بیماری‌های قابل انتقال از استخر؛ انواع، علائم و پیشگیری

اگر بعد از شنا دچار اسهال، گوش‌درد، قرمزی چشم یا سرفه شده‌اید، احتمالاً می‌پرسید مشکل از آب استخر است یا نه. پاسخ کوتاه این است که ممکن است باشد. میکروب‌های آب استخر و جکوزی با قورت دادن آب، تماس با آن یا تنفس قطره‌های ریزش وارد بدن می‌شوند. شایع‌ترین نتیجه‌ها اسهال، بثورات پوستی، گوش شناگر، بیماری شبیه آنفلوآنزا و تحریک چشم و مجاری تنفسی است [1]. کلر بیشتر میکروب‌ها را ظرف چند دقیقه از بین می‌برد، ولی بعضی انگل‌ها مثل کریپتوسپوریدیوم روزها در آب کلردار زنده می‌مانند [3][8]. به همین دلیل چند عادت ساده قبل و بعد از شنا اهمیت زیادی دارد [2].

خلاصه‌ی پاسخ: از استخر چه بیماری‌هایی منتقل می‌شود؟

• گوارشی (شایع‌ترین): اسهال ناشی از انگل‌های کریپتوسپوریدیوم و ژیاردیا، و میکروب‌هایی مثل شیگلا، نوروویروس و E. coli [1][3]
• گوش: گوش شناگر (اوتیت خارجی) [1][11]
• پوست: کهیر جکوزی، پای ورزشکار، زگیل کف پا و مولوسکوم [14][15][16][18]
• چشم و تنفس: سوزش و قرمزی چشم و سرفه ناشی از کلرامین‌ها، و بیماری لژیونر از بخار جکوزی آلوده [20][23]
• نادر ولی خطرناک: مننگوانسفالیت آمیبی (نگلریا فاولری) در استخرهایی که خوب نگهداری نمی‌شوند [27]
• از آب استخر منتقل نمی‌شود: HIV [31]. طبق یک مرکز خدمات NHS، ویروس HPV (عامل زگیل تناسلی) هم از استخر گرفته نمی‌شود [29].
• مهم‌ترین پیشگیری: با اسهال وارد آب نشوید، آب را قورت ندهید، قبل از شنا دوش بگیرید و بعد از شنا گوش‌ها را خشک کنید [2].

آیا از استخر بیماری منتقل می‌شود؟

بله. به گفته‌ی مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC)، بیماری‌های مرتبط با شنا (Recreational Water Illnesses) زمانی ایجاد می‌شوند که فرد آب آلوده به میکروب را قورت بدهد، با آن تماس داشته باشد یا قطره‌های ریز معلق آن را تنفس کند [1]. این بیماری‌ها ممکن است دستگاه گوارش، پوست، گوش، چشم و دستگاه تنفس را درگیر کنند [1].

کلر یا مواد ضدعفونی‌کننده‌ی دیگر بیشتر میکروب‌ها را ظرف چند دقیقه می‌کشند [8]. اما تا وقتی ماده‌ی ضدعفونی به میکروب برسد و آن را بکشد، شناگران همچنان در معرض آن هستند [3]. یک بار اسهال در آب ممکن است میلیون‌ها میکروب اسهال‌زا وارد استخر کند، و قورت دادن حتی مقدار کمی از آب آلوده برای بیمار شدن کافی است [3].

در گزارش CDC از شیوع‌های مرتبط با آب‌های تفریحی تصفیه‌شده در آمریکا (۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹)، ۹۶ درصد شیوع‌ها به استخرها، جکوزی‌ها یا زمین‌های بازی آبی عمومی مربوط بودند، نه استخرهای خانگی [9].

بیماری‌های ناشی از استخر در یک نگاه (جدول خلاصه برای گزارش)

چند عدد معتبر برای گزارش

• شیوع‌ها در استخرها و جکوزی‌های آمریکا (۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹): ۲۰۸ شیوع به CDC گزارش شد. کریپتوسپوریدیوم عامل ۷۶ شیوع با ۲٬۴۹۲ بیمار بود و لژیونلا عامل ۶۵ شیوع با ۱۳ مرگ. در شیوع‌هایی که علتشان تأیید شد، کریپتو ۴۹ درصد و لژیونلا ۴۲ درصد را تشکیل می‌دادند. ۳۴ درصد شیوع‌ها در هتل‌ها و اقامتگاه‌ها رخ داد [9].
• آب‌های طبیعی (دریاچه و رودخانه؛ ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۹): ۱۱۹ شیوع با دست‌کم ۵٬۲۴۰ بیمار ثبت شد. نوروویروس و E. coli تولیدکننده‌ی شیگاتوکسین هر کدام ۲۲ درصد، کریپتو ۱۹ درصد و شیگلا ۱۶ درصد شیوع‌های با علت تأییدشده را داشتند [10].
• گوش شناگر: در آمریکا در سال ۲۰۰۷ حدود ۲٫۰۷ میلیون ویزیت سرپایی به این تشخیص رسید. بیشترین میزان در کودکان ۵ تا ۱۴ ساله بود و ۴۴ درصد ویزیت‌ها در خرداد تا مرداد (ژوئن تا اوت) انجام شد [12].
• آسیب با مواد شیمیایی استخر: در سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حدود ۱۳٬۵۰۸ مراجعه به اورژانس در آمریکا ثبت شد که حدود ۳۶ درصد آن‌ها زیر ۱۸ سال بودند [45].

زمان لازم برای از بین رفتن میکروب‌ها در آب با کلر کافی (طبق جدول CDC) [8]:

انگل استخر؛ کریپتوسپوریدیوم و ژیاردیا

وقتی از «انگل استخر» حرف می‌زنیم، معمولاً منظور دو انگل روده‌ای است: کریپتوسپوریدیوم و ژیاردیا. CDC هر دو را انگل معرفی می‌کند و هر دو باعث اسهال می‌شوند [4][6].

کریپتوسپوریدیوم (کریپتو)؛ مقاوم‌ترین میکروب استخر

• چرا مهم است: کریپتو در آمریکا عامل اصلی بیماری‌های منتقله از آب است [4]. حتی در آب استخری که درست ضدعفونی شده است، بیش از ۷ روز زنده می‌ماند [3].
• راه انتقال: با آب، غذا، خاک یا سطوح آلوده به مدفوع فرد یا حیوان آلوده منتقل می‌شود [4]. در استخر، راه اصلی قورت دادن آب آلوده است [3].
• علائم: شایع‌ترین علامت، اسهال آبکی مکرر و طولانی است. دل‌پیچه یا دل‌درد، تهوع، استفراغ، تب، کاهش وزن و کم‌آبی بدن هم ممکن است رخ دهد [5].
• زمان شروع و طول بیماری: علائم معمولاً ۲ تا ۱۰ روز (به‌طور متوسط ۷ روز) پس از آلودگی شروع می‌شوند [4][5]. در افراد با ایمنی سالم، علائم معمولاً ظرف ۲ تا ۳ هفته کاملاً برطرف می‌شوند، ولی این مدت از چند روز تا بیش از ۴ هفته متغیر است و علائم ممکن است تا ۳۰ روز بیایند و بروند [5]. بیشتر افراد سالم بدون درمان بهبود می‌یابند [4].
• چه کسانی بیشتر در خطرند: بیماری در افراد با ضعف ایمنی، مثلاً مبتلایان به HIV، سرطان یا گیرندگان پیوند عضو که داروی سرکوب‌کننده‌ی ایمنی مصرف می‌کنند، شدیدتر است [5].
• قانون دو هفته: اگر اسهالتان به دلیل کریپتو بوده است، تا ۲ هفته پس از قطع کامل اسهال وارد آب نشوید [2][3].

ژیاردیا

• ژیاردیا یک انگل است که از فردی به فرد دیگر یا از راه آب، غذا، سطوح و اشیای آلوده منتقل می‌شود [6].
• پوسته‌ی بیرونی محکمی دارد و به همین دلیل تا حدود ۴۵ دقیقه در استخری که درست کلرزنی شده است زنده می‌ماند [7][8].
• علائم: اسهال، نفخ و گاز، دل‌درد یا دل‌پیچه، تهوع، خستگی و کم‌آبی بدن [6].
• زمان: علائم معمولاً ۱ تا ۲ هفته پس از آلودگی شروع می‌شوند و ۲ تا ۶ هفته طول می‌کشند [6].

میکروب‌های دیگر اسهال‌زا: شیگلا، نوروویروس و E. coli

CDC شیگلا، نوروویروس و E. coli O157 را هم از میکروب‌های اسهال‌زای آب شنا نام می‌برد. این میکروب‌ها بسته به نوعشان از چند دقیقه تا چند روز در آب کلردار زنده می‌مانند [3]. در آب‌های طبیعی بدون تصفیه، مثل دریاچه، نوروویروس، E. coli و شیگلا از عوامل اصلی شیوع‌ها بوده‌اند [10].

دل‌درد و اسهال بعد از استخر؛ چه کنیم؟

• مایعات کافی بنوشید [36]. در کودکان، نشانه‌های کم‌آبی را زیر نظر بگیرید: ادرار تیره و کم، کم شدن پوشک‌های خیس، یا فرورفتگی ملاج در شیرخوار [35]. برای آشنایی بیشتر با مراقبت از کودک، مطلب اسهال کودکان؛ علل، علائم و روش‌های درمان را بخوانید.
• تا دست‌کم ۴۸ ساعت پس از قطع علائم از استخر استفاده نکنید و تا ۲ روز پس از آخرین اسهال یا استفراغ به مدرسه یا محل کار نروید [36]. اگر علت بیماری کریپتو باشد، فاصله‌ی لازم برای شنا ۲ هفته است [2][3].
• اگر اسهال بیش از ۷ روز یا استفراغ بیش از ۲ روز طول کشید، اسهال خونی شد یا نشانه‌های کم‌آبی دیدید، با پزشک تماس بگیرید [36].

گوش شناگر (اوتیت خارجی)

«اوتیت» یعنی عفونت یا التهاب گوش. نوع خارجی آن (Otitis Externa) مجرای بیرونی گوش را درگیر می‌کند و نوع میانی (Otitis Media) گوش میانی را [13]. گوش شناگر همان اوتیت خارجی حاد است: یک عفونت باکتریایی که وقتی آب مدت زیادی در مجرای گوش می‌ماند، ایجاد می‌شود. آب مانده سد محافظ پوست مجرا را ضعیف می‌کند و محیط مرطوب به رشد باکتری کمک می‌کند [11].

• علائم: درد هنگام کشیدن لاله‌ی گوش یا فشار روی زائده‌ی جلوی گوش، خارش داخل گوش، ترشح، قرمزی و تورم [11]. در عفونت گوش ممکن است تب، کم‌شنوایی یا احساس پری گوش هم دیده شود [13].
• واگیر ندارد: گوش شناگر از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود [11].
• درمان: پزشک بسته به نوع عفونت ممکن است قطره‌ی گوش آنتی‌بیوتیک، ضدقارچ، کورتون‌دار یا مسکن، یا گاهی قرص آنتی‌بیوتیک تجویز کند [13]. هیچ قطره‌ای را بدون تجویز پزشک در گوش نریزید. تا وقتی عفونت گوش دارید شنا نکنید و نگذارید آب یا شامپو وارد گوش شود [13].
• پیشگیری: از کلاه شنا، گوش‌گیر یا قالب گوش مخصوص شنا استفاده کنید. بعد از شنا سر را کج کنید تا آب خارج شود و گوش را با حوله خشک کنید. اگر آب ماند، سشوار را با کمترین تنظیم و از فاصله بگیرید. گوش‌پاک‌کن یا هیچ جسمی وارد مجرای گوش نکنید و جرم گوش را که از گوش محافظت می‌کند بیرون نیاورید [11].

بیماری‌های پوستی استخر

کهیر جکوزی (فولیکولیت سودوموناسی)

باکتری سودوموناس آئروژینوزا که در محیط فراوان است، در آب گرمی که خوب نگهداری نشده باشد باعث بثورات خارش‌دار، قرمز و برجسته و تاول‌های چرکی دور ریشه‌ی موها می‌شود. این بثورات معمولاً چند روز پس از تماس ظاهر می‌شوند و در جاهایی که مایو آب آلوده را به پوست چسبانده است، شدیدترند [14]. نوع خفیف معمولاً طی چند روز بدون درمان خوب می‌شود. اگر بدتر شد یا برگشت، به پزشک مراجعه کنید [14]. پس از بیرون آمدن از آب، مایو را درآورید، با صابون دوش بگیرید و مایو را بشویید [14].

پای ورزشکار

پای ورزشکار یک عفونت قارچی است. علامت اصلی آن لکه‌های سفید و خارش‌دار بین انگشتان پاست. ممکن است پوست پا دردناک و پوسته‌پوسته شود و گاهی ترک بخورد یا خونریزی کند [15]. با راه رفتن با پای برهنه در جایی که فرد مبتلا راه رفته است، به‌خصوص رختکن و دوش، یا با تماس مستقیم با پوست آلوده منتقل می‌شود [15]. در این محیط‌ها دمپایی بپوشید، پاها و به‌خصوص بین انگشتان را خشک نگه دارید و حوله و جوراب را با دیگران شریک نشوید [15]. درباره‌ی انواع دیگر عفونت‌های قارچی، مطلب قارچ پوستی؛ علائم، انواع و روش‌های درمان را ببینید.

زگیل کف پا (میخچه‌ی ویروسی)

زگیل‌ها کار یک ویروس‌اند و از سطوح آلوده یا تماس نزدیک پوست به پوست منتقل می‌شوند. وقتی پوست خیس یا آسیب‌دیده باشد، خطر انتقال بیشتر است [16]. آکادمی پوست آمریکا (AAD) راه رفتن با پای برهنه در محوطه‌ی استخر، دوش عمومی، باشگاه یا رختکن را از عوامل ابتلا به زگیل می‌داند. زگیل در کودکان و نوجوانان شایع‌تر است [17]. اگر زگیل دارید، هنگام شنا روی آن چسب زخم بزنید، در فضاهای عمومی پابرهنه راه نروید و حوله، جوراب و کفش را شریک نشوید [16].

مولوسکوم کونتاژیوزوم

عامل مولوسکوم یک پاکس‌ویروس است. برجستگی‌هایی کوچک و سفت، به رنگ سفید یا صورتی یا هم‌رنگ پوست ایجاد می‌کند که گاهی وسطشان فرورفته است. این برجستگی‌ها معمولاً ظرف ۶ ماه تا یک سال خوب می‌شوند [46]. بعضی بررسی‌ها از انتقال مولوسکوم در استخرها خبر داده‌اند، ولی راه دقیق آن ثابت نشده است. احتمالاً ویروس از وسایل مشترک مثل حوله، تخته‌ی شنا، عینک یا اسباب‌بازی منتقل می‌شود، نه از خود آب [18]. CDC نگه داشتن کودک مبتلا بیرون از استخر را لازم نمی‌داند، ولی توصیه می‌کند هنگام شنا همه‌ی ضایعات را با چسب زخم ضدآب بپوشانید [18].

گرانولوم استخر شنا

باکتری مایکوباکتریوم مارینوم در آب شیرین و شور، استخرهایی که کلرزنی نشده‌اند و آکواریوم زندگی می‌کند. از راه بریدگی یا خراش پوست وارد بدن می‌شود. علائم معمولاً ۲ تا ۳ هفته بعد و گاهی یک ماه یا بیشتر بعد ظاهر می‌شوند: برآمدگی قرمز تا بنفش، معمولاً روی آرنج، انگشتان یا پشت دست، که آهسته به گره‌ای دردناک تبدیل می‌شود [19]. اگر برآمدگی‌های قرمز پوست با مراقبت خانگی خوب نشد، به پزشک مراجعه کنید [19].

خارش و بثورات ناشی از کلرامین

همه‌ی بثورات بعد از استخر عفونی نیستند. کلر با ادرار، مدفوع، عرق، چرک پوست، دئودورانت و آرایش شناگران ترکیب می‌شود و ماده‌ای به نام کلرامین می‌سازد. کلرامین‌ها می‌توانند باعث تحریک پوست و بثورات شوند [20].

قرمزی و سوزش چشم بعد از استخر

• علت شایع، کلرامین است نه کلر: CDC می‌گوید قرمزی و خارش چشم بعد از شنا کار کلرامین‌هاست. اگر در استخر بوی تند «کلر» حس می‌کنید، احتمالاً بوی کلرامین است [20].
• عفونت ویروسی: آدنوویروس، یکی از عوامل ورم ملتحمه (چشم صورتی)، گلودرد و تب، گاهی از آب استخرِ با کلر ناکافی منتقل می‌شود، هرچند این راه انتقال کمتر شایع است [24]. درباره‌ی انواع و درمان آن، مطلب ورم ملتحمه یا چشم صورتی را بخوانید.
• لنز تماسی: CDC توصیه می‌کند پیش از شنا یا دوش لنز را دربیاورید. آمیب آکانتامبا در آب‌های مختلف وجود دارد و می‌تواند عفونت شدید، دردناک و سخت‌درمان قرنیه ایجاد کند که به‌ندرت به پیوند قرنیه یا نابینایی می‌انجامد. اگر لنز با آب تماس پیدا کرد، هر چه زودتر آن را دربیاورید و دور بیندازید یا یک شب کامل تمیز و ضدعفونی کنید. برای کسانی که هنگام شنا به دید خوب نیاز دارند، عینک شنای طبی گزینه‌ی مناسبی است [25].
• چه زمانی فوری به پزشک مراجعه کنیم: اگر درد چشم، حساسیت به نور، تغییر دید (مثل خطوط موج‌دار یا جرقه) یا قرمزی شدید دارید. تا بهبود چشم هم لنز نگذارید [26].

سرفه و تنگی نفس بعد از استخر؛ علت چیست؟

1. کلرامین‌ها در هوای استخر: کلرامین‌ها وقتی به گاز تبدیل می‌شوند، ممکن است باعث تحریک بینی، سرفه و خس‌خس شوند و در افراد مبتلا به آسم حمله‌ی آسم را تحریک کنند [20]. این مشکل در استخرهای سرپوشیده که تهویه‌ی ضعیف‌تری دارند بیشتر است [20]. بدون تهویه‌ی مناسب، کلرامین در هوا جمع می‌شود و برای شناگران، تماشاچیان و کارکنان محیط ناسالمی می‌سازد [21].
2. آسم: بنیاد Asthma + Lung UK می‌گوید اگر فقط هنگام شنا علائم آسم دارید، ممکن است کلر آب استخر محرک آسم شما باشد. علائم آسم ورزشی شامل سرفه، خس‌خس و احساس فشار در قفسه‌ی سینه است. اگر نگران تنفستان هنگام ورزش هستید، با پزشک صحبت کنید [22].
3. بیماری لژیونر از جکوزی: با تنفس بخار جکوزی آلوده به باکتری لژیونلا، بیماری لژیونر (نوعی ذات‌الریه) یا تب پونتیاک ایجاد می‌شود. اگر اخیراً در جکوزی بوده‌اید و سرفه، تنگی نفس، تب یا درد عضلانی دارید، به پزشک مراجعه کنید. افراد ۵۰ سال به بالا، سیگاری‌های فعلی یا سابق و مبتلایان به بیماری مزمن ریه یا ضعف ایمنی بیشتر در خطرند [23].
4. بعد از فرورفتن زیر آب یا تنفس آب: اصطلاح «غرق‌شدگی خشک» اصطلاح پزشکی درستی نیست. اما اگر کسی بعد از یک حادثه‌ی آبی (مثلاً فرورفتن زیر آب و وارد شدن آب به راه هوایی) سرفه‌ی شدید و مداوم یا تنگی نفس پیدا کند، باید معاینه شود. این علائم ممکن است ۶ تا ۱۲ ساعت بعد ظاهر شوند. تغییر رنگ پوست، تب بالا، کاهش هوشیاری یا استفراغ نشانه‌های جدی‌ترند [37].

آیا HPV، زگیل تناسلی یا ایدز از استخر منتقل می‌شود؟

• HPV و زگیل تناسلی: طبق NHS، ویروس HPV از راه تماس پوست به پوست ناحیه‌ی تناسلی، رابطه‌ی جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی و استفاده‌ی مشترک از وسایل جنسی منتقل می‌شود [28][30]. زگیل تناسلی با بوسیدن یا استفاده‌ی مشترک از حوله، قاشق و چنگال، لیوان یا توالت‌فرنگی منتقل نمی‌شود [28]. یک مرکز خدمات بهداشت جنسی وابسته به NHS صریحاً می‌گوید HPV از استخر هم گرفته نمی‌شود [29]. برای اطلاعات بیشتر، مطلب ویروس پاپیلوم انسانی (HPV)؛ علائم و درمان را بخوانید.
• فرق زگیل کف پا با زگیل تناسلی: زگیل کف پا از سطوح آلوده‌ی محوطه‌ی استخر و دوش منتقل می‌شود [16][17]. زگیل تناسلی کار انواع دیگری از HPV است که از راه تماس جنسی منتقل می‌شوند [17].
• HIV (ایدز): CDC صریحاً می‌گوید HIV از راه هوا، آب، توالت‌فرنگی یا استخر منتقل نمی‌شود [31].

تب کودکان بعد از استخر

تب یعنی دمای ۳۸ درجه‌ی سانتی‌گراد یا بیشتر [34]. تب بعد از استخر ممکن است به یکی از بیماری‌های این مقاله مربوط باشد یا دلیل دیگری داشته باشد. تشخیص با پزشک است. در منابع بررسی‌شده، این بیماری‌های مرتبط با آب ممکن است تب ایجاد کنند:

• کریپتو و دیگر عفونت‌های گوارشی: تب همراه اسهال آبکی و دل‌پیچه [5]
• آدنوویروس: تب همراه چشم صورتی و گلودرد [24]
• عفونت گوش: تب همراه گوش‌درد، ترشح یا کم‌شنوایی [13]
• لژیونلا (جکوزی): تب همراه سرفه و تنگی نفس [23]
• بعد از حادثه‌ی آبی: تب بالا همراه سرفه یا تنگی نفس [37]

مراقبت: به کودک مایعات کافی بدهید [34]. اگر تب یا درد باعث ناراحتی کودک است، تب‌بر فقط طبق دستور بروشور یا پزشک داده شود [34]. برای راهنمای کامل، مطلب تب در کودکان؛ راهنمای مراقبت و نشانه‌های هشدار را بخوانید.

با پزشک تماس بگیرید اگر [34]:

• کودک زیر ۳ ماه است و تب ۳۸ درجه یا بیشتر دارد
• کودک ۳ تا ۶ ماهه است و تب ۳۹ درجه یا بیشتر دارد
• تب ۵ روز یا بیشتر طول کشیده است
• نشانه‌های کم‌آبی دارد یا حالش غیرعادی است

فوری به اورژانس بروید اگر [34]:

• گردن کودک خشک شده است
• بثوراتی دارد که با فشار دادن لیوان شیشه‌ای روی آن‌ها کم‌رنگ نمی‌شوند
• مشکل تنفسی دارد
• برای اولین بار تشنج کرده است
• به‌طور غیرعادی خواب‌آلود، گیج یا بی‌پاسخ است

آبله‌مرغان و استخر

منابع بررسی‌شده قانون جداگانه‌ای برای استخر رفتن با آبله‌مرغان ندارند. ولی قواعد کلی روشن است: فرد مبتلا از ۱ تا ۲ روز قبل از بروز دانه‌ها تا زمانی که همه‌ی تاول‌ها دلمه ببندند واگیردار است [32]. NHS توصیه می‌کند تا دلمه بستن همه‌ی دانه‌ها، که معمولاً حدود ۵ روز پس از ظهور آن‌هاست، به مدرسه، مهدکودک یا محل کار نروید [33]. پس منطقی است که در این مدت به استخر عمومی هم نروید. در افراد واکسینه‌ای که ضایعاتشان دلمه نمی‌بندد، دوره‌ی واگیری تا زمانی است که ۲۴ ساعت ضایعه‌ی جدیدی ظاهر نشود [32]. اگر پوست اطراف تاول‌ها قرمز، داغ یا دردناک شد، یا نشانه‌های کم‌آبی یا مشکل تنفسی پیدا شد، فوراً با پزشک تماس بگیرید [33]. درباره‌ی مراحل بیماری، مطلب آبله‌مرغان در کودکان را بخوانید.

بهداشت زنان در استخر

• قاعدگی: در دوران قاعدگی می‌توانید با تامپون، کاپ قاعدگی یا مایوی مخصوص قاعدگی مثل روزهای دیگر شنا کنید. تامپون باید بسته به میزان خونریزی هر ۴ تا ۶ ساعت عوض شود. ماندن طولانی آن ممکن است عفونت یا بیماری جدی (سندرم شوک سمی) ایجاد کند [38].
• مایوی خیس: برای پیشگیری از عفونت قارچی واژن، دفتر سلامت زنان آمریکا توصیه می‌کند مایوی خیس را هر چه زودتر عوض کنید، لباس زیر با قسمت نخی بپوشید و از جکوزی و حمام خیلی داغ پرهیز کنید [39]. عفونت قارچی واژن بیماری مقاربتی حساب نمی‌شود [39].
• عفونت ادراری: طبق Cleveland Clinic، داده‌ای نشان نمی‌دهد شنا در استخر یا جکوزی عفونت ادراری را بدتر کند. ولی نشستن طولانی با مایوی خیس و تنگ ممکن است ناراحتی را بیشتر کند. بعد از شنا لباس خشک بپوشید. اگر تب، لرز، کمردرد، تهوع یا خون در ادرار دارید، شنا نکنید و به پزشک مراجعه کنید [40].
• بارداری: زنان باردار جزو گروه‌هایی هستند که CDC آن‌ها را در برابر بیماری‌های منتقله از آب شنا آسیب‌پذیرتر می‌داند [2].
• اسهال: مثل همه‌ی شناگران، اگر اسهال دارید وارد آب نشوید [2].

مننگوانسفالیت آمیبی اولیه؛ نادر اما کشنده

نگلریا فاولری آمیبی است که در دریاچه‌ها، رودخانه‌ها و چشمه‌های آب گرم شیرین زندگی می‌کند. در استخرها، زمین‌های بازی آبی و مکان‌های تفریحی‌ای که خوب نگهداری نمی‌شوند هم دیده شده است [27]. اگر آب حاوی این آمیب وارد بینی شود و به مغز برسد، عفونتی به نام مننگوانسفالیت آمیبی اولیه (PAM) ایجاد می‌کند. با قورت دادن آب یا از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود [27].

علائم اولیه سردرد، تب، تهوع و استفراغ است. با پیشرفت بیماری، گردن خشک، گیجی و توهم ظاهر می‌شود [27]. در آمریکا از ۱۹۶۲ تا ۲۰۲۴ فقط ۱۶۷ مورد گزارش شده است و تنها ۴ نفر زنده مانده‌اند [27]. بیماری بسیار نادر است، ولی سردرد شدید با تب و گردن خشک پس از شنا نیاز به اورژانس دارد [27][34].

انواع خطرات احتمالی در استخر

خطرات استخر فقط عفونت نیست:

1. غرق‌شدگی: طبق سازمان جهانی بهداشت، سالانه حدود ۳۰۰ هزار نفر در جهان بر اثر غرق‌شدگی می‌میرند و کودکان زیر ۵ سال نزدیک به یک‌چهارم این مرگ‌ها را تشکیل می‌دهند [41]. در آمریکا غرق‌شدگی اصلی‌ترین علت مرگ کودکان ۱ تا ۴ ساله است و در چند ثانیه و اغلب بی‌صدا رخ می‌دهد [42]. کودک خردسال ممکن است در چند سانتی‌متر آب غرق شود [44].
2. آسیب با مواد شیمیایی استخر: شایع‌ترین تشخیص، مسمومیت است که حدود ۹۰ درصد آن از راه تنفس بخار مواد شیمیایی رخ می‌دهد، نه خوردن. بیش از نیمی از این آسیب‌ها در خانه اتفاق می‌افتند [45].
3. تحریک چشم و مجاری تنفسی با کلرامین‌ها، به‌خصوص در استخرهای سرپوشیده [20].
4. خطرات محیطی: CDC توصیه می‌کند پیش از شنا مطمئن شوید درپوش خروجی آب (دریچه‌ی کف استخر) محکم و سالم است، نجات‌غریق یا تجهیزات نجات وجود دارد و مواد شیمیایی در دسترس نیستند [2].
5. الکل: نوشیدن الکل قبل یا حین شنا قضاوت، تعادل و هماهنگی را مختل می‌کند [43].

پیشگیری از غرق‌شدگی: یک بزرگسال مسئول باید کودکان را در آب و کنار آب از نزدیک و بدون وقفه زیر نظر داشته باشد [43]. آکادمی اطفال آمریکا (AAP) برای کودکان خردسال «نظارت لمسی» را توصیه می‌کند، یعنی فاصله‌ای در حد یک دست [44]. آموزش رسمی شنا خطر غرق‌شدگی را کم می‌کند [43] و کودکان می‌توانند بعد از یک‌سالگی، بسته به آمادگی، کلاس شنا را شروع کنند [44]. دور استخرهای خانگی باید حصار چهارطرفه با ارتفاع دست‌کم حدود ۱٫۲ متر (۴ فوت) باشد [43]. استفاده از جلیقه‌ی نجات در صورت نیاز و یادگیری احیای قلبی‌ریوی (CPR) هم توصیه می‌شود [2][43].

پیشگیری از بیماری در استخر

قبل از شنا

• اگر اسهال دارید وارد آب نشوید. اگر علت اسهال کریپتو بوده است، تا ۲ هفته پس از قطع کامل اسهال شنا نکنید [2].
• یک دقیقه دوش بگیرید. این کار چرک، عرق و چربی بدن را می‌شوید [2] و کمتر شدن این مواد به کاهش کلرامین‌ها کمک می‌کند [20].
• پیش از ورود به آب به دستشویی بروید [20].
• زخم یا بریدگی باز را با چسب زخم ضدآب بپوشانید [2].
• در صورت امکان، نتیجه‌ی آخرین بازرسی بهداشتی استخر را بررسی کنید [2].
• لنز تماسی را دربیاورید [25].

حین شنا

• آب استخر را قورت ندهید [2].
• در آب ادرار یا مدفوع نکنید [2].
• کودکان را هر ساعت به دستشویی ببرید و پوشکشان را بررسی کنید. پوشک را دور از آب عوض کنید [2]. پوشک شنا نشت‌ناپذیر نیست [3].
• کودکان را همیشه زیر نظر داشته باشید [2].
• حوله، تخته‌ی شنا، عینک و اسباب‌بازی را با دیگران شریک نشوید [18].

بعد از شنا

• گوش‌ها را کاملاً خشک کنید [2][11].
• مایو را دربیاورید، با صابون دوش بگیرید و مایو را بشویید، به‌خصوص بعد از جکوزی [14].
• در رختکن و دوش دمپایی بپوشید و بین انگشتان پا را خشک کنید [15].
• قبل از غذا خوردن ۲۰ ثانیه دست‌ها را بشویید (به‌خصوص در آب‌های طبیعی) [2].

کیفیت آب (برای مسئولان استخر و صاحبان استخر خانگی)

• CDC توصیه می‌کند کلر آزاد در استخر دست‌کم ۱ ppm و در جکوزی دست‌کم ۳ ppm باشد و pH بین ۷٫۰ تا ۷٫۸ بماند. اگر از تثبیت‌کننده‌ی اسید سیانوریک استفاده می‌شود، کلر استخر باید دست‌کم ۲ ppm باشد. این تثبیت‌کننده نباید در جکوزی استفاده شود [8].
• کلر و pH باید دست‌کم دو بار در روز اندازه‌گیری شوند. کیت DPD از نوار تست دقیق‌تر است [8].
• تهویه‌ی مناسب در استخرهای سرپوشیده برای جلوگیری از جمع شدن کلرامین در هوا ضروری است [21].

چه کسانی بیشتر در خطرند؟

• کودکان، زنان باردار و افراد با ضعف ایمنی بیشترین خطر بیماری‌های منتقله از آب شنا را دارند [2].
• افراد با ضعف ایمنی (مثلاً مبتلایان به HIV یا سرطان، یا گیرندگان پیوند عضو) ممکن است کریپتوسپوریدیوز شدیدتری داشته باشند [5].
• افراد ۵۰ سال به بالا، سیگاری‌ها و مبتلایان به بیماری مزمن ریه در برابر لژیونلای جکوزی آسیب‌پذیرترند [23].
• مبتلایان به آسم ممکن است با کلرامین‌ها دچار حمله‌ی آسم شوند [20][22].
• استفاده‌کنندگان لنز تماسی در معرض کراتیت آکانتامبایی هستند [25].

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

مراجعه یا تماس با پزشک:

• اسهال بیش از ۷ روز، استفراغ بیش از ۲ روز، اسهال خونی یا نشانه‌های کم‌آبی [36]
• گوش‌درد یا ترشح گوش [11]، یا گوش‌دردی که بعد از ۳ روز بهتر نشده است [13]
• بثورات جکوزی که بدتر می‌شود یا برمی‌گردد [14]، یا برآمدگی‌های پوستی که با مراقبت خانگی خوب نمی‌شوند [19]
• سرفه، تنگی نفس، تب یا درد عضلانی پس از استفاده از جکوزی [23]
• تب در شیرخوار زیر ۳ ماه (۳۸ درجه یا بیشتر)، شیرخوار ۳ تا ۶ ماهه (۳۹ درجه یا بیشتر) یا تب ۵ روزه در کودک [34]

مراجعه‌ی فوری یا اورژانس:

• درد چشم، حساسیت به نور، تغییر دید یا قرمزی شدید چشم [26]
• تورم اطراف گوش، تب بسیار بالا، احساس بیماری شدید یا کم‌شنوایی ناگهانی [13]
• سرفه‌ی شدید و مداوم، تنگی نفس، تغییر رنگ پوست یا کاهش هوشیاری پس از فرورفتن زیر آب [37]
• سردرد شدید با تب، گردن خشک، گیجی یا تشنج [27][34]
• استفراغ خونی یا سبز، دل‌درد شدید یا مشکل تنفسی همراه با اسهال و استفراغ [36]

نوبت متخصص عفونی با طبیب‌یاب: اگر بعد از شنا اسهال طولانی یا خونی، تب، گوش‌درد با ترشح، سرفه و تنگی نفس یا بثورات پوستی رو به بدتر شدن دارید، بهتر است پزشک علت را بررسی کند و درمان مناسب را انتخاب کند [13][14][23][36]. برای پیدا کردن متخصص بیماری‌های عفونی و گرفتن نوبت، فهرست متخصصان بیماری‌های عفونی و گرمسیری در طبیب‌یاب را ببینید.

سؤالات متداول

از استخر چه بیماری‌هایی منتقل می‌شود؟

شایع‌ترین‌ها اسهال (به‌خصوص با انگل کریپتوسپوریدیوم)، بثورات پوستی، گوش شناگر، بیماری شبیه آنفلوآنزا و تحریک چشم و مجاری تنفسی هستند [1]. پای ورزشکار، زگیل کف پا و مولوسکوم هم با وسایل و سطوح مشترک محوطه‌ی استخر منتقل می‌شوند [15][16][18].

آیا آب استخر باعث عفونت می‌شود؟

بله، ممکن است. کلر بیشتر میکروب‌ها را ظرف چند دقیقه می‌کشد [8]، ولی کریپتو بیش از ۷ روز و ژیاردیا تا حدود ۴۵ دقیقه در آب کلردار زنده می‌مانند [3][7]. قورت دادن مقدار کمی آب آلوده هم می‌تواند بیمار کند [3].

انگل استخر چیست؟

معمولاً منظور کریپتوسپوریدیوم و ژیاردیاست، دو انگل روده‌ای که اسهال ایجاد می‌کنند [4][6]. کریپتو مقاوم‌ترین آن‌ها به کلر است [3][8].

خطرات احتمالی در استخر چیست؟

عفونت‌ها (گوارشی، پوستی، گوش و تنفسی) [1]، غرق‌شدگی، به‌خصوص در کودکان [41][42]، آسیب با مواد شیمیایی استخر [45] و تحریک چشم و ریه با کلرامین‌ها [20].

علت تنگی نفس بعد از استخر چیست؟

شایع‌ترین علت، کلرامین‌های هوای استخر به‌خصوص در استخر سرپوشیده است که سرفه و خس‌خس ایجاد می‌کنند و ممکن است آسم را تحریک کنند [20][22]. عفونت لژیونلا از جکوزی [23] و تنفس آب هنگام فرورفتن زیر آب [37] هم ممکن است علت باشند. تنگی نفس را جدی بگیرید و پزشک را ببینید.

آیا استخر باعث انتقال HPV می‌شود؟

نه. HPV از راه تماس پوستی ناحیه‌ی تناسلی و رابطه‌ی جنسی منتقل می‌شود [30]. طبق یک مرکز خدمات بهداشت جنسی NHS، این ویروس از استخر، حوله یا توالت‌فرنگی گرفته نمی‌شود [29]. زگیل کف پا موضوع دیگری است و از سطوح آلوده‌ی محوطه‌ی استخر منتقل می‌شود [16][17].

آیا ایدز از استخر منتقل می‌شود؟

نه. CDC می‌گوید HIV از راه آب یا استخر منتقل نمی‌شود [31].

«اوتیت» یعنی چه؟

اوتیت یعنی عفونت یا التهاب گوش. اوتیت خارجی (گوش شناگر) مجرای بیرونی گوش را درگیر می‌کند و اوتیت میانی گوش میانی را [11][13].

تب کودک بعد از استخر نشانه‌ی چیست؟

ممکن است نشانه‌ی عفونت گوارشی، آدنوویروس یا عفونت گوش باشد [5][13][24]، یا به استخر ربطی نداشته باشد. تب شیرخوار زیر ۳ ماه (۳۸ درجه یا بیشتر)، تب بیش از ۵ روز، گردن خشک، مشکل تنفسی یا خواب‌آلودگی غیرعادی نیاز به مراجعه‌ی سریع دارد [34].

استخر برای آبله‌مرغان ضرر دارد؟

بیمار تا دلمه بستن همه‌ی تاول‌ها واگیردار است [32] و NHS توصیه می‌کند تا آن زمان (معمولاً حدود ۵ روز پس از ظهور دانه‌ها) به مدرسه یا محل کار نرود [33]. بنابراین در این مدت به استخر عمومی هم نروید.

بعد از اسهال کی می‌توان به استخر رفت؟

NHS می‌گوید دست‌کم ۴۸ ساعت پس از قطع علائم [36]. اگر علت، کریپتوسپوریدیوم بوده است، CDC می‌گوید ۲ هفته پس از قطع کامل اسهال [2][3].

سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک نیست. هیچ قطره‌ی گوش، آنتی‌بیوتیک یا داروی دیگری را بدون تجویز پزشک مصرف نکنید. در صورت بروز علائم هشدار مثل تنگی نفس، سردرد شدید با تب یا گردن خشک، یا نشانه‌های کم‌آبی، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

منابع

1. CDC. About Swimming-related Illnesses (last reviewed May 8, 2024). https://www.cdc.gov/healthy-swimming/about/index.html
2. CDC. Preventing Swimming-related Illnesses (last reviewed June 6, 2025). https://www.cdc.gov/healthy-swimming/prevention/index.html
3. CDC. Preventing Diarrheal Illnesses – Healthy Swimming (May 19, 2025). https://www.cdc.gov/healthy-swimming/prevention/preventing-diarrheal-illnesses.html
4. CDC. About Cryptosporidium Infections (May 27, 2025). https://www.cdc.gov/cryptosporidium/about/index.html
5. CDC. Symptoms of Cryptosporidiosis (June 16, 2025). https://www.cdc.gov/cryptosporidium/signs-symptoms/index.html
6. CDC. About Giardia Infection (May 2, 2024). https://www.cdc.gov/giardia/about/index.html
7. CDC. Facts about Giardia and swimming pools (CDC Stacks, 2015). https://stacks.cdc.gov/view/cdc/75880
8. CDC. Home Pool and Hot Tub Water Treatment and Testing (May 10, 2024). https://www.cdc.gov/healthy-swimming/about/home-pool-and-hot-tub-water-treatment-and-testing.html
9. Hlavsa MC, et al. Outbreaks Associated with Treated Recreational Water — United States, 2015–2019. MMWR (May 21, 2021). https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/70/wr/mm7020a1.htm
10. Vanden Esschert KL, et al. Outbreaks Associated with Untreated Recreational Water — California, Maine, and Minnesota, 2018–2019. MMWR 2020;69(25). https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/69/wr/mm6925a3.htm
11. CDC. Preventing Swimmer’s Ear (May 28, 2025). https://www.cdc.gov/healthy-swimming/prevention/preventing-swimmers-ear.html
12. CDC. Estimated Burden of Acute Otitis Externa — United States, 2003–2007. MMWR (May 20, 2011). https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm6019a2.htm
13. NHS. Ear infections (last reviewed 16 January 2025). https://www.nhs.uk/conditions/ear-infections/
14. CDC. Preventing Hot Tub Rash (May 30, 2025). https://www.cdc.gov/healthy-swimming/prevention/preventing-hot-tub-rash.html
15. NHS. Athlete’s foot (last reviewed 29 April 2024). https://www.nhs.uk/conditions/athletes-foot/
16. NHS. Warts and verrucas (last reviewed 25 July 2023). https://www.nhs.uk/conditions/warts-and-verrucas/
17. American Academy of Dermatology (AAD). Warts: Who gets and causes (last updated 5/8/2025). https://www.aad.org/public/diseases/a-z/warts-causes
18. CDC. Preventing Molluscum Contagiosum in Schools, Daycares, and Pools (April 15, 2025). https://www.cdc.gov/molluscum-contagiosum/special-environments/index.html
19. MedlinePlus (NLM). Swimming pool granuloma (February 6, 2025). https://medlineplus.gov/ency/article/001357.htm
20. CDC. Preventing Eye Irritation from Pool Chemicals (May 28, 2025). https://www.cdc.gov/healthy-swimming/prevention/preventing-eye-irritation-from-pool-chemicals.html
21. CDC. Chloramines and Pool Operation (June 23, 2025). https://www.cdc.gov/healthy-swimming/toolkit/chloramines-and-pool-operation.html
22. Asthma + Lung UK. Exercise, physical activity and asthma (last reviewed 30 September 2024). https://www.asthmaandlung.org.uk/conditions/asthma/asthma-triggers/when-exercise-triggers-your-asthma
23. CDC. About Protecting Yourself from Legionella in Hot Tubs (May 28, 2025). https://www.cdc.gov/healthy-swimming/prevention/preventing-legionella-from-hot-tubs.html
24. CDC. About Adenovirus (December 16, 2025). https://www.cdc.gov/adenovirus/about/index.html
25. CDC. Healthy Habits: Keeping Water Away from Contact Lenses (May 27, 2025). https://www.cdc.gov/contact-lenses/about/healthy-habits-keeping-water-away-from-contact-lenses.html
26. NHS. Conjunctivitis (last reviewed 23 April 2024). https://www.nhs.uk/conditions/conjunctivitis/
27. CDC. About Naegleria fowleri Infection (July 21, 2025). https://www.cdc.gov/naegleria/about/index.html
28. NHS. Genital warts (last reviewed 10 July 2023). https://www.nhs.uk/conditions/genital-warts/
29. Sexual Health Wirral (Wirral Community Health and Care NHS Foundation Trust). Genital warts. https://www.sexualhealthwirral.nhs.uk/stis/genital-warts/
30. NHS. HPV (last reviewed 10 March 2026). https://www.nhs.uk/conditions/human-papilloma-virus-hpv/
31. CDC. How HIV Spreads (November 25, 2024). https://www.cdc.gov/hiv/causes/index.html
32. CDC. About Chickenpox (April 24, 2024). https://www.cdc.gov/chickenpox/about/index.html
33. NHS. Chickenpox (last reviewed 31 January 2025). https://www.nhs.uk/conditions/chickenpox/
34. NHS. High temperature (fever) in children (last reviewed 3 January 2024). https://www.nhs.uk/conditions/fever-in-children/
35. NHS. Dehydration (last reviewed 1 May 2026). https://www.nhs.uk/conditions/dehydration/
36. NHS. Diarrhoea and vomiting (last reviewed 21 December 2023). https://www.nhs.uk/conditions/diarrhoea-and-vomiting/
37. Cleveland Clinic Health Essentials. Dry Drowning: Separating Fact From Fiction (Dr. Purva Grover, Dr. Jason Milk; December 1, 2022). https://health.clevelandclinic.org/dry-drowning-separating-fact-from-fiction
38. Wirral Community Health and Care NHS Foundation Trust. Periods (29/08/2025). https://www.wchc.nhs.uk/services/lets-talk/young-people/relationships-and-sex-education-rse/periods/
39. Office on Women’s Health (HHS). Vaginal yeast infections (October 24, 2025). https://womenshealth.gov/a-z-topics/vaginal-yeast-infections
40. Cleveland Clinic Health Essentials. Can You Swim With a UTI? (Dr. Emily Slopnick; August 18, 2026). https://health.clevelandclinic.org/can-you-swim-with-a-uti
41. World Health Organization. Drowning – Fact sheet (1 May 2026). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/drowning
42. CDC. About Drowning. https://www.cdc.gov/drowning/about/index.html
43. CDC. Preventing Drowning (last reviewed September 29, 2025). https://www.cdc.gov/drowning/prevention/index.html
44. HealthyChildren.org (American Academy of Pediatrics). Drowning Prevention for Curious Toddlers: What Parents Need to Know (last updated 5/18/2026). https://www.healthychildren.org/English/safety-prevention/at-play/Pages/Water-Safety-And-Young-Children.aspx
45. CDC. Pool Chemical Injuries in Public and Residential Settings — United States, 2008–2017, and New York, 2018. MMWR (May 17, 2019). https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/68/wr/mm6819a2.htm
46. CDC. About Molluscum Contagiosum (November 20, 2025). https://www.cdc.gov/molluscum-contagiosum/about/index.html