یک نقطه یا خط سفید روی ناخنتان دیده‌اید و اولین فکری که به ذهنتان رسیده این است که «حتماً کلسیم بدنم کم است». در بیشتر موارد ماجرا ساده‌تر است: این لکه‌ها که در پزشکی «لکونیشیا» نام دارند شایع‌اند، معمولاً بی‌خطرند و اغلب بعد از یک ضربه‌ی کوچک به ناخن پیدا می‌شوند [1][2]. پزشکان هنوز مطمئن نیستند که کمبودهای تغذیه‌ای اصلاً باعث این لکه‌ها شوند [1]، ولی چند نوع خط سفید هم هست که می‌تواند سرنخی از یک بیماری باشد و شناختنشان به کارتان می‌آید.
خلاصه در یک نگاه – شایع‌ترین علت: آسیب به صفحه‌ی ناخن یا ماتریکس (ریشه‌ی ناخن)، مثل ضربه خوردن، جویدن ناخن، کفش تنگ یا مانیکور [1][2]. – کمبود کلسیم؟ ثابت نشده. پزشکان و پژوهشگران مطمئن نیستند کمبودها باعث لکه‌ی سفید ناخن شوند [1]. – از بین رفتن: لکه‌ی ناشی از ضربه درمان ندارد و با رشد ناخن کنار می‌رود [2]. این کار در ناخن دست تا ۶ تا ۹ ماه و در ناخن پا ۱۲ تا ۱۸ ماه طول می‌کشد [1]. – کی مهم است؟ خط سفید عرضی در عرض کامل ناخن یا در چند ناخن، سفید شدن بیشتر سطح ناخن، یا سفیدی همراه با علائمی مثل ضعف، خستگی، تاری دید یا تنگی نفس [1][4][5][6]. – خط سیاه یا قهوه‌ای جدید یا در حال تغییر روی ناخن را باید متخصص پوست ببیند [3][14].
لکونیشیا چیست؟
لکونیشیا (Leukonychia، در بعضی متون «لوکونیشیا») یعنی سفید شدن بخشی از صفحه‌ی ناخن یا کل آن، در یک یا چند ناخن دست یا پا [2]. شکل آن از یکی دو لکه‌ی متوسط یا چند نقطه‌ی ریز تا لکه‌های خیلی بزرگ متفاوت است [1].
پزشکان سفیدی ناخن را بر اساس محل ایجادش سه دسته می‌کنند [1][2]:
- لکونیشیای واقعی (True): سفیدی در ماتریکس ناخن، یعنی جایی که ناخن ساخته می‌شود، ایجاد می‌شود و در خود صفحه‌ی سخت ناخن دیده می‌شود [1]. علت آن کراتینه شدن غیرطبیعی صفحه‌ی ناخن است [2]. وقتی ضربه ساختار کراتین را به هم می‌زند، هوا داخل صفحه‌ی ناخن به دام می‌افتد و نور را بازمی‌تاباند. برای همین آن نقطه سفید و مات دیده می‌شود [2].
- لکونیشیای ظاهری یا کاذب (Apparent): مشکل در بستر ناخن، یعنی پوست زیر ناخن، است، نه در خود ناخن [1][2].
- سودولکونیشیا (Pseudoleukonychia): سفیدی روی سطح ناخن است و عاملی از بیرون، مثل قارچ، آن را ایجاد می‌کند [1][2].
یک تست ساده: سفیدی لکونیشیای واقعی با فشار دادن روی ناخن پنهان نمی‌شود، ولی سفیدی لکونیشیای ظاهری با فشار از بین می‌رود [2]. این تست جای معاینه را نمی‌گیرد، ولی کمک می‌کند بفهمید پزشک دنبال چه چیزی است.
چرا روی ناخن لکه یا خط سفید می‌افتد؟
ضربه و آسیب‌های کوچک؛ شایع‌ترین علت
طبق کلیولند کلینیک، آسیب به صفحه‌ی ناخن یا ماتریکس شایع‌ترین علت لکه‌های سفید است [1]. نمونه‌های رایج [1][2][17]:
- ضربه خوردن ناخن به میز، در یا وسایل
- جویدن ناخن
- کفش کوچک یا تنگ (برای ناخن پا)
- آسیب هنگام مانیکور
راهنمای MSD هم می‌گوید لکه‌های سفید نقطه‌ای ناخن دست معمولاً جای نگرانی ندارند و اغلب از یک آسیب جزئی به ناخن ایجاد می‌شوند [17]. انجمن درماتولوژی مراقبت‌های اولیه‌ی بریتانیا (PCDS) هم ضربه‌ی خفیف را علت شایعی می‌داند که بیشتر لکه‌های موضعی می‌سازد [8].
لکه در ماتریکس ساخته می‌شود و همراه رشد ناخن به سمت نوک انگشت می‌رود [2]. ناخن دست ماهی حدود ۳ میلی‌متر رشد می‌کند و ناخن پا حدود ۱.۵ میلی‌متر [9]. برای همین لکه چند ماه روی ناخن می‌ماند.
حساسیت به محصولات ناخن
حساسیت به لاک، براق‌کننده، سفت‌کننده‌ی ناخن، لاک‌پاک‌کن یا ناخن مصنوعی ممکن است لکه‌ی سفید ایجاد کند [1]. اگر بعد از کاشت ناخن یا استفاده از محصول جدیدی متوجه لکه‌ها شده‌اید، کلیولند کلینیک توصیه می‌کند مصرف همان محصول را کنار بگذارید [1].
عفونت قارچی
بعضی عفونت‌های قارچی ناخن را طوری تغییر رنگ می‌دهند که انگار لکه‌ی سفید دارد [1]. این حالت در بخش «شبیه‌ها» توضیح داده شده است.
داروها و مسمومیت‌ها
شیمی‌درمانی و بعضی داروهای ضدعفونت باکتریایی و عفونت ادراری، از جمله سولفونامیدها، و همچنین تماس با آرسنیک و سرب از علل لکونیشیا هستند [1].
بیماری‌های عمومی بدن
کلیولند کلینیک دیابت، نارسایی قلبی، HIV، سیروز کبدی و پسوریازیس را از بیماری‌هایی می‌داند که می‌توانند با سفیدی ناخن همراه باشند [1]. در این بیماری‌ها معمولاً الگوی خاصی دیده می‌شود (خطوط عرضی یا سفیدی بیشتر سطح ناخن) که در ادامه آمده است.
علل ارثی
در موارد نادر، سفیدی کامل ناخن ارثی است و از جهش یک ژن ایجاد می‌شود [2]. سندرم بارت-پامفری و بیماری داریه هم از علل ارثی لکونیشیا هستند [1].
لکه سفید روی ناخن کمبود چه ویتامینی است؟ ماجرای کلسیم
این پرتکرارترین سؤال درباره‌ی لکه‌ی سفید ناخن است و جواب صادقانه‌اش این است: ثابت نشده است.
کلیولند کلینیک می‌نویسد بعضی‌ها معتقدند کمبود مواد معدنی مثل آهن، کلسیم و روی باعث لکونیشیا می‌شود و بعضی دیگر کمبود ویتامین را مطرح می‌کنند. گروهی هم این را درست نمی‌دانند یا معتقدند پژوهش کافی برای نتیجه‌گیری وجود ندارد. جمع‌بندی همین منبع این است که پزشکان و پژوهشگران مطمئن نیستند کمبودها اصلاً باعث لکه‌ی سفید ناخن شوند [1]. در صفحه‌های تخصصی DermNet و PCDS که درباره‌ی سفیدی ناخن بررسی کردیم، کمبود کلسیم جزو علل لکونیشیا نیامده است [2][8].
آنچه منابع درباره‌ی کمبودها و تغییرات ناخن می‌گویند، به الگوهای دیگری مربوط است، نه به نقطه‌ی سفید معمولی:
- کمبود روی: کلیولند کلینیک آن را در کنار علل دیگر، از علل خطوط افقی فرورفته (خطوط Beau) می‌داند [7].
- کمبود شدید نیاسین (پلاگر) و سوءتغذیه: از علل خطوط Muehrcke هستند [5].
- کمبود آهن: طبق AAD، ناخن نازکی که وسطش فرورفته و شبیه قاشق شده است می‌تواند نشانه‌ی کمبود آهن باشد [3]. این حالت لکه‌ی سفید نیست.
پس اگر فقط یکی دو نقطه‌ی سفید روی ناخن دارید و حالتان خوب است، دلیلی ندارد خودسرانه مکمل کلسیم یا ویتامین بخورید. اگر واقعاً به کمبودی شک دارید، تشخیص آن با پزشک و آزمایش است.
انواع لکونیشیا در یک جدول
| نوع | ظاهر | واقعی یا ظاهری | با فشار محو می‌شود؟ | با رشد ناخن جابه‌جا می‌شود؟ | علت یا ارتباط شایع |
|---|---|---|---|---|---|
| نقطه‌ای (Punctate) | نقطه‌های کوچک سفید؛ شایع‌ترین شکل [2] | واقعی [2] | خیر [2] | بله، با رشد ناخن کنار می‌رود [2] | ضربه، جویدن ناخن، مانیکور، کفش تنگ [2] |
| طولی (Longitudinal) | نوارهای باریک سفید در طول ناخن [2] | واقعی [2] | خیر [2] | — | بیماری داریه [2] |
| عرضی / خطوط Mees | نوار سفید افقی در عرض کامل ناخن [2][4] | واقعی [2] | خیر [4] | بله، از پایین به سمت نوک [4] | آسیب ماتریکس، فلزات سنگین، شیمی‌درمانی، بیماری شدید [2][4] |
| کامل (Total) | سفید شدن کل صفحه‌ی ناخن [2] | واقعی [2] | خیر [2] | — | آسیب جدی همراه با جدا شدن ناخن از بستر، یا ارثی [2] |
| خطوط Muehrcke | معمولاً دو یا چند خط سفید افقی در هر ناخن [5] | ظاهری [2] | بله [5] | خیر [5] | کمبود آلبومین خون [2][5] |
| ناخن Terry | بیشتر ناخن سفید، با نوار باریک صورتی یا قهوه‌ای در نوک [6] | ظاهری [2] | — | — | سیروز کبدی، نارسایی قلبی، دیابت، نارسایی کلیه؛ گاهی پیری [6] |
| ناخن نیمه‌نیمه (Lindsay) | نیمه‌ی پایینی سفید یا صورتی، نیمه‌ی بالایی تیره [2] | ظاهری [2] | — | — | بیماری مزمن کلیه [2][8] |
| سودولکونیشیا (قارچ سطحی) | لکه‌های سفید پوسته‌دار روی سطح ناخن [13] | سطحی، عامل بیرونی [1][2] | — | — | عفونت قارچی، بیشتر در ناخن پا [13] |
خانه‌های «—» یعنی منابع بررسی‌شده درباره‌ی آن ویژگی چیزی نگفته‌اند.
خط سفید عرضی روی ناخن نشانه چیست؟
خط سفیدی که از یک طرف ناخن تا طرف دیگرش کشیده شده با یک نقطه‌ی کوچک فرق دارد و ارزش دقت بیشتری دارد. کلیولند کلینیک توصیه می‌کند هر کس متوجه خطوط سفید روی ناخنش شد با پزشک مشورت کند [4].
خطوط Mees
خطوط Mees نوارهای سفید افقی‌اند که عرض کامل ناخن را می‌گیرند. از پایین ناخن، نزدیک کوتیکول، شروع می‌شوند و با گذشت زمان به سمت نوک ناخن می‌روند. با فشار دادن هم محو نمی‌شوند [4]. PCDS عرض آن‌ها را ۱ تا ۲ میلی‌متر توصیف می‌کند [8]. علل مرتبط [4][8]:
- مسمومیت با فلزات سنگین مثل آرسنیک، تالیوم و سلنیوم
- نارسایی کلیه و نارسایی قلبی
- سرطان و شیمی‌درمانی
- عفونت‌هایی مثل مالاریا و جذام
- مسمومیت با مونوکسید کربن و ارتفاع‌زدگی
خود خطوط درمان لازم ندارند و با رشد ناخن کنار می‌روند. چیزی که مهم است پیدا کردن و درمان علت است [4].
خطوط Muehrcke
این خطوط سفید و افقی‌اند و معمولاً دو یا چند خط روی هر ناخن دیده می‌شود. برخلاف Mees، با فشار دادن محو می‌شوند و با رشد ناخن جابه‌جا نمی‌شوند [5]. علت اصلی آن‌ها پایین بودن آلبومین خون است [5]. بیماری‌های مرتبط [5]:
- سندرم نفروتیک (دفع پروتئین زیاد از ادرار) و گلومرولونفریت (التهاب کلیه)
- بیماری کبدی
- سوءتغذیه و کمبود شدید نیاسین
- شیمی‌درمانی، حتی بدون کمبود آلبومین
با درمان بیماری زمینه‌ای، این خطوط باید از بین بروند [5].
خطوط Beau؛ شیار است، نه لکه
خطوط Beau فرورفتگی یا شیارهای افقی‌اند که وقتی رشد ناخن موقتاً کند یا متوقف می‌شود در عرض ناخن ایجاد می‌شوند [3][7]. فرق اصلی‌شان با لکه‌ی سفید این است که با انگشت هم حس می‌شوند. PCDS می‌گوید این شیارها گاهی سفید به نظر می‌رسند [8]، پس اگر خط سفیدی دارید، دست بکشید و ببینید صاف است یا گود. علل خطوط Beau [3][7]:
- تب یا بیماری شدید (مثل کووید-۱۹، سرخک یا ذات‌الریه)
- آسیب به ناخن، یا آسیب ناشی از ناخن مصنوعی، اکریلیک و مانیکور ژل طولانی‌مدت
- شیمی‌درمانی
- استرس شدید
- بیماری عروق محیطی
- کمبود روی
خطوط عمودی ناخن موضوع جدایی است. مقاله‌ی خطوط عمودی روی ناخن نشانه چیست؟ را ببینید.
ناخن Terry
در ناخن Terry، ناخن مثل شیشه‌ی مات سفید است و فقط نوار باریک قهوه‌ای یا صورتی در نوک آن رنگ دارد. هلال پایین ناخن هم دیده نمی‌شود [6]. بیماری‌های مرتبط: سیروز کبدی، نارسایی احتقانی قلب، دیابت، نارسایی کلیه و هپاتیت ویروسی [6]. DermNet کمبود آلبومین را هم ذکر می‌کند [2] و PCDS سوءجذب و پرکاری تیروئید را [8]. کلیولند کلینیک می‌گوید بعضی افراد با بالا رفتن سن هم دچار ناخن Terry می‌شوند [6]. AAD هم ناخن سفید را با بیماری کبد و دیابت مرتبط می‌داند [3]. ناخن Terry معمولاً درمان جداگانه‌ای لازم ندارد و با درمان بیماری زمینه‌ای از بین می‌رود [6].
ناخن نیمه‌نیمه (Lindsay)
در این حالت نیمه‌ی پایینی ناخن سفید یا صورتی است و نیمه‌ی بالایی تیره (قهوه‌ای یا قرمز) [2][6]. PCDS مرز این دو بخش را واضح توصیف می‌کند و می‌گوید بخش تیره ۲۰ تا ۶۰ درصد ناخن را می‌گیرد [8]. این الگو با بیماری کلیه، به‌ویژه بیماری مزمن کلیه، مرتبط است [2][3][8]. کلیولند کلینیک می‌گوید افراد مبتلا به بیماری کبد بیشتر ناخن Terry دارند و افراد مبتلا به بیماری کلیه بیشتر ناخن نیمه‌نیمه [6].
جدا شدن ناخن از بستر (اونیکولیز)
وقتی ناخن از بستر جدا می‌شود، معمولاً آن قسمت سفید دیده می‌شود [3]. علت‌های رایج: عفونت قارچی، پسوریازیس، آسیب در مانیکور تهاجمی، و تمیز کردن زیر ناخن با وسیله‌ی تیز [3]. AAD توصیه می‌کند متخصص پوست هر ناخنی را که در حال جدا شدن است ببیند [3].
چیزهایی که شبیه لکه سفید هستند ولی لکونیشیا نیستند
قارچ سطحی سفید ناخن؛ علت سفید شدن ناخن شست پا
در این نوع عفونت قارچی، لکه‌های سفید پوسته‌دار و فرورفتگی‌های ریز روی سطح ناخن ظاهر می‌شوند. این عفونت معمولاً ناخن پا را درگیر می‌کند [13]. AAD می‌گوید چون سفیدی روی سطح است، شاید بتوانید مقداری از آن را بتراشید، و ناخن درگیر اغلب نرم، خشک و پودری است [12]. به همین دلیل اگر ناخن شست پا کم‌کم سفید و پودری می‌شود، احتمال قارچ مطرح است.
ظاهر قارچ ناخن می‌تواند شبیه آسیب ناشی از ضربه، پسوریازیس یا تغییرات پیری باشد، و تشخیص قطعی با بررسی آزمایشگاهی (میکروسکوپ و کشت تراشه‌ی ناخن) است [13]. پس خودتان داروی ضدقارچ شروع نکنید. اگر زرد شدن هم دارید، مقاله‌ی علت زرد شدن ناخن دست و پا را ببینید.
ناخن نقطه‌نقطه (فرورفتگی یا Pitting) و پسوریازیس
«ناخن نقطه‌نقطه» معمولاً به فرورفتگی‌های ریزی گفته می‌شود که AAD آن‌ها را شبیه جای نوک یخ‌شکن توصیف می‌کند [3]. فرق آن با لکه‌ی سفید این است که pitting یک گودی واقعی در سطح ناخن است، ولی لکه‌ی سفید معمولی فقط تغییر رنگ است و سطح ناخن صاف می‌ماند.
AAD فرورفتگی ناخن را در پسوریازیس، درماتیت آتوپیک (اگزما) و آلوپسی آره‌آتا (ریزش سکه‌ای مو) ذکر می‌کند [3]. پسوریازیس ناخن علاوه بر فرورفتگی می‌تواند تغییر رنگ سفید، زرد یا قهوه‌ای، خرد شدن ناخن، جدا شدن ناخن از بستر و خون زیر ناخن ایجاد کند [11]. در پسوریازیس، لکونیشیا هم مثل فرورفتگی نشانه‌ی درگیری ماتریکس ناخن است [20]. طبق کلیولند کلینیک، تا ۸۰٪ افراد مبتلا به پسوریازیس دچار پسوریازیس ناخن می‌شوند [10]. تغییرات ناخن می‌تواند نشانه‌ی آرتریت پسوریاتیک هم باشد [11].
لکه سفید روی ناخن کودک نشانه چیست؟
بیمارستان کودکان Nationwide می‌گوید لکه‌ی سفید روی ناخن کودکان اغلب از یک ضربه‌ی خفیف، مثل گیر کردن انگشت لای در، ایجاد می‌شود. این لکه‌ها خیلی شایع‌اند و وقتی با رشد ناخن کنار رفتند، جای نگرانی نمی‌ماند [16]. برای همین معمولاً درمانی لازم نیست [2][16].
همین منبع می‌گوید فرورفتگی‌های ریز ناخن در کودکان در بیماری‌هایی مثل پسوریازیس یا آلوپسی آره‌آتا دیده می‌شود. لکه‌های تیره هم در کودکان با پوست تیره‌تر می‌تواند طبیعی باشد، ولی اگر در ناخن کودک لکه‌ی تیره پیدا شد، باید بررسی شود [16]. توصیه‌های مراقبتی: ناخن را تمیز و خشک نگه دارید، صاف کوتاه کنید و گوشه‌ها را کمی گرد کنید، و کودک را از جویدن ناخن و کندن کوتیکول بازدارید [16].
هلال سفید پایین ناخن (لونولا) چه معنایی دارد؟
هلال سفید پایین ناخن، یا لونولا، یک بخش طبیعی از ناخن است، نه نشانه‌ی بیماری. لونولا تنها قسمت قابل‌دیدن ماتریکس ناخن است [9][10] و اسمش از کلمه‌ی لاتین «ماه» می‌آید [19]. معمولاً در ناخن شست بهتر دیده می‌شود [9]. بعضی‌ها هلال قابل‌دیدن ندارند و این هم طبیعی است [10].
تغییری که منابع درباره‌ی هلال ذکر کرده‌اند این است که در ناخن Terry، هلال دیده نمی‌شود و ناخن «رنگ‌پریده» به نظر می‌رسد [6]. اگر ناخن‌هایتان یک‌دفعه این شکل را پیدا کرده‌اند، به پزشک بگویید.
خط سیاه روی ناخن نشانه چیست؟
خط یا ناحیه‌ی قهوه‌ای یا سیاه در ناخن را ملانونیشیا می‌گویند. ملانونیشیا شایع است و اغلب بی‌خطر است [15]. علل بی‌خطر آن شامل ضربه‌ی مکرر (مثل جویدن ناخن یا فشار کفش تنگ)، داشتن پوست تیره‌تر و بعضی داروها مثل شیمی‌درمانی است [15].
ولی AAD می‌گوید اگر خط تیره‌ای روی ناخن تازه پیدا شده یا در حال تغییر است، باید برای بررسی سرطان پوست به متخصص پوست مراجعه کنید، چون ممکن است ملانوم باشد [3]. ملانوم ناخن اغلب به شکل نوار قهوه‌ای یا سیاه، معمولاً در شست دست یا پا، دیده می‌شود [14]. علائم هشدار [8][14]:
- تیره شدن پوست کنار ناخن
- جدا شدن ناخن از بستر
- دوشاخه شدن ناخن از وسط
- برجستگی یا توده زیر ناخن
ملانوم ناخن اغلب دیرتر از ملانوم پوست تشخیص داده می‌شود [14]. پس در این مورد دست‌دست نکنید.
برای سفیدی ناخن چه کار کنیم؟ درمان و پیشگیری
درمان به علت بستگی دارد:
- لکه‌ی ناشی از ضربه: درمان ندارد و لازم هم نیست. با رشد ناخن کنار می‌رود [1][2]. هیچ پماد، روغن یا مکملی سرعت این کار را بیشتر نمی‌کند. در منابع بررسی‌شده درمانی برای این کار نیامده است.
- حساسیت به محصول ناخن: مصرف همان محصول را کنار بگذارید [1].
- عفونت قارچی: داروی ضدقارچ (خوراکی یا موضعی) با تشخیص و تجویز پزشک [1].
- خطوط Mees، Muehrcke، ناخن Terry یا نیمه‌نیمه: درمان بیماری زمینه‌ای [4][5][6].
پیشگیری از لکه‌های ناشی از آسیب [1][16]:
- هنگام ورزش، کار در باغچه یا کار با ابزاری مثل چکش دستکش بپوشید.
- کفش راحت و محافظ بپوشید و اجسام سنگین را با احتیاط نزدیک پایتان بگذارید.
- ناخن‌ها را مرطوب نگه دارید و کوتاه کنید.
- از مواد شیمیایی و محصولات تحریک‌کننده دوری کنید.
- ناخن نجوید و کوتیکول را نکنید.
اجزای ناخن و اسم‌های پزشکی سفیدی ناخن
اگر برای جدول کلمات متقاطع یا یک تکلیف درسی دنبال اسم بخش‌های ناخن هستید، این فهرست اصطلاحات رسمی را نشان می‌دهد. جواب هر خانه‌ی جدول را با تعداد حروف خودتان تطبیق دهید.
| اصطلاح | معادل فارسی | توضیح |
|---|---|---|
| Nail plate | صفحه‌ی ناخن | بخش سخت و کمی خمیده‌ی ناخن [9] |
| Nail matrix | ماتریکس ناخن (ریشه‌ی ناخن) | بخشی که صفحه‌ی ناخن را می‌سازد و بیشترش زیر پوست پنهان است [9] |
| Lunula | لونولا، هلال ناخن | هلال سفید پایین ناخن؛ تنها بخش قابل‌دیدن ماتریکس [9][10] |
| Nail bed | بستر ناخن | پوست زیر صفحه‌ی ناخن که آن را محکم نگه می‌دارد [9] |
| Cuticle / Eponychium | کوتیکول (اپونیکیوم) | لایه‌ی ضخیم پوست در لبه‌ی پایین ناخن که جلوی میکروب را می‌گیرد [9] |
| Nail folds | چین‌های ناخن | پوستی که دور ناخن را گرفته است [9] |
| Hyponychium | هیپونیکیوم | پوست و فضای زیر لبه‌ی آزاد ناخن [9] |
| Free edge | لبه‌ی آزاد ناخن | نوک سفید ناخن که از سر انگشت جلوتر آمده است [9] |
| Leukonychia | لکونیشیا (لوکونیشیا) | سفید شدن بخشی از ناخن یا کل آن [2] |
| Punctate leukonychia | لکونیشیای نقطه‌ای | نقطه‌های ریز سفید روی ناخن [2] |
| Pitting | فرورفتگی ناخن | گودی‌های ریز سطح ناخن [3][18] |
| Melanonychia | ملانونیشیا | نوار یا ناحیه‌ی قهوه‌ای یا سیاه در ناخن [15][18] |
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
یکی دو نقطه‌ی سفید که بعد از ضربه پیدا شده و با رشد ناخن جلو می‌رود معمولاً به مراجعه نیاز ندارد [1][17]. در این موارد به پزشک مراجعه کنید:
- سفیدی همراه با علائم دیگر: ضعف، خستگی مداوم، تاری دید، گیجی یا تنگی نفس [1].
- خط سفید عرضی، به‌ویژه در چند ناخن، یا خطوطی که با فشار محو می‌شوند [4][5].
- سفید شدن بیشتر سطح ناخن یا ناخن نیمه سفید و نیمه تیره [3][6].
- ناخنی که از بستر جدا می‌شود [3].
- سفیدی پودری و قابل تراشیدن، ضخیم یا شکننده شدن ناخن (احتمال قارچ) [12][13].
- فرورفتگی‌های ریز ناخن، به‌خصوص اگر پسوریازیس یا درد مفصل دارید [3][11].
- خط تیره‌ی جدید یا در حال تغییر روی ناخن [3][14].
- قرمزی و تورم اطراف ناخن، که ممکن است عفونت باشد [3]. درباره‌ی آن در مقاله‌ی عفونت اطراف ناخن (پارونیشیا) بیشتر بخوانید.
- تغییر جدید ناخن مثل شکنندگی یا تغییر رنگ، یا علائمی که با درمان بهتر نمی‌شوند [1].
مشاوره با طبیب‌یاب: اگر سفیدی کل ناخن را گرفته، روی چند ناخن دیده می‌شود یا با علائم دیگری همراه است، به متخصص پوست مراجعه کنید. برای پیدا کردن متخصص و گرفتن نوبت، فهرست متخصصان پوست، مو و زیبایی در طبیب‌یاب را ببینید.
سؤالات متداول
خط سفید روی ناخن نشانه چیست؟
بیشتر لکه‌ها و خطوط کوچک سفید نشانه‌ی یک آسیب جزئی به ریشه یا صفحه‌ی ناخن‌اند و بی‌خطرند [1][17]. ولی خط سفیدی که عرض کامل ناخن را گرفته یا در چند ناخن هست می‌تواند خط Mees (مثلاً در مسمومیت با فلزات سنگین، شیمی‌درمانی یا نارسایی کلیه) یا خط Muehrcke (در کمبود آلبومین) باشد و باید پزشک آن را ببیند [4][5].
چه چیزی باعث ایجاد خط سفید روی ناخن می‌شود؟
شایع‌ترین علت، ضربه یا آسیب به ماتریکس ناخن است، مثل ضربه خوردن، جویدن ناخن یا مانیکور [1][2]. علل دیگر شامل حساسیت به محصولات ناخن، عفونت قارچی، شیمی‌درمانی و بعضی داروها، مسمومیت با آرسنیک یا سرب، بیماری‌هایی مثل دیابت، نارسایی قلبی و سیروز کبدی، و علل ارثی است [1].
سفیدی روی ناخن به چه دلیل است؟
در لکونیشیای واقعی، آسیب ساختار کراتین ناخن را به هم می‌زند و هوای به‌دام‌افتاده داخل ناخن نور را بازمی‌تاباند، برای همین آن قسمت سفید دیده می‌شود [2]. در لکونیشیای ظاهری مشکل در بستر زیر ناخن است و سفیدی با فشار کم می‌شود [2]. در سودولکونیشیا، مثلاً عفونت قارچی، سفیدی روی سطح ناخن است [1].
کمبود کدام ویتامین باعث سفیدی ناخن می‌شود؟
برای لکه‌ی سفید نقطه‌ای معمولی، هیچ کمبود ویتامین یا ماده‌ی معدنی‌ای ثابت نشده است و پزشکان مطمئن نیستند کمبودها اصلاً در آن نقش داشته باشند [1]. کمبود شدید نیاسین (پلاگر) و سوءتغذیه از علل خطوط Muehrcke هستند [5]، که با لکه‌ی سفید معمولی فرق دارند.
آیا سفیدی ناخن نشانه‌ی کمبود کلسیم است؟
شواهد کافی برای این ادعا وجود ندارد. کلیولند کلینیک می‌گوید بعضی‌ها کمبود کلسیم، آهن یا روی را مطرح کرده‌اند، ولی پزشکان و پژوهشگران مطمئن نیستند کمبودها باعث لکه‌ی سفید ناخن شوند [1]. شایع‌ترین علت، آسیب به ناخن است [1].
برای سفیدی ناخن چی خوبه؟
برای لکه‌ی ناشی از ضربه معمولاً هیچ کاری لازم نیست. این لکه درمان ندارد و با رشد ناخن، در ناخن دست ظرف ۶ تا ۹ ماه و در ناخن پا ظرف ۱۲ تا ۱۸ ماه، کنار می‌رود [1][2]. بهترین کار این است که از ناخن در برابر ضربه محافظت کنید، ناخن نجوید، در مانیکور مراقب باشید و از محصولاتی که به آن‌ها حساسید استفاده نکنید [1]. سفیدی ناشی از قارچ را پزشک باید تشخیص دهد و درمان کند [1][13].
هلال سفید روی ناخن چه معنایی دارد؟
هلال سفید پایین ناخن (لونولا) بخش طبیعی ناخن و تنها قسمت قابل‌دیدن ماتریکس است [9][10]. بعضی‌ها هلال قابل‌دیدن ندارند و این هم طبیعی است [10]. در ناخن Terry هلال دیده نمی‌شود و بیشتر ناخن سفید و مات است، که می‌تواند با بیماری کبد، قلب، کلیه یا دیابت مرتبط باشد [6].
خط سیاه روی ناخن نشانه چیست؟
خط قهوه‌ای یا سیاه ناخن (ملانونیشیا) شایع و اغلب بی‌خطر است، مثلاً بر اثر ضربه‌ی مکرر یا در افرادی که پوست تیره‌تری دارند [15]. ولی AAD می‌گوید هر خط تیره‌ی تازه یا در حال تغییر را باید متخصص پوست برای رد ملانوم بررسی کند [3][14].
لکه سفید روی ناخن کودک خطرناک است؟
معمولاً نه. لکه‌ی سفید ناخن کودکان اغلب از ضربه‌ی خفیف، مثل گیر کردن انگشت لای در، ایجاد می‌شود. این لکه‌ها خیلی شایع‌اند و بعد از اینکه با رشد ناخن کنار رفتند، نگرانی‌ای باقی نمی‌ماند [16]. اگر فرورفتگی‌های ریز یا لکه‌ی تیره در ناخن کودک دیدید، او را پیش پزشک ببرید [16].
لکه سفید ناخن چقدر طول می‌کشد تا از بین برود؟
طبق کلیولند کلینیک، از بین رفتن کامل لکه‌ی سفید در ناخن دست ممکن است ۶ تا ۹ ماه و در ناخن پا ۱۲ تا ۱۸ ماه طول بکشد [1]. علتش رشد آهسته‌ی ناخن است: ناخن دست حدود ۳ میلی‌متر و ناخن پا حدود ۱.۵ میلی‌متر در ماه رشد می‌کند [9].
سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جای معاینه، تشخیص و درمان پزشک را نمی‌گیرد. در این مقاله هیچ دارو یا مکملی توصیه نشده است. برای مصرف مکمل یا داروی ضدقارچ با پزشک مشورت کنید. اگر سفیدی ناخن گسترده است، روی چند ناخن دیده می‌شود، با علائم دیگری همراه است یا خط تیره‌ی تازه‌ای روی ناخن پیدا شده، به پزشک مراجعه کنید.
منابع
- Cleveland Clinic. White Spots on Nails (Leukonychia): Causes & Treatment. https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/25243-white-spots-on-nails
- Mardiros L, Numan H; reviewed by Coulson I. White nail (Leukonychia): An overview. DermNet, October 2022. https://dermnetnz.org/topics/white-nail
- American Academy of Dermatology (AAD). 12 nail changes a dermatologist should examine. https://www.aad.org/public/everyday-care/nail-care-secrets/basics/nail-changes-dermatologist-should-examine
- Cleveland Clinic. Mees’ Lines: What It Is, Causes & Treatment. https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/22902-mees-lines
- Cleveland Clinic. Muehrcke Lines: Causes, Diagnosis & Treatment. https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/muehrcke-lines
- Cleveland Clinic. Terry’s Nails: Symptoms, Causes & Treatment. https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/22890-terrys-nails
- Cleveland Clinic. Ridges in Nails: Horizontal, Vertical, Causes & Treatment. https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/24459-ridges-in-nails
- Primary Care Dermatology Society (PCDS). Nail disorders — clinical guidance. https://www.pcds.org.uk/clinical-guidance/nails
- Cleveland Clinic. Nails: Fingernail & Toenail Anatomy. https://my.clevelandclinic.org/health/body/nail-anatomy
- Cleveland Clinic. Nail Matrix: What It Is, Function, Damage & Conditions. https://my.clevelandclinic.org/health/body/24734-nail-matrix
- American Academy of Dermatology (AAD). What is nail psoriasis, and how can I treat it? https://www.aad.org/diseases/psoriasis/nail-psoriasis
- American Academy of Dermatology (AAD). Nail fungus: Signs and symptoms. https://www.aad.org/public/diseases/a-z/nail-fungus-symptoms
- DermNet. Tinea unguium — Fungal skin infections (CME). https://dermnetnz.org/cme/fungal-infections/tinea-unguium
- American Academy of Dermatology (AAD). How to check your nails for melanoma. https://www.aad.org/public/diseases/skin-cancer/types/common/melanoma/nail-melanoma
- Cleveland Clinic. Melanonychia. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/melanonychia
- Nationwide Children’s Hospital. Nail Changes (Helping Hands). https://www.nationwidechildrens.org/family-resources-education/health-wellness-and-safety-resources/helping-hands/nail-changes
- MSD Manual Professional Edition. Nail Trauma. https://www.msdmanuals.com/professional/dermatologic-disorders/nail-disorders/nail-trauma
- DermNet. Nail terminology. https://dermnetnz.org/topics/nail-terminology
- Nemours KidsHealth. Your Nails (for Kids). https://kidshealth.org/en/kids/your-nails.html
- DermNet. Nail psoriasis. https://dermnetnz.org/topics/nail-psoriasis
