صدف پوستی (پسوریازیس) چیست؟ علت، علائم و درمان

لکه‌های ضخیم و پوسته‌دار روی آرنج یا زانو، آن هم وقتی کسی گفته «شاید صدف باشد»، حسابی آدم را نگران می‌کند؛ مخصوصاً از این بابت که نکند به خانواده هم سرایت کند. این بیماری مسری نیست [2] و با درمان درست معمولاً می‌شود آن را کنترل کرد [1]. اگر هم تا این‌جا تشخیصی نگرفته‌اید، در طبیب‌یاب می‌توانید متخصص پوست مناسب پیدا کنید.

پاسخ کوتاه: صدف پوستی همان پسوریازیس است؛ بیماری مزمنی که در آن سیستم ایمنی بیش از حد فعال می‌شود و سلول‌های پوست خیلی سریع تکثیر می‌شوند [1].

• مسری نیست: با تماس، استخر یا رابطه‌ی جنسی منتقل نمی‌شود [6].
• قارچی نیست: بیماری غیرعفونی با واسطه‌ی ایمنی است [3].
• مزمن اما قابل کنترل است: درمان قطعی ندارد، ولی درمان‌های مؤثر زیادی دارد [2][3].
• فوری: قرمزی گسترده‌ی ناگهانی یا جوش‌های چرکی با تب، نیاز به مراجعه‌ی اورژانسی دارد [2][16].

صدف پوستی چیست و چرا به آن صدف می‌گویند؟

پسوریازیس بیماری مزمن التهابی است که بیشتر پوست را درگیر می‌کند و می‌تواند ناخن و مفاصل را هم گرفتار کند [9]. در بسیاری از افراد، دوره‌های تشدید با دوره‌های بهتر شدن نوبت می‌گذارند [1].

برای ریشه‌ی نام فارسی «صدف» منبع پزشکی معتبری پیدا نکردیم، اما آنچه بیماران می‌بینند روشن است: لکه‌هایی با پوسته‌های سفید نقره‌ای که روی پوست قرار گرفته‌اند [1][2]. روی پوست تیره، لکه‌ها ممکن است خاکستری، بنفش یا قهوه‌ای تیره دیده شوند و قرمزی کمتر به چشم بیاید [2][3].

این بیماری در هر سنی ممکن است شروع شود، اما علائم اغلب بین ۱۵ تا ۲۵ سالگی یا ۵۰ تا ۶۰ سالگی آغاز می‌شوند [2]. در بزرگسالان شایع‌تر از کودکان است و زن و مرد را به یک اندازه درگیر می‌کند [1].

برآورد شیوع در منابع یکسان نیست. بنیاد ملی پسوریازیس آمریکا به نقل از کنسرسیوم روز جهانی پسوریازیس، رقم ۲ تا ۳ درصد جمعیت جهان یا ۱۲۵ میلیون نفر را می‌آورد [5]. یک مرور نظام‌مند، شیوع را از ۰٫۱۴ درصد در شرق آسیا تا ۱٫۹۹ درصد در استرالازی برآورد کرده و گفته است ۸۱ درصد کشورها داده‌ی کافی ندارند [10]. مجمع جهانی بهداشت هم در سال ۲۰۱۴ قطعنامه‌ای درباره‌ی این بیماری تصویب کرد [9].

علت بیماری صدف پوستی چیست؟

علت دقیق هنوز کاملاً روشن نیست، اما می‌دانیم ترکیبی از ژنتیک و عوامل محیطی در آن نقش دارد [1]. پسوریازیس را معمولاً بیماری «با واسطه‌ی ایمنی» می‌نامند؛ یعنی مشکل از فعالیت بیش از حد سیستم ایمنی شروع می‌شود [1][3]. برای آشنایی بیشتر با این گروه از بیماری‌ها، مطلب بیماری‌های خودایمنی را بخوانید.

سیستم ایمنی و سرعت تجدید پوست

در این بیماری، سلول‌های T به‌اشتباه به سلول‌های پوست حمله می‌کنند و پوست مجبور می‌شود سلول تازه را زودتر بسازد [6]. پیام‌رسان‌های التهابی مانند TNF-α، اینترلوکین ۱۷ و اینترلوکین ۲۳ در این روند نقش دارند و به همین دلیل هدف داروهای بیولوژیک شده‌اند [7].

پوست سالم حدود یک ماه طول می‌کشد تا سلول‌هایش را کامل تازه کند، اما در پسوریازیس این کار فقط در سه تا چهار روز انجام می‌شود. سلول‌ها فرصت ریختن پیدا نمی‌کنند و روی هم انباشته می‌شوند [3][8].

ژنتیک

حدود یک‌سوم بیماران عضوی از خانواده را با همین بیماری دارند [7]. با این حال، بعضی افراد بدون سابقه‌ی خانوادگی مبتلا می‌شوند [4] و بعضی هم با وجود ژن‌های خطر هرگز بیمار نمی‌شوند؛ برای همین تصور می‌شود معمولاً یک محرک هم لازم است [6].

انواع صدف پوستی (پسوریازیس)

پسوریازیس فقط یک شکل ندارد؛ ممکن است فردی هم‌زمان یا در طول زندگی بیش از یک نوع را تجربه کند [3]. نوع پلاکی شایع‌ترین شکل است و حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد بیماران را شامل می‌شود [3][8]. جدول زیر ویژگی‌های هر نوع را مقایسه می‌کند.

نوع قطره‌ای بیشتر کودکان و جوانان را درگیر می‌کند و معمولاً یکی دو هفته بعد از عفونت استرپتوکوکی گلو ظاهر می‌شود [11]. این نوع اغلب ظرف چند ماه خودبه‌خود بهتر می‌شود، ولی می‌تواند برگردد یا به نوع پلاکی مزمن تبدیل شود [11].

علائم صدف پوستی؛ از زانو و آرنج تا ناخن

علائم از فردی به فرد دیگر فرق دارد؛ شایع‌ترین‌ها این‌ها هستند [1][2]:

• لکه‌های ضخیم و برجسته با حاشیه‌ی مشخص و پوسته‌ی نقره‌ای
• خارش، سوزش یا درد
• پوست خشک و ترک‌خورده که گاهی خون‌ریزی می‌کند
• تغییرات ناخن

پسوریازیس زانو، آرنج و پوست سر

آرنج، زانو و پوست سر شایع‌ترین محل‌ها هستند، هرچند هر قسمت از پوست ممکن است درگیر شود [7]. لکه‌ها اغلب قرینه‌اند؛ یعنی مثلاً هر دو زانو درگیر می‌شوند [1]. در پوست سر، پلاک‌ها پوسته‌های چسبنده دارند و می‌توانند از خط مو جلوتر بروند [7]. اگر سرتان می‌خارد ولی پوسته یا لکه‌ی مشخصی نمی‌بینید، مطلب خارش پوست سر بدون شوره هم می‌تواند کمک کند.

در چین‌های بدن مانند زیر بغل، کشاله‌ی ران و زیر سینه، لکه‌ها معمولاً صاف و براق‌اند و پوسته‌ی نقره‌ای ندارند [12].

آسیب به پوست هم می‌تواند در همان محل ضایعه‌ی جدید ایجاد کند. به این حالت «پدیده‌ی کوبنر» می‌گویند [4][7].

علائم ناخن

حفره‌های ریز، جدا شدن ناخن از بستر، زردی، ضخیم شدن و خطوط برجسته از نشانه‌های درگیری ناخن‌اند [1][7][14]. برآورد شیوع آن در بیماران پلاکی بسیار متفاوت است و از ۱۰ تا ۹۰ درصد گزارش شده است [59]. گاهی ناخن بدون علامت پوستی درگیر می‌شود [14] و تغییرات ناخن می‌تواند نشانه‌ی آرتریت پسوریاتیک هم باشد [14].

شدت بیماری را چطور می‌سنجند؟

پزشک شدت را معمولاً بر اساس سطح درگیر بدن (BSA) می‌سنجد. طبق تعریف بنیاد ملی پسوریازیس، کمتر از ۳ درصد خفیف، ۳ تا ۱۰ درصد متوسط و بیشتر از ۱۰ درصد شدید است. کف دست هر فرد حدود ۱ درصد سطح بدن اوست [5].

شاخص دیگری به نام PASI قرمزی، ضخامت و پوسته را همراه با وسعت درگیری در نواحی مختلف بدن امتیاز می‌دهد [15]. اثر بیماری بر کیفیت زندگی هم مهم است [5]؛ حتی ناحیه‌ای کوچک در محل‌های حساس می‌تواند زندگی را جدی تحت تأثیر قرار دهد [3].

چه عواملی صدف پوستی را تشدید می‌کنند؟

محرک‌ها از فردی به فرد دیگر فرق می‌کنند و چیزی که برای یک نفر مشکل‌ساز است، شاید برای دیگری بی‌اثر باشد [4]. یادداشت کردن زمان شعله‌ور شدن بیماری و اتفاقات پیش از آن می‌تواند الگوی شخصی شما را نشان دهد [4]. پشتوانه‌ی علمی همه‌ی محرک‌ها هم یکسان نیست؛ جدول زیر این تفاوت را نشان می‌دهد.

اگر فکر می‌کنید دارویی بیماری‌تان را بدتر کرده، خودسرانه آن را قطع نکنید؛ تصمیم درباره‌ی ادامه یا جایگزینی باید با پزشک باشد [21].

آیا پسوریازیس مسری یا قارچی است؟

مسری نیست. نمی‌توانید آن را از کسی بگیرید یا به کسی منتقل کنید؛ لمس کردن، شنا در یک استخر یا رابطه‌ی جنسی آن را منتقل نمی‌کند [2][6]. حتی چرک داخل جوش‌های نوع پوسچولار حاصل التهاب است و مسری نیست [18]. سازمان جهانی بهداشت هم آن را در گروه بیماری‌های غیرواگیر قرار می‌دهد [9].

قارچ هم نیست. عامل پسوریازیس، قارچ یا میکروب نیست [3]. در مقابل، کچلی و سایر عفونت‌های قارچی پوست واقعاً از عامل قارچی ایجاد می‌شوند و می‌توانند از راه پوست، حوله یا ملحفه منتقل شوند [30]. برای آشنایی با آن‌ها، مطلب قارچ پوستی را ببینید.

فرق با عفونت قارچی، اگزما و درماتیت سبورئیک

این تمایز همیشه با چشم آسان نیست. گاهی پسوریازیس و درماتیت سبورئیک هم‌پوشانی دارند که به آن سبوپسوریازیس می‌گویند [7][8]. برای تشخیص عفونت قارچی هم پزشک می‌تواند از پوسته نمونه بگیرد و زیر میکروسکوپ بررسی کند [30].

چرا تشخیص درست مهم است؟

• پماد کورتونی روی عفونت قارچی می‌تواند ظاهر آن را تغییر دهد و تشخیص را سخت کند [30].
• ضدقارچ خوراکی تربینافین در فهرست داروهایی است که می‌توانند پسوریازیس را بدتر کنند [7][21].

یک نکته‌ی ظریف هم هست: پسوریازیس قارچ نیست، اما قارچ می‌تواند روی آن اضافه شود. پوست چین‌ها مستعد عفونت کاندیدایی [12] و ناخن آسیب‌دیده مستعد عفونت قارچی است [13].

بیماری‌های همراه پسوریازیس

پسوریازیس می‌تواند بیرون از پوست هم اثر بگذارد. راهنمای مشترک آکادمی پوست و بنیاد پسوریازیس آمریکا آن را بیماری التهابی و چندسیستمی توصیف می‌کند [37].

آرتریت پسوریاتیک

این آرتریت باعث درد، تورم و خشکی مفاصل و محل اتصال تاندون‌ها به استخوان می‌شود [1]. بنیاد ملی پسوریازیس رقم ۳۰ تا ۳۳ درصد را می‌آورد [33]، و یک متاآنالیز بزرگ، رقم ادغام‌شده‌ی ۱۹٫۷ درصد را به دست آورده و نتیجه گرفته که حدود ۱ نفر از هر ۴ بیمار به آن مبتلاست [32].

اگر مفصلتان خشک، متورم یا دردناک است، زود به پزشک مراجعه کنید؛ چون درمان‌نشدن آن می‌تواند به آسیب برگشت‌ناپذیر منجر شود [1]. برای جزئیات، مطلب آرتریت پسوریاتیک را بخوانید.

قلب، عروق و متابولیسم

افراد مبتلا بیشتر در معرض حمله‌ی قلبی و سکته‌ی مغزی هستند [1][33]. در یک متاآنالیز، نسبت شانس سندرم متابولیک در بیماران ۲٫۲۶ برابر جمعیت عمومی بود و با شدت بیماری بیشتر می‌شد [34]. چاقی، فشار خون بالا، چربی خون بالا و دیابت نوع ۲ هم در فهرست بیماری‌های همراه‌اند [33].

برخی از این بیماری‌ها ممکن است علامتی نداشته باشند؛ پس معاینه‌های دوره‌ای اهمیت دارد [33].

روان، چشم و سایر موارد

در مروری بر ۵۶ مطالعه، شیوع افسردگی در بزرگسالان مبتلا ۲۰ درصد و اضطراب ۲۱ درصد بود [35]. انگ و گوشه‌گیری اجتماعی هم از مشکلات رایج بیماران است [9].

التهاب چشم (یووئیت) با پسوریازیس مرتبط است [1] و در نوع شدید، متخصص پوست ممکن است معاینه‌ی منظم چشم را پیشنهاد کند [36]. بیماری التهابی روده، کبد چرب و برخی سرطان‌ها هم در این افراد بیشتر گزارش شده‌اند [1][7].

تشخیص پسوریازیس

تشخیص بیشتر بر اساس معاینه‌ی پوست است و معمولاً نیازی به نمونه‌برداری نیست [3][7]. پزشک به ظاهر و محل ضایعه‌ها، خارش، سابقه‌ی خانوادگی و زمان شروع علائم توجه می‌کند [3][8]. اگر تشخیص روشن نباشد، نمونه‌برداری از پوست (بیوپسی) انجام می‌شود [3][8].

در نوع قطره‌ای، پزشک به دنبال عفونت استرپتوکوکی هم می‌گردد [11]. ارزیابی بیماری‌های همراه هم بخشی از مراقبت است و می‌تواند شامل اندازه‌گیری شاخص توده‌ی بدنی، قند و چربی خون و پرسش درباره‌ی علائم مفصلی باشد [7].

درمان صدف پوستی

درمان قطعی وجود ندارد، اما درمان‌های امروز از همیشه مؤثرترند [3]. انتخاب روش به نوع و شدت بیماری، محل درگیری، سن و بیماری‌های همراه بستگی دارد و گاهی چند روش با هم استفاده می‌شوند [2][8]. نکته‌های زیر فقط برای آشنایی با گزینه‌هاست؛ شروع، تغییر یا قطع هر دارو باید زیر نظر پزشک باشد.

درمان‌های موضعی

برای بیماری خفیف معمولاً درمان موضعی به‌تنهایی کافی است [7]:

• کورتیکواستروئیدهای موضعی: پرکاربردترین گزینه‌اند و قوت‌های متفاوتی دارند [38][39]. توضیح بیشتر در مطلب پمادهای کورتون موضعی آمده است.
• مشتقات ویتامین D: مانند کلسی‌پوتریول که سرعت رشد سلول‌ها را کم می‌کند؛ ترکیب آن با کورتون هم وجود دارد [39][40].
• رتینوئید موضعی و آنترالین: تازاروتن و آنترالین از گزینه‌های غیراستروئیدی‌اند [40].
• سالیسیلیک اسید و قطران زغال: در محصولات بدون نسخه هم پیدا می‌شوند و به برداشتن پوسته کمک می‌کنند [38].
• مهارکننده‌های کلسینورین: تاکرولیموس و پیمکرولیموس در میان گزینه‌های موضعی‌اند [7].
• گزینه‌های جدیدتر: کرم تاپیناروف و فوم روفلومیلاست برای پسوریازیس پلاکی برچسب دارویی دارند [41][42].

مراقب کورتون قوی خودسرانه باشید. هرچه کورتون قوی‌تر باشد، خطر عوارضی مانند نازک شدن پوست و ترک پوستی بیشتر است و مصرف گسترده و طولانی می‌تواند جذب بدن را بیشتر کند [39]. قطع ناگهانی کورتون موضعی هم می‌تواند بیماری را شعله‌ور کند [39]، و قطع مصرف زیاد کورتون‌های قوی حتی از عوامل نوع اریترودرمیک است [17].

نوردرمانی

در این روش، پوست به‌طور منظم و زیر نظر پزشک در معرض نور فرابنفش قرار می‌گیرد [43]. گزینه‌ها شامل UVB باند باریک، لیزر اگزایمر و PUVA (ترکیب داروی پسورالن و نور UVA) هستند [8][44]. تخت برنزه جایگزین نوردرمانی نیست و خطر سرطان پوست را بالا می‌برد [43].

داروهای سیستمیک قدیمی‌تر

این داروها برای بیماری متوسط تا شدید یا وقتی درمان موضعی و نوری کافی نیست به کار می‌روند [45][46]:

• متوتروکسات: می‌تواند به کبد آسیب بزند و نیاز به آزمایش خون منظم دارد [8]. در بارداری منع مصرف دارد [54].
• سیکلوسپورین: می‌تواند باعث فشار خون بالا و آسیب کلیه شود [8].
• آسیترتین: رتینوئید خوراکی برای پسوریازیس شدید است و خطر نقایص مادرزادی شدید دارد. این خطر تا مدت‌ها بعد از قطع دارو هم می‌ماند [55].

کورتون خوراکی یا تزریقی درمان معمول پسوریازیس نیست. DermNet توصیه می‌کند تا حد امکان از آن پرهیز شود، چون قطعش می‌تواند باعث شعله‌وری شدید شود [7]. اگر پزشک به دلیلی دیگر چنین دارویی تجویز کرده، خودسرانه و ناگهانی قطعش نکنید و موضوع پسوریازیس را به او بگویید [7][19].

داروهای خوراکی هدفمند

• آپرمیلاست: مهارکننده‌ی PDE4 است. برچسب دارو درباره‌ی افسردگی و تغییرات خلقی هشدار می‌دهد [47].
• دوکراواسیتینیب: مهارکننده‌ی TYK2 است. پیش از شروع، بررسی سل و وضعیت واکسیناسیون لازم است و ممکن است خطر عفونت را افزایش دهد [48].
• ایکوتروکینرا: داروی خوراکی جدیدتر که گیرنده‌ی IL-23 را هدف می‌گیرد و برای پسوریازیس پلاکی متوسط تا شدید برچسب دارد [49].

داروهای بیولوژیک

این داروها بخش مشخصی از سیستم ایمنی را هدف می‌گیرند، به‌صورت تزریق یا انفوزیون داده می‌شوند و معمولاً برای بیماری متوسط تا شدید یا پاسخ‌نداده به درمان‌های دیگر به کار می‌روند [50][51][52]:

پیش از شروع معمولاً بررسی سل و برخی عفونت‌ها لازم است. در طول درمان هم اگر تب، سرفه یا علائم شبیه آنفلوآنزا داشتید، زود با پزشک تماس بگیرید [50]. در موارد نادر، خود مهارکننده‌های TNF هم می‌توانند واکنش شبیه پسوریازیس ایجاد کنند [20].

سکوکینومب چیست؟

سکوکینومب یک داروی بیولوژیک است که پروتئین التهابی اینترلوکین ۱۷A را مهار می‌کند. طبق برچسب دارو، برای پسوریازیس پلاکی متوسط تا شدید در بزرگسالان و کودکان ۶ سال به بالا که کاندید درمان سیستمیک یا نوردرمانی‌اند تأیید شده است. آرتریت پسوریاتیک فعال، اسپوندیلیت آنکیلوزان و هیدرادنیت چرکی متوسط تا شدید هم از موارد مصرف آن هستند [53].

نکته‌های ایمنی مهم طبق برچسب [53]:

• عفونت: خطر عفونت را بیشتر می‌کند و عفونت‌های جدی هم گزارش شده است.
• سل: پیش از شروع باید سل فعال و نهفته بررسی شود.
• حساسیت شدید: واکنش‌های جدی آلرژیک ممکن است رخ دهد.
• بیماری التهابی روده: موارد شروع یا تشدید گزارش شده است؛ سابقه‌ی آن را حتماً به پزشک بگویید.
• بثورات شبیه اگزما: موارد شدید هم گزارش شده است.
• واکسن: پیش از شروع، واکسیناسیون باید بررسی شود و از واکسن‌های زنده باید پرهیز کرد.
• هپاتیت B: موارد فعال شدن دوباره گزارش شده است و در هپاتیت ویروسی فعال توصیه نمی‌شود.

این دارو فقط با تجویز پزشک است و تصمیم درباره‌ی مصرفش به وضعیت هر بیمار بستگی دارد.

بارداری و پایش ایمنی

اگر باردارید یا قصد بارداری دارید، پیش از هر تصمیم با پزشک صحبت کنید؛ چون بعضی داروها می‌توانند آسیب‌زا باشند [2].

• متوتروکسات و آسیترتین به‌روشنی برای جنین خطرناک‌اند و در بارداری منع مصرف دارند [54][55][58].
• حدود نیمی از زنان در بارداری بهتر می‌شوند و ۱۰ تا ۲۰ درصد بدتر؛ شعله‌وری بعد از زایمان هم شایع است [56].
• درمان موضعی و نوردرمانی UVB در این دوره رایج‌اند [56].
• داده‌های داروهای جدیدتر محدودتر است [58]، اما درمان نکردن بیماری شدید هم برای مادر و جنین بی‌خطر نیست [57].

در همه‌ی درمان‌های سیستمیک، پایش منظم مطابق دستور پزشک لازم است [8][33].

زندگی با پسوریازیس

درمان دارویی پایه‌ی کنترل بیماری است، اما سبک زندگی هم می‌تواند کمک کند:

• مرطوب‌کننده: استفاده‌ی منظم، به‌ویژه بعد از حمام، به پوست کمک می‌کند [8]. مرطوب‌کننده را با قاشق یا پمپ بردارید و آن را با دیگران مشترک استفاده نکنید. لباس و ملحفه‌ی آغشته به آن زودتر آتش می‌گیرد [2].
• وزن: کاهش وزن در افراد دارای اضافه‌وزن یا چاقی شدت بیماری را کم می‌کند [7][28]. شواهد ژنتیکی هم نشان می‌دهد شاخص توده‌ی بدنی بالاتر می‌تواند خطر ابتلا را واقعاً افزایش دهد [27].
• سیگار: با خطر بیشتر ابتلا مرتبط است [25] و بر شدت بیماری و پاسخ به درمان هم اثر می‌گذارد [26].
• الکل: در مطالعات عمدتاً گذشته‌نگر با وسعت بیشتر بیماری مرتبط بوده و ممکن است پایبندی به درمان را کم کند [24].
• استرس: بیماران زیادی آن را محرک می‌دانند [4]، هرچند مرورهای علمی رابطه را قطعی نشان نمی‌دهند [22][23]. آرام‌سازی، ورزش یا مشاوره می‌تواند مفید باشد [8][36].
• ورزش: به کنترل وزن و کاهش استرس و افسردگی کمک می‌کند [36].

رژیم غذایی: انتظار معجزه نداشته باشید

هیچ رژیمی پسوریازیس را ریشه‌کن نمی‌کند. بنیاد ملی پسوریازیس کاهش وزن با رژیم کم‌کالری را در افراد دارای اضافه‌وزن قویاً توصیه می‌کند. رژیم بدون گلوتن فقط با توصیه‌ی ضعیف و برای کسانی است که آزمایششان نشانگرهای حساسیت به گلوتن را مثبت نشان می‌دهد. درباره‌ی بقیه‌ی خوراکی‌ها، کیفیت شواهد پایین است و رژیم باید کنار درمان پزشکی باشد، نه به‌جای آن [28].

چه زمانی پسوریازیس اورژانسی است؟

دو نوع کمتر شایع می‌تواند خطرناک باشد و منتظر نوبت عادی نمانید:

• پسوریازیس پوسچولار منتشر: می‌تواند ناگهانی شروع شود و سریع پیشرفت کند؛ با جوش‌های چرکی گسترده روی پوست قرمز و دردناک، و گاهی تب، لرز و تپش قلب همراه است [2][18][19].
• پسوریازیس اریترودرمیک: قرمزی و ریزش پوسته در بخش بزرگی از بدن، که گاهی ورقه‌ورقه است و پوست را شبیه سوختگی نشان می‌دهد؛ تنظیم دما و مایعات بدن را به هم می‌زند و می‌تواند خطر عفونت، ذات‌الریه و نارسایی قلبی را بالا ببرد. این وضعیت اورژانس پزشکی است و بسته به شدت ممکن است بستری لازم باشد [16][17].

اگر چنین علائمی دارید، خودتان رانندگی نکنید؛ از دیگری بخواهید شما را برساند یا آمبولانس خبر کنید و داروهایتان را همراه داشته باشید [2].

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

برای وقت معمول پزشک یا متخصص پوست اقدام کنید اگر [1][2][14]:

• علائمی شبیه پسوریازیس دارید و تشخیصی نگرفته‌اید.
• درمان فعلی جواب نمی‌دهد یا عارضه ایجاد کرده است.
• درد، خشکی یا تورم مفاصل به‌طور مکرر دارید.
• ناخن‌هایتان تغییر کرده است.
• قصد بارداری دارید یا باردار شده‌اید.
• بیماری خواب، کار، روابط یا خلق شما را مختل کرده است.

اگر افکار آسیب به خود دارید، همان موقع از اورژانس یا یک متخصص کمک بگیرید [35][36].

در طبیب‌یاب می‌توانید برای بررسی پوست، نوبت متخصص پوست را آنلاین بگیرید.

پرسش‌های متداول

صدف پوستی چیست؟

صدف پوستی نام عامیانه‌ی پسوریازیس است؛ بیماری مزمن با واسطه‌ی ایمنی که در آن سلول‌های پوست سریع تکثیر می‌شوند و لکه‌های ضخیم و پوسته‌دار می‌سازند [1][3].

آیا صدف پوستی مسری است؟

خیر. این بیماری با لمس، شنا در استخر مشترک یا رابطه‌ی جنسی منتقل نمی‌شود [6].

آیا پسوریازیس قارچ است؟

خیر. پسوریازیس عفونی نیست و عامل آن قارچ نیست [3]. عفونت قارچی پوست بیماری جداگانه‌ای است که معمولاً ضایعه‌ی حلقوی می‌سازد [30]. البته روی چین‌ها یا ناخن‌های درگیر ممکن است عفونت قارچی اضافه شود [12][13]، پس تشخیص با پزشک است.

علت بیماری صدف چیست؟

علت دقیق کاملاً روشن نیست، اما فعالیت بیش از حد سیستم ایمنی، ژنتیک و محرک‌های محیطی در آن نقش دارند [1]. محرک‌های شایع شامل عفونت، آسیب پوست و برخی داروها هستند [2][4].

آیا صدف پوستی درمان قطعی دارد؟

خیر؛ اما بسیاری از بیماران با درمان مناسب پوست بسیار بهتری پیدا می‌کنند [3][6]. هیچ داروی شناخته‌شده‌ای به اسم «قاتل پسوریازیس» را در منابع معتبر ندیدیم؛ پس به ادعای درمان قطعی اعتماد نکنید.

سکوکینومب چیست؟

داروی بیولوژیکی است که اینترلوکین ۱۷A را مهار می‌کند و برای پسوریازیس پلاکی متوسط تا شدید و چند بیماری التهابی دیگر تأیید شده است. پیش از شروع، بررسی سل لازم است و ممکن است خطر عفونت را بیشتر کند؛ فقط با تجویز پزشک مصرف می‌شود [53].

پسوریازیس زانو و آرنج چه شکلی است؟

معمولاً پلاک قرمز یا تیره با حاشیه‌ی مشخص و پوسته‌ی نقره‌ای است و اغلب در دو طرف بدن دیده می‌شود [1][7]. پسوریازیس روی زانو یا آرنج لزوماً نوع شدید نیست، چون شدت به وسعت و اثر آن بر زندگی بستگی دارد [5].

آیا پسوریازیس ارثی است؟

استعداد ابتلا در خانواده‌ها دیده می‌شود و حدود یک‌سوم بیماران عضو مبتلا در خانواده دارند [7]. با این حال، داشتن ژن‌های خطر به معنی حتماً بیمار شدن نیست و بدون سابقه‌ی خانوادگی هم ممکن است رخ دهد [4][6].

رژیم غذایی در صدف پوستی چه نقشی دارد؟

کاهش وزن در افراد دارای اضافه‌وزن مفید است، اما رژیم بدون گلوتن فقط برای افرادی با آزمایش مثبت حساسیت به گلوتن پیشنهاد می‌شود. شواهد بقیه‌ی خوراکی‌ها ضعیف است و رژیم جایگزین درمان نمی‌شود [28].

پسوریازیس در بارداری چه می‌شود؟

حدود نیمی از زنان بهتر می‌شوند و بخشی بدتر؛ شعله‌وری پس از زایمان هم رایج است [56]. متوتروکسات و آسیترتین در بارداری منع مصرف دارند [54][55]؛ بنابراین پیش از بارداری برنامه‌ی درمان را با پزشک مرور کنید [2].

فرق صدف پوستی و اگزما چیست؟

پسوریازیس معمولاً پلاک ضخیم و پوسته‌دار می‌سازد، در حالی که اگزما بیشتر بثورات خشک و دانه‌دانه با خارش شدیدتر دارد [8]. این دو ممکن است شبیه هم باشند و تشخیص قطعی با معاینه‌ی پزشک است.

آیا صدف پوستی خطرناک یا سرطان است؟

پسوریازیس سرطان نیست. بیشتر موارد خطر فوری ندارند، اما انواع اریترودرمیک و پوسچولار منتشر می‌توانند جدی باشند [16][19]. بیماران ممکن است در بلندمدت خطر بیشتری برای بیماری قلبی و برخی سرطان‌ها داشته باشند؛ به همین دلیل پیگیری منظم اهمیت دارد [1][7].

سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان پزشک نیست. هیچ دارویی را بدون مشورت پزشک شروع، تغییر یا قطع نکنید.

منابع

1. Psoriasis: Symptoms, Causes, and Risk Factors — NIAMS (NIH): https://www.niams.nih.gov/health-topics/psoriasis
2. Psoriasis — NHS: https://www.nhs.uk/conditions/psoriasis/
3. About Psoriasis — National Psoriasis Foundation: https://www.psoriasis.org/about-psoriasis/
4. Psoriasis Causes and Triggers — National Psoriasis Foundation: https://www.psoriasis.org/causes/
5. Get the Facts About Psoriasis and Psoriatic Arthritis — National Psoriasis Foundation: https://www.psoriasis.org/psoriasis-statistics/
6. Psoriasis: Causes — American Academy of Dermatology: https://www.aad.org/public/diseases/psoriasis/what/causes
7. Psoriasis — DermNet: https://dermnetnz.org/topics/psoriasis
8. Psoriasis — Cleveland Clinic: https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/6866-psoriasis
9. Global report on psoriasis — World Health Organization: https://www.who.int/publications/i/item/9789241565189
10. Parisi R, et al. National, regional, and worldwide epidemiology of psoriasis. BMJ 2020 — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32467098/
11. Guttate psoriasis — DermNet: https://dermnetnz.org/topics/guttate-psoriasis
12. Flexural psoriasis — DermNet: https://dermnetnz.org/topics/flexural-psoriasis
13. Nail psoriasis — DermNet: https://dermnetnz.org/topics/nail-psoriasis
14. What is nail psoriasis, and how can I treat it? — American Academy of Dermatology: https://www.aad.org/public/diseases/psoriasis/treatment/genitals/nails
15. PASI (psoriasis area and severity index) — DermNet: https://dermnetnz.org/topics/pasi-score
16. Erythrodermic Psoriasis — National Psoriasis Foundation: https://www.psoriasis.org/erythrodermic-psoriasis/
17. Erythrodermic psoriasis — DermNet: https://dermnetnz.org/topics/erythrodermic-psoriasis
18. Pustular Psoriasis — National Psoriasis Foundation: https://www.psoriasis.org/pustular/
19. Generalised pustular psoriasis — DermNet: https://dermnetnz.org/topics/generalised-pustular-psoriasis
20. Drug-induced psoriasis — DermNet: https://dermnetnz.org/topics/drug-induced-psoriasis
21. Balak DM, Hajdarbegovic E. Drug-induced psoriasis: clinical perspectives. Psoriasis (Auckl) 2017 — PMC: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5774610/
22. Snast I, et al. Psychological stress and psoriasis: a systematic review and meta-analysis. Br J Dermatol 2018 — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29124739/
23. Stewart TJ, et al. The associations between psychological stress and psoriasis: a systematic review. Int J Dermatol 2018 — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29516474/
24. Svanström C, et al. Psoriasis and alcohol. Psoriasis (Auckl) 2019 — PMC: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6709030/
25. Armstrong AW, et al. Psoriasis and smoking: a systematic review and meta-analysis. Br J Dermatol 2014 — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24117435/
26. Naldi L. Psoriasis and smoking: links and risks. Psoriasis (Auckl) 2016 — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29387595/
27. Budu-Aggrey A, et al. Evidence of a causal relationship between body mass index and psoriasis. PLoS Med 2019 — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30703100/
28. Ford AR, et al. Dietary Recommendations for Adults With Psoriasis or Psoriatic Arthritis From the Medical Board of the National Psoriasis Foundation. JAMA Dermatol 2018 — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29926091/
29. Ringworm — NHS: https://www.nhs.uk/conditions/ringworm/
30. Tinea corporis — DermNet: https://dermnetnz.org/topics/tinea-corporis
31. Seborrhoeic dermatitis — DermNet: https://dermnetnz.org/topics/seborrhoeic-dermatitis
32. Alinaghi F, et al. Prevalence of psoriatic arthritis in patients with psoriasis. J Am Acad Dermatol 2019 — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29928910/
33. What Are the Related Medical Conditions of Psoriasis? — National Psoriasis Foundation: https://www.psoriasis.org/related-conditions/
34. Armstrong AW, et al. Psoriasis and metabolic syndrome: a systematic review and meta-analysis. J Am Acad Dermatol 2013 — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23360868/
35. Liu L, et al. Epidemiology of mental health comorbidity in patients with psoriasis. Psychiatry Res 2023 — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36724650/
36. Healthy diet and other lifestyle changes that can improve psoriasis — American Academy of Dermatology: https://www.aad.org/public/diseases/psoriasis/insider/diet
37. Elmets CA, et al. Joint AAD-NPF guidelines: psoriasis with awareness and attention to comorbidities. J Am Acad Dermatol 2019 — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30772097/
38. Topicals for Psoriasis and Psoriatic Arthritis — National Psoriasis Foundation: https://www.psoriasis.org/topical-treatments/
39. Topical Steroids for Psoriasis — National Psoriasis Foundation: https://www.psoriasis.org/steroids/
40. Non-Steroidal Treatment for Psoriasis and Psoriatic Arthritis — National Psoriasis Foundation: https://www.psoriasis.org/non-steroidal/
41. Tapinarof cream, prescribing information — DailyMed: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=9309d20f-8cd4-4c96-93fa-7f730e83c7ab
42. Roflumilast topical foam, prescribing information — DailyMed: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=f9e0b4a9-a227-4947-b00c-41fb18d16589
43. Light Therapy for Psoriasis — National Psoriasis Foundation: https://www.psoriasis.org/phototherapy/
44. Elmets CA, et al. Joint AAD-NPF guidelines: psoriasis with phototherapy. J Am Acad Dermatol 2019 — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31351884/
45. Menter A, et al. Joint AAD-NPF guidelines: psoriasis with systemic nonbiologic therapies. J Am Acad Dermatol 2020 — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32119894/
46. Oral Treatments for Psoriasis and Psoriatic Arthritis — National Psoriasis Foundation: https://www.psoriasis.org/oral-treatments/
47. Apremilast, prescribing information — DailyMed: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=f6b1f516-4972-4d82-bced-113e47b41cc5
48. Deucravacitinib, prescribing information — DailyMed: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=ff4d7258-5068-4cdf-9692-8cae04c3198e
49. Icotrokinra, prescribing information — DailyMed: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=aee3c963-edc0-4252-8769-cdf6c7cdc21a
50. Biologics for Psoriasis — National Psoriasis Foundation: https://www.psoriasis.org/biologics/
51. Psoriasis treatment: Biologics — American Academy of Dermatology: https://www.aad.org/public/diseases/psoriasis/treatment/medications/biologics
52. Menter A, et al. Joint AAD-NPF guidelines: psoriasis with biologics. J Am Acad Dermatol 2019 — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30772098/
53. Secukinumab, prescribing information — DailyMed: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=77c4b13e-7df3-42d4-81db-3d0cddb7f67a
54. Methotrexate tablets, prescribing information — DailyMed: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=aafd97c1-3a0a-42b2-845a-a9db9bb7d876
55. Acitretin capsules, prescribing information — DailyMed: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=6af396c2-af3e-436d-ba9a-583637495910
56. Pregnancy and Breastfeeding — National Psoriasis Foundation: https://www.psoriasis.org/pregnancy-and-breastfeeding/
57. Rademaker M, et al. Psoriasis in those planning a family, pregnant or breast-feeding. Australas J Dermatol 2018 — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28543445/
58. Hutchison E, et al. A guide to prescribing systemic treatments for psoriasis during pregnancy, breastfeeding and in those trying to conceive. Clin Exp Dermatol 2024 — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38769610/
59. Nieradko-Iwanicka B. Nail psoriasis: what a rheumatologist should know about. Reumatologia 2017 — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28386142/