مغز، اعصاب و روان

حملهٔ پانیک یک موج ناگهانی از ترس یا ناراحتی شدید است که با علائم جسمی چشمگیر همراه می‌شود، حتی زمانی که خطر واقعی وجود ندارد. بر اساس تعریف مؤسسهٔ ملی سلامت روان آمریکا (NIMH)، افراد مبتلا به اختلال پانیک دچار حملات پانیک مکرر و غیرمنتظره‌ای می‌شوند که با احساس ترس ناگهانی یا از‌دست‌دادن کنترل همراه […]

فلج بل (Bell’s Palsy) ضعف یا فلج ناگهانیِ یک‌طرفهٔ عضلات صورت است که بر اثر اختلال عملکرد عصب صورتی (Facial Nerve یا کرانیال نرو هفتم) به وجود می‌آید. این عصب کنترل حرکات صورت، از جمله بستن پلک، لبخند زدن و بالا بردن ابرو را بر عهده دارد و همچنین در حس چشایی بخشی از زبان […]

نگرانی داشتن دربارهٔ مسائل روزمره، مثل یک امتحان مهم یا یک تصمیم مالی، بخشی طبیعی از زندگی هر انسانی است. اما وقتی نگرانی به‌طور مداوم، بیش‌ازحد و کنترل‌ناپذیر می‌شود و توانایی فرد را برای انجام کارهای روزمره مختل می‌کند، ممکن است نشانهٔ یک اختلال روانی به نام اختلال اضطراب فراگیر (Generalized Anxiety Disorder یا GAD) […]

سکته مغزی یک اورژانس پزشکی حیاتی است، نه یک بیماری معمولی. هر دقیقه تأخیر در تشخیص و رساندن فرد به بیمارستان می‌تواند به از دست رفتن بخش بزرگی از سلول‌های مغزی منجر شود. طبق تعریف مؤسسهٔ ملی اختلالات عصبی و سکتهٔ مغزی آمریکا (NINDS)، سکته زمانی رخ می‌دهد که جریان خون به بخشی از مغز […]

اختلال ملال پیش از قاعدگی (Premenstrual Dysphoric Disorder – PMDD) یک اختلال روان‌پزشکیِ شناخته‌شده در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، نسخهٔ پنجم (DSM-5) است که در فصل «اختلالات افسردگی» طبقه‌بندی شده است. برخلاف تصور رایج که آن را نسخهٔ کمی شدیدترِ سندرم پیش از قاعدگی (Premenstrual Syndrome – PMS) می‌دانند، PMDD یک تشخیص بالینی […]

سوزن‌سوزن شدن دست و پا که در اصطلاح پزشکی پارستزی (Paresthesia) نامیده می‌شود، به احساس غیرطبیعی سوزن‌سوزن شدن، مورمور شدن، بی‌حسی یا احساس «خواب‌رفتگی» در پوست گفته می‌شود که معمولاً بدون درد است. طبق تعریف مؤسسهٔ ملی اختلالات عصبی و سکته مغزی آمریکا (NINDS)، این احساس می‌تواند به‌صورت ناگهانی و بدون هشدار بروز کند و […]

تیک عصبی صورت (Facial Tic) یکی از حرکات غیرارادی شایع صورت است که گاهی از دوران کودکی باقی می‌ماند و تا بزرگسالی ادامه می‌یابد. بسیاری از افراد نگران‌اند که این حرکت نشانهٔ یک بیماری جدی عصبی باشد، در حالی که در بیشتر موارد تیک صرفاً یک اختلال حرکتی خوش‌خیم است. با این حال، برخی حرکات […]

گرفتگی شبانهٔ عضلات ساق پا (Nocturnal Leg Cramps) یکی از شکایات شایع در سنین بالاتر و دوران بارداری است. برخلاف باور رایج، اکثر افراد پیش از هر چیز به دنبال «کمبود کلسیم یا منیزیم» به‌عنوان علت می‌گردند، در حالی که شواهد علمی نشان می‌دهد در بخش بزرگی از موارد، علت مشخصی یافت نمی‌شود و این […]

سکسکه (Singultus) انقباض ناگهانی و غیرارادی دیافراگم و عضلات بین‌دنده‌ای است که بلافاصله با بسته‌شدن سریع تارهای صوتی و ایجاد صدای مشخص «هیک» همراه می‌شود. اغلب افراد سکسکهٔ کوتاه‌مدت را تجربه می‌کنند که در عرض چند دقیقه خودبه‌خود برطرف می‌شود، اما در برخی موارد سکسکه برای ساعت‌ها، روزها یا حتی ماه‌ها ادامه می‌یابد. در این […]

اختلال وسواس فکری-عملی (Obsessive-Compulsive Disorder — OCD) یک اختلال روانپزشکی جدی است که با افکار ناخواسته و مزاحم تکرارشونده (وسواس‌های فکری — Obsessions) و رفتارهای اجباری تکراری (اعمال اجباری — Compulsions) شناخته می‌شود. این اختلال فراتر از «دقیق بودن» یا «نظم‌دوستی» است و می‌تواند زندگی روزمره را به‌شدت مختل کند. درک درست OCD، اولین گام […]

افسردگی (Depression) یک اختلال خلقی جدی است که با احساس پایدار غم، پوچی یا از دست دادن علاقه به فعالیت‌های روزمره مشخص می‌شود. این بیماری فراتر از یک حالت گذرای ناخوشی است و می‌تواند بر تفکر، احساس، رفتار، خواب، اشتها و توانایی کارکرد روزانه تأثیر بگذارد. طبق برآورد سازمان جهانی بهداشت (WHO)، افسردگی حدود ۳۳۲ […]

سردرد (Headache) یکی از شایع‌ترین دلایل مراجعه به پزشک در سراسر جهان است. بر اساس تحلیل بار جهانی بیماری‌ها در سال ۲۰۲۳ (Global Burden of Disease 2023) که در نشریهٔ The Lancet Neurology منتشر شده، در سال ۲۰۲۳ نزدیک به ۲.۹ میلیارد نفر در جهان با انواع اختلالات سردرد دست‌وپنجه نرم می‌کردند و شیوع استانداردشدهٔ […]