.europa.eu/animals/live-animal-movements/dogs-cats-and-ferrets/designated-laboratories-performing-rabies-antibody-titration-tests_en
5. GOV.UK. Bringing your pet dog, cat or ferret to Great Britain. https://www.gov.uk/bring-pet-to-great-britain
6. CDC. Bringing a Dog into the U.S. https://www.cdc.gov/importation/dogs/index.html
7. CDC. High-Risk Countries for Dog Rabies. https://www.cdc.gov/importation/dogs/high-risk-countries.html
8. CDC. Entry Requirements for Foreign-Vaccinated Dogs from High-Risk Countries. https://www.cdc.gov/importation/dogs/foreign-vaccinated-high-risk-countries.html
9. CDC. Bringing an Animal into the U.S. https://www.cdc.gov/importation/bringing-an-animal-into-the-us/index.html
10. CDC Yellow Book. Traveling with Pets and Service Animals. https://www.cdc.gov/yellow-book/hcp/family-travel/traveling-with-pets-and-service-animals.html
11. Canadian Food Inspection Agency (CFIA). Import Reference Document. https://inspection.canada.ca/en/animal-health/terrestrial-animals/imports/import-policies/general/reference-document
12. American Veterinary Medical Association (AVMA). Microchipping FAQ. https://www.avma.org/resources-tools/pet-owners/petcare/microchips-reunite-pets-families/microchipping-faq
13. AVMA. Traveling with your pet FAQ. https://www.avma.org/resources-tools/pet-owners/petcare/traveling-your-pet-faq
14. AVMA. Air travel and short-nosed dogs FAQ. https://www.avma.org/resources-tools/pet-owners/petcare/air-travel-and-short-nosed-dogs-faq
15. IATA. Live Animals (Live Animals Regulations – LAR). https://www.iata.org/en/programs/cargo/live-animals/
16. IATA. Traveling with pets (dogs and cats). https://www.iata.org/en/programs/cargo/live-animals/pets/
17. World Health Organization. Rabies – fact sheet. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/rabies
18. World Organisation for Animal Health (WOAH). Rabies. https://www.woah.org/en/disease/rabies/