قرص مترونیدازول برای چیست؟ موارد مصرف ۲۵۰ و ۵۰۰ و عوارض

پزشک برایتان مترونیدازول نوشته و گفته در طول درمان الکل ننوشید؛ حالا می‌خواهید بدانید این قرص دقیقاً برای چیست و این هشدار از کجا آمده است. مترونیدازول (Metronidazole) یک آنتی‌بیوتیک و ضدانگل از گروه نیتروایمیدازول‌هاست که روی باکتری‌های بی‌هوازی و برخی انگل‌های تک‌یاخته‌ای اثر می‌کند و فقط با نسخه‌ی پزشک مصرف می‌شود [1][9][26]. در ادامه می‌خوانید این دارو برای چه عفونت‌هایی تجویز می‌شود، برای چه چیزهایی نیست و چه عوارض و احتیاط‌هایی دارد.

خلاصه در یک نگاه

• مترونیدازول چیست؟ آنتی‌بیوتیک و ضدانگل نسخه‌ای که روی باکتری‌های بی‌هوازی (باکتری‌هایی که بدون اکسیژن رشد می‌کنند) و چند انگل تک‌یاخته‌ای اثر دارد [1][9].
• برای چیست؟ واژینوز باکتریایی، تریکومونیازیس، آمیبیاز و ژیاردیا، عفونت‌های بی‌هوازی شکم و لگن، عفونت لثه و آبسه‌ی دندان، بخشی از درمان ترکیبی هلیکوباکتر پیلوری، روزاسه (ژل پوستی) و پیشگیری از عفونت در برخی جراحی‌های روده [1][9][10][11][13][16].
• برای چه نیست؟ سرماخوردگی و آنفلوانزا و دیگر عفونت‌های ویروسی، و عفونت قارچی واژن [8][9][20].
• ۲۵۰ و ۵۰۰ یعنی چه؟ مقدار مترونیدازول در هر قرص به میلی‌گرم؛ دارو یکی است و مقدار و مدت مصرف را پزشک تعیین می‌کند [9].
• عوارض شایع: تهوع، اسهال و طعم فلزی دهان؛ عارضه‌ی جدی مثل بی‌حسی و گزگز دست و پا، تشنج یا تاول پوستی نیاز به مراجعه‌ی فوری دارد [2][8][9].
• الکل: برچسب رسمی دارو نوشیدن الکل را در طول درمان و تا دست‌کم ۳ روز بعد منع می‌کند (NHS می‌گوید ۲ روز)؛ هرچند شواهد جدید درباره‌ی شدت این تداخل بحث‌برانگیز است [7][9][26].

مترونیدازول چیست و چطور اثر می‌کند؟

مترونیدازول یک داروی ضدمیکروبی مصنوعی از گروه نیتروایمیدازول است [9]. این دارو جلوی تکثیر باکتری‌ها یا انگل‌هایی را که عفونت ایجاد کرده‌اند می‌گیرد [7]. اثر ضدباکتریایی آن در محیط بدون اکسیژن و روی بیشتر باکتری‌های بی‌هوازی اجباری ظاهر می‌شود؛ طبق برچسب دارو، سازوکار دقیق آن هنوز کاملاً روشن نیست [9].

همین ویژگی مرز کاربرد دارو را هم مشخص می‌کند: مترونیدازول روی باکتری‌های هوازی و بی‌هوازی اختیاری اثر بالینی مهمی ندارد و عفونت‌های ویروسی مثل سرماخوردگی را درمان نمی‌کند [8][9]. برای همین پزشک فقط وقتی آن را تجویز می‌کند که عامل عفونت احتمالاً یکی از میکروب‌های حساس به آن باشد.

این دارو در کشورهای مختلف با نام‌های تجاری متفاوتی عرضه می‌شود [28]. نام عمومی «مترونیدازول (Metronidazole)» روی جعبه و برگه‌ی راهنمای دارو نوشته شده است؛ اگر مطمئن نیستید داروی شما همان مترونیدازول است، از داروساز بپرسید.

قرص مترونیدازول برای چیست؟ موارد مصرف

مترونیدازول برای چند گروه از عفونت‌ها به کار می‌رود. انتخاب دارو، شکل آن و طول درمان با پزشک است.

واژینوز باکتریایی شایع‌ترین دلیلی است که خانم‌ها با نسخه‌ی مترونیدازول روبه‌رو می‌شوند. نشانه‌ی اصلی آن ترشح خاکستری‌سفید و آبکی با بوی شدید ماهی است، به‌خصوص بعد از رابطه؛ حدود نیمی از مبتلایان علامتی ندارند [22]. برای آشنایی بیشتر، مطلب واژینوز باکتریایی؛ علت بوی بد واژن را بخوانید.

هلیکوباکتر پیلوری: مترونیدازول یکی از اجزای یک ترکیب دارویی بیسموت‌دار است که همراه با داروی کاهنده‌ی اسید معده برای ریشه‌کنی هلیکوباکتر تجویز می‌شود [13]. راهنمای کالج گوارش آمریکا (ACG) در سال ۲۰۲۴، درمان چهاردارویی بیسموت‌دار را درمان ترجیحی اول در بیمارانی دانسته که حساسیت آنتی‌بیوتیکی میکروبشان معلوم نیست [18]. جزئیات را در مطلب عفونت هلیکوباکتر پیلوری بخوانید.

روزاسه: ژل مترونیدازول برای درمان جوش‌های التهابی روزاسه تأیید شده و فقط برای مصرف روی پوست است [11]. روزاسه درمان قطعی ندارد ولی درمان علائم را کنترل می‌کند [23]. مطلب روزاسه (گل‌گونگی صورت) را هم ببینید.

مترونیدازول برای چه چیزهایی نیست؟

• سرماخوردگی، آنفلوانزا و عفونت‌های ویروسی: آنتی‌بیوتیک‌ها روی ویروس اثر ندارند [8][9].
• عفونت قارچی واژن (برفک): برفک یک عفونت مخمری (قارچی) است و با داروی ضدقارچ درمان می‌شود [20]. حتی ممکن است علائم کاندیدای واژن در دوره‌ی مصرف مترونیدازول بیشتر شود [9][12]. اگر خارش و ترشح سفید و غلیظ دارید، مطلب عفونت قارچی واژن را بخوانید و پیش از مصرف هر دارو با پزشک مشورت کنید.
• عفونت ادراری معمول: عفونت ادراری در فهرست موارد مصرف برچسب رسمی مترونیدازول نیامده است و این دارو روی باکتری‌های هوازی و بی‌هوازی اختیاری اثر بالینی مهمی ندارد [9]. درباره‌ی این عفونت مطلب عفونت ادراری (UTI) را بخوانید.
• اسهال ناشی از کلستریدیوئیدس دیفیسیل (C. difficile): در گذشته مترونیدازول برای این عفونت هم تجویز می‌شد، اما راهنمای انجمن بیماری‌های عفونی آمریکا (IDSA/SHEA) در سال ۲۰۲۱، فیداکسومایسین و سپس ونکومایسین را ترجیح می‌دهد و از راهنمای ۲۰۱۷ نقل می‌کند که هر دو بر مترونیدازول برتری دارند [17].

قرص مترونیدازول ۲۵۰ و ۵۰۰ چه فرقی دارند؟

عدد ۲۵۰ یا ۵۰۰ روی جعبه، مقدار مترونیدازول در هر قرص به میلی‌گرم است [9]. هر دو یک دارو هستند و موارد مصرف، عوارض و احتیاط‌هایشان یکی است. اینکه کدام قرص، چند بار در روز و تا چند روز مصرف شود، به نوع عفونت، سن، وزن و وضعیت کبد بیمار بستگی دارد و فقط پزشک آن را تعیین می‌کند؛ مثلاً در نارسایی شدید کبد مقدار دارو باید کم شود [9]. قرص ۲۵۰ و ۵۰۰ را خودتان جایگزین هم نکنید و مقدار مصرف را تغییر ندهید.

اشکال دارویی مترونیدازول: قرص، شربت، ژل، شیاف و سرم

نکات کلی مصرف مترونیدازول (بدون دوز)

• دارو را دقیقاً همان‌طور که پزشک نوشته مصرف کنید. قرص را کامل و با آب، همراه یا کمی بعد از غذا بخورید؛ شربت لازم نیست با غذا مصرف شود [4].
• دوره‌ی درمان را کامل کنید، حتی اگر زودتر حالتان بهتر شد؛ قطع زودهنگام ممکن است عفونت را برگرداند و باکتری را به آنتی‌بیوتیک مقاوم کند [4][8].
• اگر نوبتی را فراموش کردید، به محض یادآوری مصرف کنید، مگر اینکه زمان نوبت بعدی نزدیک باشد؛ در این صورت نوبت فراموش‌شده را رها کنید و هرگز دو نوبت را با هم نخورید [4].
• بیشتر عفونت‌ها ظرف چند روز بهتر می‌شوند، ولی بعضی تا یک هفته طول می‌کشد [7]. اگر بعد از پایان دوره علائم ادامه داشت، به پزشک خبر دهید [8].
• ژل یا کرم پوستی را لایه‌ی نازک بمالید، از تماس با چشم دور نگه دارید و قبل و بعد از مصرف دست‌ها را بشویید [4].

طریقه مصرف مترونیدازول در عفونت واژن

مقدار و مدت مصرف قرص یا ژل واژینال را پزشک تعیین می‌کند. نکته‌های کلی منابع معتبر:

• واژینوز باکتریایی: در طول درمان از رابطه‌ی جنسی خودداری کنید یا به‌درستی از کاندوم استفاده کنید [14]. درمان روتین شریک جنسی مرد توصیه نمی‌شود [14]؛ اما اگر شریک جنسی شما زن است، ممکن است او هم درمان لازم داشته باشد [22].
• ژل واژینال: در طول مصرف رابطه نداشته باشید؛ اگر احتمال برفک دارید یا در زمان درمان پریود می‌شوید، به پزشک بگویید [3][4].
• تریکومونیازیس: شریک یا شرکای جنسی فعلی و اخیر هم باید درمان شوند و تا دست‌کم یک هفته پس از پایان درمان شما و شریکتان رابطه نداشته باشید [21]. درمان هم‌زمان شرکای جنسی برای جلوگیری از عفونت دوباره حیاتی است [15].
• دوره را کامل کنید و موضوع الکل را با پزشک روشن کنید (بخش الکل را ببینید).

عوارض قرص مترونیدازول

برگه‌ی رسمی دارو عوارض قرص‌های ۲۵۰ و ۵۰۰ را جدا از هم فهرست نکرده است؛ هر دو همان عوارض مترونیدازول را دارند [9].

عوارض شایع

• تهوع یا استفراغ: دارو را بعد از غذا یا میان‌وعده بخورید؛ اگر استفراغ بیش از ۲۴ ساعت طول کشید، به پزشک مراجعه کنید [2].
• اسهال: مایعات کافی بنوشید؛ اسهال بیش از ۲۴ ساعت نیاز به مراجعه دارد [2].
• طعم فلزی در دهان یا زبان باردار [2]؛ برچسب دارو این طعم تند و ناخوشایند فلزی را غیرعادی نمی‌داند [9]. اگر زبان خیلی سفید و بارداری دارید، ممکن است برفک دهان باشد و باید از داروساز یا پزشک بپرسید [2]. درباره‌ی علت‌های دیگر این حس، مطلب طعم فلزی در دهان را بخوانید.
• ناراحتی و دل‌پیچه‌ی معده، یبوست، بی‌اشتهایی، سردرد و خشکی دهان [8].
• تیره شدن ادرار به‌ندرت گزارش شده است [9].
• در ژل و کرم پوستی: خشکی، خارش، سوزش یا قرمزی پوست [2].

عوارض جدی (نادر)

این عوارض نادرند (کمتر از ۱ نفر در هر ۱,۰۰۰ نفر) ولی نیاز به اقدام فوری دارند [2]:

• بی‌حسی، درد، سوزش یا گزگز دست و پا (نوروپاتی محیطی): برچسب دارو می‌گوید با بروز هر علامت عصبی، بیمار باید مصرف را متوقف کند و فوراً به پزشک اطلاع دهد [8][9]. درباره‌ی این عارضه مطلب نوروپاتی محیطی را ببینید.
• عوارض مغزی و عصبی: تشنج، اختلال هماهنگی، گیجی، مشکل در صحبت کردن، دیدن یا شنیدن چیزهایی که وجود ندارند (توهم، از نشانه‌های انسفالوپاتی) و نشانه‌های مننژیت مانند سردرد، تب، سفتی گردن و حساسیت چشم به نور [2][8][9].
• واکنش‌های شدید پوستی: بثورات، کهیر، پوسته‌ریزی یا تاول پوست و زخم یا تاول در دهان؛ برچسب دارو سندرم استیونس-جانسون و نکرولیز اپیدرمی سمی را هم گزارش کرده است [8][9].
• مشکل کبد یا کیسه‌ی صفرا: زرد شدن سفیدی چشم یا پوست [2].
• مشکل خونی: عفونت‌های غیرمنتظره، زخم دهان، کبودی، خونریزی لثه یا خستگی شدید [2].
• پانکراتیت: درد شدید شکم که به پشت می‌زند [2].
• تاری یا دوبینی [2].
• واکنش آلرژیک شدید (آنافیلاکسی): تورم ناگهانی لب، دهان، گلو یا زبان، تنفس سریع یا تنگی نفس، احساس گرفتگی گلو و مشکل در بلع [2].

نکته: اگر گیجی، توهم، تاری دید یا خواب‌آلودگی پیدا کردید، تا برطرف شدن این حالت رانندگی، دوچرخه‌سواری یا کار با دستگاه نکنید [7].

هشدار سرطان‌زایی در برچسب دارو

برگه‌ی رسمی دارو در ابتدای خود هشدار می‌دهد که مترونیدازول در موش و موش صحرایی سرطان‌زا بوده و باید از مصرف غیرضروری آن پرهیز شود [9]. این یافته از مطالعات حیوانی است و MedlinePlus توصیه می‌کند خطر و فایده‌ی دارو را با پزشک بررسی کنید [8]. برداشت درست از این هشدار این است: وقتی پزشک مترونیدازول را برای یک عفونت مشخص تجویز کرده، فایده‌ی درمان مطرح است؛ اما نباید دارو را بی‌دلیل، خودسرانه یا طولانی‌تر از دستور پزشک مصرف کرد.

مترونیدازول و الکل: هشدار رسمی و بحث علمی

توصیه‌ی رسمی: برچسب قرص مترونیدازول می‌گوید در طول مصرف و تا دست‌کم ۳ روز بعد از آن، الکل یا فرآورده‌های حاوی پروپیلن‌گلیکول مصرف نشود، چون ممکن است دل‌پیچه، تهوع، استفراغ، سردرد و گرگرفتگی ایجاد شود [9]. MedlinePlus هم همین ۳ روز را می‌گوید [8]. NHS توصیه می‌کند در طول مصرف قرص، شربت یا شیاف و تا ۲ روز پس از پایان درمان الکل ننوشید و علائمی مانند حالت تهوع، درد شکم، گرگرفتگی، تپش قلب و سردرد را ذکر می‌کند [7]. برچسب ژل واژینال هم درباره‌ی نوشیدن الکل هشدار می‌دهد [12].

بحث علمی: این هشدار بر پایه‌ی گزارش‌های موردی از واکنشی شبیه دیسولفیرام (داروی ترک الکل) شکل گرفته است، اما شواهد کنترل‌شده آن را تأیید نکرده‌اند:

• در یک مطالعه‌ی دوسوکور روی ۱۲ داوطلب سالم، مترونیدازول همراه الکل سطح استالدهید خون را بالا نبرد و هیچ واکنش عینی یا ذهنی شبیه دیسولفیرام ایجاد نکرد؛ پژوهشگران احتمال واکنش در زیرگروه‌هایی از بیماران را رد نکردند [24].
• در یک مطالعه‌ی گذشته‌نگر روی بیماران اورژانس با الکل قابل‌اندازه‌گیری در خون، هیچ واکنش مشکوک شبیه دیسولفیرام در گروه مترونیدازول ثبت نشد [25].
• یک مرور متون علمی (۱۹۷۰ تا نوامبر ۲۰۲۴) نتیجه گرفت که شواهد موجود از یک تداخل بالینی مهم بین الکل و مترونیدازول خوراکی به‌طور قوی حمایت نمی‌کند [26].
• راهنمای درمان عفونت‌های مقاربتی CDC (۲۰۲۱) در بخش واژینوز باکتریایی نوشته است که پرهیز از الکل هنگام مصرف مترونیدازول ضروری نیست [14].

نتیجه‌ی عملی: بین برچسب رسمی دارو و برخی شواهد جدید اختلاف وجود دارد. تا وقتی پزشک یا داروساز شما چیز دیگری نگفته، طبق برگه‌ی راهنمای دارو در طول درمان و چند روز بعد از آن الکل ننوشید. داروهای مایع را هم بررسی کنید، چون بعضی الکل دارند [6]. اگر فکر می‌کنید نمی‌توانید در طول درمان الکل را کنار بگذارید، پیش از شروع دارو به پزشک بگویید [3].

تداخلات دارویی مترونیدازول

پیش از شروع مترونیدازول، فهرست همه‌ی داروها، مکمل‌ها و داروهای گیاهی خود را به پزشک یا داروساز بدهید. این فهرست کامل نیست [6]:

درباره‌ی داروهای گیاهی و مکمل‌ها اطلاعات کافی برای اطمینان از بی‌خطر بودن مصرف هم‌زمان وجود ندارد [6]. مترونیدازول ممکن است نتیجه‌ی برخی آزمایش‌های خون (مثل آنزیم‌های کبدی، تری‌گلیسرید و قند) را تغییر دهد؛ اگر آزمایش دارید، مصرف دارو را به آزمایشگاه و پزشک بگویید [3][9].

قرص ضدبارداری: مترونیدازول اثر روش‌های پیشگیری از بارداری را کم نمی‌کند، اما اگر استفراغ یا اسهال شدید و آبکی داشته باشید، ممکن است قرص ضدبارداری از بارداری محافظت نکند [7].

چه کسانی نباید مترونیدازول مصرف کنند یا باید احتیاط کنند؟

• سندرم کاکین (Cockayne syndrome): مصرف مترونیدازول در این بیماری ژنتیکی نادر ممنوع است، چون آسیب شدید و برگشت‌ناپذیر کبد و نارسایی حاد کبد، گاهی کشنده، گزارش شده است [8][9].
• مصرف دیسولفیرام در ۲ هفته‌ی گذشته [9].
• حساسیت قبلی به مترونیدازول یا هر داروی دیگر [3].
• بیماری کبد، دیالیز یا بیماری دستگاه عصبی (برای قرص، شربت و شیاف) [3].
• بارداری و شیردهی (بخش بعد) [3].
• سالمندان: پایش عوارض دارو توصیه می‌شود [9].

مترونیدازول در بارداری و شیردهی

بارداری: NHS می‌گوید ممکن است بتوانید در بارداری مترونیدازول مصرف کنید، ولی اگر باردارید یا قصد بارداری دارید، تصمیم آن را با پزشک بگیرید [5]. برچسب قرص، مصرف آن را برای درمان تریکومونیازیس در سه‌ماهه‌ی اول بارداری منع کرده است [9] و MedlinePlus می‌گوید زنان باردار در سه‌ماهه‌ی اول نباید آن را مصرف کنند [8]. از سوی دیگر، راهنمای CDC درمان واژینوز باکتریایی را برای همه‌ی زنان باردار علامت‌دار توصیه می‌کند و می‌نویسد داده‌ها خطر کمی برای جنین نشان می‌دهند [14][15]. چون منابع زمان‌بندی را یکسان بیان نکرده‌اند، تصمیم درباره‌ی مصرف در هر مرحله از بارداری فقط با پزشک است. مطلب مصرف دارو در بارداری اصول کلی را توضیح می‌دهد.

شیردهی: مترونیدازول خوراکی، شیاف یا تزریقی به مقدار نسبتاً کم وارد شیر مادر می‌شود؛ NHS می‌گوید اگر نوزاد سالم است، مصرف آن در شیردهی اشکالی ندارد، ولی همیشه پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید [5]. شکل پوستی و واژینال بعید است وارد شیر شود؛ فقط مراقب باشید پوست نوزاد با محل مالیدن کرم یا ژل تماس پیدا نکند [5]. MedlinePlus می‌گوید ممکن است پزشک بخواهد در طول درمان و تا ۴۸ ساعت بعد از آخرین نوبت، شیر را بدوشید و دور بریزید [8]. اگر نوزاد خوب شیر نمی‌خورد، وزن نمی‌گیرد، دل‌درد یا برفک دهان دارد، به پزشک خبر دهید [5].

باروری: شواهدی وجود ندارد که مترونیدازول روی باروری زن یا مرد اثر بگذارد [5].

چرا نباید مترونیدازول را خودسرانه مصرف کرد؟

• مترونیدازول فقط با نسخه‌ی پزشک عرضه می‌شود [1]. برای آشنایی با داروهایی که بدون نسخه قابل مصرف‌اند، مطلب داروهای بدون نسخه (OTC) را ببینید.
• برای جلوگیری از مقاومت میکروبی، برچسب دارو می‌گوید مترونیدازول فقط باید برای عفونت‌هایی مصرف شود که عامل باکتریایی آن‌ها ثابت شده یا به‌شدت محتمل است [9].
• ترشح یا خارش واژن ممکن است قارچی باشد و مترونیدازول نه‌تنها آن را درمان نمی‌کند، بلکه ممکن است علائم کاندیدا را بیشتر کند [9][20].
• برچسب دارو به دلیل یافته‌های حیوانی توصیه می‌کند از مصرف غیرضروری آن پرهیز شود [9].
• بدون بررسی پزشک، تداخل‌های مهم (مثل وارفارین و لیتیوم) و موارد منع مصرف (مثل سندرم کاکین) نادیده می‌مانند [6][9].

بیشتر بخوانید: آنتی‌بیوتیک چیست و چرا نباید خودسرانه مصرف شود؟

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

فوری (اورژانس ۱۱۵ یا نزدیک‌ترین اورژانس) [2][27]:

• تورم ناگهانی لب، دهان، گلو یا زبان، تنگی نفس یا مشکل بلع
• تشنج، توهم، گیجی شدید یا بیهوشی
• سردرد همراه با تب، سفتی گردن و حساسیت چشم به نور

هرچه زودتر به پزشک خبر دهید:

• بی‌حسی، سوزش یا گزگز دست و پا [8][9]
• بثورات پوستی، تاول، پوسته‌ریزی یا زخم دهان [8]
• زرد شدن چشم یا پوست، کبودی یا خونریزی غیرعادی، درد شدید شکم که به پشت می‌زند، یا تاری دید [2]
• استفراغ یا اسهال بیش از ۲۴ ساعت [2]
• ادامه‌ی علائم عفونت پس از پایان دوره‌ی درمان [8]

مشاوره با طبیب‌یاب: اگر فکر می‌کنید به آنتی‌بیوتیک نیاز دارید یا در طول مصرف مترونیدازول دچار عارضه شده‌اید، به پزشک مراجعه کنید و دارو را خودسرانه شروع یا قطع نکنید. برای پیدا کردن پزشک و گرفتن نوبت، فهرست پزشکان عمومی در طبیب‌یاب را ببینید.

پرسش‌های متداول

قرص مترونیدازول برای چی خوبه؟

برای عفونت‌هایی که باکتری‌های بی‌هوازی یا برخی انگل‌ها ایجاد می‌کنند؛ مثل واژینوز باکتریایی، تریکومونیازیس، آمیبیاز، ژیاردیا، عفونت لثه و آبسه‌ی دندان، عفونت‌های بی‌هوازی شکم و لگن، و بخشی از درمان ترکیبی هلیکوباکتر [1][9][13][15][16]. برای سرماخوردگی، عفونت ویروسی و عفونت قارچی واژن مناسب نیست [8][20].

آیا قرص مترونیدازول برای التهاب روده خوب است؟

مترونیدازول داروی عمومی «التهاب روده» نیست و بیماری التهابی روده یا روده‌ی تحریک‌پذیر در فهرست موارد مصرف برچسب رسمی آن نیامده است [9]. کاربردهای آن در روده محدود و مشخص است: اسهال خونی آمیبی [9]، ژیاردیا [16] و پوشیت (التهاب کیسه‌ی روده‌ای که پس از برداشتن روده‌ی بزرگ در کولیت اولسراتیو ساخته می‌شود)، که راهنمای انجمن گوارش آمریکا (AGA) سیپروفلوکساسین و/یا مترونیدازول را آنتی‌بیوتیک‌های ترجیحی آن می‌داند [19]. برای اسهال کلستریدیوئیدس دیفیسیل هم دیگر انتخاب اول نیست [17]. اگر کولیت اولسراتیو دارید، مطلب کولیت اولسراتیو را بخوانید و درمان را با متخصص گوارش هماهنگ کنید.

شربت مترونیدازول برای چه عفونت‌هایی استفاده می‌شود؟

شربت همان مترونیدازول به شکل مایع خوراکی است و برای همان عفونت‌هایی تجویز می‌شود که قرص به کار می‌رود [1]. برخلاف قرص، لازم نیست حتماً با غذا مصرف شود [4]. مقدار مصرف شربت، به‌ویژه برای کودکان، را فقط پزشک تعیین می‌کند.

پماد مترونیدازول برای چه نوع عفونت‌هایی استفاده می‌شود؟

شکل‌های موضعی مترونیدازول معمولاً ژل یا کرم‌اند. ژل و کرم پوستی برای جوش‌های التهابی روزاسه و برخی عفونت‌های پوستی به کار می‌رود و فقط برای استفاده روی پوست است [1][11]. ژل واژینال برای درمان واژینوز باکتریایی است و نباید روی پوست، در چشم یا دهان استفاده شود [12]. هیچ‌کدام برای عفونت قارچی واژن نیستند [20].

مترونیدازول با چی تداخل دارد؟

مهم‌ترین تداخل‌ها: الکل، دیسولفیرام، وارفارین، لیتیوم، بوسولفان، فلورواوراسیل، فنی‌توئین، فنوباربیتال، سیکلوسپورین و سیمتیدین [6][8][9]. جدول تداخل‌ها را در همین مطلب ببینید و فهرست کامل داروهایتان را به پزشک یا داروساز بدهید.

قرص مترونیدازول ۵۰۰ چه عوارضی دارد؟

همان عوارض مترونیدازول: شایع‌ترین‌ها تهوع، استفراغ، اسهال، طعم فلزی دهان، سردرد و خشکی دهان است [2][8]. عوارض نادر ولی جدی شامل بی‌حسی و گزگز دست و پا، تشنج، گیجی، واکنش‌های شدید پوستی و مشکلات کبد است [2][8][9]. برگه‌ی رسمی دارو عوارض قرص ۵۰۰ را جدا از قرص ۲۵۰ فهرست نکرده است [9].

آیا مترونیدازول برای عفونت ادراری استفاده می‌شود؟

عفونت ادراری در فهرست موارد مصرف برچسب رسمی مترونیدازول نیست و این دارو روی باکتری‌های هوازی اثر بالینی مهمی ندارد [9]. انتخاب آنتی‌بیوتیک مناسب عفونت ادراری با پزشک است.

آیا مترونیدازول برای عفونت دندان تجویز می‌شود؟

بله؛ عفونت‌های دهان مثل لثه‌ی عفونی و آبسه‌ی دندان از کاربردهای مترونیدازول است [1]. تصمیم درباره‌ی نیاز به آنتی‌بیوتیک و نوع آن با دندان‌پزشک یا پزشک است.

مترونیدازول بعد از چند روز اثر می‌کند؟

در بیشتر عفونت‌ها ظرف چند روز احساس بهبود می‌کنید، ولی گاهی تا یک هفته طول می‌کشد [7]. در روزاسه ممکن است چند هفته طول بکشد تا تفاوتی ببینید [1]. حتی با بهتر شدن علائم، دوره را کامل کنید [4].

آیا مترونیدازول اثر قرص ضدبارداری را کم می‌کند؟

نه؛ مترونیدازول اثر روش‌های پیشگیری از بارداری را کم نمی‌کند. فقط اگر استفراغ یا اسهال شدید داشته باشید، ممکن است قرص ضدبارداری خوب جذب نشود و باید طبق برگه‌ی راهنمای قرص عمل کنید [7].

سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا تجویز پزشک و مشاوره با داروساز نیست. در این مطلب هیچ دوز یا رژیم درمانی پیشنهاد نشده است؛ مترونیدازول یا هر آنتی‌بیوتیک دیگری را بدون نسخه‌ی پزشک شروع، قطع یا کم و زیاد نکنید.

منابع

1. NHS. About metronidazole. https://www.nhs.uk/medicines/metronidazole/about-metronidazole/
2. NHS. Side effects of metronidazole. https://www.nhs.uk/medicines/metronidazole/side-effects-of-metronidazole/
3. NHS. Who can and cannot take metronidazole. https://www.nhs.uk/medicines/metronidazole/who-can-and-cannot-take-metronidazole/
4. NHS. How and when to take or use metronidazole. https://www.nhs.uk/medicines/metronidazole/how-and-when-to-take-or-use-metronidazole/
5. NHS. Pregnancy, breastfeeding and fertility while taking or using metronidazole. https://www.nhs.uk/medicines/metronidazole/pregnancy-breastfeeding-and-fertility-while-taking-or-using-metronidazole/
6. NHS. Taking metronidazole with other medicines and herbal supplements. https://www.nhs.uk/medicines/metronidazole/taking-metronidazole-with-other-medicines-and-herbal-supplements/
7. NHS. Common questions about metronidazole. https://www.nhs.uk/medicines/metronidazole/common-questions-about-metronidazole/
8. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Metronidazole. https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a689011.html
9. DailyMed (U.S. National Library of Medicine). Metronidazole tablets, USP – prescribing information. https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=291a45f6-ed27-4dcc-8364-358d08623797
10. DailyMed. Metronidazole injection – prescribing information. https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=df7df946-c83f-4adf-9007-aff4f757a665
11. DailyMed. Metronidazole gel (topical) – prescribing information. https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=4a233572-2471-4e99-a45e-2de978abcf16
12. DailyMed. Metronidazole vaginal gel – prescribing information. https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=2ced2460-a003-4314-897b-f4ae0ff72edf
13. DailyMed. Bismuth subcitrate potassium, metronidazole and tetracycline hydrochloride capsules – prescribing information. https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=c4d66e80-f0bc-4e64-a0f0-630ef673da1b
14. CDC. Bacterial Vaginosis – Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/bv.htm
15. CDC. Trichomoniasis – Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/trichomoniasis.htm
16. CDC. Patient Care for Giardia Infection. https://www.cdc.gov/giardia/hcp/clinical-care/index.html
17. Johnson S, Lavergne V, Skinner AM, et al. Clinical Practice Guideline by IDSA and SHEA: 2021 Focused Update Guidelines on Management of Clostridioides difficile Infection in Adults. Clin Infect Dis. 2021;73(5):e1029-e1044. https://www.idsociety.org/practice-guideline/clostridioides-difficile-2021-focused-update/
18. Chey WD, Howden CW, Moss SF, et al. ACG Clinical Guideline: Treatment of Helicobacter pylori Infection. Am J Gastroenterol. 2024;119(9):1730-1753. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39626064/
19. Barnes EL, Agrawal M, Syal G, et al. AGA Clinical Practice Guideline on the Management of Pouchitis and Inflammatory Pouch Disorders. Gastroenterology. 2024;166(1):59-85. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11163976/
20. NHS. Thrush in men and women. https://www.nhs.uk/conditions/thrush-in-men-and-women/
21. NHS. Trichomoniasis. https://www.nhs.uk/conditions/trichomoniasis/
22. NHS. Bacterial vaginosis. https://www.nhs.uk/conditions/bacterial-vaginosis/
23. NHS. Rosacea. https://www.nhs.uk/conditions/rosacea/
24. Visapää JP, Tillonen JS, Kaihovaara PS, Salaspuro MP. Lack of disulfiram-like reaction with metronidazole and ethanol. Ann Pharmacother. 2002;36(6):971-974. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12022894/
25. Feldman R, Jaszczenski R. Can Metronidazole Cause a Disulfiram-Like Reaction? A Case-Control Study Propensity Matched by Age, Sex, and Ethanol Concentration. WMJ. 2023;122(3):171-177. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37494646/
26. Orire I, Sagoe M, Muzny CA, Kissinger PJ. Revisiting the Disulfiram-Like Reaction Between Alcohol and Oral Metronidazole. Sex Transm Dis. 2026;53(4):205-208 (Epub 2025). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41366815/
27. GOV.UK. Iran travel advice – Getting help. https://www.gov.uk/foreign-travel-advice/iran/getting-help
28. NHS. Metronidazole. https://www.nhs.uk/medicines/metronidazole/