ترشح نوک سینه نشانه چیست؟ انواع و علت ترشحات سینه بر اساس رنگ

شاید روی لباس زیرتان لکه‌ای دیده‌اید، یا وقتی نوک سینه را فشار داده‌اید قطره‌ای مایع بیرون آمده و حالا نگرانید. خبر خوب این است که بیشتر ترشحات نوک سینه علت غیرسرطانی دارند [1][7]. در مجله سلامت طبیب‌یاب این راهنما را بر پایه‌ی منابعی مثل StatPearls، Mayo Clinic، Cleveland Clinic و کالج رادیولوژی آمریکا نوشته‌ایم تا بدانید هر رنگ و هر الگوی ترشح چه معنایی دارد و چه وقت باید به پزشک سر بزنید.

پاسخ کوتاه

• بیشتر وقت‌ها خوش‌خیم است. بیشتر ترشحات نوک سینه علت غیرسرطانی دارند [1][7].
• الگوی معمولاً بی‌خطر: از هر دو سینه، از چند مجرا، بدون خون و فقط وقتی سینه را فشار می‌دهید [2][11].
• الگویی که باید زودتر بررسی شود: ترشح خودبه‌خود، از یک سینه یا یک مجرا، خونی یا شفاف و آبکی، یا همراه توده یا تغییر پوست و نوک سینه [2][7].
• رنگ به‌تنهایی تشخیص نمی‌دهد. شیری، شفاف، زرد و قهوه‌ای ممکن است طبیعی یا غیرطبیعی باشند، اما ترشح خونی تقریباً همیشه باید بررسی شود [6].
• در مردان ترشح نوک سینه همیشه غیرطبیعی است و باید بررسی شود [1][6].
• در خانه: نوک سینه را برای وارسی فشار ندهید، چون خود فشار دادن و اصطکاک ترشح را ادامه می‌دهد [7].
• هر ترشح تازه را به پزشک نشان دهید. بیشتر وقت‌ها این کار اورژانسی نیست، ولی نباید نادیده گرفته شود [10][11].

ترشح نوک سینه چیست؟ معنی دیسچارج و ساختار مجاری پستان

ترشح نوک سینه یا ترشحات پستان یعنی بیرون آمدن هر مایعی از نوک سینه [7]. StatPearls این اصطلاح را برای مایعی به کار می‌برد که بیرون از بارداری و شیردهی از یک یا هر دو نوک سینه نشت می‌کند [1]. نام انگلیسی آن Nipple Discharge است. «دیسچارج» (Discharge) در پزشکی یعنی ترشح یا مایعی که از بخشی از بدن بیرون می‌آید، و «نیپل» (Nipple) یعنی نوک پستان. در زبان روزمره بعضی‌ها به این حالت «آب آمدن از سینه» هم می‌گویند.

هر پستان ۱۵ تا ۲۰ مجرای شیر دارد و ترشح می‌تواند از یکی یا چند تا از این مجراها بیرون بیاید [1]. مجراها شیر را به نوک سینه می‌رسانند [8]. ترشح ممکن است با فشار دادن نوک سینه یا پستان بیاید، یا خودبه‌خود و بدون لمس. رنگش ممکن است شیری، شفاف، زرد، سبز، قهوه‌ای، خاکستری یا خونی باشد. قوامش هم ممکن است غلیظ و چسبناک یا رقیق و آبکی باشد [7].

ترشح فیزیولوژیک و ترشح پاتولوژیک؛ کدام طبیعی است؟

ترشح فیزیولوژیک یعنی ترشحی که از کار عادی پستان و هورمون‌ها می‌آید و نشانه‌ی بیماری پستان نیست. ترشح پاتولوژیک یعنی ترشحی که الگویش احتمال یک مشکل در مجرا یا بافت پستان را بیشتر می‌کند و باید با تصویربرداری بررسی شود [1][2]. اولین قدم پزشک هم همین است که بفهمد ترشح از کدام نوع است [2].

ترشح در هفته‌های آخر بارداری، بعد از زایمان و در دوران شیردهی طبیعی است. در زنانی که باردار نیستند و شیر نمی‌دهند هم، به‌خصوص در سال‌های باروری، می‌تواند طبیعی باشد [1]. بیشتر زنان در سال‌های باروری با فشار دادن پستان می‌توانند کمی مایع بیرون بیاورند [2].

ترشح فیزیولوژیک معمولاً این ویژگی‌ها را دارد:

• از هر دو سینه است [1][2].
• از چند مجرا بیرون می‌آید [1][2].
• خون ندارد، رنگش هر چه باشد [2].
• با تحریک یا فشار دادن نوک سینه یا پستان ظاهر می‌شود [2][11].

ترشح پاتولوژیک معمولاً این ویژگی‌ها را دارد:

• خودبه‌خود و بدون لمس می‌آید [2].
• یک‌طرفه است و از یک سوراخ مجرا روی نوک سینه بیرون می‌آید [2].
• ممکن است خونی، سروز (آبکی و رقیق)، سروز آغشته به خون یا آبکی باشد [2].
• گاهی با توده، تورم، قرمزی، فرورفتگی پوست یا تو رفتن نوک سینه همراه است [1].

طبق StatPearls حدود ۹۷ درصد ترشحات نوک سینه علت خوش‌خیم دارند [1]. در گروهی که ترشحشان پاتولوژیک است و بیوپسی می‌شوند، در مقاله‌ی مروری AAFP تا ۲۱ درصد بدخیمی گزارش شده است [2]. یعنی الگوی پاتولوژیک به معنای سرطان نیست، ولی دلیل خوبی برای بررسی است. برای ترشح فیزیولوژیک، کالج رادیولوژی آمریکا (ACR) تصویربرداری را لازم نمی‌داند [5].

یک استثنا را هم بدانید: اکتازی مجاری پستان با اینکه خوش‌خیم است، معمولاً ترشحی یک‌طرفه و از یک مجرا می‌دهد، یعنی ظاهرش شبیه الگوی پاتولوژیک است [12]. برای همین تشخیص نهایی با معاینه و تصویربرداری است، نه فقط با نگاه کردن به ترشح.

اصطلاح «ترشحات فیزیولوژیک» برای ترشحات طبیعی واژن هم به کار می‌رود. این مطلب فقط درباره‌ی ترشح نوک سینه است. اگر دنبال ترشح غیرطبیعی و بدبوی واژن هستید، مطلب واژینوز باکتریایی را ببینید.

انواع ترشحات سینه بر اساس رنگ

Cleveland Clinic می‌گوید رنگ برای تشخیص علت ترشح چندان کمک نمی‌کند [6]. ترشح شیری، شفاف، زرد و قهوه‌ای ممکن است طبیعی باشد یا نباشد. ولی ترشح خونی یا صورتی معمولاً نشانه‌ی یک مشکل است [6]. AAFP هم ترشح فیزیولوژیک را ترشحی بدون خون می‌داند، رنگش هر چه باشد [2]. پس الگوی ترشح (یک‌طرفه یا دوطرفه، خودبه‌خود یا با فشار، یک مجرا یا چند مجرا) از رنگش مهم‌تر است. جدول زیر فقط راهنمای کلی است.

رنگ ترشح	علت‌های شایع	چه وقت نگران‌کننده‌تر است
شیری یا سفید	بارداری و شیردهی؛ تا یک سال یا بیشتر بعد از زایمان یا قطع شیردهی [7][3]. گالاکتوره به دلیل پرولاکتین بالا، کم‌کاری تیروئید یا داروها [3]	شیر آمدن بدون بارداری یا شیردهی اخیر، به‌خصوص همراه بی‌نظمی یا قطع قاعدگی، سردرد یا تغییر بینایی [3]
زرد	زرد معمولاً نشانه‌ی عفونت است [6]. اکتازی مجاری هم ترشح زرد یا سبز و چسبناک می‌دهد [8]	همراه تب، درد، قرمزی و گرمی پستان (احتمال ماستیت یا آبسه) [15][19]. همراه قرمزی، پوسته و خارش نوک سینه که خوب نمی‌شود [16]
سبز	ترشح خوش‌خیم معمولاً شیری یا مایل به سبز است [11]. اکتازی مجاری [8][12]. گالاکتوره هم گاهی مایل به سبز است [3]	ترشح یک‌طرفه و خودبه‌خود، یا همراه توده یا نوک سینه‌ای که تازه به داخل رفته [7][8]
قهوه‌ای، سبز تیره یا سیاه	قهوه‌ای ممکن است طبیعی یا غیرطبیعی باشد [6]. سبز-قهوه‌ای یا سیاه می‌تواند نشانه‌ی اکتازی مجاری باشد [6][8]	ترشح خودبه‌خود، از یک سینه یا یک مجرا، یا همراه توده [2][7]
شفاف یا آبکی (سروز)	از هر دو سینه و فقط با فشار می‌تواند طبیعی باشد [6]. پاپیلوم داخل مجرا از علت‌های شایع ترشح شفاف است [14]	ACOG ترشح شفاف را نگران‌کننده‌تر می‌داند [11]؛ به‌خصوص اگر خودبه‌خود، یک‌طرفه و از یک مجرا باشد [2][7]
خونی یا صورتی	پاپیلوم داخل مجرا (توده‌ی خوش‌خیم) [7][14]. ماستیت گاهی ترشح سفید با رگه‌ی خون می‌دهد [19]	ترشح خونی تقریباً همیشه نگران‌کننده است و باید بررسی شود [6]. DCIS و سرطان پستان هم از علت‌های ممکن‌اند [7]
چرکی (کدر و غلیظ)	عفونت پستان (ماستیت) یا آبسه [1][15]	همیشه باید دیده شود؛ به‌خصوص با تب یا توده‌ی دردناک [15][19]

علت ترشحات سینه

بارداری، شیردهی و بعد از قطع شیردهی

ترشح در بارداری و شیردهی بخشی از کار طبیعی پستان است [7]. ترشح شیری بعد از شیردهی معمولاً از هر دو سینه است و ممکن است تا یک سال یا بیشتر بعد از زایمان یا قطع شیردهی ادامه پیدا کند [7]. StatPearls گالاکتوره‌ی پس از زایمان را تا دو سال بعد از زایمان هم طبیعی می‌داند. ترشح بعد از سقط خودبه‌خود یا ختم بارداری هم در گروه ترشح فیزیولوژیک است [1]. نوزادان هم ممکن است به خاطر هورمون‌های دوران بارداری کمی ترشح از نوک سینه داشته باشند که معمولاً در چند هفته خودش از بین می‌رود [6].

تحریک و فشار دادن نوک سینه

دستکاری پستان، مثل نوازش، مکیدن یا ماساژ، می‌تواند مجاری را به ترشح وادارد [1]. اصطکاک لباس، برانگیختگی جنسی و آسیب به پستان هم از علت‌های بی‌خطر ترشح‌اند [6]. هر بار فشار دادن نوک سینه برای «وارسی» هم می‌تواند ترشح را ادامه دهد [7]. AAFP می‌گوید پرهیز از فشار دادن نوک سینه ممکن است به برطرف شدن ترشح فیزیولوژیک کمک کند [2]. استرس هم با بالا بردن هورمون پرولاکتین می‌تواند ترشح ایجاد کند [1][6].

گالاکتوره، پرولاکتین بالا و پرولاکتینوما

گالاکتوره یعنی ترشح شیر بدون ارتباط با بارداری یا شیردهی طبیعی [3]. معمولاً دوطرفه، بدون خون، سفید شیری و از چند مجراست، ولی ممکن است شفاف یا مایل به سبز هم باشد [3]. شایع‌ترین علت‌ها پرولاکتین بالا به دلیل مصرف دارو یا توده‌ی کوچک هیپوفیز (میکروآدنوم یا پرولاکتینوما) است. کم‌کاری تیروئید، نارسایی مزمن کلیه، سیروز کبد و ضایعه‌های هیپوتالاموس کمتر علت‌اند و گاهی هم علتی پیدا نمی‌شود [3]. گالاکتوره بعد از یائسگی و در مردان هم ممکن است رخ دهد [3].

پرولاکتین بالا ممکن است این علائم را هم بدهد [3]:

• بی‌نظمی، کم شدن یا قطع قاعدگی
• کاهش میل جنسی یا ناباروری
• در مردان: اختلال نعوظ یا بزرگی سینه
• اگر توده‌ی هیپوفیز بزرگ باشد: سردرد یا تغییر بینایی

کم‌کاری تیروئید

کم‌کاری تیروئید شدید می‌تواند از راه بالا بردن پرولاکتین باعث ترشح شیری شود [1][6]. پزشک در شرح حال دنبال علائمی مثل افزایش وزن، تحمل نکردن سرما، یبوست و قطع قاعدگی می‌گردد [1].

داروها

داروهایی که اثر دوپامین را کم می‌کنند می‌توانند پرولاکتین را بالا ببرند و ترشح شیری ایجاد کنند [1]. این گروه‌ها در منابع آمده‌اند [2][3]:

• بعضی داروهای ضدروان‌پریشی (آنتی‌سایکوتیک‌ها)
• بعضی ضدافسردگی‌ها، از جمله داروهای ضدافسردگی SSRI، سه‌حلقه‌ای‌ها و مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز
• استروژن و قرص‌های ضدبارداری
• بعضی داروهای فشار خون
• بعضی داروهای ضدتهوع و گوارشی
• مواد افیونی (اوپیوئیدها)

AAFP ضدروان‌پریشی‌ها و ضدافسردگی‌ها را شایع‌ترین داروهای مرتبط با گالاکتوره می‌داند [3]. NHS و Cleveland Clinic هم قرص ضدبارداری و بعضی ضدافسردگی‌ها را نام می‌برند [6][10]. اگر فکر می‌کنید دارویتان علت ترشح است، خودتان آن را قطع نکنید. تصمیم قطع یا تعویض دارو با پزشک معالج است [3].

پاپیلوم داخل مجرا (Intraductal Papilloma)

پاپیلوم داخل مجرا توده‌ی خوش‌خیم و کوچکی درون مجرای شیر است [14]. پاپیلوم منفرد معمولاً در مجراهای بزرگ نزدیک نوک سینه است. از علت‌های شایع ترشح شفاف یا خونی به‌حساب می‌آید، به‌خصوص وقتی ترشح فقط از یک سینه است [14]. ترشح پاپیلوم اغلب خودبه‌خود و از یک مجراست [7]. گاهی هم به شکل توده‌ی کوچکی پشت نوک سینه لمس می‌شود [14].

یک پاپیلوم منفرد، اگر تغییرات دیگری مثل آتیپی نداشته باشد، خطر سرطان را بالا نمی‌برد. پاپیلوم‌های متعدد این خطر را کمی بالا می‌برند [14].

عفونت پستان (ماستیت) و آبسه

ماستیت یعنی التهاب پستان که اغلب به دلیل عفونت است [15]. بیشتر در شیردهی دیده می‌شود، ولی در زنانی که شیر نمی‌دهند و در مردان هم رخ می‌دهد [15][19]. پستان متورم، دردناک و گرم می‌شود و ممکن است تب و علائم شبیه آنفلوانزا هم باشد. گاهی آبسه (تجمع چرک) شکل می‌گیرد که مثل یک توده لمس می‌شود [15]. NHS ترشح سفید یا ترشح با رگه‌ی خون را از علائم ماستیت می‌داند [19].

بیرون از شیردهی، سیگار کشیدن، آسیب نوک سینه (مثلاً پیرسینگ یا اگزما) و تراشیدن یا کندن موهای اطراف نوک سینه می‌تواند زمینه‌ساز ماستیت باشد [19].

تغییرات فیبروکیستیک پستان

تغییرات فیبروکیستیک همان ناهمواری و توده‌توده بودن طبیعی بافت پستان است [6]. Mayo Clinic آن را در کنار تغییرات هورمونی چرخه‌ی قاعدگی از علت‌های ترشح می‌آورد [7]. ترشحی که از تغییرات فیبروکیستیک است معمولاً دوطرفه، از چند سوراخ نوک سینه و گاهی چرخه‌ای است [12].

سرطان پستان، DCIS و بیماری پاژه

ترشح نوک سینه به‌ندرت نشانه‌ی سرطان پستان است [7]. Mayo Clinic می‌گوید احتمال سرطان در این حالت‌ها بیشتر است [7]:

• همراه ترشح، توده‌ای در پستان لمس می‌شود.
• ترشح فقط از یک سینه است.
• ترشح خونی یا شفاف است.
• ترشح خودبه‌خود و مداوم است.
• ترشح از یک مجرا بیرون می‌آید.

در فهرست علت‌های Mayo، کارسینوم مجرایی درجا (DCIS) و بیماری پاژه هم آمده است [7]. انجمن سرطان آمریکا ترشح نوک سینه‌ی غیر از شیر را در کنار توده، فرورفتگی پوست، قرمزی یا پوسته‌پوسته شدن نوک سینه و تو رفتن نوک سینه از علائم ممکن سرطان پستان می‌داند [18].

بیماری پاژه‌ی پستان نوع نادری از سرطان پستان است که پوست نوک سینه و هاله‌ی اطراف آن را درگیر می‌کند [16]. پوست نوک سینه و هاله پوسته‌دار، فلس‌دار و قرمز می‌شود و ممکن است بسوزد یا بخارد. ممکن است مایع خونی یا زرد از نوک سینه بیاید و نوک سینه صاف یا فرورفته شود [16]. معمولاً فقط یک پستان درگیر است و اغلب همراه DCIS یا سرطان مهاجم در بافت زیرین است [16]. چون شبیه اگزماست، هر تغییر ماندگار پوست نوک سینه را باید به پزشک نشان داد [20].

اکتازی مجاری پستان (Mammary Duct Ectasia)؛ علائم و درمان

اکتازی مجاری پستان یک بیماری غیرسرطانی است. یک یا چند مجرای شیر زیر نوک سینه گشاد می‌شوند، دیواره‌شان ضخیم می‌شود و از مایع پر می‌شوند. مجرا ممکن است با ماده‌ای غلیظ و چسبناک، اغلب زرد یا سبز، بسته شود [8]. بیشتر حوالی یائسگی، حدود ۴۵ تا ۵۵ سالگی، دیده می‌شود، ولی بعد از یائسگی هم رخ می‌دهد [8].

علائم: اغلب علامتی ندارد. اگر علامت بدهد، این‌ها شایع‌اند [8]:

• ترشح سفید چرک‌مرده، زرد، سبز یا سیاه از یک یا هر دو نوک سینه
• حساسیت و درد پستان یا نوک سینه
• تغییر رنگ نوک سینه و هاله
• توده یا ضخیم شدن نزدیک مجرای بسته
• تو رفتن نوک سینه

عوامل خطر: افزایش سن (تغییرات بافت پستان نزدیک یائسگی)، سیگار کشیدن و تو رفتن نوک سینه [8]. اکتازی مجاری خطر سرطان پستان را بالا نمی‌برد [8][13]. با این حال چون علائمش، مثل توده‌ی سفت یا نوک سینه‌ی تازه فرورفته، شبیه سرطان هم هست، باید معاینه شود [8][13]. نوک سینه‌ای که از اول فرورفته بوده معمولاً مشکلی ندارد، ولی نوک سینه‌ای که تازه فرورفته باید بررسی شود [8].

تشخیص: با شرح حال و معاینه، و در صورت نیاز سونوگرافی نوک سینه و هاله، ماموگرافی و گاهی MRI. اگر توده باشد، بیوپسی هم ممکن است لازم شود [9].

درمان اکتازی مجاری پستان: همیشه درمان لازم نیست و علائم اغلب خودبه‌خود بهتر می‌شوند [8][13]. اقدام‌هایی که Mayo Clinic پیشنهاد می‌کند [9]:

• کمپرس گرم روی پستان برای کم کردن درد
• پد سینه برای جذب ترشح و سوتین نگه‌دارنده
• خوابیدن روی سمت مقابل
• ترک سیگار
• فشار ندادن و دستکاری نکردن نوک سینه

اگر عفونت ایجاد شود، پزشک آنتی‌بیوتیک تجویز می‌کند. اگر آبسه شکل بگیرد و آنتی‌بیوتیک جواب ندهد، یا علائم ماندگار باشد، مجرای درگیر با جراحی برداشته می‌شود (میکرودوکتومی) [9][12][13]. StatPearls ارزیابی این بیماری را کار جراح عمومی یا جراح پستان می‌داند [12].

علت ترشح از سینه در دختران و زنان جوان (بدون بارداری و شیردهی)

اگر دختر یا زن جوانی هستید که باردار نیستید و شیر نمی‌دهید، دیدن ترشح ممکن است نگرانتان کند. اما در سال‌های باروری ترشح از نوک سینه، حتی بیرون از بارداری و شیردهی، می‌تواند طبیعی باشد [1]. بیشتر زنان در این سن با فشار دادن پستان می‌توانند کمی مایع بیرون بیاورند [2]. علت‌های شایع در این گروه [1][3][6][7][19]:

• فشار دادن، تحریک یا اصطکاک: وارسی مکرر، اصطکاک لباس یا سوتین، فعالیت جنسی و ورزش
• تغییرات هورمونی چرخه‌ی قاعدگی و تغییرات فیبروکیستیک
• استرس
• داروها: قرص ضدبارداری، بعضی ضدافسردگی‌ها و ضدروان‌پریشی‌ها
• اختلال هورمونی: پرولاکتین بالا یا توده‌ی هیپوفیز، و کم‌کاری تیروئید
• آسیب یا عفونت: پیرسینگ نوک سینه، آسیب قفسه‌ی سینه، یا ماستیت بیرون از شیردهی (مثلاً با سیگار کشیدن یا کندن موهای اطراف نوک سینه)

برای ترشح شیری، پزشک معمولاً پرولاکتین و TSH را اندازه می‌گیرد. برای هر زن پیش از یائسگی که ترشح شیری دارد، آزمایش بارداری هم طبق روال استاندارد درخواست می‌شود [3]. اگر ترشح پاتولوژیک باشد، برای زنان زیر ۳۰ سال سونوگرافی اولین تصویربرداری است [5][4].

Mayo Clinic توصیه می‌کند اگر هنوز قاعده می‌شوید و ترشح بعد از قاعدگی بعدی خودبه‌خود برطرف نشد، وقت ملاقات بگیرید. در این فاصله نوک سینه را فشار ندهید [7].

ترشح سینه در مردان

ترشح نوک سینه در مردان همیشه غیرطبیعی است و باید بررسی شود [1][6]. Mayo Clinic هم می‌گوید هر مردی که ترشح نوک سینه دارد باید معاینه شود [7]. طبق ACR، در مردانی که ترشح پاتولوژیک دارند، سرطان پستان شیوع بالایی دارد. برای مردان ۲۵ سال و بالاتر ماموگرافی یا توموسنتز توصیه می‌شود و در صورت نیاز سونوگرافی هم اضافه می‌شود [5].

شایع‌ترین علامت سرطان پستان در مردان توده‌ای معمولاً سفت و بدون درد زیر یا نزدیک نوک سینه است. ترشح نوک سینه (گاهی خونی)، تو رفتن نوک سینه و قرمزی یا پوسته‌پوسته شدن پوست هم از علائم ممکن‌اند [17].

همه‌ی موارد سرطانی نیستند. گالاکتوره در مردان هم رخ می‌دهد. پرولاکتین بالا در مردان می‌تواند با اختلال نعوظ، کاهش میل جنسی یا بزرگی سینه همراه باشد [3]. اگر بزرگی سینه هم دارید، مطلب ژنیکوماستی (بزرگی سینه در مردان) را بخوانید.

تشخیص علت ترشح نوک سینه

شرح حال و معاینه

پزشک می‌پرسد ترشح از کی شروع شده، به چرخه‌ی قاعدگی ربط دارد یا نه، چقدر ادامه دارد و چه رنگ و قوامی دارد [1]. سابقه‌ی بارداری و شیردهی، مصرف قرص ضدبارداری یا هورمون، داروها، سابقه‌ی بیماری پستان و سابقه‌ی سرطان پستان یا تخمدان در خانواده هم مهم است [1]. پزشک دنبال نشانه‌هایی مثل تب (عفونت)، علائم کم‌کاری تیروئید و علائم توده‌ی هیپوفیز (تغییر بینایی، قطع قاعدگی، سردرد) هم می‌گردد [1].

در معاینه، هر دو پستان، زیر بغل و اطراف ترقوه از نظر توده، تورم، حساسیت و غدد لنفاوی بررسی می‌شود. اگر ترشح خودبه‌خود دیده نشود، پزشک با فشار یکنواخت از اطراف به سمت نوک سینه سعی می‌کند ترشح را ببیند و مشخص کند از یک مجرا می‌آید یا از چند مجرا [1].

آزمایش خون: پرولاکتین، TSH و تست بارداری

اگر ترشح شیری باشد، این آزمایش‌ها معمولاً درخواست می‌شود [2][3]:

• آزمایش بارداری برای زنان پیش از یائسگی
• سطح پرولاکتین
• آزمایش تیروئید (TSH)
• آزمایش کارکرد کلیه

چون ورزش و تحریک نوک سینه می‌توانند پرولاکتین را بالا ببرند، پیش از نمونه‌گیری باید از آن‌ها پرهیز کرد [3]. اگر پرولاکتین بالا باشد و علتش با بررسی داروها و آزمایش‌ها روشن نشود، MRI هیپوفیز توصیه می‌شود [3]. Cleveland Clinic هم آزمایش خون برای پرولاکتین و تیروئید را از روش‌های تشخیصی می‌داند [6].

سونوگرافی و ماموگرافی بر اساس سن

ترشح فیزیولوژیک: طبق ACR تصویربرداری لازم ندارد [5][4]. AAFP هم می‌گوید اگر معاینه طبیعی است و ماموگرافی غربالگری طبق برنامه انجام شده، تصویربرداری اضافه لازم نیست [2].

ترشح پاتولوژیک: طبق معیارهای ACR (به‌روزرسانی ۲۰۲۲) [4][5]:

• زنان و مردان ۴۰ سال و بالاتر: اول ماموگرافی تشخیصی یا توموسنتز (ماموگرافی سه‌بعدی)، و تقریباً همیشه سونوگرافی همزمان
• ۳۰ تا ۳۹ سال: ماموگرافی یا توموسنتز، یا سونوگرافی؛ بسته به شرایط بیمار و روال مرکز
• زنان زیر ۳۰ سال: اول سونوگرافی؛ اگر یافته‌ی مشکوک باشد یا خطر سرطان پستان در طول عمر بالا باشد، ماموگرافی هم اضافه می‌شود
• مردان ۲۵ سال و بالاتر: ماموگرافی یا توموسنتز، و در صورت نیاز سونوگرافی

اگر تصویربرداری یافته‌ی مشکوک نشان دهد، بیوپسی بافت لازم است [2]. NHS می‌گوید ماموگرافی یا سونوگرافی و نمونه‌برداری با سوزن اغلب در همان مراجعه به کلینیک پستان انجام می‌شود [10].

داکتوگرافی، MRI و برداشتن مجرا

ACR داکتوگرافی و MRI را برای اولین تصویربرداری مناسب نمی‌داند [4]. اما وقتی ماموگرافی و سونوگرافی طبیعی است و ترشح همچنان نگران‌کننده است، این روش‌ها ممکن است کمک کنند [2]:

• داکتوگرافی (گالاکتوگرافی): ماده‌ی حاجب از سوراخ مجرایی که ترشح دارد تزریق می‌شود و سپس عکس گرفته می‌شود [6][14].
• MRI پستان: وقتی سونوگرافی و ماموگرافی منفی‌اند ولی وضعیت بالینی نگران‌کننده است، به تصمیم بین جراحی و پیگیری کمک می‌کند [2].
• برداشتن مجرا (Duct Excision): برای کنار گذاشتن بدخیمی ترجیح داده می‌شود و ممکن است خود ترشح را هم برطرف کند [2]. گزینه‌ی دیگر، وقتی تصویربرداری مشکوک نیست، معاینه و تصویربرداری دوره‌ای است [2].

آیا آزمایش سیتولوژی ترشح لازم است؟

بررسی سلول‌های ترشح زیر میکروسکوپ (سیتولوژی) جزو بررسی استاندارد نیست. ارزش آن محدود است، چون نتیجه‌ی منفی کاذب زیادی دارد [2]. پس جواب طبیعی سیتولوژی سرطان را رد نمی‌کند. گاهی پزشک وقتی ترشح خونی است و به سرطان شک دارد آن را درخواست می‌کند [1]، ولی جای تصویربرداری و بیوپسی را نمی‌گیرد.

درمان ترشحات سینه

درمان به علت بستگی دارد [1][6]:

• ترشح فیزیولوژیک: درمانی لازم ندارد [1]. اگر علتی پیدا نشود، رها کردن نوک سینه و فشار ندادن آن ممکن است تنها درمان لازم باشد. پزشک ممکن است معاینه یا ماموگرافی پیگیری پیشنهاد کند [6].
• گالاکتوره با پرولاکتین و TSH طبیعی: اگر ترشح آزاردهنده نباشد درمان لازم نیست [3].
• ترشح به دلیل دارو: پزشک در صورت امکان دارو را قطع یا عوض می‌کند [3][6]. این کار را خودتان انجام ندهید.
• پرولاکتینوما: درمان خط اول داروهای آگونیست دوپامین (مانند کابرگولین) است. اگر دارو جواب ندهد یا تحمل نشود، جراحی هیپوفیز از راه بینی ممکن است لازم شود [3].
• کم‌کاری تیروئید و بیماری‌های زمینه‌ای دیگر: درمان خود بیماری [1][6].
• عفونت و آبسه: آنتی‌بیوتیک؛ آبسه با سوزن یا جراحی تخلیه می‌شود [15][1].
• اکتازی مجاری: اغلب بدون درمان یا با مراقبت ساده؛ آنتی‌بیوتیک برای عفونت و جراحی برای موارد ماندگار [9][13].
• پاپیلوم داخل مجرا: برداشتن پاپیلوم و بخشی از مجرا با جراحی، یا در موارد بدون ویژگی نگران‌کننده، پیگیری دقیق با تصویربرداری [14].
• سرطان پستان: جراحی و یا شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی، بسته به مرحله‌ی بیماری [1]. درمان اصلی بیماری پاژه هم جراحی است [20].

مراقبت در خانه: اگر با فشار دادن سینه ترشح می‌آید چه کنیم؟

ترشحی که فقط با فشار دادن، از هر دو سینه و بدون خون می‌آید، اغلب فیزیولوژیک است [2][11]. این کارها کمک می‌کند:

• دیگر فشار ندهید. حتی برای وارسی، نوک سینه را فشار ندهید یا ماساژ ندهید. دستکاری و اصطکاک لباس ترشح را ادامه می‌دهد [7][9].
• از پد سینه برای جلوگیری از لک شدن لباس استفاده کنید و سوتین نگه‌دارنده بپوشید [9][3].
• اگر درد دارید، کمپرس گرم ممکن است کمک کند [9].
• سیگار نکشید. سیگار هم خطر اکتازی مجاری را بالا می‌برد و هم درمان عفونت را سخت‌تر می‌کند [8][9].
• یادداشت کنید: رنگ و مقدار ترشح، یک‌طرفه یا دوطرفه بودن، و خودبه‌خود یا با فشار بودنش را بنویسید تا به پزشک بگویید [9][1].
• داروهایتان را خودسرانه قطع نکنید. فهرست داروها و مکمل‌ها را همراه ببرید [9].

اگر هنوز قاعده می‌شوید و ترشح بعد از قاعدگی بعدی برطرف نشد، به پزشک مراجعه کنید [7].

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم و به کدام متخصص؟

هر ترشح تازه‌ای را به پزشک نشان دهید [7][11]. NHS مراجعه به پزشک عمومی را برای ترشح نوک سینه لازم ولی غیراورژانسی می‌داند [10]. در این حالت‌ها زودتر و در اولین فرصت مراجعه کنید [1][6][7][8]:

• ترشح خودبه‌خود و بدون لمس می‌آید.
• ترشح خونی، صورتی یا شفاف و آبکی است.
• ترشح فقط از یک سینه یا یک مجراست.
• توده‌ای در پستان یا زیر بغل لمس می‌کنید.
• پوست یا نوک سینه تغییر کرده است: قرمزی، پوسته، زخم، فرورفتگی پوست یا نوک سینه‌ای که تازه به داخل رفته.
• مرد هستید.
• یائسه شده‌اید. Mayo Clinic می‌گوید اگر بعد از یائسگی ترشح خودبه‌خود، شفاف یا خونی و از یک مجرای یک سینه دارید، بی‌درنگ به پزشک مراجعه کنید [7].

اگر پستان قرمز، داغ، متورم و دردناک است یا تب دارید، احتمال ماستیت یا آبسه هست و باید زود معاینه شوید [15][19]. ترشح شیری همراه سردرد، تغییر بینایی یا قطع قاعدگی هم بررسی هورمونی می‌خواهد [3].

کدام متخصص؟ ACOG می‌گوید هر ترشح نوک سینه باید توسط متخصص زنان بررسی شود [11]. NHS بررسی را با پزشک عمومی شروع می‌کند که در صورت نیاز به کلینیک پستان ارجاع می‌دهد [10]. StatPearls برای بیماری که الگوی پرخطر یا یافته‌ی نگران‌کننده دارد پیگیری فوری با جراح پستان را توصیه می‌کند [1]. اگر آزمایش‌ها پرولاکتین بالا یا اختلال تیروئید نشان دهد، درمان علت هورمونی لازم است [3].

پرسش‌های متداول

ترشح نوک سینه نشانه چیست؟

بیشتر وقت‌ها نشانه‌ی یک حالت خوش‌خیم است، مثل تغییرات هورمونی، تحریک نوک سینه، داروها، پرولاکتین بالا، اکتازی مجاری یا پاپیلوم داخل مجرا [1][7]. فقط گاهی، به‌خصوص وقتی ترشح خودبه‌خود، یک‌طرفه و خونی یا شفاف است، نشانه‌ی سرطان پستان است [7].

ترشح فیزیولوژیک یعنی چه؟

ترشحی است که از کار طبیعی پستان می‌آید و نشانه‌ی بیماری پستان نیست. معمولاً از هر دو سینه و چند مجراست، خون ندارد و با فشار دادن ظاهر می‌شود [1][2]. ترشح در بارداری و شیردهی هم فیزیولوژیک است [1].

دیسچارج و نیپل در پزشکی به چه معناست؟

دیسچارج (Discharge) یعنی ترشح یا مایعی که از بخشی از بدن بیرون می‌آید، و نیپل (Nipple) یعنی نوک پستان. پس Nipple Discharge یعنی بیرون آمدن هر مایعی از نوک سینه [7].

اگر سینه را فشار بدهم و ترشح بیاید طبیعی است؟

ترشحی که فقط با فشار دادن، از هر دو سینه و بدون خون می‌آید، اغلب طبیعی است [2][11]. بیشتر زنان در سال‌های باروری با فشار دادن می‌توانند کمی مایع بیرون بیاورند [2]. بهتر است دیگر نوک سینه را فشار ندهید، چون خود فشار دادن ترشح را ادامه می‌دهد [7].

ترشح زرد رنگ از سینه نشانه چیست؟

Cleveland Clinic ترشح زرد را معمولاً نشانه‌ی عفونت می‌داند [6]. اکتازی مجاری هم ترشح زرد یا سبز و چسبناک می‌دهد [8]. اگر با تب، درد و قرمزی پستان یا با تغییر پوست نوک سینه همراه است، زود به پزشک مراجعه کنید [15][16].

ترشح مایع شفاف از سینه نشانه چیست؟

اگر از هر دو سینه و فقط با فشار باشد، می‌تواند طبیعی باشد [6]. ولی ترشح شفاف و آبکی که خودبه‌خود، از یک سینه و یک مجرا بیاید، باید بررسی شود. پاپیلوم داخل مجرا از علت‌های شایع آن است [11][14][7].

ترشح سبز رنگ از سینه نشانه چیست؟

ترشح خوش‌خیم معمولاً شیری یا مایل به سبز است [11]. اکتازی مجاری و گالاکتوره هم ممکن است ترشح سبز بدهند [8][3]. اگر یک‌طرفه و خودبه‌خود باشد یا با توده همراه باشد، به پزشک نشان دهید [7].

ترشح قهوه‌ای از سینه با فشار نشانه چیست؟

ترشح قهوه‌ای ممکن است طبیعی یا غیرطبیعی باشد [6]. ترشح سبز-قهوه‌ای یا سیاه می‌تواند نشانه‌ی اکتازی مجاری باشد که خوش‌خیم است [6][8]. اگر خودبه‌خود، یک‌طرفه یا از یک مجرا باشد، معاینه و تصویربرداری لازم است [2].

ترشح خونی از نوک سینه خطرناک است؟

ترشح خونی تقریباً همیشه نیاز به بررسی دارد [6]. پاپیلوم خوش‌خیم داخل مجرا از علت‌های شایع آن است، ولی سرطان پستان هم باید کنار گذاشته شود [7][14]. پزشک معمولاً ماموگرافی و سونوگرافی و در صورت نیاز بیوپسی درخواست می‌کند [7].

علت ترشح از سینه در دختر مجرد چیست؟

در دختران و زنان جوانی که باردار نیستند و شیر نمی‌دهند هم ترشح می‌تواند طبیعی باشد [1]. علت‌های شایع شامل فشار دادن و اصطکاک، تغییرات هورمونی قاعدگی، استرس، داروها، پرولاکتین بالا و کم‌کاری تیروئید است [1][3][6]. برای ترشح شیری، پزشک پرولاکتین، TSH و طبق روال آزمایش بارداری را بررسی می‌کند [3].

ترشح سینه قبل از پریود طبیعی است؟

تغییرات هورمونی چرخه‌ی قاعدگی از علت‌های ترشح نوک سینه است [7]. اگر ترشح بعد از قاعدگی بعدی برطرف نشد، به پزشک مراجعه کنید [7].

اکتازی مجاری پستان چیست و درمان آن چیست؟

یعنی گشاد و ضخیم شدن مجرای شیر زیر نوک سینه که بیشتر حوالی یائسگی رخ می‌دهد و خطر سرطان را بالا نمی‌برد [8][13]. اغلب خودبه‌خود بهتر می‌شود. کمپرس گرم، پد سینه و ترک سیگار کمک می‌کند. برای عفونت آنتی‌بیوتیک و برای موارد ماندگار جراحی برداشتن مجرا به کار می‌رود [9][13].

ترشح سینه در مردان نشانه چیست؟

ترشح نوک سینه در مردان همیشه غیرطبیعی است و باید بررسی شود [1][6]. ممکن است از پرولاکتین بالا باشد [3]، ولی در مردانی که ترشح پاتولوژیک دارند، سرطان پستان شیوع بالایی دارد. برای همین ماموگرافی و سونوگرافی لازم است [5].

آیا ترشح نوک سینه نشانه‌ی سرطان است؟

به‌ندرت. حدود ۹۷ درصد ترشحات علت خوش‌خیم دارند [1]. احتمال سرطان وقتی بیشتر است که ترشح خودبه‌خود، یک‌طرفه، از یک مجرا و خونی یا شفاف باشد یا با توده همراه باشد [7].

درمان ترشحات سینه چیست؟

به علت بستگی دارد. ترشح فیزیولوژیک درمان نمی‌خواهد و کافی است نوک سینه را فشار ندهید [1][6]. برای علت‌های دیگر، درمان می‌تواند تغییر دارو با نظر پزشک، درمان پرولاکتین بالا یا تیروئید، آنتی‌بیوتیک برای عفونت یا جراحی برداشتن مجرا یا توده باشد [3][6].

سلب مسئولیت: این مطلب مجله سلامت طبیب‌یاب فقط برای آگاهی عمومی است و جای معاینه و مشاوره با پزشک را نمی‌گیرد. هیچ دارویی را بر اساس این متن شروع، قطع یا جابه‌جا نکنید. اگر ترشح خونی، ترشح خودبه‌خود از یک سینه، توده‌ی پستان یا تغییر پوست نوک سینه دارید، یا مرد هستید و ترشح دارید، هر چه زودتر به پزشک مراجعه کنید.

منابع

1. Sajadi-Ernazarova KR, Sugumar K, Adigun R. Breast Nipple Discharge. StatPearls, NCBI Bookshelf (last update June 26, 2023). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430938/
2. Salzman B, Collins E, Hersh L. Common Breast Problems. American Family Physician (AAFP). 2019;99(8):505–514. https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2019/0415/p505.html
3. Bruehlman RD, Winters S, McKittrick C. Galactorrhea: Rapid Evidence Review. American Family Physician (AAFP). 2022;106(6):695–700. https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2022/1200/galactorrhea.html
4. American College of Radiology. ACR Appropriateness Criteria: Evaluation of Nipple Discharge (2022 update), variant tables. https://acsearch.acr.org/docs/3099312/Narrative/
5. Expert Panel on Breast Imaging; Sanford MF, Slanetz PJ, Lewin AA, et al. ACR Appropriateness Criteria Evaluation of Nipple Discharge: 2022 Update. J Am Coll Radiol. 2022;19(11S):S304–S318. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36436958/
6. Cleveland Clinic. Nipple Discharge. https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/21014-nipple-discharge
7. Mayo Clinic Staff. Nipple discharge: Causes and definition (Jan. 20, 2024). https://www.mayoclinic.org/symptoms/nipple-discharge/basics/causes/sym-20050946
8. Mayo Clinic Staff. Mammary duct ectasia: Symptoms and causes (Sept. 05, 2025). https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/mammary-duct-ectasia/symptoms-causes/syc-20374801
9. Mayo Clinic Staff. Mammary duct ectasia: Diagnosis and treatment (Sept. 05, 2025). https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/mammary-duct-ectasia/diagnosis-treatment/drc-20374806
10. NHS. Nipple discharge (page last reviewed 29 January 2024). https://www.nhs.uk/symptoms/nipple-discharge/
11. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Benign Breast Problems and Conditions, FAQ (last updated May 2023, last reviewed May 2025). https://www.acog.org/womens-health/faqs/benign-breast-problems-and-conditions
12. Hamwi MW, Winters R. Mammary Duct Ectasia. StatPearls, NCBI Bookshelf (last update July 17, 2023). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK557665/
13. American Cancer Society. Duct Ectasia (last revised May 26, 2026). https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/non-cancerous-breast-conditions/duct-ectasia.html
14. American Cancer Society. Intraductal Papillomas of the Breast (last revised May 26, 2026). https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/non-cancerous-breast-conditions/intraductal-papillomas.html
15. American Cancer Society. Mastitis (last revised May 26, 2026). https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/non-cancerous-breast-conditions/mastitis.html
16. American Cancer Society. Paget Disease of the Breast (last revised June 24, 2026). https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/types-of-breast-cancer/paget-disease-of-the-nipple.html
17. American Cancer Society. Signs and Symptoms of Breast Cancer in Men (last revised October 15, 2025). https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer-in-men/detection-diagnosis-staging/signs-symptoms.html
18. American Cancer Society. Signs and Symptoms of Breast Cancer (last revised July 23, 2026). https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/screening-tests-and-early-detection/breast-cancer-signs-and-symptoms.html
19. NHS. Mastitis (page last reviewed 17 March 2023). https://www.nhs.uk/conditions/mastitis/
20. NHS. Paget’s disease of the nipple (page last reviewed 06 April 2023). https://www.nhs.uk/conditions/pagets-disease-nipple/